ଵ୍ରଜାମୋଽଦ୍ଯ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ କୈଲାସଂ ପର୍ଵତୋତ୍ତମମ୍ । ଶଙ୍କରଂ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵକାର୍ଯଵିଶାରଦମ୍
ଆଜି ଆମେ ସମସ୍ତେ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଚଳିବା, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଯିଏ ସମସ୍ତ କାମରେ ଦକ୍ଷ।
ତତୋ ଵ୍ରଜାମ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଯତ୍ର ଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ମିଲିତ୍ଵା ଦେଵକାର୍ଯଞ୍ଚ ଵିମୃଶାମୋ ଵିଶେଷତଃ
ତାପରେ ଆମେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯିବା, ଯେଉଁଠି ଦେବ ଜନାର୍ଦନ ଅଛନ୍ତି; ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହୋଇ ଦେବମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ବିଷୟରେ ବିଶେଷ ଆଲୋଚନା କରିବା।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ହଂସମାରୁହ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମା କାର୍ଯସମୁଚ୍ଚଯେ । ଦେଵାଂଶ୍ଚ ପୃଷ୍ଠତଃ କୃତ୍ଵା କୈଲାସାଭିମୁଖୋ ଯଯୌ
ଏପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ହଂସରେ ଚଢି, କାମରେ ଲଗି, ଦେବମାନେ ପଛରେ ରଖି, କୈଳାସ ଦିଗରେ ଯାଇଲେ।
ତାଵଚ୍ଛିଵୋଽପି ତରସା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଧ୍ଯାନେନ ପଦ୍ମଜମ୍ । ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ସୁରୈଃ ସାର୍ଧଂ ନିର୍ଗତଃ ସ୍ଵଗୃହାଦ୍ବହିଃ
ଏହି ସମୟରେ ଶିବ ଧ୍ୟାନରେ ପଦ୍ମଜଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ସହିତ ଆସୁଥିବା ଜାଣି, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଘରରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରସ୍ପରଂ ତୌ ତୁ କୃତାଭିଵାଦନୌ ଭୃଶମ୍ । ପ୍ରଣତୌ ଚ ସୁରୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସନ୍ତୁଷ୍ଟୌ ସମ୍ବଭୂଵତୁଃ
ଏକାଉଁଠି ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉଁଠିକୁ ଦେଖି, ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଦେବମାନେ ସମସ୍ତେ ନମସ୍କାର କରି, ଦୁଇଜଣେ ଖୁସି ହେଲେ।
ଆସନାନି ପୃଥଗ୍ଦତ୍ତ୍ଵା ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଗିରିଜାପତିଃ । ଉପଵିଷ୍ଟେଷୁ ତେଷ୍ଵେଵ ନିଷସାଦାସନେ ସ୍ଵକେ
ଗିରିଜାପତି ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆସନ ଦେଇ, ସେମାନେ ବସିଗଲା ପରେ, ନିଜ ଆସନରେ ବସିଲେ।
କୃତ୍ଵା ତୁ କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛ କାରଣଂ ଦେଵାନ୍କୈଲାସାଗମନେ ଵିଭୁଃ
ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଆଗରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଭଲ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ଦେବମାନେ କୈଳାସକୁ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି, ସେ କାରଣ ପଚାରିଲେ।
ଶିଵ ଉଵାଚ କିମତ୍ରାଗମନଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କୃତଂ ଦେଵୈଃ ସଵାସଵୈଃ । ଭଵତା ଚ ମହାଭାଗ ବ୍ରୂହି ତତ୍କାରଣଂ କିଲ
ଶିବ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ନାୟକମାନେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି? ମହାଭାଗ, ଏହି କାରଣଟି କହ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ମହିଷେଣ ସୁରେଶାନ ପୀଡିତାଃ ସ୍ଵର୍ନିଵାସିନଃ । ଭ୍ରମନ୍ତି ଗିରିଦୁର୍ଗେଷୁ ଭଯତ୍ରସ୍ତାଃ ସଵାସଵାଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଦେବମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ନାୟକମାନେ ମହିଷ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଭୟରେ ପାହାଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିଯାଉଛନ୍ତି।
ଯଜ୍ଞଭୁଗ୍ମହିଷୋ ଜାତସ୍ତଥାନ୍ଯେ ସୁରଶତ୍ରଵଃ । ପୀଡିତା ଲୋକପାଲାଶ୍ଚ ତ୍ଵାମଦ୍ଯ ଶରଣଂ ଗତାଃ
ଯଜ୍ଞ ଭୋଗୀ ମହିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ; ଲୋକପାଳମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଆଜି ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି।
ମଯା ତେ ଭଵନଂ ଶମ୍ଭୋ ପ୍ରାପିତାଃ କାର୍ଯଗୌରଵାତ୍ । ଯଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ତଦ୍ଵିଧତ୍ସ୍ଵାଦ୍ଯ ସୁରକାର୍ଯଂ ସୁରେଶ୍ଵର
ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟର ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଖି ସେମାନେ ତୁମ ଘରକୁ ଆଣିଛି, ଶମ୍ଭୁ; ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଯଥାଯଥିକ, ଆଜି ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ଦେବମାନଙ୍କ ନାୟକ।
ତ୍ଵଯି ଭାରୋଽସ୍ତି ସର୍ଵେଷାଂ ଦେଵାନାଂ ଭୂତଭାଵନ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶଙ୍କରଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ
ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଭାର ତୁମ ଉପରେ ଅଛି, ଭୂତମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶଙ୍କର ହସିଥିବା ପରି,
ଵଚନଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ପ୍ରୋଵାଚ ପଦ୍ମଜଂ ପ୍ରତି । ଶିଵ ଉଵାଚ ଭଵତୈଵ କୃତଂ କାର୍ଯଂ ଵରଦାନାତ୍ପୁରା ଵିଭୋ
ପଦ୍ମଜଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ: ଶିବ କହିଲେ: ମହାଶକ୍ତି, ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଦାନ ଦେଇ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ।
ଅନର୍ଥଦଞ୍ଚ ଦେଵାନାଂ କିଂ କର୍ତଵ୍ଯମତଃ ପରମ୍ । ଈଦୃଶୋ ବଲଵାଞ୍ଛୂରଃ ସର୍ଵଦେଵଭଯପ୍ରଦଃ
ଏହା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅନର୍ଥ ଦେଇଛି, ଏବେ ଆଉ କଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ? ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀର ଜଣେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଛି।
କା ସମର୍ଥା ଵରା ନାରୀ ତଂ ହନ୍ତୁଂ ମଦଦର୍ପିତମ୍ । ନ ମେ ଭାର୍ଯା ନ ତେ ଭାର୍ଯା ସଂଗ୍ରାମଂ ଗନ୍ତୁମର୍ହତି
ମଦରେ ଅଭିମାନୀ ତାକୁ ମାରିବାକୁ କେଉଁ ଜନାନୀ ସମର୍ଥ? ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟା ନୁହେଁ, ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଗତ୍ଵୈଵ ତେ ମହାଭାଗେ ଯୁଯୁଧାତେ କଥଂ ପୁନଃ । ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଚ ମହାଭାଗା ନ ଯୁଦ୍ଧକୁଶଲାସ୍ତି ହି
ମହାଭାଗ, ତାଙ୍କମାନେ ଯିବିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ? ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ମହାଭାଗିନୀ ହେଲେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ ନୁହେଁ।
କାନ୍ଯା ହନ୍ତୁଂ ସମର୍ଥାସ୍ତି ତଂ ପାପଂ ମଦଦର୍ପିତମ୍ । ମମେଦଂ ମତମଦ୍ଯୈଵ ଗତ୍ଵା ଦେଵଂ ଜନାର୍ଦନମ୍
କେଉଁ ଝିଅ ଏହି ପାପୀ, ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ, ତାକୁ ମାରିପାରିବ? ଏହି ମୋ ମନସ୍କାମନା ନେଇ, ଆସନ୍ତୁ, ଆଜି ଏଠିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବା।
ସ୍ତୁତ୍ଵା ତଂ ଦେଵକାର୍ଯାଯ ପ୍ରେରଯାମଃ ସୁସତ୍ଵରମ୍ । ସୋଽତିବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧନେ
ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦେବୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ଦରକାର; କାରଣ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରନ୍ତି।
ମିଲିତ୍ଵା ଵାସୁଦେଵଂ ଵୈ କର୍ତଵ୍ଯଂ କାର୍ଯଚିନ୍ତନମ୍ । ପ୍ରପଞ୍ଚେନ ଚ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସ ସଂଵିଧାସ୍ଯତି ସାଧନମ୍
ବସୁଦେବଙ୍କ ସହିତ ମିଳି, ଆମେ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା-ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କର ଗଭୀର ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ସେ ଏହାର ସମସ୍ତ ଉପାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ରୁଦ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାଃ ସୁରସତ୍ତମାଃ । ଉତ୍ଥିତାସ୍ତେ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଶିଵେନ ସହ ସତ୍ଵରାଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ଶିବଙ୍କ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଚାଲିଗଲେ।
ସ୍ଵକୀଯୈର୍ଵାହନୈଃ ସର୍ଵେ ଯଯୁଵିଷ୍ଣପୁରଂ ପ୍ରତି । ମୁଦିତାଃ ଶକୁନାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାର୍ଯସିଦ୍ଧିକରାଞ୍ଛୁଭାନ୍
ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ବାହନରେ ବସି, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଵଵୁର୍ଵାତାଃ ଶୁଭାଃ ଶାନ୍ତାଃ ସୁଗନ୍ଧାଃ ଶୁଭଶଂସିନଃ । ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚ ଶିଵା ଵାଚସ୍ତତ୍ରୋଚୁଃ ପଥି ସର୍ଵଶଃ
ଶାନ୍ତ, ଶୁଭ, ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ବହୁଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଭ ସୂଚନା ଦେଉଥିଲା; ପଥରେ ସବୁଠାରେ ଶୁଭ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର କଥା କହୁଥିଲେ।
ନିର୍ମଲଂ ଚାଭଵଦ୍ଵ୍ଯୋମ ଦିଶଶ୍ଚ ଵିମଲାସ୍ତଥା । ଗମନେ ତତ୍ର ଦେଵାନାଂ ସର୍ଵଂ ଶୁଭମିଵାଭଵତ୍
ଆକାଶ ପରିସ୍କାର ହେଲା, ଦିଗମାନେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଦେବତାମାନେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ସବୁଠି ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ପ୍ରକଟ ହେଉଥିଲା।
ଦେଵ୍ଯାଃ ସ୍ଵରୂପୋଦ୍ଭଵଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତରସା ତେଽଥ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଵିଷ୍ଣୁଵଲ୍ଲଭମ୍ । ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵଶୋଭାଢ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯସଦ୍ମଵିରାଜିତମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦିବ୍ୟ ମହଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଦେଖିଲେ।
ସରୋଵାପୀସରିଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସଂଯୁତଂ ସୁଖଦଂ ଶୁଭମ୍ । ହଂସସାରସଚକ୍ରାହ୍ଵୈଃ କୂଜଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଵିରାଜିତମ୍
ସେଠାରେ ହ୍ରଦ, ପୋଖରୀ ଓ ନଦୀ ରହିଛି, ଯାହା ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ହଂସ, ସାରସ, ଚକ୍ରବାକ ଆଦି ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରେ ଗାଇଉଥିଲେ।
ଚମ୍ପକାଶୋକକହ୍ଲାରମନ୍ଦାରବକୁଲାଵୃତୈଃ । ମଲ୍ଲିକାତିଲକାମ୍ରାତଯୁତୈଃ କୁରବକାଦିଭିଃ
ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, କହ୍ଲାର, ମନ୍ଦାର, ବକୁଳ ଗଛ, ମଲ୍ଲିକା, ତିଳକ, ଆମ୍ବ, କୁରବକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଗଛରେ ଘେରା ଥିଲା।
କୋକିଲାରାଵସନ୍ନାଦୈଃ ଶିଖଣ୍ଡୈର୍ନୃତ୍ଯରଞ୍ଜିତୈଃ । ଭ୍ରମରାରାଵରମ୍ଯୈଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯୈରୁପଵନୈର୍ଯୁତମ୍
କୋଇଲି ର ମଧୁର ଡାକ, ମୟୂର ନୃତ୍ୟ, ମଧୁମକ୍ଷୀର ଗୁଞ୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଉପବନ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ସୁନନ୍ଦନନ୍ଦନାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ପାର୍ଷଦୈର୍ଭକ୍ତିତତ୍ପରୈଃ । ସଂସ୍ତୁଵଦ୍ଭିର୍ଯୁତଂ ଭକ୍ତୈରନନ୍ଯଭଵଵୃତ୍ତିଭିଃ
ସୁନନ୍ଦ, ନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଷଦମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଲିନ ହୋଇ, ଏବଂ ଅନନ୍ୟ ଭାବରେ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରାସାଦୈ ରତ୍ନଖଚିତୈଃ କାଞ୍ଚନୈଶ୍ଚିତ୍ରମଣ୍ଡିତୈଃ । ଅଭ୍ରଂଲିହୈର୍ଵିରାଜଦ୍ଭିଃ ସଂଯୁତଂ ଶୁଭସଦ୍ମକୈଃ
ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଲଗାଇଥିବା, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ମେଘ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶୁଭ ଗୃହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏମିତି ମହଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଗାଯଦ୍ଭିର୍ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ନୃତ୍ଯଦ୍ଭିରପ୍ସରୋଗଣୈଃ । ରଞ୍ଜିତଂ କିନ୍ନରୈଃ ଶଶ୍ଵଦ୍ରକ୍ତକଣ୍ଠେର୍ମନୋହରୈଃ
ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗାଉଥିଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ନରମାନେ ସଦା ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ମନମୋହନ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ।