ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯଵନମାଯାନ୍ତଂ କୃଷ୍ଣଃ ସର୍ଵାନ୍ ଯଦୂତ୍ତମାନ୍ । ଆନାଯ୍ଯ ଚ ତଥା ରାମମୁଵାଚ ମଧୁସୂଦନଃ
ୟବନ ଆସୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାଦବମାନେ ଓ ରାମଙ୍କୁ ଡାକି, ମଧୁସୂଦନ ଭାବେ କହିଲେ ।
ଭଯଂ ନୋଽତ୍ର ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଜରାସନ୍ଧାନ୍ମହାବଲାତ୍ । କିଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ମହାଭାଗ ଯଵନଃ ସମୁପୈତି ଵୈ
ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ବଳରୁ ଆମ ପାଖରେ ବଡ଼ ଆପଦ ଆସିଛି; ମହାଭାଗ, ଯବନ ଆସୁଛନ୍ତି, ଏହି ସମୟରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?
ପ୍ରାଣତ୍ରାଣଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗେହଂ ବଲଂ ଧନମ୍ । ସୁଖେନ ସ୍ଥୀଯତେ ଯତ୍ର ସ ଦେଶଃ ଖଲୁ ପୈତୃକଃ
ପ୍ରାଣର ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର, ଘର, ବଳ ଓ ଧନ ଛାଡ଼ି; ଯେଉଁଠାରେ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚିପାରିବ, ସେଠା ନିଜ ଜନ୍ମଭୂମି ହେବ ।
ସଦୋଦ୍ଵେଗକରଃ କାମଂ କିଂ କର୍ତଵ୍ଯଃ କୁଲୋଚିତଃ । ଶୈଲସାଗରସାନ୍ନିଧ୍ଯେ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ସୁଖମିଚ୍ଛତା
ଯଦି କେହି ସୁଖ ଚାହେ, ତେବେ ପରିବାର ଉପଯୁକ୍ତ କିଛି କରିବା ଦରକାର, ଯଦିଓ ସେଥିରେ ଚିନ୍ତା ରହିଥାଏ; ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ର ନିକଟରେ ବସିବା ଉଚିତ ।
ଯତ୍ର ଵୈରିଭଯଂ ନ ସ୍ଯାତ୍ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ତତ୍ର ପଣ୍ଡିତୈଃ । ଶେଷଶଯ୍ଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ହରିଃ ସ୍ଵପିତି ସାଗରେ
ଯେଉଁଠାରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଭୟ ନାହିଁ, ସେଠା ପଣ୍ଡିତମାନେ ବସିବା ଉଚିତ; ହରି ନାଗ ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ସମୁଦ୍ରରେ ଶୋଇଛନ୍ତି ।
ତଥୈଵ ଚ ଭଯାଦ୍ଭୀତଃ କୈଲାସେ ତ୍ରିପୁରାର୍ଦନଃ । ତସ୍ମାନ୍ନାତ୍ରୈଵ ସ୍ଥାତଵ୍ଯମସ୍ମାଭିଃ ଶତ୍ରୁତାପିତୈଃ
ଏହିପରି, ଭୟରେ ତ୍ରିପୁରାର୍ଦ୍ଧନ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ବସିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ, ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।
ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ଗମିଷ୍ଯାମଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ଵୈ । କଥିତା ଗରୁଡେନାଦ୍ଯ ରମ୍ଯା ଦ୍ଵାରଵତୀ ପୁରୀ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଯିବା; ଗରୁଡ଼ ଆଜି ଦ୍ୱାରାବତୀ ନଗରକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ।
ରୈଵତାଚଲସାନିଧ୍ଯେ ସିନ୍ଧୁକୂଲେ ମନୋହରା । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତଥ୍ଯଂ ସର୍ଵେ ଯାଦଵପୁଙ୍ଗଵାଃ
ରୈବତ ପାହାଡ଼ ନିକଟରେ, ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ କୂଳରେ ଏହି ନଗର ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ । ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାଦବମାନେ...
ଗମନାଯ ମତିଂ ଚକ୍ରୁଃ ସକୁଟୁମ୍ବାଃ ସଵାହନାଃ । ଶକଟାନି ତଥୋଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ଵାମ୍ଯଶ୍ଚ ମହିଷାସ୍ତଥା
ପରିବାର ଓ ଯାନବାହନ ସହିତ ଯିବାକୁ ମନସ୍କ ହେଲେ; ଗାଡ଼ି, ଉଷ୍ଟ୍ର, ବଂଶ ଓ ମହିଷ ମଧ୍ୟ ନେଇଲେ ।
ଧନପୂର୍ଣାନି କୃତ୍ଵା ତେ ନିର୍ଯଯୁର୍ନଗରାଦ୍ବହିଃ । ରାମକୃଷ୍ଣୌ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ସର୍ଵେ ତେ ସପରିଚ୍ଛଦାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଯାନବାହନ ଧନରେ ପୂରି ନଗରରୁ ବାହାରିଲେ; ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସମସ୍ତେ ପରିଚାରକ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ ।
ଅଗ୍ରେ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚେଲୁଃ ସର୍ଵେ ଯଦୂତ୍ତମାଃ । କତିଚିଦ୍ଦିଵସୈଃ ପ୍ରାପୁଃ ପୁରୀଂ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ କିଲ
ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଯାଦବମାନେ ଯାତ୍ରା କଲେ। କିଛି ଦିନ ପରେ ସେମାନେ ଦ୍ୱାରାବତୀ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଶିଲ୍ପିଭିଃ କାରଯାମାସ ଜୀର୍ଣୋଦ୍ଧାରଂ ହି ମାଧଵଃ । ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଯାଦଵାଂସ୍ତତ୍ର ତାଵେତୌ ବଲକେଶଵୌ
ମାଧବ ଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗା ଘରବାଡ଼ିକୁ ନବୀନ କରାଇଲେ। ସେଠାରେ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ସହିତ ଯାଦବମାନେ ବସିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତରସା ମଥୁରାମେତ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତୌ ନିର୍ଜନାଂ ପୁରୀମ୍ । ତଦା ତତ୍ରୈଵ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ବଲଵାନ୍ ଯଵନାଧିପଃ
ତେବେ ଦୁଇଜଣେ ତ୍ୱରିତ ମଥୁରାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶୂନ୍ୟ ନଗରରେ ରହିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯବନ ରାଜା ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵୈନମାଗତଂ କୃଷ୍ଣୋ ନିର୍ଯଯୌ ନଗରାଦ୍ବହିଃ । ପଦାତିରଗ୍ରେ ତସ୍ଯାଭୂଦ୍ଯଵନସ୍ଯ ଜନାର୍ଦନଃ
ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଜାଣି, କୃଷ୍ଣ ନଗରରୁ ବାହାରିଲେ। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପଦାତି ଭାବେ ଯବନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ପୀତାମ୍ବରଧରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ପ୍ରାହସନ୍ମଧୁସୂଦନଃ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରତୋ ଯାନ୍ତଂ କୃଷ୍ଣଂ କମଲଲୋଚନମ୍
ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା ଶ୍ରୀମାନ୍ ମଧୁସୂଦନ ହସିଲେ। ସେଠାରେ କମଳନୟନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଯଵନୋଽପି ପଦାତିଃ ସନ୍ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଗତଃ ଖଲଃ । ପ୍ରସୁପ୍ତୋ ଯତ୍ର ରାଜର୍ଷିର୍ମୁଚୁକୁନ୍ଦୋ ମହାବଲଃ
ଯବନ ମଧ୍ୟ ପଦାତି ହୋଇ, ଚୁପଚାପ ପଛରେ ଅନୁସରଣ କଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଶୁଅଁଥିଲେ।
ପ୍ରଯଯୌ ଭଗଵାଂସ୍ତତ୍ର ସକାଲଯଵନୋ ହରିଃ । ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମୁଚୁକୁନ୍ଦଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ
ଭଗବାନ୍ ହରି ଯବନ ସହିତ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ଯଵନଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୁପ୍ତଭୂତମପଶ୍ଯତ । ମତ୍ଵା ତଂ ଵାସୁଦେଵଂ ସ ପାଦେନାତାଡଯନ୍ନୃପମ୍
ସେଠାରେ ଯବନ ଆସି, ଏକ ଶୁଅଁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ବାସୁଦେବ ଭାବି, ପାଦରେ ରାଜାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ପ୍ରବୁଦ୍ଧଃ କ୍ରୋଧରକ୍ତାକ୍ଷସ୍ତଂ ଦଦାହ ମହାବଲଃ । ତଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ମୁଚୁକୁନ୍ଦୋଽଥ ଦଦର୍ଶ କମଲେକ୍ଷଣମ୍
ଜାଗିଉଠି, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ୍ ଚକୁ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ଜଳାଇଦେଲେ। ତାକୁ ଦହିଦେଇ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ପରେ କମଳନୟନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵାସୁଦେଵଂ ସୁଦେଵେଶଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଵନମ୍ । ଜଗାମ ଦ୍ଵାରକାଂ କୃଷ୍ଣୋ ବଲଦେଵସମନ୍ଵିତଃ
ସେ ବାସୁଦେବ, ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରଣାମ କରିବା ପରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ। କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ।
ଉଗ୍ରସେନଂ ନୃପଂ କୃତ୍ଵା ଵିଜହାର ଯଥାରୁଚି । ଅହରଦ୍ରୁକ୍ମିଣୀ କାମଂ ଶିଶୁପାଲସ୍ଵଯଂଵରାତ୍
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ରାଜା କରି, ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଆନନ୍ଦ କଲେ। ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରରୁ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ବଳେ ନେଇଆସିଲେ।
ରାକ୍ଷସେନ ଵିଵାହେନ ଚକ୍ରେ ଦାରଵିଧିଂ ହରିଃ । ତତୋ ଜାମ୍ବଵତୀଂ ସତ୍ଯାଂ ମିତ୍ରଵିନ୍ଦାଞ୍ଚ ଭାମିନୀମ୍
ହରି ରାକ୍ଷସ ପ୍ରଥାରେ ବିବାହ କଲେ। ତା'ପରେ ଜାମ୍ବବତୀ, ସତ୍ୟଭାମା ଓ ସୁନ୍ଦରୀ ମିତ୍ରବିନ୍ଦାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।
କାଲିନ୍ଦୀଂ ଲକ୍ଷଣାଂ ଭଦ୍ରାଂ ତଥା ନାଗ୍ନଜିତୀଂ ଶୁଭାମ୍ । ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ସମାନୀଯାପ୍ଯୁପଯେମେ ଜନାର୍ଦନଃ
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ କାଳିନ୍ଦୀ, ଲକ୍ଷଣା, ଭଦ୍ରା ଓ ଶୁଭ ନାଗ୍ନଜିତିଙ୍କୁ ଆଣି ବିବାହ କଲେ।
ଅଷ୍ଟାଵେଵ ମହୀପାଲ ପତ୍ନ୍ଯଃ ପରମଶୋଭନାଃ । ପ୍ରାସୂତ ରୁକ୍ମିଣୀ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଚାରୁଦର୍ଶନମ୍
ହେ ରାଜନ୍, ଏଠି ଆଠଜଣ ସବୁଠୁ ସୁନ୍ଦରୀ ରାଣୀ ଥିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ ଏକ ଚରୁଦର୍ଶନ ପୁଅ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଜାତକର୍ମାଦିକଂ ତସ୍ଯ ଚକାର ମଧୁସୂଦନଃ । ହୃତୋଽସୌ ସୂତିକାଗେହାଚ୍ଛମ୍ବରେଣ ବଲୀଯସା
ମଧୁସୂଦନ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶମ୍ବର ତାଙ୍କୁ ସୂତିଘରରୁ ଚୁରି କରିନେଲେ।
ନୀତଶ୍ଚ ସ୍ଵପୁରୀଂ ବାଲୋ ମାଯାଵତ୍ଯୈ ସମର୍ପିତଃ । ଵାସୁଦେଵୋ ହୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ଶୋକସମନ୍ଵିତଃ
ସେ ଶିଶୁକୁ ତାଙ୍କର ସ୍ୱନଗରକୁ ନେଇ ମାୟାବତୀଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ପୁଅକୁ ହରାଇ ଦେଖି, ବାସୁଦେବ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ।
ଜଗାମ ଶରଣଂ ଦେଵୀଂ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତେନ ଚେତସା । ଵୃତ୍ରାସୁରାଦଯୋ ଦୈତ୍ଯା ଲୀଲଯୈଵ ଯଯା ହତାଃ
ଭକ୍ତିଭାବରେ ମନ ଭରି, ସେ ଦେବୀଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ; ଯିଏ ଖେଳେଇ ଭାବେ ବୃତ୍ରାସୁର ଓ ଅନ୍ୟ ଦାୟତ୍ୟମାନେକୁ ବଧ କରିଥିଲେ।
ତତୋଽସୌ ଯୋଗମାଯାଯାଶ୍ଚକାର ପରମାଂ ସ୍ମୃତିମ୍ । ଵଚୋଭିଃ ପରମୋଦାରୈରକ୍ଷରୈଃ ସ୍ତଵନୈଃ ଶୁଭୈଃ
ତା'ପରେ ସେ ଯୋଗମାୟାଙ୍କ ପରମ ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ମାତର୍ମଯାତିତପସା ପରିତୋଷିତା ତ୍ଵଂ ପ୍ରାଗ୍ଜନ୍ମନି ପ୍ରସୁମନାଦିଭିରର୍ଚିତାସି । ଧର୍ମାତ୍ମଜେନ ବଦରୀଵନଖଣ୍ଡମଧ୍ଯେ କିଂ ଵିସ୍ମୃତୋ ଜନନି ତେ ତ୍ଵଯି ଭକ୍ତିଭାଵଃ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, ମାଆ, ମୁଁ ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କରି ତୁମକୁ ଖୁସି କରିଛି, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ପୂଜା କରିଥିଲି। ଧର୍ମର ପୁଅ, ବଦରୀ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ, ମୋର ତୁମପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଭାବ କି ଭୁଲିଗଲି?
ସୂତୀଗୃହାଦପହୃତଃ କିମୁ ବାଲକୋ ମେ କେନାପି ଦୁଷ୍ଟମନସାପ୍ଯଥ କୌତୁକାଦ୍ଵା । ମାନାପହାରକରଣାଯ ମମାଦ୍ଯ ନୂନଂ ଲଜ୍ଜା ତଵାମ୍ବ ଖଲୁ ଭକ୍ତଜନସ୍ଯ ଯୁକ୍ତା
ମୋ ଶିଶୁଟିକୁ କିଏ ଗର୍ଭଗୃହରୁ ନେଇଗଲା? କିଏ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ରଖି କିମ୍ବା ଆଗ୍ରହ ରେ ଏହା କଲା? ମାଆ, ଆଜି ତୁମେ ମୋତେ ନମ୍ରତା ଶିଖାଇବାକୁ ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଲା। ତୁମ ଭକ୍ତମାନେ ଏପରି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରିବା ଯଥାୟତ।