ଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଂ କାମଂ ଶଙ୍କରୋଽପି ଭଯାନ୍ଵିତଃ । ଅଵଧ୍ଯଂ ତଂ ପରଂ ମତ୍ଵା ଯଯୌ କୈଲାସପର୍ଵତମ୍
ହରିଙ୍କୁ ଯିବା ଦେଖି, ଶଙ୍କର ଭୟରେ ଭରିଗଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ଅଜୟ ଭାବି, କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ବ୍ରହ୍ମାପି ଚ ନିଜଂ ଧାମ ତ୍ଵରିତଃ ପ୍ରଯଯୌ ଭଯାତ୍ । ମଘଵା ଵଜ୍ରମାଲମ୍ବ୍ଯ ତସ୍ଥାଵାଜୌ ମହାବଲଃ
ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଧାମକୁ ଚାଲିଗଲେ; ମଘବାନ ବଜ୍ର ଧରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ ।
ଵରୁଣଃ ଶକ୍ତିମାଲମ୍ବ୍ଯ ଧୈର୍ଯମାଲମ୍ବ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତଃ । ଯମୋଽପି ଦଣ୍ଡମାଦାଯ ଯତ୍ତଃ ସମରତତ୍ପରଃ
ବରୁଣ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଯମ ଦଣ୍ଡ ଧରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ।
ତତୋ ଯକ୍ଷାଧିପଃ କାମଂ ବଭୂଵ ରଣତତ୍ପରଃ । ପାଵକଃ ଶକ୍ତିମାଦାଯ ତତ୍ରାଭୂଦ୍ଯୁଦ୍ଧମାନସଃ
ତାପରେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚେତନା ହେଲେ; ପାବକ ଶକ୍ତି ଧରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ।
ନକ୍ଷତ୍ରାଧିପତିଃ ସୂର୍ଯଃ ସମଵେତୌ ସ୍ଥିତାଵୁଭୌ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତଂ ଦାନଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଯୁଦ୍ଧାଯ କୃତନିଶ୍ଚଯୌ
ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକଠି ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ସେ ଦାନବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ଦେଖି, ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଲେ ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯଂ ସମଭ୍ଯଗାତ୍ । ଵିସୃଜନ୍ବାଣଜାଲାନି କ୍ରୂରାହିସଦୃଶାନି ଚ
ଏହି ସମୟରେ, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ଦାନବ ସେନା ଆଗକୁ ଆସିଲା; ସେମାନେ କ୍ରୂର ସାପ ସଦୃଶ ଅସଂଖ୍ୟ ବାଣ ମାରିଲେ ।
କୃତ୍ଵା ହି ମାହିଷଂ ରୂପଂ ଭୂପତିଃ ସଂସ୍ଥିତସ୍ତଦା । ଦେଵଦାନଵଯୋଧାନାଂ ନିନାଦସ୍ତୁମୁଲୋଽଭଵତ୍
ମହିଷ ରୂପ ଧରି, ସେ ଭୂପତି ସେନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଦେବ ଓ ଦାନବ ଯୋଧାମାନଙ୍କର ଗଜ୍ଜନ ଅତ୍ୟଧିକ ଉଚ୍ଚ ହେଲା ।
ଜ୍ଯାଘାତଶ୍ଚ ତଲାଘାତୋ ମେଘନାଦସମୋଽଭଵତ୍ । ସଂଗ୍ରାମେ ସୁମହାଘୋରେ ଦେଵଦାନଵସେନଯୋଃ
ଧନୁର ତାଣ ଏବଂ ହାତର ତାଳିର ଶବ୍ଦ ମେଘନାଦ ସମାନ ହେଲା; ଦେବ ଓ ଦାନବ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ହେଲା ।
ଶୃଙ୍ଗାଭ୍ଯାଂ ପାର୍ଵତାଞ୍ଛୃଙ୍ଗାଂଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ଚ ମହାବଲଃ । ଜଘାନ ସୁରସଙ୍ଘାଂଶ୍ଚ ଦାନଵୋ ମଦଗର୍ଵିତଃ
ଶୃଙ୍ଗରେ ପାହାଡ଼ ଓ ତାହାର ଶୃଙ୍ଗ ଉଠାଇ ଫିଙ୍ଗିଲେ; ଦାନବ ମଦରେ ମତାଳ ହୋଇ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ମାରିଦେଲେ ।
ଖୁରାଘାତୈସ୍ତଥା ଦେଵାନ୍ପୁଚ୍ଛସ୍ଯ ଭ୍ରମଣେନ ଚ । ସ ଜଘାନ ରୁଷାଵିଷ୍ଟୋ ମହିଷଃ ପରମାଦ୍ଭୁତଃ
ଖୁରର ଆଘାତ ଏବଂ ପୁଛର ଘୁମାଇବାରେ, ସେ ଦେବମାନେକୁ ଆଘାତ କରିଲେ; ମହିଷ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଉଥିଲେ ।
ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵା ଭଯମାଜଗ୍ମୁରୁଦ୍ଯତାଃ । ମଘଵା ମହିଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପଲାଯନପରୋଽଭଵତ୍
ତାପରେ ଦେବମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ମହିଷାକୁ ଦେଖି ମଘବନ୍ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ।
ସଙ୍ଗରଂ ସମ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗତେ ଶକ୍ରେ ଶଚୀପତୌ । ଯମୋ ଧନାଧିପଃ ପାଶୀ ଜଗ୍ମୁଃ ସର୍ଵେ ଭଯାତୁରାଃ
ଯୁଦ୍ଧକୁ ଛାଡି ଶଚୀପତି ଶକ୍ର ଚାଲିଗଲା ପରେ, ଯମ, ଧନର ମାଳିକ, ଓ ପାଶଧାରୀ ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ଚାଲିଗଲେ।
ମହିଷୋଽପି ଜଯଂ ମତ୍ଵା ଜଗାମ ସ୍ଵଗୃହଂ ତତଃ । ଐରାଵତଂ ଗଜଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତମିନ୍ଦ୍ରେଣ ଗଚ୍ଛତା
ମହିଷା ଜିତିଛି ଭାବି ତାହା ପରେ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲା; ଇନ୍ଦ୍ର ଛାଡିଦେଇଥିବା ଏଇରାବତ ହାତୀକୁ ପାଇଲା।
ତଥୋଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସଂ ଭାନୋଃ କାମଧେନୁଂ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍ । ସ୍ଵସୈନ୍ଯସଂଵୃତସ୍ତୂର୍ଣଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗନ୍ତୁଂ ମନୋ ଦଧେ
ସେ ଭାନୁଙ୍କର ଉଚ୍ଚৈଃଶ୍ରବା ଘୋଡା ଓ କାମଧେନୁ ଦୁଧଦେଇଥିବା ଗାଈକୁ ନେଇ, ନିଜ ସେନାରେ ଘିରି, ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲା।
ତରସା ଦେଵସଦନଂ ଗତ୍ଵା ସ ମହିଷାସୁରଃ । ଜଗ୍ରାହ ସୁରରାଜ୍ଯଂ ଵୈ ତ୍ଯକ୍ତଂ ଦେଵୈର୍ଭଯାତୁରୈଃ
ମହିଷାସୁର ଜୋରରେ ଦେବମାନଙ୍କର ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ଭୟରେ ଦେବମାନେ ଛାଡିଦେଇଥିବା ସୁରରାଜ୍ୟକୁ ଦଳିଲା।
ଇନ୍ଦ୍ରାସନେ ତଥା ରମ୍ଯେ ଦାନଵଃ ସମୁପାଵିଶତ୍ । ଦାନଵାନ୍ସ୍ଥାପଯାମାସ ଦେଵାନାଂ ସ୍ଥାନକେଷୁ ସଃ
ଦାନବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ସିଂହାସନରେ ବସିଲା; ସେ ଦାନବମାନେକୁ ଦେବମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ବସାଇଲା।
ଏଵଂ ଵର୍ଷଶତଂ ପୂର୍ଣଂ କୃତ୍ଵା ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଦାରୁଣମ୍ । ଅଵାପୈନ୍ଦ୍ରପଦଂ କାମଂ ଦାନଵୋ ମଦଗର୍ଵିତଃ
ଏଭଳି ଏକଶତ ବର୍ଷ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଦାନବ ମଦରେ ମତାଳ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।
ନିର୍ଜରା ନିର୍ଗତା ନାକାତ୍ତେନ ସର୍ଵେଽତିପୀଡିତାଃ । ଏଵଂ ବହୂନି ଵର୍ଷାଣି ବଭ୍ରମୁର୍ଗିରିଗହ୍ଵରେ
ଅମରମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବାହାରିଦିଆଗଲେ, ସମସ୍ତେ ବହୁତ ପୀଡିତ ହେଲେ; ଏଭଳି ବହୁ ବର୍ଷ ପର୍ବତ ଗୁହାରେ ଘୁଞ୍ଚି ରହିଲେ।
ଶ୍ରାନ୍ତାଃ ସର୍ଵେ ତଦା ରାଜନ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଯଯୁଃ । ପ୍ରଜାପତିଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ରଜୋରୂପଂ ଚତୁର୍ମୁଖମ୍
ତେବେ, ରାଜନ୍, ସମସ୍ତେ ଶ୍ରମିତ ହୋଇ, ପ୍ରଜାପତି, ଜଗନ୍ନାଥ, ଚତୁର୍ମୁଖ, ରଜୋଗୁଣର ମୂର୍ତ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ପଦ୍ମାସନଂ ଵେଦଗର୍ଭଂ ସେଵିତଂ ମୁନିଭିଃ ସ୍ଵଜୈଃ । ମରୀଚିପ୍ରମୁଖୈଃ ଶାନ୍ତୈର୍ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗୈଃ
ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା, ବେଦର ଗଭୀରତା ଧାରଣ କରିଥିବା, ନିଜ ଋଷିମାନେ, ଶାନ୍ତ ମରୀଚି ଓ ବେଦ ବେଦାଙ୍ଗର ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେବା କରୁଥିବା।
କିନ୍ନରୈଃ ସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵୈଶ୍ଚାରଣୋରଗପନ୍ନଗୈଃ । ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଭଯଭୀତାସ୍ତେ ଦେଵଦେଵଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍
କିନ୍ନର, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣ, ନାଗ ଓ ପନ୍ନଗମାନେ ସହିତ, ଭୟରେ ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ଦେବମାନେ, ଦେବଦେବ ଜଗତ୍ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ ଧାତଃ କିମେତଦଖିଲାର୍ତିହରାମ୍ବୁଜନ୍ମ ଜନ୍ମାଭିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ନ ଦଯାଂ କୁରୁଷେ ସୁରାନ୍ ଯତ୍ । ସମ୍ପୀଡିତାନ୍ ରଣଜିତାନସୁରାଧିପେନ ସ୍ଥାନଚ୍ଯୁତାନ୍ ଗିରିଗୁହାକୃତସନ୍ନିଵାସାନ୍
ଦେବମାନେ କହିଲେ: ହେ ଧାତା, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା ପଦ୍ମଜନ୍ମ ଦେଖି, ଆମେ ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ, ସ୍ଥାନ ଛାଡି, ପର୍ବତ ଗୁହାରେ ରହୁଛୁ, ତାହାକୁ ଦୟା କାହିଁକି କରୁନାହାଁ?
ପୁତ୍ରାନ୍ପିତା କିମପରାଧଶତୈଃ ସମେତା- ନ୍ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ଲୋଭରହିତଃ କୁରୁତେଽତିଦୁଃସ୍ଥାନ୍ । ଯସ୍ତ୍ଵଂ ସୁରାଂସ୍ତଵ ପଦାମ୍ବୁଜଭକ୍ତିଯୁକ୍ତା- ନ୍ଦୈତ୍ଯାର୍ଦିତାଂଶ୍ଚ କୃପଣାନ୍ ଯଦୁପେକ୍ଷସେଽଦ୍ଯ
ହେ ପିତା, ଅନେକ ଅପରାଧ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋଭ ନଥିବା ନିଜ ପୁଅମାନେକୁ ଛାଡି, କାହିଁକି ଏତେ କଠୋର ହେଉଛ? ଆଜି ତୁମର ପଦ୍ମପଦରେ ଭକ୍ତି ରହିଥିବା, ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଦେବମାନେକୁ କାହିଁକି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛ?
ଅମରଭୁଵନରାଜ୍ଯଂ ତେନ ଭୁକ୍ତଂ ନିତାନ୍ତଂ ମଖହଵିରପି ଯୋଗ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୈରାଦଦାତି । ସୁରତରୁଵରପୁଷ୍ପଂ ସେଵତେଽସୌ ଦୁରାତ୍ମା ଜଲନିଧିନିଧିଭୂତାଂ ଗାମସୌ ସେଵତେ ତାମ୍
ସେ ଅମରମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଗ କରିଛି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯୋଗ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଯଜ୍ଞ ହବିକୁ ମଧ୍ୟ ନେଇଯାଉଛି; ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଦେବତା ତରୁର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫୁଲ ଉପଭୋଗ କରୁଛି, ଜଳଧିର ଧନ ଭୂମିକୁ ମଧ୍ୟ ସେବା କରୁଛି।
କିଂ ଵା ଗୃଣୀମଃ ସୁରକାର୍ଯମଦ୍ଭୁତଂ ଜାନାସି ଦେଵେଶ ସୁରାରିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଜ୍ଞାନେନ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵମଶେଷକାର୍ଯଵି- ତ୍ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଭୋ ତେ ପ୍ରଣତାଃ ସ୍ମ ପାଦଯୋଃ
ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଆମେ କଣ କହିବୁ? ହେ ଦେବେଶ, ଦେବମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣୁଛ; ଜ୍ଞାନରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିଛ; ତେଣୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ତୁମ ପାଦରେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ।
ଯତ୍ରାପି କୁତ୍ରାପି ଗତାନ୍ସୁରାନସୌ ନାନାଚରିତ୍ରଃ ଖଲୁ ପାପମାନସଃ । ପୀଡାଂ କରୋତ୍ଯେଵ ସ ଦୁଷ୍ଟଚେଷ୍ଟିତ- ସ୍ତ୍ରାତାସି ଦେଵେଶ ଵିଧେହି ଶଂ ଵିଭୋ
ଦେବମାନେ କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଓ ପାପ ମନ ଥିବା ଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ; ହେ ଦେବେଶ, ତୁମେ ରକ୍ଷକ, ଆମେ ଭଲ ହେବା ପାଇଁ ଦୟା କର।
ନୋ ଚେଦ୍ଵଯଂ ଦାଵମହାଗ୍ନିପୀଡିତାଃ କଂ ଶାନ୍ତିକର୍ତାରମନନ୍ତତେଜସମ୍ । ଯାମଃ ପ୍ରଜେଶଂ ଶରଣଂ ସୁରେଷ୍ଟଂ ଧାତାରମାଦ୍ଯଂ ପରିମୁଚ୍ଯ କଂ ଶିଵମ୍
ନାହିଁ ହେଲେ, ଆମେ ଦାବାଗ୍ନିରେ ପୀଡିତ ହେବା ପରି, ଅନନ୍ତ ତେଜ ଥିବା କେଉଁ ଶାନ୍ତିଦାତାଙ୍କୁ ଯିବୁ? ପ୍ରଜାପତି, ସୁରମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ଆମେ କେଉଁ ଭଲ ପାଇବୁ?
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ସ୍ତୁତ୍ଵା ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଣେମୁସ୍ତଂ ପ୍ରଜାପତିମ୍ । ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିପୁଟାଃ ସର୍ଵେ ଵିଷଣ୍ଣଵଦନା ଭୃଶମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି, ମୁହଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଇ ଥିଲେ।
ତାଂସ୍ତଥା ପୀଡିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦା ଲୋକପିତାମହଃ । ଉଵାଚ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ସୁଖଂ ସଞ୍ଜନଯନ୍ନିଵ
ସେମାନେ ଏପରି ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତାମହ ମୃଦୁ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ, ଯେପରି ନିଜେ ଆଶ୍ୱାସ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ କିଂ କରୋମି ସୁରାଃ କାମଂ ଦାନଵୋ ଵରଦର୍ପିତଃ । ସ୍ତ୍ରୀଵଧ୍ଯୋଽସୌ ନ ପୁଂଵଧ୍ଯୋ ଵିଧେଯଂ ତତ୍ର କିଂ ପୁନଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ମୁଁ କଣ କରିବି, ଦେବଗଣ? ଦାନବଟିଏ ଦାନ ପାଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଛି; ପୁରୁଷମାନେ ତାକୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ, କେବଳ ଜନାନୀ ମାନେ ମାରିପାରିବେ। ଏହି ଦିନେ କଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ?