ମହିଷଂ ତରସାଭ୍ଯେତ୍ଯ ପ୍ରାହରଦ୍ରୋଷସଂଯୁତଃ । ସୋଽପି ଶକ୍ତିଂ ମୁମୋଚାଥ ଶଙ୍କରସ୍ଯୋରସି ସ୍ଫୁଟମ୍
କ୍ରୋଧରେ ମହିଷାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆକ୍ରମଣ କରି ଘାତ କଲେ । ସେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶକ୍ତି ଫିଙ୍ଗିଲେ, ଯାହା ଶଙ୍କରଙ୍କ ଛାତିରେ ଭଲଭାବେ ଲାଗିଲା ।
ଜଗର୍ଜ ସ ଚ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ତ୍ରିଶୂଲକମ୍ । ଶଙ୍କରୋଽପି ତଦା ପୀଡାଂ ନ ପ୍ରାପୋରସି ତାଡିତଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଜର୍ଜର କଲା, ଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ଭୁଲାଇ ଦେଲା । ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଘାତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କିଛି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ ।
ତଂ ଜଘାନ ତ୍ରିଶୂଲେନ କୋପାଦରୁଣଲୋଚନଃ । ସଂଲଗ୍ନଂ ଶଙ୍କରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହିଷେଣ ଦୁରାତ୍ମନା
କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ଶଙ୍କର ତାଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଘାତ କଲେ । ଦୁଷ୍ଟ ମହିଷା ସହ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଦେଖି
ଆଜଗାମ ହରିସ୍ତାଵତ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ପ୍ରହାରଜାମ୍ । ମହିଷସ୍ତୁ ତଦା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ହରିଶଙ୍କରୌ
ହରି ଘାତର ଅଚେତନତା ଛାଡି, ଏହି ସମୟରେ ଆସିଗଲେ । ମହିଷା ହରି ଓ ଶଙ୍କର ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି
ଯୁଦ୍ଧକାମୌ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଚକ୍ରଶୂଲଧରୌ ଵରୌ । କୋପଯୁକ୍ତୋ ବଭୂଵାସୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୌ ସମୁପାଗତୌ
ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଚକ୍ର ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦୁଇ ମହାବୀର ଆଗକୁ ଆସିଲେ । ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମହିଷା କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲା ।
ଜଗାମ ସମ୍ମୁଖସ୍ତାଵତ୍ସଂଗ୍ରାମାର୍ଥଂ ମହାଭୁଜଃ । ମାହିଷଂ ଵପୁରାସ୍ଥାଯ ଧୁନ୍ଵନ୍ପୁଚ୍ଛଂ ସମୁତ୍କଟମ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ମହିଷ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଳ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ହେଲେ ।
ଚକାର ଭୈରଵଂ ନାଦଂ ତ୍ରାସଯନ୍ନମରାନପି । ଧୁନ୍ଵଞ୍ଛୃଙ୍ଗେ ମହାକାଯୋ ଦାରୁଣୋ ଜଲଦୋ ଯଥା
ସେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହେଇଗଲେ । ଦୁଇ ଶୂଙ୍ଗ କମ୍ପାଇ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଦେହ ଦୁଷ୍ଟ ବାଦଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ଶୃଙ୍ଗାଭ୍ଯାଂ ପର୍ଵତାଜ୍ଛୃଙ୍ଗାଂଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ଭୃଶମୁତ୍କଟାନ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୌ ତୁ ମହାଵୀର୍ଯୌ ଦାନଵଂ ଦେଵସତ୍ତମୌ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଶୂଙ୍ଗରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଚୁଡ଼ିକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ । ଦୁଇ ମହାବୀର ଦେବତାମାନେ ଦେଖି, ଦାନବ
ଚକ୍ରତୁର୍ବାଣଵୃଷ୍ଟିଂ ଚ ଦାନଵୋପରି ଦାରୁଣାମ୍ । କୁର୍ଵାଣୌ ବାଣଵୃଷ୍ଟିଂ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିହରୌ ହରିଃ
ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷା କରିଲେ । ହରି ଓ ହରା ବାଣ ବର୍ଷା କରୁଥିବା ଦେଖି,
ଚିକ୍ଷେପ ଗିରିଶୃଙ୍ଗଂ ତୁ ପୁଚ୍ଛେନାଵୃତ୍ଯ ଦାରୁଣମ୍ । ଆପତନ୍ତଂ ଗିରିଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ସାତ୍ଵତାଂ ପତିଃ
ସେ ତାଳ ଦେଇ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପାହାଡ଼ ଚୁଡ଼ିକୁ ଫିଙ୍ଗିଲେ । ପାହାଡ଼ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସାତ୍ୱତମାନେ ର ଭଗବାନ
ଵିଶିଖୈଃ ଶତଧା ଚକ୍ରେ ଚକ୍ରେଣାଶୁ ଜଘାନ ତମ୍ । ହରିଚକ୍ରାହତଃ ସଂଖ୍ଯେ ମୂର୍ଚ୍ଛାମାପ ସ ଦୈତ୍ଯରାଟ୍
ବାଣରେ ଏହାକୁ ଶତ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ, ଚକ୍ରରେ ଶୀଘ୍ର ଘାତ କଲେ । ହରିଙ୍କ ଚକ୍ର ଘାତରେ, ଦାନବରାଜ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଚେତନ ହେଇଗଲେ ।
ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ଚ କ୍ଷଣାନ୍ନୂନଂ ମାନୁଷଂ ଵପୁରାସ୍ଥିତଃ । ଗଦାପାଣିର୍ମହାଘୋରୋ ଦାନଵଃ ପର୍ଵତୋପମଃ
ସେ ଥୋଡ଼ା ସମୟ ପରେ ପୁନଃ ଉଠିଗଲେ, ଏବେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ । ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ, ଗଦା ହାତରେ ଧରି, ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ମେଘନାଦଂ ନନାଦୋଚ୍ଚୈର୍ଭୀଷଯନ୍ନମରାନପି । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯଂ ସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ମେଘନାଦ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗଜ୍ଜନ କରିଲେ, ଏହାର ଭୟରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୀତିତ ହେଲେ । ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖ ଉଠାଇଲେ ।
ପୂରଯାମାସ ତରସା ଶବ୍ଦଂ କର୍ତୁଂ ଖରସ୍ଵରମ୍ । ତେନ ଶବ୍ଦେନ ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ଭଯତ୍ରସ୍ତାଶ୍ଚ ଦାନଵାଃ । ବଭୂଵୁର୍ମୁଦିତା ଦେଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ
ସେ ଶଂଖକୁ ଜୋରରେ ଫୁଙ୍ଗିଲେ, ତାହାର ଖରା ଶବ୍ଦ ଦେଇ । ଏହି ଶଂଖର ଶବ୍ଦରେ ଦାନବମାନେ ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ।
ଶଙ୍କରଶରଣଗମନଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଅସୁରାନ୍ମହିଷୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷଣ୍ଣମନସସ୍ତଦା । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତନ୍ମାହିଷଂ ରୂପଂ ବଭୂଵ ମୃଗରାଡସୌ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଦାନବମାନେକୁ ଦେଖି, ମହିଷ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ମହିଷ ରୂପକୁ ଛାଡ଼ି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସିଂହ ରୂପ ଧରିଲେ ।
କୃତ୍ଵା ନାଦଂ ମହାଘୋରଂ ଵିସ୍ତାର୍ଯ ଚ ମହାସଟାମ୍ । ପପାତ ସୁରସେନାଯାଂ ତ୍ରାସଯନ୍ନଖଦର୍ଶନୈଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଗଜ୍ଜନ କରି, ବଡ଼ ଝୁଲ ଫିଳାଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନାରେ ଲାଫ ଦେଇ ପଡ଼ିଲେ; ତାଙ୍କର ନଖ ଦେଖି ଦେବମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ ।
ଗରୁଡଞ୍ଚ ନଖାଘାତୈଃ କୃତ୍ଵା ରୁଧିରଵିପ୍ଲୁତମ୍ । ଜଘାନ ଚ ଭୁଜେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନଖାଘାତେନ କେସରୀ
ସିଂହ ନଖର ଘାତରେ ଗରୁଡ଼କୁ ରକ୍ତରେ ଭିଜାଇଦେଲେ; ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭୁଜରେ ନଖ ଦେଇ ଆଘାତ କରିଲେ ।
ଵାସୁଦେଵୋଽପି ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚକ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵେଗଵାନ୍ । ହନ୍ତୁକାମୋ ହରିଃ କାମମଵାପାଶୁ କ୍ରୁଧାନ୍ଵିତଃ
ବାସୁଦେବ, ସେକୁ ଦେଖି, ତୁରନ୍ତ ଚକ୍ର ଉଠାଇଲେ; ହରି ମାରିବାକୁ ଚାହିଁ, କ୍ରୋଧରେ ତୁରନ୍ତ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ ।
ଯାଵଦ୍ଧଯରିପୁଂ ଵେଗାଚ୍ଚକ୍ରେଣାଭିଜଘାନ ତମ୍ । ତାଵତ୍ସୋଽତିବଲଃ ଶୃଙ୍ଗୀ ଶୃଙ୍ଗାଭ୍ଯାଂ ନ୍ଯହନଦ୍ଧରିମ୍
ଯେତେବେଳେ ହରି ଶତ୍ରୁକୁ ତେଜରେ ଚକ୍ର ଦେଇ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୃଙ୍ଗଧାରୀ ଦୁଇ ଶୃଙ୍ଗରେ ହରିଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଦେଲେ ।
ଵାସୁଦେଵୋ ଵିଷାଣାଭ୍ଯାଂ ତାଡିତୋରସି ଵିହ୍ଵଲଃ । ପଲାଯନପରୋ ଵେଗାଜ୍ଜଗାମ ଭୁଵନଂ ନିଜମ୍
ବାସୁଦେବ, ଶୃଙ୍ଗରେ ଛାତିରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଅସ୍ଥିର ହେଲେ; ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଂ କାମଂ ଶଙ୍କରୋଽପି ଭଯାନ୍ଵିତଃ । ଅଵଧ୍ଯଂ ତଂ ପରଂ ମତ୍ଵା ଯଯୌ କୈଲାସପର୍ଵତମ୍
ହରିଙ୍କୁ ଯିବା ଦେଖି, ଶଙ୍କର ଭୟରେ ଭରିଗଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ଅଜୟ ଭାବି, କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ବ୍ରହ୍ମାପି ଚ ନିଜଂ ଧାମ ତ୍ଵରିତଃ ପ୍ରଯଯୌ ଭଯାତ୍ । ମଘଵା ଵଜ୍ରମାଲମ୍ବ୍ଯ ତସ୍ଥାଵାଜୌ ମହାବଲଃ
ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଧାମକୁ ଚାଲିଗଲେ; ମଘବାନ ବଜ୍ର ଧରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ ।
ଵରୁଣଃ ଶକ୍ତିମାଲମ୍ବ୍ଯ ଧୈର୍ଯମାଲମ୍ବ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତଃ । ଯମୋଽପି ଦଣ୍ଡମାଦାଯ ଯତ୍ତଃ ସମରତତ୍ପରଃ
ବରୁଣ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଯମ ଦଣ୍ଡ ଧରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ।
ତତୋ ଯକ୍ଷାଧିପଃ କାମଂ ବଭୂଵ ରଣତତ୍ପରଃ । ପାଵକଃ ଶକ୍ତିମାଦାଯ ତତ୍ରାଭୂଦ୍ଯୁଦ୍ଧମାନସଃ
ତାପରେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚେତନା ହେଲେ; ପାବକ ଶକ୍ତି ଧରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ।
ନକ୍ଷତ୍ରାଧିପତିଃ ସୂର୍ଯଃ ସମଵେତୌ ସ୍ଥିତାଵୁଭୌ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତଂ ଦାନଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଯୁଦ୍ଧାଯ କୃତନିଶ୍ଚଯୌ
ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକଠି ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ସେ ଦାନବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ଦେଖି, ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଲେ ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯଂ ସମଭ୍ଯଗାତ୍ । ଵିସୃଜନ୍ବାଣଜାଲାନି କ୍ରୂରାହିସଦୃଶାନି ଚ
ଏହି ସମୟରେ, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ଦାନବ ସେନା ଆଗକୁ ଆସିଲା; ସେମାନେ କ୍ରୂର ସାପ ସଦୃଶ ଅସଂଖ୍ୟ ବାଣ ମାରିଲେ ।
କୃତ୍ଵା ହି ମାହିଷଂ ରୂପଂ ଭୂପତିଃ ସଂସ୍ଥିତସ୍ତଦା । ଦେଵଦାନଵଯୋଧାନାଂ ନିନାଦସ୍ତୁମୁଲୋଽଭଵତ୍
ମହିଷ ରୂପ ଧରି, ସେ ଭୂପତି ସେନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଦେବ ଓ ଦାନବ ଯୋଧାମାନଙ୍କର ଗଜ୍ଜନ ଅତ୍ୟଧିକ ଉଚ୍ଚ ହେଲା ।
ଜ୍ଯାଘାତଶ୍ଚ ତଲାଘାତୋ ମେଘନାଦସମୋଽଭଵତ୍ । ସଂଗ୍ରାମେ ସୁମହାଘୋରେ ଦେଵଦାନଵସେନଯୋଃ
ଧନୁର ତାଣ ଏବଂ ହାତର ତାଳିର ଶବ୍ଦ ମେଘନାଦ ସମାନ ହେଲା; ଦେବ ଓ ଦାନବ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ହେଲା ।
ଶୃଙ୍ଗାଭ୍ଯାଂ ପାର୍ଵତାଞ୍ଛୃଙ୍ଗାଂଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ଚ ମହାବଲଃ । ଜଘାନ ସୁରସଙ୍ଘାଂଶ୍ଚ ଦାନଵୋ ମଦଗର୍ଵିତଃ
ଶୃଙ୍ଗରେ ପାହାଡ଼ ଓ ତାହାର ଶୃଙ୍ଗ ଉଠାଇ ଫିଙ୍ଗିଲେ; ଦାନବ ମଦରେ ମତାଳ ହୋଇ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ମାରିଦେଲେ ।
ଖୁରାଘାତୈସ୍ତଥା ଦେଵାନ୍ପୁଚ୍ଛସ୍ଯ ଭ୍ରମଣେନ ଚ । ସ ଜଘାନ ରୁଷାଵିଷ୍ଟୋ ମହିଷଃ ପରମାଦ୍ଭୁତଃ
ଖୁରର ଆଘାତ ଏବଂ ପୁଛର ଘୁମାଇବାରେ, ସେ ଦେବମାନେକୁ ଆଘାତ କରିଲେ; ମହିଷ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଉଥିଲେ ।