ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵା ଭଯମାଜଗ୍ମୁରୁଦ୍ଯତାଃ । ମଘଵା ମହିଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପଲାଯନପରୋଽଭଵତ୍
ତାପରେ ଦେବମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ମହିଷାକୁ ଦେଖି ମଘବନ୍ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ।
ସଙ୍ଗରଂ ସମ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗତେ ଶକ୍ରେ ଶଚୀପତୌ । ଯମୋ ଧନାଧିପଃ ପାଶୀ ଜଗ୍ମୁଃ ସର୍ଵେ ଭଯାତୁରାଃ
ଯୁଦ୍ଧକୁ ଛାଡି ଶଚୀପତି ଶକ୍ର ଚାଲିଗଲା ପରେ, ଯମ, ଧନର ମାଳିକ, ଓ ପାଶଧାରୀ ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ଚାଲିଗଲେ।
ମହିଷୋଽପି ଜଯଂ ମତ୍ଵା ଜଗାମ ସ୍ଵଗୃହଂ ତତଃ । ଐରାଵତଂ ଗଜଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତମିନ୍ଦ୍ରେଣ ଗଚ୍ଛତା
ମହିଷା ଜିତିଛି ଭାବି ତାହା ପରେ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲା; ଇନ୍ଦ୍ର ଛାଡିଦେଇଥିବା ଏଇରାବତ ହାତୀକୁ ପାଇଲା।
ତଥୋଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସଂ ଭାନୋଃ କାମଧେନୁଂ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍ । ସ୍ଵସୈନ୍ଯସଂଵୃତସ୍ତୂର୍ଣଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗନ୍ତୁଂ ମନୋ ଦଧେ
ସେ ଭାନୁଙ୍କର ଉଚ୍ଚৈଃଶ୍ରବା ଘୋଡା ଓ କାମଧେନୁ ଦୁଧଦେଇଥିବା ଗାଈକୁ ନେଇ, ନିଜ ସେନାରେ ଘିରି, ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲା।
ତରସା ଦେଵସଦନଂ ଗତ୍ଵା ସ ମହିଷାସୁରଃ । ଜଗ୍ରାହ ସୁରରାଜ୍ଯଂ ଵୈ ତ୍ଯକ୍ତଂ ଦେଵୈର୍ଭଯାତୁରୈଃ
ମହିଷାସୁର ଜୋରରେ ଦେବମାନଙ୍କର ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ଭୟରେ ଦେବମାନେ ଛାଡିଦେଇଥିବା ସୁରରାଜ୍ୟକୁ ଦଳିଲା।
ଇନ୍ଦ୍ରାସନେ ତଥା ରମ୍ଯେ ଦାନଵଃ ସମୁପାଵିଶତ୍ । ଦାନଵାନ୍ସ୍ଥାପଯାମାସ ଦେଵାନାଂ ସ୍ଥାନକେଷୁ ସଃ
ଦାନବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ସିଂହାସନରେ ବସିଲା; ସେ ଦାନବମାନେକୁ ଦେବମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ବସାଇଲା।
ଏଵଂ ଵର୍ଷଶତଂ ପୂର୍ଣଂ କୃତ୍ଵା ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଦାରୁଣମ୍ । ଅଵାପୈନ୍ଦ୍ରପଦଂ କାମଂ ଦାନଵୋ ମଦଗର୍ଵିତଃ
ଏଭଳି ଏକଶତ ବର୍ଷ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଦାନବ ମଦରେ ମତାଳ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।
ନିର୍ଜରା ନିର୍ଗତା ନାକାତ୍ତେନ ସର୍ଵେଽତିପୀଡିତାଃ । ଏଵଂ ବହୂନି ଵର୍ଷାଣି ବଭ୍ରମୁର୍ଗିରିଗହ୍ଵରେ
ଅମରମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବାହାରିଦିଆଗଲେ, ସମସ୍ତେ ବହୁତ ପୀଡିତ ହେଲେ; ଏଭଳି ବହୁ ବର୍ଷ ପର୍ବତ ଗୁହାରେ ଘୁଞ୍ଚି ରହିଲେ।
ଶ୍ରାନ୍ତାଃ ସର୍ଵେ ତଦା ରାଜନ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଯଯୁଃ । ପ୍ରଜାପତିଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ରଜୋରୂପଂ ଚତୁର୍ମୁଖମ୍
ତେବେ, ରାଜନ୍, ସମସ୍ତେ ଶ୍ରମିତ ହୋଇ, ପ୍ରଜାପତି, ଜଗନ୍ନାଥ, ଚତୁର୍ମୁଖ, ରଜୋଗୁଣର ମୂର୍ତ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ପଦ୍ମାସନଂ ଵେଦଗର୍ଭଂ ସେଵିତଂ ମୁନିଭିଃ ସ୍ଵଜୈଃ । ମରୀଚିପ୍ରମୁଖୈଃ ଶାନ୍ତୈର୍ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗୈଃ
ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା, ବେଦର ଗଭୀରତା ଧାରଣ କରିଥିବା, ନିଜ ଋଷିମାନେ, ଶାନ୍ତ ମରୀଚି ଓ ବେଦ ବେଦାଙ୍ଗର ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେବା କରୁଥିବା।
କିନ୍ନରୈଃ ସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵୈଶ୍ଚାରଣୋରଗପନ୍ନଗୈଃ । ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଭଯଭୀତାସ୍ତେ ଦେଵଦେଵଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍
କିନ୍ନର, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣ, ନାଗ ଓ ପନ୍ନଗମାନେ ସହିତ, ଭୟରେ ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ଦେବମାନେ, ଦେବଦେବ ଜଗତ୍ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ ଧାତଃ କିମେତଦଖିଲାର୍ତିହରାମ୍ବୁଜନ୍ମ ଜନ୍ମାଭିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ନ ଦଯାଂ କୁରୁଷେ ସୁରାନ୍ ଯତ୍ । ସମ୍ପୀଡିତାନ୍ ରଣଜିତାନସୁରାଧିପେନ ସ୍ଥାନଚ୍ଯୁତାନ୍ ଗିରିଗୁହାକୃତସନ୍ନିଵାସାନ୍
ଦେବମାନେ କହିଲେ: ହେ ଧାତା, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା ପଦ୍ମଜନ୍ମ ଦେଖି, ଆମେ ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ, ସ୍ଥାନ ଛାଡି, ପର୍ବତ ଗୁହାରେ ରହୁଛୁ, ତାହାକୁ ଦୟା କାହିଁକି କରୁନାହାଁ?
ପୁତ୍ରାନ୍ପିତା କିମପରାଧଶତୈଃ ସମେତା- ନ୍ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ଲୋଭରହିତଃ କୁରୁତେଽତିଦୁଃସ୍ଥାନ୍ । ଯସ୍ତ୍ଵଂ ସୁରାଂସ୍ତଵ ପଦାମ୍ବୁଜଭକ୍ତିଯୁକ୍ତା- ନ୍ଦୈତ୍ଯାର୍ଦିତାଂଶ୍ଚ କୃପଣାନ୍ ଯଦୁପେକ୍ଷସେଽଦ୍ଯ
ହେ ପିତା, ଅନେକ ଅପରାଧ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋଭ ନଥିବା ନିଜ ପୁଅମାନେକୁ ଛାଡି, କାହିଁକି ଏତେ କଠୋର ହେଉଛ? ଆଜି ତୁମର ପଦ୍ମପଦରେ ଭକ୍ତି ରହିଥିବା, ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଦେବମାନେକୁ କାହିଁକି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛ?
ଅମରଭୁଵନରାଜ୍ଯଂ ତେନ ଭୁକ୍ତଂ ନିତାନ୍ତଂ ମଖହଵିରପି ଯୋଗ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୈରାଦଦାତି । ସୁରତରୁଵରପୁଷ୍ପଂ ସେଵତେଽସୌ ଦୁରାତ୍ମା ଜଲନିଧିନିଧିଭୂତାଂ ଗାମସୌ ସେଵତେ ତାମ୍
ସେ ଅମରମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଗ କରିଛି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯୋଗ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଯଜ୍ଞ ହବିକୁ ମଧ୍ୟ ନେଇଯାଉଛି; ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଦେବତା ତରୁର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫୁଲ ଉପଭୋଗ କରୁଛି, ଜଳଧିର ଧନ ଭୂମିକୁ ମଧ୍ୟ ସେବା କରୁଛି।
କିଂ ଵା ଗୃଣୀମଃ ସୁରକାର୍ଯମଦ୍ଭୁତଂ ଜାନାସି ଦେଵେଶ ସୁରାରିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଜ୍ଞାନେନ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵମଶେଷକାର୍ଯଵି- ତ୍ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଭୋ ତେ ପ୍ରଣତାଃ ସ୍ମ ପାଦଯୋଃ
ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଆମେ କଣ କହିବୁ? ହେ ଦେବେଶ, ଦେବମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣୁଛ; ଜ୍ଞାନରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିଛ; ତେଣୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ତୁମ ପାଦରେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ।
ଯତ୍ରାପି କୁତ୍ରାପି ଗତାନ୍ସୁରାନସୌ ନାନାଚରିତ୍ରଃ ଖଲୁ ପାପମାନସଃ । ପୀଡାଂ କରୋତ୍ଯେଵ ସ ଦୁଷ୍ଟଚେଷ୍ଟିତ- ସ୍ତ୍ରାତାସି ଦେଵେଶ ଵିଧେହି ଶଂ ଵିଭୋ
ଦେବମାନେ କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଓ ପାପ ମନ ଥିବା ଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ; ହେ ଦେବେଶ, ତୁମେ ରକ୍ଷକ, ଆମେ ଭଲ ହେବା ପାଇଁ ଦୟା କର।
ନୋ ଚେଦ୍ଵଯଂ ଦାଵମହାଗ୍ନିପୀଡିତାଃ କଂ ଶାନ୍ତିକର୍ତାରମନନ୍ତତେଜସମ୍ । ଯାମଃ ପ୍ରଜେଶଂ ଶରଣଂ ସୁରେଷ୍ଟଂ ଧାତାରମାଦ୍ଯଂ ପରିମୁଚ୍ଯ କଂ ଶିଵମ୍
ନାହିଁ ହେଲେ, ଆମେ ଦାବାଗ୍ନିରେ ପୀଡିତ ହେବା ପରି, ଅନନ୍ତ ତେଜ ଥିବା କେଉଁ ଶାନ୍ତିଦାତାଙ୍କୁ ଯିବୁ? ପ୍ରଜାପତି, ସୁରମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ଆମେ କେଉଁ ଭଲ ପାଇବୁ?
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ସ୍ତୁତ୍ଵା ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଣେମୁସ୍ତଂ ପ୍ରଜାପତିମ୍ । ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିପୁଟାଃ ସର୍ଵେ ଵିଷଣ୍ଣଵଦନା ଭୃଶମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି, ମୁହଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଇ ଥିଲେ।
ତାଂସ୍ତଥା ପୀଡିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦା ଲୋକପିତାମହଃ । ଉଵାଚ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ସୁଖଂ ସଞ୍ଜନଯନ୍ନିଵ
ସେମାନେ ଏପରି ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତାମହ ମୃଦୁ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ, ଯେପରି ନିଜେ ଆଶ୍ୱାସ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ କିଂ କରୋମି ସୁରାଃ କାମଂ ଦାନଵୋ ଵରଦର୍ପିତଃ । ସ୍ତ୍ରୀଵଧ୍ଯୋଽସୌ ନ ପୁଂଵଧ୍ଯୋ ଵିଧେଯଂ ତତ୍ର କିଂ ପୁନଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ମୁଁ କଣ କରିବି, ଦେବଗଣ? ଦାନବଟିଏ ଦାନ ପାଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଛି; ପୁରୁଷମାନେ ତାକୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ, କେବଳ ଜନାନୀ ମାନେ ମାରିପାରିବେ। ଏହି ଦିନେ କଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ?
ଵ୍ରଜାମୋଽଦ୍ଯ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ କୈଲାସଂ ପର୍ଵତୋତ୍ତମମ୍ । ଶଙ୍କରଂ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵକାର୍ଯଵିଶାରଦମ୍
ଆଜି ଆମେ ସମସ୍ତେ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଚଳିବା, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଯିଏ ସମସ୍ତ କାମରେ ଦକ୍ଷ।
ତତୋ ଵ୍ରଜାମ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଯତ୍ର ଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ମିଲିତ୍ଵା ଦେଵକାର୍ଯଞ୍ଚ ଵିମୃଶାମୋ ଵିଶେଷତଃ
ତାପରେ ଆମେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯିବା, ଯେଉଁଠି ଦେବ ଜନାର୍ଦନ ଅଛନ୍ତି; ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହୋଇ ଦେବମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ବିଷୟରେ ବିଶେଷ ଆଲୋଚନା କରିବା।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ହଂସମାରୁହ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମା କାର୍ଯସମୁଚ୍ଚଯେ । ଦେଵାଂଶ୍ଚ ପୃଷ୍ଠତଃ କୃତ୍ଵା କୈଲାସାଭିମୁଖୋ ଯଯୌ
ଏପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ହଂସରେ ଚଢି, କାମରେ ଲଗି, ଦେବମାନେ ପଛରେ ରଖି, କୈଳାସ ଦିଗରେ ଯାଇଲେ।
ତାଵଚ୍ଛିଵୋଽପି ତରସା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଧ୍ଯାନେନ ପଦ୍ମଜମ୍ । ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ସୁରୈଃ ସାର୍ଧଂ ନିର୍ଗତଃ ସ୍ଵଗୃହାଦ୍ବହିଃ
ଏହି ସମୟରେ ଶିବ ଧ୍ୟାନରେ ପଦ୍ମଜଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ସହିତ ଆସୁଥିବା ଜାଣି, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଘରରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରସ୍ପରଂ ତୌ ତୁ କୃତାଭିଵାଦନୌ ଭୃଶମ୍ । ପ୍ରଣତୌ ଚ ସୁରୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସନ୍ତୁଷ୍ଟୌ ସମ୍ବଭୂଵତୁଃ
ଏକାଉଁଠି ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉଁଠିକୁ ଦେଖି, ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଦେବମାନେ ସମସ୍ତେ ନମସ୍କାର କରି, ଦୁଇଜଣେ ଖୁସି ହେଲେ।
ଆସନାନି ପୃଥଗ୍ଦତ୍ତ୍ଵା ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଗିରିଜାପତିଃ । ଉପଵିଷ୍ଟେଷୁ ତେଷ୍ଵେଵ ନିଷସାଦାସନେ ସ୍ଵକେ
ଗିରିଜାପତି ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆସନ ଦେଇ, ସେମାନେ ବସିଗଲା ପରେ, ନିଜ ଆସନରେ ବସିଲେ।
କୃତ୍ଵା ତୁ କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛ କାରଣଂ ଦେଵାନ୍କୈଲାସାଗମନେ ଵିଭୁଃ
ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଆଗରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଭଲ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ଦେବମାନେ କୈଳାସକୁ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି, ସେ କାରଣ ପଚାରିଲେ।
ଶିଵ ଉଵାଚ କିମତ୍ରାଗମନଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କୃତଂ ଦେଵୈଃ ସଵାସଵୈଃ । ଭଵତା ଚ ମହାଭାଗ ବ୍ରୂହି ତତ୍କାରଣଂ କିଲ
ଶିବ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ନାୟକମାନେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି? ମହାଭାଗ, ଏହି କାରଣଟି କହ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ମହିଷେଣ ସୁରେଶାନ ପୀଡିତାଃ ସ୍ଵର୍ନିଵାସିନଃ । ଭ୍ରମନ୍ତି ଗିରିଦୁର୍ଗେଷୁ ଭଯତ୍ରସ୍ତାଃ ସଵାସଵାଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଦେବମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ନାୟକମାନେ ମହିଷ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଭୟରେ ପାହାଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିଯାଉଛନ୍ତି।
ଯଜ୍ଞଭୁଗ୍ମହିଷୋ ଜାତସ୍ତଥାନ୍ଯେ ସୁରଶତ୍ରଵଃ । ପୀଡିତା ଲୋକପାଲାଶ୍ଚ ତ୍ଵାମଦ୍ଯ ଶରଣଂ ଗତାଃ
ଯଜ୍ଞ ଭୋଗୀ ମହିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ; ଲୋକପାଳମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଆଜି ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି।