ତାସୁ ପୁତ୍ରା ଦଶ ଦଶ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମହାବଲାଃ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵୋପରରାମାଶୁ ଶଙ୍କରଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଦଶ ଦଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବେ । ଏହିପରି କହି ଦୟାଳୁ ଶଙ୍କର ଶୀଘ୍ର ଚୁପ ହେଲେ ।
ଉଵାଚ ଗିରିଜା ଦେଵୀ ପ୍ରଣତଂ ମଧୁସୂଦନମ୍ । କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣ ମହାବାହୋ ସଂସାରେଽସ୍ମିନ୍ନରାଧିପ
ତାପରେ ଗିରିଜା ଦେବୀ ନମ୍ର ହୋଇଥିବା ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ କହିଲେ — 'କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ବଳବାନ୍, ଏହି ସଂସାରରେ ମନୁଷ୍ୟର ରାଜା —'
ଗୃହସ୍ଥପ୍ରଵରୋ ଲୋକେ ଭଵିଷ୍ଯତି ଭଵାନିହ । ତତୋ ଵର୍ଷଶତାନ୍ତେ ତୁ ଦ୍ଵିଜଶାପାଜ୍ଜନାର୍ଦନ
'ଏଠାରେ ତୁମେ ଲୋକରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗୃହସ୍ଥ ହେବା; ତେବେ ଏକଶତ ବର୍ଷ ପରେ, ଦ୍ୱିଜର ଶାପରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ —'
ଗାନ୍ଧାର୍ଯାଶ୍ଚ ତଥା ଶାପାଦ୍ଭଵିତା ତେ କୁଲକ୍ଷଯଃ । ପରସ୍ପରଂ ନିହତ୍ଯାଜୌ ପୁତ୍ରାସ୍ତେ ଶାପମୋହିତାଃ
'ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ଶାପରେ ମଧ୍ୟ ତୁମର କୁଳ ନଷ୍ଟ ହେବ; ତୁମ ପୁଅମାନେ ଶାପର ଭ୍ରମରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରସ୍ପରକୁ ମାରିଦେବେ ।'
ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି କ୍ଷଯଂ ସର୍ଵେ ଯାଦଵାଶ୍ଚ ତଥାପରେ । ସାନୁଜସ୍ତ୍ଵଂ ତଥା ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯାସ୍ଯସି ଵୈ ଦିଵମ୍
'ସମସ୍ତେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯାଦବମାନେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବେ; ତୁମେ ଓ ତୁମ ଭାଇ ଦେହ ଛାଡି ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ ।'
ଶୋକସ୍ତତ୍ର ନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଭଵିତଵ୍ଯଂ ପ୍ରତି ପ୍ରଭୋ । ଅଵଶ୍ଯମ୍ଭାଵିଭାଵାନାଂ ପ୍ରତୀକାରୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
'ଯାହା ହେବା ଦରକାର, ତା ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ପ୍ରଭୁ; ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ ଘଟିବା, ତାର କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ ।'
ତତ୍ର ଶୋକୋ ନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ନୂନଂ ମମ ମତଂ ସଦା । ଅଷ୍ଟାଵକ୍ରସ୍ଯ ଶାପେନ ଭାର୍ଯାସ୍ତେ ମଧୁସୂଦନ
'ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ — ଏହି ମୋ ମତ ସଦା; ଅଷ୍ଟାବକ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ, ମଧୁସୂଦନ, ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ —'
ଚୌରେଭ୍ଯୋ ଗ୍ରହଣଂ କୃଷ୍ଣ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ମୃତେ ତ୍ଵଯି । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ଶମ୍ଭୁଃ ସୋମଃ ସସୁରମଣ୍ଡଲଃ
'ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, କୃଷ୍ଣ, ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଚୋରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯିବେ ।' ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଏପରି କହି ଶମ୍ଭୁ, ସୋମ ଓ ଦେବମଣ୍ଡଳ ସହିତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ।
ଉପମନ୍ଯୁଂ ପ୍ରଣମ୍ଯାଥ କୃଷ୍ଣୋଽପି ଦ୍ଵାରକାଂ ଯଯୌ । ଯସ୍ମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ରାଜନ୍ ସନ୍ତି ଯଦ୍ଯପ୍ଯଧୀଶ୍ଵରାଃ
ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ; ରାଜା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଅଧିପତି ହେଲେ —
ତଥାପି ମାଯାକଲ୍ଲୋଲଯୋଗସଂକ୍ଷୁଭିତାନ୍ତରାଃ । ତଦଧୀନାଃ ସ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ କାଷ୍ଠପୁତ୍ତଲିକୋପମାଃ
ତଥାପି ସେମାନଙ୍କ ମନ ମାୟାର ତରଙ୍ଗରେ ବିକ୍ଷୁଭିତ; ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ରହିଛନ୍ତି, କାଠର ଗୁଡିଆ ପରି ।
ଯଥା ଯଥା ପୂର୍ଵଭଵଂ କର୍ମ ତେଷାଂ ତଥା ତଥା । ପ୍ରେରଯତ୍ଯନିଶଂ ମାଯା ପରବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପିଣୀ
ଯେପରି ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବଜନ୍ମର କର୍ମ, ସେପରି ମାୟା, ଯିଏ ପରବ୍ରହ୍ମର ରୂପ, ସେମାନେକୁ ସଦା ଏହିପରି ଚଳାଇଥାଏ ।
ନ ଵୈଷମ୍ଯଂ ନ ନୈର୍ଘୃଣ୍ଯଂ ଭଗଵତ୍ଯାଂ କଦାଚନ । କେଵଲଂ ଜୀଵମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ଯତତେ ଭୁଵନେଶ୍ଵରୀ
ଦେବୀଙ୍କୁ କେବେ ଅନ୍ୟାୟ କିମ୍ବା ନିର୍ଦୟତା ନାହିଁ; ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ କେବଳ ଜୀବମାନଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।
ଯଦି ସା ନୈଵ ସୃଜ୍ଯେତ ଜଗଦେତଚ୍ଚରାଚରମ୍ । ତଦା ମାଯାଂ ଵିନା ଭୂତଂ ଜଡଂ ସ୍ଯାଦେଵ ନିତ୍ଯଶଃ
ଯଦି ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି ନକରନ୍ତି, ତେବେ ମାୟା ବିନା ସମସ୍ତ ଜଗତ ସଦା ଜଡ ହେଇ ରହିଥାନ୍ତି ।
ତସ୍ମାତ୍କାରୁଣ୍ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜଗଜ୍ଜୀଵାଦିକଂ ଚ ଯତ୍ । କରୋତି ସତତଂ ଦେଵୀ ପ୍ରେରଯତ୍ଯନିଶଂ ଚ ତତ୍
ସେହିପାଇଁ, କରୁଣା ଧରି, ଦେବୀ ସଦା ଜଗତ ଓ ଜୀବମାନେ ଆଦିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଓ ଚଳାଇଥାନ୍ତି ।
ତସ୍ମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାଦିମୋହେଽସ୍ମିନ୍କର୍ତଵ୍ଯଃ ସଂଶଯୋ ନ ହି । ମାଯାନ୍ତଃପାତିନଃ ସର୍ଵେ ମାଯାଧୀନାଃ ସୁରାସୁରାଃ
ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭ୍ରମ ବିଷୟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ସୁର ଓ ଅସୁର ମାୟାର ଅଧୀନ ଓ ତାଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅଛନ୍ତି ।
ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରା ସୈଵ ଦେଵେଶୀ ସ୍ଵେଚ୍ଛାଚାରଵିହାରିଣୀ । ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵାତ୍ମନା ରାଜନ୍ ସେଵନୀଯା ମହେଶ୍ଵରୀ
ଦେବୀ ମହେଶ୍ୱରୀ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳନ୍ତି; ତେଣୁ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ମନ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ ।
ନାତଃ ପରତରଂ କିଞ୍ଚିଦଧିକଂ ଭୁଵନତ୍ରଯେ । ଏତଦ୍ଧି ଜନ୍ମସାଫଲ୍ଯଂ ପରାଶକ୍ତେଃ ପଦସ୍ମୃତିଃ
ତିନି ଜଗତରେ ଏହାଠାରୁ ବଡ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ କିଛି ନାହିଁ; ଜନ୍ମର ସଫଳତା ହେଉଛି ପରାଶକ୍ତିଙ୍କ ପାଦସ୍ମରଣ ।
ମାଭୂତ୍ତତ୍ର କୁଲେ ଜନ୍ମ ଯତ୍ର ଦେଵୀ ନ ଦୈଵତମ୍ । ଅହଂ ଦେଵୀ ନ ଚାନ୍ଯୋଽସ୍ମି ବ୍ରହ୍ମୈଵାହଂ ନ ଶୋକଭାକ୍
ଯେଉଁ କୁଳରେ ଦେବୀକୁ ଦେବତା ଭାବେ ପୂଜା ନକରାଯାଏ, ସେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମ ହେବା ନ ଦିଅ; ମୁଁ ଦେବୀ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ — ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ, ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ।
ଇତ୍ଯଭେଦେନ ତାଂ ନିତ୍ଯାଂ ଚିନ୍ତଯେଜ୍ଜଗଦମ୍ବିକାମ୍ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗୁରୁମୁଖାଦେନାଂ ଵେଦାନ୍ତଶ୍ରଵଣାଦିଭିଃ
ଏଭଳି, ଜଗତର ନିତ୍ୟ ମାତାଙ୍କୁ ଏକତାରା ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ, ଗୁରୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏବଂ ବେଦାନ୍ତ ଶ୍ରବଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ତାଙ୍କୁ ବୁଝିବା ପରେ।
ନିତ୍ଯମେକାଗ୍ରମନସା ଭାଵଯେଦାତ୍ମରୂପିଣୀମ୍ । ମୁକ୍ତୋ ଭଵତି ତେନାଶୁ ନାନ୍ଯଥା କର୍ମକୋଟିଭିଃ
ସଦା ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆତ୍ମାର ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ, ଏପରି ଅନେକ କର୍ମ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵତରାଦଯଃ ସର୍ଵେ ଋଷଯୋ ନିର୍ମଲାଶଯାଃ । ଆତ୍ମରୂପାଂ ହୃଦା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିମୁକ୍ତା ଭଵବନ୍ଧନାତ୍
ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱତର ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ, ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ, ଦେବୀଙ୍କୁ ଆତ୍ମାର ରୂପରେ ହୃଦୟରେ ବୁଝି, ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵାଦଯସ୍ତଦ୍ଵଦ୍ ଗୌରୀଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଦଯସ୍ତଥା । ତାମେଵ ସମୁପାସନ୍ତେ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦରୂପିଣୀମ୍
ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଗୌରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ, ସତ୍-ଚିତ୍-ଆନନ୍ଦ ରୂପା ଦେବୀଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଇତି ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ ଯଦ୍ଯତ୍ପୁଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯାନଘ । ପ୍ରପଞ୍ଚତାପତ୍ରସ୍ତେନ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଏହିପରି, ରାଜା, ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲା, ମୁଁ ସେହି ସବୁ କଥା କହିଦେଲି; ଏହି ସଂସାର ଦୁଃଖ ବିଷୟରେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ମଯାଖ୍ଯାନମନୁତ୍ତମମ୍ । ସର୍ଵପାପହରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁରାଣଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍
ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ରାଜା; ଏହା ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୁରାତନ।
ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ପୁରାଣଂ ଵେଦସମ୍ମିତମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଦେଵୀଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯେ କେହି ଦିନେ ଦିନେ ବେଦ ସମ୍ମତ ଏହି ପୁରାଣ ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦେବୀର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ସୂତ ଉଵାଚ ଏତନ୍ମଯା ଶ୍ରୁତଂ ଵ୍ଯାସାତ୍କଥ୍ଯମାନଂ ସଵିସ୍ତରମ୍ । ପୁରାଣଂ ପଞ୍ଚମଂ ନୂନଂ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତାଭିଧମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ଏହି କଥା ମୁଁ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଏକାଏକି ଶୁଣିଥିଲି; ଏହା ପଞ୍ଚମ ପୁରାଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଯୋଗମାଯାପ୍ରଭାଵଵର୍ଣନମ୍ ଋଷଯ ଊଚୁଃ ଭଵତା କଥିତଂ ସୂତ ମହଦାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚରିତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍
ଯୋଗମାୟାର ଶକ୍ତି ବିବରଣା। ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ସୂତ, ତୁମେ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ବଡ଼ କଥା କହିଛ; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କର୍ମ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ କରେ।
ସନ୍ଦେହୋଽତ୍ର ମହାଭାଗ ଵାସୁଦେଵକଥାନକେ । ଜାଯତେ ନଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯମାନେ ଵିସ୍ତରେଣ ମହାମତେ
ଏଠାରେ, ମହାଭାଗ, ବାସୁଦେବଙ୍କ କଥା ରେ ଆମେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ଅନୁଭବୁଛୁ, ଯେପରି ଏହା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହାଯାଉଛି, ମହାମତି।
ଵନେ ଗତ୍ଵା ତପସ୍ତପ୍ତଂ ଵାସୁଦେଵେନ ଦୁଷ୍କରମ୍ । ଵିଷ୍ଣୋରଂଶାଵତାରେଣ ଶିଵସ୍ଯାରାଧନଂ କୃତମ୍
ବନକୁ ଯାଇ, ବାସୁଦେବ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ, ସିଏ ଶିବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଥିଲେ।
ଵରପ୍ରଦାନଂ ଦେଵ୍ଯା ଚ ପାର୍ଵତ୍ଯା ଯତ୍କୃତଂ ପୁନଃ । ଜଗନ୍ମାତୁଶ୍ଚ ପୂର୍ଣାଯାଃ ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯା ଅଂଶଭୂତଯା
ପୁନି, ପାର୍ବତୀ ଦେବୀ, ଜଗତର ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାତା, ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ।