ମଦଗ୍ରେ କୋ ଭଵେଚ୍ଛୂରଃ କୋଟିଶଶ୍ଚେତ୍ତଥାଵିଧାଃ । ନ ବିଭେମ୍ଯେକତଃ କାମଂ ହନିଷ୍ଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ସର୍ଵଥା
ମୋ ସାମ୍ନାରେ କିଏ ଶୂର ହେବ, ଦଶ କୋଟି ଲୋକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ? ମୁଁ କେବେ ଭୟ କରିନି, ଏକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ । ଆଜି ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସେକୁ ମାରିଦେବି ।
ଶରଃ ଶାନ୍ତେଷ୍ଵସୌ ନୂନଂ ତପସ୍ଵିଷୁ ବଲାଧିକଃ । ବଲକର୍ତା ହି କୁହକୋ ଲମ୍ପଟଃ ପରଦାରହୃତ୍
ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଶାନ୍ତ ତପସ୍ୱୀମାନେ ନଥିଲେ ମାତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ସେ ଚତୁର, ଚୋର ଏବଂ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଜନାନୀ ଚୋରି କରିଥିବା ।
ଅପ୍ସରୋବଲସମ୍ମତ୍ତସ୍ତପୋଵିଘ୍ନକରଃ ଖଲଃ । ଛିଦ୍ରପ୍ରହରଣଃ ପାପୋ ନିତ୍ଯଂ ଵିଶ୍ଵାସଘାତକଃ
ଅପସରାମାନଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ମୋହିତ, ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଦେଇଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ପାପୀ, ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଆଘାତ କରେ, ସଦା ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରେ।
ନମୁଚିର୍ନିହତୋ ଯେନ କୃତ୍ଵା ସନ୍ଧିଂ ଦୁରାତ୍ମନା । ଶପଥାନ୍ଵିଵିଧାନାଦୌ କୃତ୍ଵା ଭୀତେନ ଛଦ୍ମନା
ଯେଉଁଠି ନମୁଚିକୁ ଭୟରେ ଅନେକ ଶପଥ ଦେଇ ଚତୁର୍ୟ ଭାବରେ ଚୁକ୍ତି କରି ମାରାଯାଇଥିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତୁ କପଟାଚାର୍ଯଃ କୁହକଃ ଶପଥାକରଃ । ନାନାରୂପଧରଃ କାମଂ ବଲକୃଦ୍ଦମ୍ଭପଣ୍ଡିତଃ
ବିଷ୍ଣୁ ଚତୁର୍ୟ ଶିକ୍ଷକ, ମାୟାବୀ, ଶପଥ କରିଥିବା, ଇଚ୍ଛାମତେ ନାନା ରୂପ ଧରିଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଚତୁର୍ୟତାରେ ପାଣ୍ଡିତ।
କୃତ୍ଵା କୋଲାକୃତିଂ ଯେନ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ନିପାତିତଃ । ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଯେନ ନୃସିଂହେନ ଚ ଘାତିତଃ
ଯେଉଁଠି କୋଳ ରୂପ ନେଇ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷକୁ ହତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ନୃସିଂହ ଭାବେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁକୁ ମାରିଥିଲେ।
ନାହଂ ତଦ୍ଵଶଗୋ ନୂନଂ ଭଵେଯଂ ଦନୁନନ୍ଦନାଃ । ଵିଶ୍ଵାସଂ ନୈଵ ଗଚ୍ଛାମି ଦେଵାନାଂ କୁତ୍ର କର୍ହିଚିତ୍
ଦାନୁର ସନ୍ତାନମାନେ, ମୁଁ କେବେ ବି ତାଙ୍କର ଅଧୀନ ହେବି ନାହିଁ; ଦେବମାନଙ୍କୁ ମୁଁ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରେ ନାହିଁ, କେଉଁଠି କିମ୍ବା କେବେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
କିଂ କରିଷ୍ଯତି ମେ ଵିଷ୍ଣୁରିନ୍ଦ୍ରୋ ଵା ବଲଵତ୍ତରଃ । ରୁଦ୍ରୋ ଵାପି ନ ମେ ଶକ୍ତଃ ପ୍ରତିକର୍ତୁଂ ରଣାଙ୍ଗଣେ
ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ମୋତେ କଣ କରିପାରିବେ? ରୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୋତେ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପଂ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି ଜିତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରଂ ଵରୁଣଂ ଯମମ୍ । ଧନଦଂ ପାଵକଂ ଚୈଵ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ଵିଜିତ୍ଯ ଚ
ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଭରୁଣ, ଯମ, କୁବେର, ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଜିତି ଶ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ଅପହରିବି।
ଯଜ୍ଞଭାଗଭୁଜଃ ସର୍ଵେ ଭଵିଷ୍ଯାମୋଽଦ୍ଯ ସୋମପାଃ । ଜିତ୍ଵା ଦେଵସମୂହଞ୍ଚ ଵିହରିଷ୍ଯାମି ଦାନଵୈଃ
ଆଜି ଆମେ ଯଜ୍ଞର ଭାଗ ଭୋଗିବା, ସୋମପାନ କରିବା; ଦେବମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଜିତି ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ବିହାର କରିବି।
ନ ମେ ଭଯଂ ସୁରେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵରଦାନେନ ଦାନଵାଃ । ମରଣଂ ନ ନରେଭ୍ଯଶ୍ଚ ନାରୀ କିଂ ମେ କରିଷ୍ଯତି
ଦାନବମାନେ, ମୋତେ ଦିଆଯାଇଥିବା ବରର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ନାହିଁ; ଏକ ନାରୀ ମୋତେ କଣ କରିପାରିବ?
ପାତାଲପର୍ଵତେଭ୍ଯଶ୍ଚ ସମାହୂଯ ଵରାନ୍ଵରାନ୍ । ଦାନଵାନ୍ମମ ସୈନ୍ଯେଶାନ୍କୁର୍ଵନ୍ତୁ ତ୍ଵରିତାଶ୍ଚରାଃ
ପାତାଳ ଓ ପାହାଡ଼ରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବରଗୁଡିକୁ ଆଣ, ଦ୍ରୁତ ଦାନବମାନେ ମୋ ସେନାର ନାୟକ ହେଉ।
ଏକୋଽହଂ ସର୍ଵଦେଵେଶାନ୍ଵିଜେତୁଂ ଦାନଵାଃ କ୍ଷମଃ । ଶୋଭାର୍ଥଂ ଵଃ ସମାହୂଯ ନଯାମି ସୁରସଙ୍ଗମେ
ଦାନବମାନେ, ମୁଁ ଏକା ଦେବମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ନାୟକଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବି; ତୁମେ ମାନ୍ୟ ଜୟର ନିମିତ୍ତରେ ଏକତ୍ର କରି ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧକୁ ନେଉଛି।
ଶୃଙ୍ଗାଭ୍ଯାଂ ଚ ଖୁରାଭ୍ଯାଂ ଚ ହନିଷ୍ଯେଽହଂ ସୁରାନ୍କିଲ । ନ ମେ ଭଯଂ ସୁରେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵରଦାନପ୍ରଭାଵତଃ
ମୁଁ ମୋ ଶୃଙ୍ଗ ଓ ଖୁର ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହତ କରିବି; ଦେବମାନଙ୍କୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ, ବରର ଶକ୍ତିରୁ।
ଅଵଧ୍ଯୋଽହଂ ସୁରଗଣୈରସୁରୈର୍ମାନଵୈସ୍ତଥା । ତସ୍ମାତ୍ସଜ୍ଜା ଭଵନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ଦେଵଲୋକଜଯାଯ ଵୈ
ମୁଁ ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦଳରୁ ଅଭେଦ୍ୟ; ଏହିପରି ଆଜି ଦେବଲୋକ ଜୟ ପାଇଁ ସଜା ହେଉ।
ଜିତ୍ଵା ସୁରାଲଯଂ ଦୈତ୍ଯା ଵିହରିଷ୍ଯାମି ନନ୍ଦନେ । ମନ୍ଦାରକୁସୁମାପୀଡା ଦେଵଯୋଷିତ୍ସମନ୍ଵିତାଃ
ଦେବମାନଙ୍କର ନିବାସକୁ ଜିତି, ଦୈତ୍ୟମାନେ, ମୁଁ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି ଦେବୀମାନଙ୍କ ସହ ବିହାର କରିବି।
କାମଧେନୁପଯୋତ୍ସିକ୍ତାଃ ସୁଧାପାନପ୍ରମୋଦିତାଃ । ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଗୀତାଦିନୃତ୍ଯଲାସ୍ଯସମନ୍ଵିତାଃ
କାମଧେନୁର ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରି, ଅମୃତ ପାନରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟରେ ମିଶିଥିବା।
ଉର୍ଵଶୀ ମେନକା ରମ୍ଭା ଘୃତାଚୀ ଚ ତିଲୋତ୍ତମା । ପ୍ରମଦ୍ଵରା ମହାସେନା ମିଶ୍ରକେଶୀ ମଦୋତ୍କଟା
ଉର୍ବଶୀ, ମେନକା, ରମ୍ଭା, ଘୃତାଚୀ, ତିଲୋତ୍ତମା, ପ୍ରମଦ୍ବରା, ମହାସେନା, ମିଶ୍ରକେଶୀ, ମଦୋତ୍କଟା—
ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିପ୍ରଭୃତଯୋ ନୃତ୍ଯଗୀତଵିଶାରଦାଃ । ରଞ୍ଜଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଵଃ ସର୍ଵାନ୍ନାନାସଵନିଷେଵଣୈଃ
ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟମାନେ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବିଭିନ୍ନ ମଦ ପାନର ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରଞ୍ଜିତ କରିବେ।
ସର୍ଵେ ସଜ୍ଜା ଭଵନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ରୋଚତାଂ ଗମନଂ ଦିଵି । ସଂଗ୍ରାମାର୍ଥଂ ସୁରୈଃ ସାର୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ମଙ୍ଗଲମୁତ୍ତମମ୍
ସମସ୍ତେ ଆଜି ସଜା ହେଉ; ଦିବି ଯାତ୍ରା ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚଳିବା।
ରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଭାର୍ଗଵଂ ମୁନିସତ୍ତମମ୍ । ସମାହୂଯ ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ଗୁରୁଂ ପରମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ସେମାନେ ଭାର୍ଗବ ନାମକ ମହାନ ମୁନିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ସମ୍ମାନ କରିଲେ ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ଭାବରେ ବସାଇଲେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ସନ୍ଦିଶ୍ଯ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରାନ୍ମହିଷଃ ପାପଧୀସ୍ତଦା । ଜଗାମ ତ୍ଵରିତୋ ରାଜନ୍ଭଵନଂ ସ୍ଵଂ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏଭଳି ଦାନବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇ, ମହିଷ ମନେ ଖରାପ ଥିବା ଦେଉତା, ରାଜା, ଖୁସି ଭରି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ନିଜ ଭବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଭଯାତୁରେନ୍ଦ୍ରାଦିଦେଵୈଃ ସୁରଗୁରୁଣା ସହ ପରାମର୍ଶଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଗତେ ଦୂତେ ସୁରେନ୍ଦ୍ରୋଽପି ସମାହୂଯ ସୁରାନଥ । ଯମଵାଯୁଧନାଧ୍ଯକ୍ଷଵରୁଣାନିଦମୂଚିଵାନ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଦୂତ ଚାଲିଗଲାପରେ, ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କର ମହାରାଜ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଯମ, ବାୟୁ, ଧନଦା, ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଡାକି, ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ମହିଷୋ ନାମ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ରମ୍ଭପୁତ୍ରୋ ମହାବଲଃ । ଵରଦର୍ପମଦୋନ୍ମତ୍ତୋ ମାଯାଶତଵିଚକ୍ଷଣଃ
ମହିଷ ନାମକ ଦାନବମାନ୍ୟଙ୍କର ମହାରାଜ, ରମ୍ଭାଙ୍କ ପୁଅ, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେବତାଙ୍କର ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନର ଗର୍ବରେ ମତାଳ, ଅହଂକାରରେ ଅନ୍ଧ, ଏବଂ ଶତ ଧରଣର ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ତସ୍ଯ ଦୂତୋଽଦ୍ଯ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଃ ପ୍ରେଷିତସ୍ତେନ ଭୋଃ ସୁରାଃ । ସ୍ଵର୍ଗକାମେନ ଲୁବ୍ଧେନ ମାମୁଵାଚେଦୃଶଂ ଵଚଃ
ଆଜି ତାଙ୍କ ଦୂତ ଆସିଛି, ଦେବତାମାନେ; ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ଲୋଭରେ ତାଙ୍କ ଦୂତ ମୋତେ ଏହିପରି କଥା କହିଲା।
ତ୍ଯଜ ଦେଵାଲଯଂ ଶକ୍ର ଯଥେଚ୍ଛଂ ଵ୍ରଜ ଵାସଵ । ସେଵାଂ ଵା କୁରୁ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ମହିଷସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଦେବମନ୍ଦିର ଛାଡ, ଶକ୍ର; ଚାହିଁଥିବା ଠିକଣାକୁ ଯାଅ, ବାସବ; କିମ୍ବା ମହିଷ ନାମକ ଦାନବ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ସେବା କର।
ଦଯାଵାନ୍ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରୋଽସୌ ସ ତେ ଵୃତ୍ତିଂ ଵିଧାସ୍ଯତି । ନତେଷୁ ଭୃତ୍ଯଭୂତେଷୁ ନ କୁପ୍ଯତି କଦାଚନ
ସେ ଦାନବମାନ୍ୟଙ୍କର ମହାରାଜ ଦୟାଳୁ; ତୁମର ଜୀବିକା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବ। ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୃତ୍ୟ ଭାବେ ମନେଇ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଉପରେ କେବେ କ୍ରୋଧ କରିନାହାନ୍ତି।
ନୋଚେଦ୍ଯୁଦ୍ଧାଯ ଦେଵେଶ ସେନୋଦ୍ଯୋଗଂ କୁରୁ ସ୍ଵଯମ୍ । ଗତେ ମଯି ସ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ତ୍ଵରିତଃ ସମୁପେଷ୍ଯତି
ଯଦି ତୁମେ ଏହା ମନେଇନାହାଁ, ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କର ମହାରାଜ, ତେବେ ନିଜେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସେନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର; ମୁଁ ଚାଲିଗଲାପରେ, ସେ ଦାନବମାନ୍ୟଙ୍କର ମହାରାଜ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ଆସିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଗତୋ ଦୂତୋ ଦାନଵସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ । କିଂ କର୍ତଵ୍ଯମତଃ କାର୍ଯଂ ଚିନ୍ତଯଧ୍ଵଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ଏଭଳି କହି, ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ମହିଷଙ୍କର ଦୂତ ଚାଲିଗଲା। ଏବେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ, କଣ କରିବା ଉଚିତ ତାହା ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କର।
ଦୁର୍ବଲୋଽପି ନ ଚୋପେକ୍ଷ୍ଯଃ ଶତ୍ରୁର୍ବଲଵତା ସୁରାଃ । ଵିଶେଷେଣ ସଦୋଦ୍ଯୋଗୀ ବଲଵାନ୍ବଲଦର୍ପିତଃ
ଦେବତାମାନେ, ଦୁର୍ବଳ ଶତ୍ରୁକୁ ମଧ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ବିଶେଷ କରି ସେ ସଦା ସଚେତନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ଅନ୍ଧ।