ତତ୍ରାଜଗ୍ମୁଶ୍ଚ କାଜେଶାଃ ସ୍ମୃତମାତ୍ରାଃ ସୁରୋତ୍ତମାଃ । ହଂସତାର୍କ୍ଷ୍ଯଵୃଷାରୂଢାସ୍ତ୍ରାତୁକାମା ଵରାଯୁଧାଃ
ତାପରେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଏବଂ ସଂହାରର ନାୟକମାନେ, ସ୍ମରଣ କରିବାରେ ଆସିଗଲେ; ହଂସ, ଗରୁଡ଼ ଏବଂ ବୃଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ଶୌରିସ୍ତାଂ ମୋହିନୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଦର୍ଶନମଥୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍ । ମୁମୋଚ ତତ୍ତେଜସୈଵ ମାଯା ସା ଵିଲଯଂ ଗତା
ଶୌରି ଏହି ମୋହକ ମାୟାକୁ ଦେଖି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ; ଏହାର ଶକ୍ତିରେ ସେ ମାୟା ନଷ୍ଟ ହେଲା।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାନ୍ମହିଷସ୍ତତ୍ର ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକାରିଣଃ । ଯୋଦ୍ଧୁକାମଃ ସମାଦାଯ ପରିଘଂ ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ମହିଷ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଏବଂ ସଂହାର କରୁଥିବା ଦେବମାନେକୁ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ଗଡ଼ା ନେଇ ଆଗକୁ ଦୌଡ଼ିଲା।
ମହିଷାଖ୍ଯୋ ମହାଵୀରଃ ସେନାନୀଶ୍ଚିକ୍ଷୁରସ୍ତଥା । ଉଗ୍ରାସ୍ଯଶ୍ଚୋଗ୍ରଵୀର୍ଯଶ୍ଚ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଯୁଦ୍ଧକାମୁକାଃ
ମହିଷ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର, ସେନାନୀ ଚିକ୍ଷୁର ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ମୁଖ ଭଳି ଉଗ୍ରାସ୍ୟ, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ଅସିଲୋମାତ୍ରିନେତ୍ରଶ୍ଚ ବାଷ୍କଲୋଽନ୍ଧକ ଏଵ ଚ । ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଯୁଦ୍ଧକାମା ଵିନିର୍ଯଯୁଃ
ଅସିଲୋମା, ତ୍ରିନେତ୍ର, ବାଷ୍କଳ ଏବଂ ଅନ୍ଧକ, ଏହି ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ବାହାରିଗଲେ।
ସନ୍ନଦ୍ଧା ଧୃତଚାପାସ୍ତେ ରଥାରୂଢା ମଦୋଦ୍ଧତାଃ । ପରିଵଵ୍ରୁଃ ସୁରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵୃକା ଇଵ ସୁଵତ୍ସକାନ୍
ସମସ୍ତେ ଆମୋର ହୋଇ, ଧନୁ ଧରି, ରଥରେ ଚଢ଼ି, ମଦରେ ଅଭିମାନୀ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରଖିଲେ; ଏହା ଏମିତି ଯେ, ଭେଡ଼ମାନେ ଦୁଧଯାଞ୍ଚା ଛେଉଁକୁ ଘେରି ରଖିଥାନ୍ତି।
ବାଣଵୃଷ୍ଟିଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଦାନଵା ମଦଗର୍ଵିତାଃ । ସୁରାଶ୍ଚାପି ତଥା ଚକ୍ରୁଃ ପରସ୍ପରଜିଘାଂସଵଃ
ପ୍ରମାଦରେ ଭରିତ ଦାନବମାନେ ତୀରର ବର୍ଷା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିଲେ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ।
ଅନ୍ଧକୋ ହରିମାସାଦ୍ଯ ପଞ୍ଚବାଣାଞ୍ଛିଲାଶିତାନ୍ । ମୁମୋଚ ଵିଷସନ୍ଦିଗ୍ଧାନ୍କର୍ଣାକୃଷ୍ଟାନ୍ମହାବଲାନ୍
ଅନ୍ଧକ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି, ପାଞ୍ଚଟି ପଥର ଲଗାଇଥିବା, ବିଷ ଲେପିଥିବା, କାନ ଯାଉଁଠି ଟାଣିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଵାସୁଦେଵୋଽପ୍ଯସଂପ୍ରାପ୍ତାନ୍ଵିଶିଖାନାଶୁଗୈସ୍ତଦା । ଚିଚ୍ଛେଦ ତାନ୍ପୁନଃ ପଞ୍ଚ ମୁମୋଚ ରିପୁନାଶନଃ
ବାସୁଦେବ ତୀରଗୁଡ଼ିକ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ, ନିଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ, ପଛେ ଶତ୍ରୁନାଶକ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ଆଉ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତଯୋଃ ପରସ୍ପରଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ବଭୂଵ ହରିଦୈତ୍ଯଯୋଃ । ବାଣାସିଚକ୍ରମୁସଲୈର୍ଗଦାଶକ୍ତିପରଶ୍ଵଧୈଃ
ହରି ଓ ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ତୀର, ତଳୱାର, ଚକ୍ର, ମୁସଳ, ଗଦା, ଶକ୍ତି ଓ ପରଶୁ ଦ୍ୱାରା।
ମହେଶାନ୍ଧକଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତୁମୁଲଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍ । ପଞ୍ଚାଶଦ୍ଦିନପର୍ଯନ୍ତଂ ବଭୂଵ ଚ ପରସ୍ପରମ୍
ମହେଶ ଓ ଅନ୍ଧକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟାନକ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ପଞ୍ଚାଶି ଦିନ ଯାଏଁ ଚାଲିଲା, ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରୁଥିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରବାଷ୍କଲଯୋସ୍ତଦ୍ଵନ୍ମହିଷାସୁରରୁଦ୍ରଯୋଃ । ଯମତ୍ରିନେତ୍ରଯୋସ୍ତଦ୍ଵନ୍ମହାହନୁଧନେଶଯୋଃ
ଏହିପରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାଷ୍କଳ, ମହିଷାସୁର ଓ ରୁଦ୍ର, ଯମ ଓ ତ୍ରିନେତ୍ର, ମହାହନୁ ଓ ଧନେଶଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
ଅସିଲୋମଵରୁଣଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ପରମଦାରୁଣମ୍ । ଗରୁଡଂ ଗଦଯା ଦୈତ୍ଯୋ ଜଘାନ ହରିଵାହନମ୍
ଅସି ଓ ଲୋମବରୁଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଦାନବ ଗଦାରେ ହରିଙ୍କ ଯାନ ଗରୁଡ଼କୁ ଘାତ କଲା।
ସ ଗଦାପାତଖିନ୍ନାଙ୍ଗୋ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ନଵତିଷ୍ଠତ । ଶୌରିସ୍ତଂ ଦକ୍ଷିଣେନାଶୁ ହସ୍ତେନ ପରିସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍
ଗଦାର ଘାତରେ ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ଗରୁଡ଼ ହାଫିବା ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ସୌରି ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ଶୀଘ୍ର ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
ସ୍ଥିରଂ ଚକାର ଦେଵେଶୋ ଵୈନତେଯଂ ମହାବଲମ୍ । ସମାକୃଷ୍ଯ ଧନୁଃ ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ମୁମୋଚ ଵିଶିଖାନ୍ବହୂନ୍
ଦେବମହାନ୍ତି ଭିନାତାପୁତ୍ର ଗରୁଡ଼କୁ ଦୃଢ଼ କରି, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ ଟାଣି, ବହୁ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଅନ୍ଧକୋପରି କୋପେନ ହନ୍ତୁକାମୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ଦାନଵୋଽପି ଚ ତାନ୍ଵାଣାଂଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସ୍ଵଶରୈଃ ଶିତୈଃ
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ରୋଷରେ ଅନ୍ଧକକୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ଦାନବ ନିଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ।
ପଞ୍ଚାଶଦ୍ଭିର୍ହରିଂ କୋପାଜ୍ଜଘାନ ଚ ଶିଲାଶିତୈଃ । ଵାସୁଦେଵୋଽପି ତାଂସ୍ତୂର୍ଣଂ ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ଶରୋତ୍ତମାନ୍
କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧକ ପଚାଶଟି ପଥର ଲଗାଇଥିବା ତୀରରେ ହରିଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ; ବାସୁଦେବ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀରଗୁଡ଼ିକୁ ଏଡ଼ାଇଲେ।
ଚକ୍ରଂ ମୁମୋଚ ଵେଗେନ ସହସ୍ରାରଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ତ୍ଯକ୍ତଂ ସୁଦର୍ଶନଂ ଦୂରାତ୍ସ୍ଵଚକ୍ରେଣ ନ୍ଯଵାରଯତ୍
ସେ ହଜାର ତୀର ଭରିଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ବେଗରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ଦାନବ ଦୂରରୁ ନିଜ ଚକ୍ରରେ ସୁଦର୍ଶନକୁ ଅଟକାଇଲେ।
ନନାଦ ଚ ମହାରାଜ ଦେଵାନ୍ସମ୍ମୋହଯନ୍ନିଵ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଵିଫଲଂ ଜାତଂ ଚକ୍ରଂ ଦେଵସ୍ଯ ଶାର୍ଙ୍ଗିଣଃ
ସେ ଉଚ୍ଚ ରବ କରି, ଦେବମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛନ୍ତି ଭାବରେ ଚିତ୍କାର କଲେ; ଧନୁର୍ଧାରୀ ଦେବଙ୍କ ଚକ୍ର ବିଫଳ ହେବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଜଗ୍ମୁଃ ଶୋକଂ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଜହର୍ଷୁର୍ଦାନଵାସ୍ତଥା । ଵାସୁଦେଵୋଽପି ତରସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାଞ୍ଛୁଚାଵୃତାନ୍
ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ, ଦାନବମାନେ ଖୁସି ହେଲେ; ବାସୁଦେବ ଦେବମାନେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଦେଖି, ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଗଦାଂ କୌମୋଦକୀଂ ଧୃତ୍ଵା ଦାନଵଂ ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍ । ତଂ ଜଘାନାତିଵେଗେନ ମୂର୍ଧ୍ନି ମାଯାଵିନଂ ହରିଃ
କୌମୋଦକୀ ଗଦା ଧରି, ସେ ଦାନବକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ହରି ମାୟାବୀକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଅତି ବେଗରେ ଘାତ କଲେ।
ସ ଗଦାଭିହତୋ ଭୂମୌ ନିପପାତାତିମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ । ତଂ ତଥା ପତିତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ହଯାରିରତିକୋପନଃ
ଗଦାର ଘାତରେ ଅତି ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା; ଏଭଳି ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଅଶ୍ୱଶତ୍ରୁ ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଆଜଗାମ ରମାନାଥଂ ତ୍ରାସଯନ୍ନତିଗର୍ଜିତୈଃ । ଵାସୁଦେଵୋଽପି ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମାଯାନ୍ତଂ କ୍ରୁଧାନ୍ଵିତମ୍
ସେ ରମାନାଥଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ରବରେ ଭୟଭୀତ କରି, ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲେ; ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଚାପଜ୍ଯାନିନଦଂ ଚୋଗ୍ରଂ ଚକାର ନନ୍ଦଯନ୍ସୁରାନ୍ । ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ଚକାରାଶୁ ଭଗଵାନ୍ମହିଷୋପରି
ଧନୁଷ ତାରରେ ଭୟଙ୍କର ରବ କରି, ଦେବମାନେ ଖୁସି ହେଲେ; ଭଗବାନ ଶୀଘ୍ର ତୀର ବର୍ଷା କରିଲେ ମହିଷା ଉପରେ।
ସୋଽପି ଚିଚ୍ଛେଦ ବାଣୌଘୈସ୍ତାଞ୍ଛରାନ୍ଗଗନେରିତାନ୍ । ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମଭୂଦ୍ରାଜନ୍ ପରସ୍ପରଭଯାଵହମ୍
ସେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ଆକାଶରେ ଫିଙ୍ଗାଯାଇଥିବା ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ । ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ରାଜା, ଏମିତି ଏକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ଦୁଇପକ୍ଷକୁ ଭୟ ଦେଇଥିଲା ।
ଗଦଯା ତାଡଯାମାସ କେଶଵୋ ମସ୍ତକୋପରି । ସ ଗଦାଭିହତୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ ସୁମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ
କେଶବ ତାଙ୍କୁ ଗଦାରେ ମୁଣ୍ଡରେ ଘାତ କଲେ । ଗଦାରେ ମୁଣ୍ଡରେ ଘାତ ହେଇ, ସେ ଭୂମିରେ ଗଭୀର ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡିଗଲେ ।
ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀତ୍ସୈନ୍ଯେ ତସ୍ଯ ସୁଦାରୁଣଃ । ସ ଵିହାଯ ଵ୍ଯଥାଂ ଦୈତ୍ଯୋ ମୁହୂର୍ତାଦୁତ୍ଥିତଃ ପୁନଃ
ତାଙ୍କର ସେନାରେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଉଠିଲା । ଦେଉତା ଦୁଃଖ ଛାଡି, ଦାନବ ଥୋଡ଼ା ସମୟ ପରେ ପୁନଃ ଉଠିଗଲେ ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ପରିଘଂ ଶୀର୍ଷେ ଜଘାନ ମଧୁସୂଦନମ୍ । ପରିଘେଣାହତସ୍ତେନ ମୂର୍ଚ୍ଛାମାପ ଜନାର୍ଦନଃ
ଲୋହାର ଗଦା ଧରି, ସେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଘାତ କଲେ । ଏହି ଗଦାର ଘାତରେ ଜନାର୍ଦନ ଅଚେତନ ହେଇଗଲେ ।
ମୂର୍ଚ୍ଛିତଂ ତମୁଵାହାଶୁ ଜଗାମ ଗରୁଡୋ ରଣାତ୍ । ପରାଵୃତ୍ତେ ଜଗନ୍ନାଥେ ଦେଵା ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ଅଚେତନ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଗରୁଡ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଶୀଘ୍ର ଉଠାଇ ନେଲେ । ଜଗତ୍ନାଥ ପଛକୁ ହଟିବା ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଗୁଆ ହୋଇ ଦେବତାମାନେ
ଭଯଂ ପ୍ରାପୁଃ ସୁଦୁଃଖାର୍ତାଶ୍ଚୁକ୍ରୁଶୁଶ୍ଚ ରଣାଜିରେ । କ୍ରନ୍ଦମାନାନ୍ସୁରାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶଙ୍କରଃ ଶୂଲଭୃତ୍ତଦା
ଭୟରେ ଆକୁଳ ହେଲେ, ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଚିତ୍କାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଦେବତାମାନେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି, ଶୂଳଧାରୀ ଶଙ୍କର