ତଥେନ୍ଦ୍ରୋଽପି ଚ ତାନ୍ବାଣାଂଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା କୋପସମନ୍ଵିତଃ । ଜଘାନ ଵିଶିଖୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈରାଶୀଵିଷସମପ୍ରଭୈଃ
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ସାପର ବିଷ ପରି ଚମକୁଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ତୁ ଛିତ୍ତ୍ଵା ଶରାଂସ୍ତୂର୍ଣଂ ସ୍ଵଶରୈଶ୍ଚାପନିଃସୃତୈଃ । ଗଦଯା ତାଡଯାମାସ ଗଜଂ ତସ୍ଯ କରୋପରି
ସେ ତାଙ୍କର ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ନିଜ ବାଣରେ ଶତ୍ରୁର ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଗଜର ଶୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଘାତ କଲେ।
ସ୍ଵକରେ ନିହତୋ ନାଗଶ୍ଚକାରାର୍ତସ୍ଵରଂ ମୁହୁଃ । ପରିଵୃତ୍ଯ ଜଘାନାଶୁ ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯଂ ଭଯାତୁରମ୍
ନିଜ ଶୁଣ୍ଡରେ ଘାତ ପାଇଥିବା ହାତୀ ବାରମ୍ବାର ବେଦନାରେ ଚିତ୍କାର କରିଲା, ପଛକୁ ଘୁରି ଦୈତ୍ୟ ସେନାକୁ ଦୃତ ଆକ୍ରମଣ କଲା, ଯେଉଁମାନେ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଦାନଵସ୍ତୁ ଗଜଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପରାଵୃତ୍ଯ ଗତଂ ରଣାତ୍ । ସମାଵିଶ୍ଯ ରଥେ ରମ୍ଯେ ଜଗାମାଶୁ ସୁରାନ୍ ରଣେ
କିନ୍ତୁ ଦାନବ ହାତୀକୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ପଛକୁ ଘୁରିଯିବାକୁ ଦେଖି, ଏକ ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଦୃତ ଭାବେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ତୁରାଷାଡପି ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ରଥସ୍ଥଂ ପୁନରାଗତମ୍ । ଅହନଦ୍ଵିଶିଖୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈରାଶୀଵିଷସମପ୍ରଭୈଃ
ତୁରାଷାଡ଼ ତାଙ୍କୁ ରଥରେ ପୁନି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ବିଷ ଭରା ସାପର ଦନ୍ତ ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଉଥରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସୋଽପି କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚକାରୋଗ୍ରାଂ ବାଣଵୃଷ୍ଟିଂ ମହାବଲଃ । ବଭୂଵ ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ତଯୋସ୍ତତ୍ର ଜଯୈଷିଣୋଃ
ସେଠାରେ ସେ ବି ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ଭାରି ଶକ୍ତିରେ ତୀବ୍ର ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ; ଦୁଇଝଣ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାରୁ ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ହେବାକୁ ଲାଗିଲା।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ବଲିନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୋପେନାକୁଲିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ଜଯନ୍ତମଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ଯୁଯୁଧେ ତେନ ସଂଯୁତଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ; ସେ ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ସେଉଁଥିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଜଯନ୍ତସ୍ତୁ ଶିତୈର୍ବାଣୈସ୍ତଂ ଜଘାନ ସ୍ତନାନ୍ତରେ । ପଞ୍ଚଭିଃ ପ୍ରବଲାକୃଷ୍ଟୈରସୁରଂ ମଦଗର୍ଵିତମ୍
ଜୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା, ଅହଂକାରରେ ମତାଲି ହୋଇଥିବା ଏହି ଦାନବଙ୍କୁ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ବେଶି ଜୋରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ବାଣାଭିହତସ୍ତାଵନ୍ନିପପାତ ରଥୋପରି । ଅତିଵାହ୍ଯ ରଥଂ ସୂତୋ ନିର୍ଜଗାମ ରଣାଜିରାତ୍
ସେ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ତାଙ୍କର ରଥ ଉପରେ ପଡିଗଲେ; ରଥଚାଳକ ତୁରନ୍ତ ରଥକୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ବାହାରେ ନେଇ ଚଲିଗଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ଵିନିର୍ଗତେ ଦୈତ୍ଯେ ବିଡାଲାଖ୍ଯେଽଥ ମୂର୍ଚ୍ଛିତେ । ଜଯଶବ୍ଦୋ ମହାନାସୀଦୁନ୍ଦୁଭୀନାଂ ଚ ନିଃସ୍ଵନଃ
ସେ ବିଡାଳ ନାମକ ଦାନବ ଯେତେବେଳେ ବାହାରିଗଲେ ଏବଂ ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ, ବଡ଼ ଜୟଧ୍ୱନି ଓ ଡ଼଼ଙ୍ଗ ମାଡ଼ିବା ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ସୁରାଃ ପ୍ରମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ତଂ ଶଚୀପତିମ୍ । ଜଗୁର୍ଗନ୍ଧର୍ଵପତଯୋ ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଶଚୀପତିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ।
ଚୁକୋପ ମହିଷଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଯଶବ୍ଦଂ ସୁରୈଃ କୃତମ୍ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ତତ୍ରୈଵ ତାମ୍ରଂ ପରମଦାପହମ୍
ଦେବତାମାନେ ଉଠାଇଥିବା ଜୟଧ୍ୱନି ଶୁଣି ମହିଷ ଖୁବ୍ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ; ସେ ତାହାଁକୁ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା ତାମ୍ରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଇଲେ।
ତାମ୍ରସ୍ତୁ ବହୁଭିଃ ସାର୍ଧଂ ସମାଗମ୍ଯ ରଣାଜିରେ । ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ଚକାରାଶୁ ତଡିତ୍ଵାନିଵ ସାଗରେ
ତାମ୍ର ଅନେକ ସହଯୋଗୀଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବର୍ଷାରେ ବିଜୁଳି ଝିଙ୍କିବା ପରି ତୁରନ୍ତ ତୀର ବର୍ଷା କରିଲେ।
ଵରୁଣଃ ପାଶମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଜଗାମ ତ୍ଵରିତସ୍ତଦା । ଯମଶ୍ଚ ମହିଷାରୂଢୋ ଦଣ୍ଡମାଦାଯ ନିର୍ଯଯୌ
ବରୁଣ ତାଙ୍କର ପାଶ ଉଠାଇ ଦ୍ରୁତ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ; ଏବଂ ଯମ, ମହିଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ନେଇ ବାହାରିଲେ।
ତତ୍ର ଯୁଦ୍ଧମଭୂଦ୍ ଘୋରଂ ଦେଵଦାନଵଯୋର୍ମିଥଃ । ବାଣୈଃ ଖଡ୍ଗୈଶ୍ଚ ମୁସଲୈଃ ଶକ୍ତିଭିଶ୍ଚ ପରଶ୍ଵଧୈଃ
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ତୀର, ତଳୱାର, ଗଦା, ଶକ୍ତି ଓ କୁଟାର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲା।
ଦଣ୍ଡେନ ନିହତସ୍ତାମ୍ରୋ ଯମହସ୍ତୋଦ୍ଯତେନ ଚ । ନ ଚଚାଲ ମହାବାହୁଃ ସଂଗ୍ରାମାଙ୍ଗଣତସ୍ତଦା
ଯମଙ୍କ ହାତରେ ଉଠାଇଥିବା ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ତାମ୍ର ଆଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିଲେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଏକ ଦଳି ମଧ୍ୟ ହଟିଲେ ନାହିଁ।
ଚାପମାକୃଷ୍ଯ ଵେଗେନ ମୁକ୍ତ୍ଵା ତୀଵ୍ରାଞ୍ଛିଲୀମୁଖାନ୍। ଇନ୍ଦ୍ରାଦୀନହନତ୍ତୂର୍ଣଂ ତାମ୍ରସ୍ତସ୍ମିନ୍ ରଣାଜିରେ
ତାମ୍ର ତାଙ୍କର ଧନୁଷକୁ ଜୋରରେ ଟାଣି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ଯୁଦ୍ଧମାଞ୍ଚରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ।
ତେଽପି ଦେଵାଃ ଶରୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ନିଶିତୈଶ୍ଚ ଶିଲାଶିତୈଃ । ନିଜଘ୍ନୁର୍ଦାନଵାନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠେତି ଚୁକୁଶୁଃ
ସେହି ଦେବମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ଶର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପାଥର ଛାଡ଼ି, ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ 'ଥମ୍ବ, ଥମ୍ବ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ନିହତସ୍ତୈଃ ସୁରୈର୍ଦୈତ୍ଯୋ ମୂର୍ଚ୍ଛାମାପ ରଣାଙ୍ଗଣେ । ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀଦ୍ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯେ ଭଯାତୁରେ
ଦେବତାମାନେ ଦେଉତାକୁ ପ୍ରହାର କରି ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଅଚେତନ କରିଦେଲେ; ଦେଉତା ସେନାରେ ଭୟରେ ଏକ ବଡ଼ ହାହାକାର ଚାଲିଗଲା।
ମହିଷାସୁରସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରାଦିଦେଵୈଃ ସହ ଯୁଦ୍ଧଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତାମ୍ରେଽଥ ମୂର୍ଚ୍ଛିତେ ଦୈତ୍ଯେ ମହିଷଃ କ୍ରୋଧସଂଯୁତଃ । ସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଗଦାଂ ଗୁର୍ଵୀଂ ଦେଵାନୁପଜଗାମ ହ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ତାମ୍ର ଦେଉତା ଅଚେତନ ହେବା ପରେ, ମହିଷ ରୋଷରେ ଭରି, ଭାରି ଗଦା ଉଠାଇ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆସିଲା।
ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ହନ୍ମ୍ଯହଂ ଗଦଯା କିଲ । ସର୍ଵେ ବଲିଭୁଜଃ କାମଂ ବଲହୀନାଃ ସଦୈଵ ହି
ସେ କହିଲା, "ଆଜି ସବୁ ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ଦଢ଼ି ରୁହ; ମୁଁ ଗଦାରେ ତୁମମାନେକୁ ମାରିଦେବି। ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ଚାହିଁଲେ ଯାହା କରିପାରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ବଳମାନେ ସଦା ଅଶକ୍ତ।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାସୌ ଗଜାରୂଢଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ମଦଗର୍ଵିତଃ । ଜଘାନ ଗଦଯା ତୂର୍ଣଂ ବାହୁମୂଲେ ମହାଭୁଜଃ
ଏପରି କହି, ମଦରେ ଅଭିମାନୀ ହୋଇ, ହାତୀରେ ଚଢ଼ି, ତୁର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଗଦାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁର ତଳ ଉପରେ ପ୍ରହାର କଲା।
ସୋଽପି ଵଜ୍ରେଣ ଘୋରେଣ ଚିଚ୍ଛେଦାଶୁ ଗଦାଞ୍ଚ ତାମ୍ । ପ୍ରହର୍ତୁକାମସ୍ତ୍ଵରିତୋ ଜଗାମ ମହିଷଂ ପ୍ରତି
ଦେବତା ଭୟଙ୍କର ବଜ୍ର ଦେଇ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସେ ଗଦାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ; ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ମହିଷଙ୍କ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ହଯାରିରପି କୋପେନ ଖଡ୍ଗମାଦାଯ ସୁପ୍ରଭମ୍ । ଯଯାଵିନ୍ଦ୍ରଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ପ୍ରହରିଷ୍ଯନ୍ନିଵାନ୍ତିକମ୍
ଘୋଡ଼ାମୁଖୀ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ରୋଷରେ ଭରି, ଚମକୁଥିବା ତଳୱାର ନେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ନିକଟକୁ ଆସିଲା।
ବଭୂଵ ଚ ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସର୍ଵଲୋକଭଯାଵହମ୍ । ଆଯୁଧୈର୍ଵିଵିଧୈସ୍ତତ୍ର ମୁନିଵିସ୍ମଯକାରକମ୍
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲା; ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହା ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଲା।
ଚକାରାଶୁ ତଦା ଦୈତ୍ଯୋ ମାଯାଂ ମୋହକରୀଂ କିଲ । ଶାମ୍ବରୀଂ ସର୍ଵଲୋକଘ୍ନୀଂ ମୁନୀନାମପି ମୋହିନୀମ୍
ସେ ଦେଉତା ତତ୍କ୍ଷଣାତ ଏକ ମୋହକ ମାୟା କରିଦେଲା, ଯାହା ଶାମ୍ବରୀ ମାୟା ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ଏବଂ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ କରେ।
କୋଟିଶୋ ମହିଷାସ୍ତତ୍ର ତଦ୍ରୂପାସ୍ତତ୍ପରାକ୍ରମାଃ । ଦଦୃଶୁଃ ସାଯୁଧାଃ ସର୍ଵେ ନିଘ୍ନନ୍ତୋ ଦେଵଵାହିନୀମ୍
ସେଠାରେ କୋଟିକୋଟି ମହିଷ ଏକା ରୂପ ଏବଂ ଏକା ପ୍ରଭାବରେ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ଦେବତା ସେନାକୁ ନିଆଁ ପରି ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ।
ମଘଵା ଵିସ୍ମିତସ୍ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ଦୈତ୍ଯନିର୍ମିତାମ୍ । ବଭୂଵାତିଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନୋ ମାଯାଂ ମୋହକରୀଂ କିଲ
ମଘବାନ୍, ଦେଉତା ତିଆରି କରିଥିବା ଏହି ମାୟାକୁ ଦେଖି, ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ଭୟରେ ଅତି ଭ୍ରମିତ ହେଲେ।
ଵରୁଣୋଽପି ସୁସନ୍ତ୍ରସ୍ତସ୍ତଥୈଵ ଧନନାଯକଃ । ଯମୋ ହୁତାଶନଃ ସୂର୍ଯଃ ଶୀତରଶ୍ମିର୍ଭଯାତୁରଃ
ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ଅତି ଭୀତ ହେଲେ; ଧନର ନାୟକ, ଯମ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଶୀତରଶ୍ମି ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ଅତି ଭୀତ ହେଲେ।
ପଲାଯନପରା ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁର୍ମୋହିତାଃ ସୁରାଃ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣମହେଶାନାଂ ସ୍ମରଣଂ ଚକ୍ରୁରୁଦ୍ଯତାଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ପଳାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ; ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସହାୟତା ଚାହିଲେ।