ଵିଶିଖୈଃ ଶତଧା ଚକ୍ରେ ଚକ୍ରେଣାଶୁ ଜଘାନ ତମ୍ । ହରିଚକ୍ରାହତଃ ସଂଖ୍ଯେ ମୂର୍ଚ୍ଛାମାପ ସ ଦୈତ୍ଯରାଟ୍
ବାଣରେ ଏହାକୁ ଶତ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ, ଚକ୍ରରେ ଶୀଘ୍ର ଘାତ କଲେ । ହରିଙ୍କ ଚକ୍ର ଘାତରେ, ଦାନବରାଜ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଚେତନ ହେଇଗଲେ ।
ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ଚ କ୍ଷଣାନ୍ନୂନଂ ମାନୁଷଂ ଵପୁରାସ୍ଥିତଃ । ଗଦାପାଣିର୍ମହାଘୋରୋ ଦାନଵଃ ପର୍ଵତୋପମଃ
ସେ ଥୋଡ଼ା ସମୟ ପରେ ପୁନଃ ଉଠିଗଲେ, ଏବେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ । ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ, ଗଦା ହାତରେ ଧରି, ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ମେଘନାଦଂ ନନାଦୋଚ୍ଚୈର୍ଭୀଷଯନ୍ନମରାନପି । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯଂ ସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ମେଘନାଦ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗଜ୍ଜନ କରିଲେ, ଏହାର ଭୟରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୀତିତ ହେଲେ । ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖ ଉଠାଇଲେ ।
ପୂରଯାମାସ ତରସା ଶବ୍ଦଂ କର୍ତୁଂ ଖରସ୍ଵରମ୍ । ତେନ ଶବ୍ଦେନ ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ଭଯତ୍ରସ୍ତାଶ୍ଚ ଦାନଵାଃ । ବଭୂଵୁର୍ମୁଦିତା ଦେଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ
ସେ ଶଂଖକୁ ଜୋରରେ ଫୁଙ୍ଗିଲେ, ତାହାର ଖରା ଶବ୍ଦ ଦେଇ । ଏହି ଶଂଖର ଶବ୍ଦରେ ଦାନବମାନେ ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ।
ଶଙ୍କରଶରଣଗମନଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଅସୁରାନ୍ମହିଷୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷଣ୍ଣମନସସ୍ତଦା । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତନ୍ମାହିଷଂ ରୂପଂ ବଭୂଵ ମୃଗରାଡସୌ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଦାନବମାନେକୁ ଦେଖି, ମହିଷ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ମହିଷ ରୂପକୁ ଛାଡ଼ି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସିଂହ ରୂପ ଧରିଲେ ।
କୃତ୍ଵା ନାଦଂ ମହାଘୋରଂ ଵିସ୍ତାର୍ଯ ଚ ମହାସଟାମ୍ । ପପାତ ସୁରସେନାଯାଂ ତ୍ରାସଯନ୍ନଖଦର୍ଶନୈଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଗଜ୍ଜନ କରି, ବଡ଼ ଝୁଲ ଫିଳାଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନାରେ ଲାଫ ଦେଇ ପଡ଼ିଲେ; ତାଙ୍କର ନଖ ଦେଖି ଦେବମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ ।
ଗରୁଡଞ୍ଚ ନଖାଘାତୈଃ କୃତ୍ଵା ରୁଧିରଵିପ୍ଲୁତମ୍ । ଜଘାନ ଚ ଭୁଜେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନଖାଘାତେନ କେସରୀ
ସିଂହ ନଖର ଘାତରେ ଗରୁଡ଼କୁ ରକ୍ତରେ ଭିଜାଇଦେଲେ; ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭୁଜରେ ନଖ ଦେଇ ଆଘାତ କରିଲେ ।
ଵାସୁଦେଵୋଽପି ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚକ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵେଗଵାନ୍ । ହନ୍ତୁକାମୋ ହରିଃ କାମମଵାପାଶୁ କ୍ରୁଧାନ୍ଵିତଃ
ବାସୁଦେବ, ସେକୁ ଦେଖି, ତୁରନ୍ତ ଚକ୍ର ଉଠାଇଲେ; ହରି ମାରିବାକୁ ଚାହିଁ, କ୍ରୋଧରେ ତୁରନ୍ତ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ ।
ଯାଵଦ୍ଧଯରିପୁଂ ଵେଗାଚ୍ଚକ୍ରେଣାଭିଜଘାନ ତମ୍ । ତାଵତ୍ସୋଽତିବଲଃ ଶୃଙ୍ଗୀ ଶୃଙ୍ଗାଭ୍ଯାଂ ନ୍ଯହନଦ୍ଧରିମ୍
ଯେତେବେଳେ ହରି ଶତ୍ରୁକୁ ତେଜରେ ଚକ୍ର ଦେଇ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୃଙ୍ଗଧାରୀ ଦୁଇ ଶୃଙ୍ଗରେ ହରିଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଦେଲେ ।
ଵାସୁଦେଵୋ ଵିଷାଣାଭ୍ଯାଂ ତାଡିତୋରସି ଵିହ୍ଵଲଃ । ପଲାଯନପରୋ ଵେଗାଜ୍ଜଗାମ ଭୁଵନଂ ନିଜମ୍
ବାସୁଦେବ, ଶୃଙ୍ଗରେ ଛାତିରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଅସ୍ଥିର ହେଲେ; ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଂ କାମଂ ଶଙ୍କରୋଽପି ଭଯାନ୍ଵିତଃ । ଅଵଧ୍ଯଂ ତଂ ପରଂ ମତ୍ଵା ଯଯୌ କୈଲାସପର୍ଵତମ୍
ହରିଙ୍କୁ ଯିବା ଦେଖି, ଶଙ୍କର ଭୟରେ ଭରିଗଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ଅଜୟ ଭାବି, କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ବ୍ରହ୍ମାପି ଚ ନିଜଂ ଧାମ ତ୍ଵରିତଃ ପ୍ରଯଯୌ ଭଯାତ୍ । ମଘଵା ଵଜ୍ରମାଲମ୍ବ୍ଯ ତସ୍ଥାଵାଜୌ ମହାବଲଃ
ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଧାମକୁ ଚାଲିଗଲେ; ମଘବାନ ବଜ୍ର ଧରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ ।
ଵରୁଣଃ ଶକ୍ତିମାଲମ୍ବ୍ଯ ଧୈର୍ଯମାଲମ୍ବ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତଃ । ଯମୋଽପି ଦଣ୍ଡମାଦାଯ ଯତ୍ତଃ ସମରତତ୍ପରଃ
ବରୁଣ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଯମ ଦଣ୍ଡ ଧରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ।
ତତୋ ଯକ୍ଷାଧିପଃ କାମଂ ବଭୂଵ ରଣତତ୍ପରଃ । ପାଵକଃ ଶକ୍ତିମାଦାଯ ତତ୍ରାଭୂଦ୍ଯୁଦ୍ଧମାନସଃ
ତାପରେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚେତନା ହେଲେ; ପାବକ ଶକ୍ତି ଧରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ।
ନକ୍ଷତ୍ରାଧିପତିଃ ସୂର୍ଯଃ ସମଵେତୌ ସ୍ଥିତାଵୁଭୌ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତଂ ଦାନଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଯୁଦ୍ଧାଯ କୃତନିଶ୍ଚଯୌ
ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକଠି ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ସେ ଦାନବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ଦେଖି, ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଲେ ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯଂ ସମଭ୍ଯଗାତ୍ । ଵିସୃଜନ୍ବାଣଜାଲାନି କ୍ରୂରାହିସଦୃଶାନି ଚ
ଏହି ସମୟରେ, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ଦାନବ ସେନା ଆଗକୁ ଆସିଲା; ସେମାନେ କ୍ରୂର ସାପ ସଦୃଶ ଅସଂଖ୍ୟ ବାଣ ମାରିଲେ ।
କୃତ୍ଵା ହି ମାହିଷଂ ରୂପଂ ଭୂପତିଃ ସଂସ୍ଥିତସ୍ତଦା । ଦେଵଦାନଵଯୋଧାନାଂ ନିନାଦସ୍ତୁମୁଲୋଽଭଵତ୍
ମହିଷ ରୂପ ଧରି, ସେ ଭୂପତି ସେନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଦେବ ଓ ଦାନବ ଯୋଧାମାନଙ୍କର ଗଜ୍ଜନ ଅତ୍ୟଧିକ ଉଚ୍ଚ ହେଲା ।
ଜ୍ଯାଘାତଶ୍ଚ ତଲାଘାତୋ ମେଘନାଦସମୋଽଭଵତ୍ । ସଂଗ୍ରାମେ ସୁମହାଘୋରେ ଦେଵଦାନଵସେନଯୋଃ
ଧନୁର ତାଣ ଏବଂ ହାତର ତାଳିର ଶବ୍ଦ ମେଘନାଦ ସମାନ ହେଲା; ଦେବ ଓ ଦାନବ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ହେଲା ।
ଶୃଙ୍ଗାଭ୍ଯାଂ ପାର୍ଵତାଞ୍ଛୃଙ୍ଗାଂଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ଚ ମହାବଲଃ । ଜଘାନ ସୁରସଙ୍ଘାଂଶ୍ଚ ଦାନଵୋ ମଦଗର୍ଵିତଃ
ଶୃଙ୍ଗରେ ପାହାଡ଼ ଓ ତାହାର ଶୃଙ୍ଗ ଉଠାଇ ଫିଙ୍ଗିଲେ; ଦାନବ ମଦରେ ମତାଳ ହୋଇ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ମାରିଦେଲେ ।
ଖୁରାଘାତୈସ୍ତଥା ଦେଵାନ୍ପୁଚ୍ଛସ୍ଯ ଭ୍ରମଣେନ ଚ । ସ ଜଘାନ ରୁଷାଵିଷ୍ଟୋ ମହିଷଃ ପରମାଦ୍ଭୁତଃ
ଖୁରର ଆଘାତ ଏବଂ ପୁଛର ଘୁମାଇବାରେ, ସେ ଦେବମାନେକୁ ଆଘାତ କରିଲେ; ମହିଷ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଉଥିଲେ ।
ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵା ଭଯମାଜଗ୍ମୁରୁଦ୍ଯତାଃ । ମଘଵା ମହିଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପଲାଯନପରୋଽଭଵତ୍
ତାପରେ ଦେବମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ମହିଷାକୁ ଦେଖି ମଘବନ୍ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ।
ସଙ୍ଗରଂ ସମ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗତେ ଶକ୍ରେ ଶଚୀପତୌ । ଯମୋ ଧନାଧିପଃ ପାଶୀ ଜଗ୍ମୁଃ ସର୍ଵେ ଭଯାତୁରାଃ
ଯୁଦ୍ଧକୁ ଛାଡି ଶଚୀପତି ଶକ୍ର ଚାଲିଗଲା ପରେ, ଯମ, ଧନର ମାଳିକ, ଓ ପାଶଧାରୀ ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ଚାଲିଗଲେ।
ମହିଷୋଽପି ଜଯଂ ମତ୍ଵା ଜଗାମ ସ୍ଵଗୃହଂ ତତଃ । ଐରାଵତଂ ଗଜଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତମିନ୍ଦ୍ରେଣ ଗଚ୍ଛତା
ମହିଷା ଜିତିଛି ଭାବି ତାହା ପରେ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲା; ଇନ୍ଦ୍ର ଛାଡିଦେଇଥିବା ଏଇରାବତ ହାତୀକୁ ପାଇଲା।
ତଥୋଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସଂ ଭାନୋଃ କାମଧେନୁଂ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍ । ସ୍ଵସୈନ୍ଯସଂଵୃତସ୍ତୂର୍ଣଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗନ୍ତୁଂ ମନୋ ଦଧେ
ସେ ଭାନୁଙ୍କର ଉଚ୍ଚৈଃଶ୍ରବା ଘୋଡା ଓ କାମଧେନୁ ଦୁଧଦେଇଥିବା ଗାଈକୁ ନେଇ, ନିଜ ସେନାରେ ଘିରି, ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲା।
ତରସା ଦେଵସଦନଂ ଗତ୍ଵା ସ ମହିଷାସୁରଃ । ଜଗ୍ରାହ ସୁରରାଜ୍ଯଂ ଵୈ ତ୍ଯକ୍ତଂ ଦେଵୈର୍ଭଯାତୁରୈଃ
ମହିଷାସୁର ଜୋରରେ ଦେବମାନଙ୍କର ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ଭୟରେ ଦେବମାନେ ଛାଡିଦେଇଥିବା ସୁରରାଜ୍ୟକୁ ଦଳିଲା।
ଇନ୍ଦ୍ରାସନେ ତଥା ରମ୍ଯେ ଦାନଵଃ ସମୁପାଵିଶତ୍ । ଦାନଵାନ୍ସ୍ଥାପଯାମାସ ଦେଵାନାଂ ସ୍ଥାନକେଷୁ ସଃ
ଦାନବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ସିଂହାସନରେ ବସିଲା; ସେ ଦାନବମାନେକୁ ଦେବମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ବସାଇଲା।
ଏଵଂ ଵର୍ଷଶତଂ ପୂର୍ଣଂ କୃତ୍ଵା ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଦାରୁଣମ୍ । ଅଵାପୈନ୍ଦ୍ରପଦଂ କାମଂ ଦାନଵୋ ମଦଗର୍ଵିତଃ
ଏଭଳି ଏକଶତ ବର୍ଷ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଦାନବ ମଦରେ ମତାଳ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।
ନିର୍ଜରା ନିର୍ଗତା ନାକାତ୍ତେନ ସର୍ଵେଽତିପୀଡିତାଃ । ଏଵଂ ବହୂନି ଵର୍ଷାଣି ବଭ୍ରମୁର୍ଗିରିଗହ୍ଵରେ
ଅମରମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବାହାରିଦିଆଗଲେ, ସମସ୍ତେ ବହୁତ ପୀଡିତ ହେଲେ; ଏଭଳି ବହୁ ବର୍ଷ ପର୍ବତ ଗୁହାରେ ଘୁଞ୍ଚି ରହିଲେ।
ଶ୍ରାନ୍ତାଃ ସର୍ଵେ ତଦା ରାଜନ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଯଯୁଃ । ପ୍ରଜାପତିଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ରଜୋରୂପଂ ଚତୁର୍ମୁଖମ୍
ତେବେ, ରାଜନ୍, ସମସ୍ତେ ଶ୍ରମିତ ହୋଇ, ପ୍ରଜାପତି, ଜଗନ୍ନାଥ, ଚତୁର୍ମୁଖ, ରଜୋଗୁଣର ମୂର୍ତ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ପଦ୍ମାସନଂ ଵେଦଗର୍ଭଂ ସେଵିତଂ ମୁନିଭିଃ ସ୍ଵଜୈଃ । ମରୀଚିପ୍ରମୁଖୈଃ ଶାନ୍ତୈର୍ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗୈଃ
ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା, ବେଦର ଗଭୀରତା ଧାରଣ କରିଥିବା, ନିଜ ଋଷିମାନେ, ଶାନ୍ତ ମରୀଚି ଓ ବେଦ ବେଦାଙ୍ଗର ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେବା କରୁଥିବା।