ସୁରାଃ ପ୍ରମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ତଂ ଶଚୀପତିମ୍ । ଜଗୁର୍ଗନ୍ଧର୍ଵପତଯୋ ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଶଚୀପତିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ।
ଚୁକୋପ ମହିଷଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଯଶବ୍ଦଂ ସୁରୈଃ କୃତମ୍ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ତତ୍ରୈଵ ତାମ୍ରଂ ପରମଦାପହମ୍
ଦେବତାମାନେ ଉଠାଇଥିବା ଜୟଧ୍ୱନି ଶୁଣି ମହିଷ ଖୁବ୍ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ; ସେ ତାହାଁକୁ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା ତାମ୍ରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଇଲେ।
ତାମ୍ରସ୍ତୁ ବହୁଭିଃ ସାର୍ଧଂ ସମାଗମ୍ଯ ରଣାଜିରେ । ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ଚକାରାଶୁ ତଡିତ୍ଵାନିଵ ସାଗରେ
ତାମ୍ର ଅନେକ ସହଯୋଗୀଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବର୍ଷାରେ ବିଜୁଳି ଝିଙ୍କିବା ପରି ତୁରନ୍ତ ତୀର ବର୍ଷା କରିଲେ।
ଵରୁଣଃ ପାଶମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଜଗାମ ତ୍ଵରିତସ୍ତଦା । ଯମଶ୍ଚ ମହିଷାରୂଢୋ ଦଣ୍ଡମାଦାଯ ନିର୍ଯଯୌ
ବରୁଣ ତାଙ୍କର ପାଶ ଉଠାଇ ଦ୍ରୁତ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ; ଏବଂ ଯମ, ମହିଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ନେଇ ବାହାରିଲେ।
ତତ୍ର ଯୁଦ୍ଧମଭୂଦ୍ ଘୋରଂ ଦେଵଦାନଵଯୋର୍ମିଥଃ । ବାଣୈଃ ଖଡ୍ଗୈଶ୍ଚ ମୁସଲୈଃ ଶକ୍ତିଭିଶ୍ଚ ପରଶ୍ଵଧୈଃ
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ତୀର, ତଳୱାର, ଗଦା, ଶକ୍ତି ଓ କୁଟାର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲା।
ଦଣ୍ଡେନ ନିହତସ୍ତାମ୍ରୋ ଯମହସ୍ତୋଦ୍ଯତେନ ଚ । ନ ଚଚାଲ ମହାବାହୁଃ ସଂଗ୍ରାମାଙ୍ଗଣତସ୍ତଦା
ଯମଙ୍କ ହାତରେ ଉଠାଇଥିବା ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ତାମ୍ର ଆଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିଲେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଏକ ଦଳି ମଧ୍ୟ ହଟିଲେ ନାହିଁ।
ଚାପମାକୃଷ୍ଯ ଵେଗେନ ମୁକ୍ତ୍ଵା ତୀଵ୍ରାଞ୍ଛିଲୀମୁଖାନ୍। ଇନ୍ଦ୍ରାଦୀନହନତ୍ତୂର୍ଣଂ ତାମ୍ରସ୍ତସ୍ମିନ୍ ରଣାଜିରେ
ତାମ୍ର ତାଙ୍କର ଧନୁଷକୁ ଜୋରରେ ଟାଣି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ଯୁଦ୍ଧମାଞ୍ଚରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ।
ତେଽପି ଦେଵାଃ ଶରୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ନିଶିତୈଶ୍ଚ ଶିଲାଶିତୈଃ । ନିଜଘ୍ନୁର୍ଦାନଵାନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠେତି ଚୁକୁଶୁଃ
ସେହି ଦେବମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ଶର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପାଥର ଛାଡ଼ି, ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ 'ଥମ୍ବ, ଥମ୍ବ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ନିହତସ୍ତୈଃ ସୁରୈର୍ଦୈତ୍ଯୋ ମୂର୍ଚ୍ଛାମାପ ରଣାଙ୍ଗଣେ । ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀଦ୍ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯେ ଭଯାତୁରେ
ଦେବତାମାନେ ଦେଉତାକୁ ପ୍ରହାର କରି ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଅଚେତନ କରିଦେଲେ; ଦେଉତା ସେନାରେ ଭୟରେ ଏକ ବଡ଼ ହାହାକାର ଚାଲିଗଲା।
ମହିଷାସୁରସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରାଦିଦେଵୈଃ ସହ ଯୁଦ୍ଧଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତାମ୍ରେଽଥ ମୂର୍ଚ୍ଛିତେ ଦୈତ୍ଯେ ମହିଷଃ କ୍ରୋଧସଂଯୁତଃ । ସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଗଦାଂ ଗୁର୍ଵୀଂ ଦେଵାନୁପଜଗାମ ହ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ତାମ୍ର ଦେଉତା ଅଚେତନ ହେବା ପରେ, ମହିଷ ରୋଷରେ ଭରି, ଭାରି ଗଦା ଉଠାଇ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆସିଲା।
ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ହନ୍ମ୍ଯହଂ ଗଦଯା କିଲ । ସର୍ଵେ ବଲିଭୁଜଃ କାମଂ ବଲହୀନାଃ ସଦୈଵ ହି
ସେ କହିଲା, "ଆଜି ସବୁ ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ଦଢ଼ି ରୁହ; ମୁଁ ଗଦାରେ ତୁମମାନେକୁ ମାରିଦେବି। ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ଚାହିଁଲେ ଯାହା କରିପାରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ବଳମାନେ ସଦା ଅଶକ୍ତ।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାସୌ ଗଜାରୂଢଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ମଦଗର୍ଵିତଃ । ଜଘାନ ଗଦଯା ତୂର୍ଣଂ ବାହୁମୂଲେ ମହାଭୁଜଃ
ଏପରି କହି, ମଦରେ ଅଭିମାନୀ ହୋଇ, ହାତୀରେ ଚଢ଼ି, ତୁର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଗଦାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁର ତଳ ଉପରେ ପ୍ରହାର କଲା।
ସୋଽପି ଵଜ୍ରେଣ ଘୋରେଣ ଚିଚ୍ଛେଦାଶୁ ଗଦାଞ୍ଚ ତାମ୍ । ପ୍ରହର୍ତୁକାମସ୍ତ୍ଵରିତୋ ଜଗାମ ମହିଷଂ ପ୍ରତି
ଦେବତା ଭୟଙ୍କର ବଜ୍ର ଦେଇ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସେ ଗଦାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ; ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ମହିଷଙ୍କ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ହଯାରିରପି କୋପେନ ଖଡ୍ଗମାଦାଯ ସୁପ୍ରଭମ୍ । ଯଯାଵିନ୍ଦ୍ରଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ପ୍ରହରିଷ୍ଯନ୍ନିଵାନ୍ତିକମ୍
ଘୋଡ଼ାମୁଖୀ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ରୋଷରେ ଭରି, ଚମକୁଥିବା ତଳୱାର ନେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ନିକଟକୁ ଆସିଲା।
ବଭୂଵ ଚ ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସର୍ଵଲୋକଭଯାଵହମ୍ । ଆଯୁଧୈର୍ଵିଵିଧୈସ୍ତତ୍ର ମୁନିଵିସ୍ମଯକାରକମ୍
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲା; ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହା ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଲା।
ଚକାରାଶୁ ତଦା ଦୈତ୍ଯୋ ମାଯାଂ ମୋହକରୀଂ କିଲ । ଶାମ୍ବରୀଂ ସର୍ଵଲୋକଘ୍ନୀଂ ମୁନୀନାମପି ମୋହିନୀମ୍
ସେ ଦେଉତା ତତ୍କ୍ଷଣାତ ଏକ ମୋହକ ମାୟା କରିଦେଲା, ଯାହା ଶାମ୍ବରୀ ମାୟା ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ଏବଂ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ କରେ।
କୋଟିଶୋ ମହିଷାସ୍ତତ୍ର ତଦ୍ରୂପାସ୍ତତ୍ପରାକ୍ରମାଃ । ଦଦୃଶୁଃ ସାଯୁଧାଃ ସର୍ଵେ ନିଘ୍ନନ୍ତୋ ଦେଵଵାହିନୀମ୍
ସେଠାରେ କୋଟିକୋଟି ମହିଷ ଏକା ରୂପ ଏବଂ ଏକା ପ୍ରଭାବରେ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ଦେବତା ସେନାକୁ ନିଆଁ ପରି ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ।
ମଘଵା ଵିସ୍ମିତସ୍ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ଦୈତ୍ଯନିର୍ମିତାମ୍ । ବଭୂଵାତିଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନୋ ମାଯାଂ ମୋହକରୀଂ କିଲ
ମଘବାନ୍, ଦେଉତା ତିଆରି କରିଥିବା ଏହି ମାୟାକୁ ଦେଖି, ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ଭୟରେ ଅତି ଭ୍ରମିତ ହେଲେ।
ଵରୁଣୋଽପି ସୁସନ୍ତ୍ରସ୍ତସ୍ତଥୈଵ ଧନନାଯକଃ । ଯମୋ ହୁତାଶନଃ ସୂର୍ଯଃ ଶୀତରଶ୍ମିର୍ଭଯାତୁରଃ
ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ଅତି ଭୀତ ହେଲେ; ଧନର ନାୟକ, ଯମ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଶୀତରଶ୍ମି ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ଅତି ଭୀତ ହେଲେ।
ପଲାଯନପରା ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁର୍ମୋହିତାଃ ସୁରାଃ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣମହେଶାନାଂ ସ୍ମରଣଂ ଚକ୍ରୁରୁଦ୍ଯତାଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ପଳାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ; ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସହାୟତା ଚାହିଲେ।
ତତ୍ରାଜଗ୍ମୁଶ୍ଚ କାଜେଶାଃ ସ୍ମୃତମାତ୍ରାଃ ସୁରୋତ୍ତମାଃ । ହଂସତାର୍କ୍ଷ୍ଯଵୃଷାରୂଢାସ୍ତ୍ରାତୁକାମା ଵରାଯୁଧାଃ
ତାପରେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଏବଂ ସଂହାରର ନାୟକମାନେ, ସ୍ମରଣ କରିବାରେ ଆସିଗଲେ; ହଂସ, ଗରୁଡ଼ ଏବଂ ବୃଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ଶୌରିସ୍ତାଂ ମୋହିନୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଦର୍ଶନମଥୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍ । ମୁମୋଚ ତତ୍ତେଜସୈଵ ମାଯା ସା ଵିଲଯଂ ଗତା
ଶୌରି ଏହି ମୋହକ ମାୟାକୁ ଦେଖି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ; ଏହାର ଶକ୍ତିରେ ସେ ମାୟା ନଷ୍ଟ ହେଲା।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାନ୍ମହିଷସ୍ତତ୍ର ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକାରିଣଃ । ଯୋଦ୍ଧୁକାମଃ ସମାଦାଯ ପରିଘଂ ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ମହିଷ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଏବଂ ସଂହାର କରୁଥିବା ଦେବମାନେକୁ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ଗଡ଼ା ନେଇ ଆଗକୁ ଦୌଡ଼ିଲା।
ମହିଷାଖ୍ଯୋ ମହାଵୀରଃ ସେନାନୀଶ୍ଚିକ୍ଷୁରସ୍ତଥା । ଉଗ୍ରାସ୍ଯଶ୍ଚୋଗ୍ରଵୀର୍ଯଶ୍ଚ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଯୁଦ୍ଧକାମୁକାଃ
ମହିଷ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର, ସେନାନୀ ଚିକ୍ଷୁର ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ମୁଖ ଭଳି ଉଗ୍ରାସ୍ୟ, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ଅସିଲୋମାତ୍ରିନେତ୍ରଶ୍ଚ ବାଷ୍କଲୋଽନ୍ଧକ ଏଵ ଚ । ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଯୁଦ୍ଧକାମା ଵିନିର୍ଯଯୁଃ
ଅସିଲୋମା, ତ୍ରିନେତ୍ର, ବାଷ୍କଳ ଏବଂ ଅନ୍ଧକ, ଏହି ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ବାହାରିଗଲେ।
ସନ୍ନଦ୍ଧା ଧୃତଚାପାସ୍ତେ ରଥାରୂଢା ମଦୋଦ୍ଧତାଃ । ପରିଵଵ୍ରୁଃ ସୁରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵୃକା ଇଵ ସୁଵତ୍ସକାନ୍
ସମସ୍ତେ ଆମୋର ହୋଇ, ଧନୁ ଧରି, ରଥରେ ଚଢ଼ି, ମଦରେ ଅଭିମାନୀ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରଖିଲେ; ଏହା ଏମିତି ଯେ, ଭେଡ଼ମାନେ ଦୁଧଯାଞ୍ଚା ଛେଉଁକୁ ଘେରି ରଖିଥାନ୍ତି।
ବାଣଵୃଷ୍ଟିଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଦାନଵା ମଦଗର୍ଵିତାଃ । ସୁରାଶ୍ଚାପି ତଥା ଚକ୍ରୁଃ ପରସ୍ପରଜିଘାଂସଵଃ
ପ୍ରମାଦରେ ଭରିତ ଦାନବମାନେ ତୀରର ବର୍ଷା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିଲେ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ।
ଅନ୍ଧକୋ ହରିମାସାଦ୍ଯ ପଞ୍ଚବାଣାଞ୍ଛିଲାଶିତାନ୍ । ମୁମୋଚ ଵିଷସନ୍ଦିଗ୍ଧାନ୍କର୍ଣାକୃଷ୍ଟାନ୍ମହାବଲାନ୍
ଅନ୍ଧକ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି, ପାଞ୍ଚଟି ପଥର ଲଗାଇଥିବା, ବିଷ ଲେପିଥିବା, କାନ ଯାଉଁଠି ଟାଣିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଵାସୁଦେଵୋଽପ୍ଯସଂପ୍ରାପ୍ତାନ୍ଵିଶିଖାନାଶୁଗୈସ୍ତଦା । ଚିଚ୍ଛେଦ ତାନ୍ପୁନଃ ପଞ୍ଚ ମୁମୋଚ ରିପୁନାଶନଃ
ବାସୁଦେବ ତୀରଗୁଡ଼ିକ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ, ନିଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ, ପଛେ ଶତ୍ରୁନାଶକ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ଆଉ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତଯୋଃ ପରସ୍ପରଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ବଭୂଵ ହରିଦୈତ୍ଯଯୋଃ । ବାଣାସିଚକ୍ରମୁସଲୈର୍ଗଦାଶକ୍ତିପରଶ୍ଵଧୈଃ
ହରି ଓ ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ତୀର, ତଳୱାର, ଚକ୍ର, ମୁସଳ, ଗଦା, ଶକ୍ତି ଓ ପରଶୁ ଦ୍ୱାରା।