ସ୍ଵକୀଯୈର୍ଵାହନୈଃ ସର୍ଵେ ଯଯୁଵିଷ୍ଣପୁରଂ ପ୍ରତି । ମୁଦିତାଃ ଶକୁନାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାର୍ଯସିଦ୍ଧିକରାଞ୍ଛୁଭାନ୍
ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ବାହନରେ ବସି, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଵଵୁର୍ଵାତାଃ ଶୁଭାଃ ଶାନ୍ତାଃ ସୁଗନ୍ଧାଃ ଶୁଭଶଂସିନଃ । ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚ ଶିଵା ଵାଚସ୍ତତ୍ରୋଚୁଃ ପଥି ସର୍ଵଶଃ
ଶାନ୍ତ, ଶୁଭ, ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ବହୁଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଭ ସୂଚନା ଦେଉଥିଲା; ପଥରେ ସବୁଠାରେ ଶୁଭ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର କଥା କହୁଥିଲେ।
ନିର୍ମଲଂ ଚାଭଵଦ୍ଵ୍ଯୋମ ଦିଶଶ୍ଚ ଵିମଲାସ୍ତଥା । ଗମନେ ତତ୍ର ଦେଵାନାଂ ସର୍ଵଂ ଶୁଭମିଵାଭଵତ୍
ଆକାଶ ପରିସ୍କାର ହେଲା, ଦିଗମାନେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଦେବତାମାନେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ସବୁଠି ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ପ୍ରକଟ ହେଉଥିଲା।
ଦେଵ୍ଯାଃ ସ୍ଵରୂପୋଦ୍ଭଵଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତରସା ତେଽଥ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଵିଷ୍ଣୁଵଲ୍ଲଭମ୍ । ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵଶୋଭାଢ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯସଦ୍ମଵିରାଜିତମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦିବ୍ୟ ମହଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଦେଖିଲେ।
ସରୋଵାପୀସରିଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସଂଯୁତଂ ସୁଖଦଂ ଶୁଭମ୍ । ହଂସସାରସଚକ୍ରାହ୍ଵୈଃ କୂଜଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଵିରାଜିତମ୍
ସେଠାରେ ହ୍ରଦ, ପୋଖରୀ ଓ ନଦୀ ରହିଛି, ଯାହା ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ହଂସ, ସାରସ, ଚକ୍ରବାକ ଆଦି ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରେ ଗାଇଉଥିଲେ।
ଚମ୍ପକାଶୋକକହ୍ଲାରମନ୍ଦାରବକୁଲାଵୃତୈଃ । ମଲ୍ଲିକାତିଲକାମ୍ରାତଯୁତୈଃ କୁରବକାଦିଭିଃ
ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, କହ୍ଲାର, ମନ୍ଦାର, ବକୁଳ ଗଛ, ମଲ୍ଲିକା, ତିଳକ, ଆମ୍ବ, କୁରବକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଗଛରେ ଘେରା ଥିଲା।
କୋକିଲାରାଵସନ୍ନାଦୈଃ ଶିଖଣ୍ଡୈର୍ନୃତ୍ଯରଞ୍ଜିତୈଃ । ଭ୍ରମରାରାଵରମ୍ଯୈଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯୈରୁପଵନୈର୍ଯୁତମ୍
କୋଇଲି ର ମଧୁର ଡାକ, ମୟୂର ନୃତ୍ୟ, ମଧୁମକ୍ଷୀର ଗୁଞ୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଉପବନ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ସୁନନ୍ଦନନ୍ଦନାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ପାର୍ଷଦୈର୍ଭକ୍ତିତତ୍ପରୈଃ । ସଂସ୍ତୁଵଦ୍ଭିର୍ଯୁତଂ ଭକ୍ତୈରନନ୍ଯଭଵଵୃତ୍ତିଭିଃ
ସୁନନ୍ଦ, ନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଷଦମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଲିନ ହୋଇ, ଏବଂ ଅନନ୍ୟ ଭାବରେ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରାସାଦୈ ରତ୍ନଖଚିତୈଃ କାଞ୍ଚନୈଶ୍ଚିତ୍ରମଣ୍ଡିତୈଃ । ଅଭ୍ରଂଲିହୈର୍ଵିରାଜଦ୍ଭିଃ ସଂଯୁତଂ ଶୁଭସଦ୍ମକୈଃ
ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଲଗାଇଥିବା, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ମେଘ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶୁଭ ଗୃହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏମିତି ମହଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଗାଯଦ୍ଭିର୍ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ନୃତ୍ଯଦ୍ଭିରପ୍ସରୋଗଣୈଃ । ରଞ୍ଜିତଂ କିନ୍ନରୈଃ ଶଶ୍ଵଦ୍ରକ୍ତକଣ୍ଠେର୍ମନୋହରୈଃ
ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗାଉଥିଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ନରମାନେ ସଦା ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ମନମୋହନ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ।
ମୁନିଭିଶ୍ଚ ତଥା ଶାନ୍ତୈର୍ଵେଦପାଠକୃତାଦରୈଃ । ସ୍ତୁଵଦ୍ଭିଃ ଶ୍ରୁତିସୂକ୍ତୈଶ୍ଚ ମଣ୍ଡିତଂ ସଦନଂ ହରେଃ
ସେଠାରେ ଶାନ୍ତ ଋଷିମାନେ ବେଦ ପାଠ କରୁଥିଲେ, ଶ୍ରୁତିର ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ।
ତେ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦ୍ଵାରପାଲୌ ଶୁଭାକୃତୀ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯୋଚୁର୍ଜଯଵିଜଯୌ ହେମଯଷ୍ଟିଧରୌ ସ୍ଥିତୌ
ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶୁଭ ଆକୃତିର ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳ, ଜୟ ଓ ବିଜୟଙ୍କୁ ସୁନା ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଗତ୍ଵୈକୋଽପ୍ଯୁଭଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ନିଵେଦଯତୁ ସଙ୍ଗତାନ୍ । ଦ୍ଵାରସ୍ଥାନ୍ ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରାଦୀନ୍ଵିଷ୍ଣୁଦର୍ଶନଲାଲସାନ୍
ତୁମେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଯାଇ, ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ସୂଚନା ଦିଅ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଵିଜଯସ୍ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗତ୍ଵାଥ ଵିଷ୍ଣୁସନ୍ନିଧୌ । ସର୍ଵାନ୍ସମାଗତାନ୍ଦେଵାନ୍ପ୍ରଣମ୍ଯୋଵାଚ ସତ୍ଵରଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଜୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ଆସିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତୁରନ୍ତ ସୂଚନା କଲେ।
ଵିଜଯ ଉଵାଚ ଦେଵଦେଵ ମହାରାଜ ରମାକାନ୍ତ ସୁରାରିହନ୍ । ସମାଗତାଃ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵାରି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵୈ ଵିଭୋ
ବିଜୟ କହିଲେ: ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା, ମହାରାଜ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ତୁମର ଦ୍ୱାରରେ ଉଭା ଅଛନ୍ତି, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରସ୍ତଥେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵରୁଣଃ ପାଵକୋ ଯମଃ । ସ୍ତୁଵନ୍ତି ଵେଦଵାକ୍ଯୈସ୍ତ୍ଵାମମରା ଦର୍ଶନାର୍ଥିନଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି ଓ ଯମ — ସମସ୍ତ ଅମର ଦେବତାମାନେ ତୁମର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଏବଂ ବେଦର ଶବ୍ଦରେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ଵିଷ୍ଣର୍ଵିଜଯସ୍ଯ ରମାପତିଃ । ନିର୍ଜଗାମ ଗୃହାତ୍ତୂର୍ଣଂ ସୁରାନ୍ସମଧିକୋତ୍ସଵଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ବିଜୟଙ୍କର ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ବିଷ୍ଣୁ ଖୁସିରେ ତୁରନ୍ତ ଘରରୁ ବାହାରିଲେ, ଦେବତାମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ ଭରିଗଲେ।
ଗତ୍ଵା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ହରିର୍ଦେଵାନ୍ଦ୍ଵାରସ୍ଥାଞ୍ଛ୍ରମକର୍ଶିତାନ୍ । ପ୍ରୀତିପ୍ରଵଣଯା ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରୀଣଯାମାସ ଦୁଃଖିତାନ୍
ହରି ବାହାରି ଦ୍ୱାରରେ ଉଭା ଦେବତାମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ କଷ୍ଟରେ ଅସ୍ତି-ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ହରି ସ୍ନେହଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୁଃଖିତ ଦେବତାମାନେକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
ପ୍ରଣେମୁସ୍ତେ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵଦେଵଂ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ଚ ସୁରାରିଘ୍ନଂ ଵାଗ୍ଭିର୍ଵେଦଵିନିଶ୍ଚିତମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ଦେବ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବାଙ୍କୁ ବେଦର ନିଶ୍ଚିତ ଶବ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ ଦେଵଦେଵ ଜଗନ୍ନାଥ ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକାରକ । ଦଯାସିନ୍ଧୋ ମହାରାଜ ତ୍ରାହି ନଃ ଶରଣାଗତାନ୍
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ଦେବତାଙ୍କର ଦେବ, ଜଗତ୍ନାଥ, ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ନାଶର କାରଣ, ଦୟାର ସାଗର, ମହାରାଜ, ଆମେ ତୁମ ଶରଣରେ ଆସିଛୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ଵିଶନ୍ତୁ ନିର୍ଜରାଃ ସର୍ଵେ କୁଶଲଂ କଥଯନ୍ତୁ ଵଃ । ଆସନେଷୁ କିମର୍ଥଂ ଵୈ ମିଲିତାଃ ସମୁପାଗତାଃ
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଭିତରକୁ ଆସନ୍ତୁ, ତମେ ତମର କୁଶଳ କଥା କହ। କେଉଁ କାରଣରେ ତମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଏକଠା ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ?
ଚିନ୍ତାତୁରାଃ କଥଂ ଜାତା ଵିଷଣ୍ଣା ଦୀନମାନସାଃ । ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରେଣ ସହିତାଃ କାର୍ଯଂ ପ୍ରବ୍ରୂତ ସତ୍ଵରମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ରୁଦ୍ର ସହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ତମେ ଏତେ ଚିନ୍ତିତ, ଦୁଃଖିତ ଓ ମନ ଭାଙ୍ଗି ହୋଇଛ? ଆପଣମାନେ ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କଣ ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା କହ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ ମହିଷେଣ ମହାରାଜ ପୀଡିତାଃ ପାପକର୍ମଣା । ଅସାଧ୍ଯେନାତିଦୁଷ୍ଟେନ ଵରଦୃପ୍ତେନ ପାପିନା
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ମହାରାଜ, ମହିଷ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଅସାଧ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ। ବର ପାଇ ଅତି ଅଭିମାନୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟ।
ଯଜ୍ଞଭାଗାନସୌ ଭୁଂକ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ପ୍ରତିପାଦିତାନ୍ । ଅମରା ଗିରିଦୁର୍ଗେଷୁ ଭ୍ରମନ୍ତି ଚ ଭଯାତୁରାଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେଇଥିବା ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ଭୋଗ କରେ, ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଛନ୍ତି।
ଵରଦାନେନ ଧାତୁଃ ସ ଦୁର୍ଜଯୋ ମଧୁସୂଦନ । ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ଶରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତ୍କାର୍ଯଗୌରଵମ୍
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ବର ଦ୍ୱାରା ସେ ଅଜୟ, ମଧୁ ନାଶକ, ଏହି ଘଟଣାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଜାଣି, ଆମେ ତୁମ ଶରଣରେ ଆସିଛୁ।
ସମର୍ଥୋଽସି ସମୁଦ୍ଧର୍ତୁଂ ଦୈତ୍ଯମାଯାଵିଶାରଦ । କୁରୁ କୃଷ୍ଣ ଵଧୋପାଯଂ ତସ୍ଯ ଦାନଵମର୍ଦନ
ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଦାନବରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାରେ ସମର୍ଥ। କୃଷ୍ଣ, ଦାନବ ନାଶକ, ତାହାକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଉପାୟ କର।
ଧାତ୍ରା ତସ୍ମୈ ଵରୋ ଦତ୍ତୋ ହ୍ଯଵଧ୍ଯୋଽସି ନରୈଃ କିଲ । କା ସ୍ତ୍ରୀ ତ୍ଵେଵଂଵିଧା ବାଲା ଯା ହନ୍ଯାତ୍ତଂ ଶଠଂ ରଣେ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ତାଙ୍କୁ ବର ଦେଇଛନ୍ତି — ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏପରି ଚତୁର ଦୁଷ୍ଟକୁ ଯୁବତୀ କିମ୍ବା କୌଣସି ଜଣେ ଝିଅ ଯୁଦ୍ଧରେ କିପରି ମାରିପାରିବ?
ଉମା ମା ଵା ଶଚୀ ଵିଦ୍ଯା କା ସମର୍ଥାସ୍ଯ ଘାତନେ । ମହିଷସ୍ଯାତିଦୁଷ୍ଟସ୍ଯ ଵରଦାନବଲାଦପି
ଉମା, ମା, ଶଚୀ, ବିଦ୍ୟା କିମ୍ବା କୌଣସି ଜଣେ ନାରୀ, ବର ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏପରି ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ମହିଷକୁ ମାରିପାରିବେ କି?
ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଯତ୍ସର୍ଵଂ ମରଣସ୍ଯାସ୍ଯ କାରଣମ୍ । କୁରୁ କାର୍ଯଂ ଚ ଦେଵାନାଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲ ଭୂଧର
ତୁମେ ତୁମର ବୁଦ୍ଧିରେ ଏହାର ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ କଣ ହେବ, ଭଲଭାବେ ଭାବିବା। ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରିୟ, ପାହାଡ଼ ସଦୃଶ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟ କର।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦ୍ଵଚନଂ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତାନୁଵାଚ ହସନ୍ନିଵ । ଯୁଦ୍ଧଂ କୃତଂ ପୁରାସ୍ମାଭିସ୍ତଥାପି ନ ମୃତୋ ହ୍ଯସୌ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଛୁ, ତଥାପି ସେ ମରିନାହିଁ।'