ରଥମାରୋପ୍ଯ ଗୋପାଲୌ ଗୋକୁଲାଦ୍ ଗାନ୍ଦିନୀସୁତଃ । ଆଗତୋ ମଥୁରାଯାଂ ତୁ କଂସାଦେଶେ ସ୍ଥିତଃ କିଲ
ଗାନ୍ଦିନୀଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଇ ଗୋପାଳ ଝିଅମାନେକୁ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇ ଗୋକୁଳରୁ ନେଇ, କଂସଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମଥୁରାକୁ ଆଣିଲେ।
ତାଵାଗତ୍ଯ ତଦା ତତ୍ର ଧନୁର୍ଭଙ୍ଗଞ୍ଚ ଚକ୍ରତୁଃ । ହତ୍ଵାଥ ରଜକଂ କାମଂ ଗଜଂ ଚାଣୂରମୁଷ୍ଟିକମ୍
ସେମାନେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତେ ଧୋବୀ, ହାତୀ, ଚାଣୂର ଓ ମୁଷ୍ଟିକକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଶଲଂ ଚ ତୋଶଲଂ ଚୈଵ ନିଜଘାନ ହରିସ୍ତଦା । ଜଘାନ କଂସଂ ଦେଵେଶଃ କେଶେଷ୍ଵାକୃଷ୍ଯ ଲୀଲଯା
ତାବେ ହରି ଶଳ ଓ ତୋଶଳଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ । ଦେବମାନ୍ୟ ଭଗବାନ କେଶ ଧରି କଂସଙ୍କୁ ଖେଳିକି ହତ୍ୟା କଲେ ।
ପିତରୌ ମୋଚଯିତ୍ଵାଥ ଗତଦୁଃଖୌ ଚକାର ହ । ଉଗ୍ରସେନାଯ ରାଜ୍ଯଂ ତଦ୍ଦଦାଵରିନିଷୂଦନଃ
ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ପିତାମାତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସେମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ । ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ ।
ଵସୁଦେଵସ୍ତଯୋସ୍ତତ୍ର ମୌଞ୍ଜୀବନ୍ଧନପୂର୍ଵକମ୍ । କାରଯାମାସ ଵିଧିଵଦ୍ ଵ୍ରତବନ୍ଧଂ ମହାମନାଃ
ସେଠାରେ ବସୁଦେବ ଭାବଗମ୍ଭୀର ହୋଇ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମଞ୍ଜି ଗ୍ରାସ ବାନ୍ଧି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଉପନୟନ କରାଇଲେ ।
ଉପନୀତୌ ତଦା ତୌ ତୁ ଗତୌ ସାନ୍ଦୀପନାଲଯମ୍ । ଵିଦ୍ଯାଃ ସର୍ଵାଃ ସମଭ୍ଯସ୍ଯ ମଥୁରାମାଗତୌ ପୁନଃ
ତାପରେ ଉପନୟନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ସେମାନେ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ । ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଶିଖି ଆଉଥରେ ମଥୁରାକୁ ଫେରିଲେ ।
ଜାତୌ ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷୀଯୌ କୃତଵିଦ୍ଯୌ ମହାବଲୌ । ମଥୁରାଯାଂ ସ୍ଥିତୌ ଵୀରୌ ସୁତାଵାନକଦୁନ୍ଦୁଭେଃ
ବାରୋ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ବଳଶାଳୀ ହୋଇ, ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଇଜଣ ମଥୁରାରେ ରହିଲେ ।
ମାଗଧସ୍ତୁ ଜରାସନ୍ଧୋ ଜାମାତୃଵଧଦୁଃଖିତଃ । କୃତ୍ଵା ସୈନ୍ଯସମାଜଂ ସ ମଥୁରାମାଗତଃ ପୁରୀମ୍
ମାଗଧ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ, ଜମାତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେନା ଏକତ୍ର କରି ମଥୁରା ନଗରକୁ ଆସିଲେ ।
ସ ସପ୍ତଦଶଵାରଂ ତୁ କୃଷ୍ଣେନ କୃତବୁଦ୍ଧିନା । ଜିତଃ ସଂଗ୍ରାମମାସାଦ୍ଯ ମଧୁପୁର୍ଯାଂ ନିଵାସିନା
ମଧୁପୁରୀରେ ବସୁଥିବା ଏବଂ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଧାରଣ କରିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ସତରେ ଥର ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲେ ।
ପଶ୍ଚାଚ୍ଚ ପ୍ରେରିତସ୍ତେନ ସ କାଲଯଵନାଭିଧଃ । ସର୍ଵମ୍ଲେଚ୍ଛାଧିପଃ ଶୂରୋ ଯାଦଵାନାଂ ଭଯଙ୍କରଃ
ତାପରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ, କାଳୟବନ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମ୍ଲେଚ୍ଛଙ୍କ ଅଧିପତି, ଯାଦବମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହେଲେ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯଵନମାଯାନ୍ତଂ କୃଷ୍ଣଃ ସର୍ଵାନ୍ ଯଦୂତ୍ତମାନ୍ । ଆନାଯ୍ଯ ଚ ତଥା ରାମମୁଵାଚ ମଧୁସୂଦନଃ
ୟବନ ଆସୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାଦବମାନେ ଓ ରାମଙ୍କୁ ଡାକି, ମଧୁସୂଦନ ଭାବେ କହିଲେ ।
ଭଯଂ ନୋଽତ୍ର ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଜରାସନ୍ଧାନ୍ମହାବଲାତ୍ । କିଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ମହାଭାଗ ଯଵନଃ ସମୁପୈତି ଵୈ
ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ବଳରୁ ଆମ ପାଖରେ ବଡ଼ ଆପଦ ଆସିଛି; ମହାଭାଗ, ଯବନ ଆସୁଛନ୍ତି, ଏହି ସମୟରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?
ପ୍ରାଣତ୍ରାଣଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗେହଂ ବଲଂ ଧନମ୍ । ସୁଖେନ ସ୍ଥୀଯତେ ଯତ୍ର ସ ଦେଶଃ ଖଲୁ ପୈତୃକଃ
ପ୍ରାଣର ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର, ଘର, ବଳ ଓ ଧନ ଛାଡ଼ି; ଯେଉଁଠାରେ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚିପାରିବ, ସେଠା ନିଜ ଜନ୍ମଭୂମି ହେବ ।
ସଦୋଦ୍ଵେଗକରଃ କାମଂ କିଂ କର୍ତଵ୍ଯଃ କୁଲୋଚିତଃ । ଶୈଲସାଗରସାନ୍ନିଧ୍ଯେ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ସୁଖମିଚ୍ଛତା
ଯଦି କେହି ସୁଖ ଚାହେ, ତେବେ ପରିବାର ଉପଯୁକ୍ତ କିଛି କରିବା ଦରକାର, ଯଦିଓ ସେଥିରେ ଚିନ୍ତା ରହିଥାଏ; ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ର ନିକଟରେ ବସିବା ଉଚିତ ।
ଯତ୍ର ଵୈରିଭଯଂ ନ ସ୍ଯାତ୍ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ତତ୍ର ପଣ୍ଡିତୈଃ । ଶେଷଶଯ୍ଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ହରିଃ ସ୍ଵପିତି ସାଗରେ
ଯେଉଁଠାରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଭୟ ନାହିଁ, ସେଠା ପଣ୍ଡିତମାନେ ବସିବା ଉଚିତ; ହରି ନାଗ ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ସମୁଦ୍ରରେ ଶୋଇଛନ୍ତି ।
ତଥୈଵ ଚ ଭଯାଦ୍ଭୀତଃ କୈଲାସେ ତ୍ରିପୁରାର୍ଦନଃ । ତସ୍ମାନ୍ନାତ୍ରୈଵ ସ୍ଥାତଵ୍ଯମସ୍ମାଭିଃ ଶତ୍ରୁତାପିତୈଃ
ଏହିପରି, ଭୟରେ ତ୍ରିପୁରାର୍ଦ୍ଧନ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ବସିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ, ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।
ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ଗମିଷ୍ଯାମଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ଵୈ । କଥିତା ଗରୁଡେନାଦ୍ଯ ରମ୍ଯା ଦ୍ଵାରଵତୀ ପୁରୀ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଯିବା; ଗରୁଡ଼ ଆଜି ଦ୍ୱାରାବତୀ ନଗରକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ।
ରୈଵତାଚଲସାନିଧ୍ଯେ ସିନ୍ଧୁକୂଲେ ମନୋହରା । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତଥ୍ଯଂ ସର୍ଵେ ଯାଦଵପୁଙ୍ଗଵାଃ
ରୈବତ ପାହାଡ଼ ନିକଟରେ, ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ କୂଳରେ ଏହି ନଗର ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ । ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାଦବମାନେ...
ଗମନାଯ ମତିଂ ଚକ୍ରୁଃ ସକୁଟୁମ୍ବାଃ ସଵାହନାଃ । ଶକଟାନି ତଥୋଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ଵାମ୍ଯଶ୍ଚ ମହିଷାସ୍ତଥା
ପରିବାର ଓ ଯାନବାହନ ସହିତ ଯିବାକୁ ମନସ୍କ ହେଲେ; ଗାଡ଼ି, ଉଷ୍ଟ୍ର, ବଂଶ ଓ ମହିଷ ମଧ୍ୟ ନେଇଲେ ।
ଧନପୂର୍ଣାନି କୃତ୍ଵା ତେ ନିର୍ଯଯୁର୍ନଗରାଦ୍ବହିଃ । ରାମକୃଷ୍ଣୌ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ସର୍ଵେ ତେ ସପରିଚ୍ଛଦାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଯାନବାହନ ଧନରେ ପୂରି ନଗରରୁ ବାହାରିଲେ; ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସମସ୍ତେ ପରିଚାରକ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ ।
ଅଗ୍ରେ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚେଲୁଃ ସର୍ଵେ ଯଦୂତ୍ତମାଃ । କତିଚିଦ୍ଦିଵସୈଃ ପ୍ରାପୁଃ ପୁରୀଂ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ କିଲ
ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଯାଦବମାନେ ଯାତ୍ରା କଲେ। କିଛି ଦିନ ପରେ ସେମାନେ ଦ୍ୱାରାବତୀ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଶିଲ୍ପିଭିଃ କାରଯାମାସ ଜୀର୍ଣୋଦ୍ଧାରଂ ହି ମାଧଵଃ । ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଯାଦଵାଂସ୍ତତ୍ର ତାଵେତୌ ବଲକେଶଵୌ
ମାଧବ ଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗା ଘରବାଡ଼ିକୁ ନବୀନ କରାଇଲେ। ସେଠାରେ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ସହିତ ଯାଦବମାନେ ବସିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତରସା ମଥୁରାମେତ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତୌ ନିର୍ଜନାଂ ପୁରୀମ୍ । ତଦା ତତ୍ରୈଵ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ବଲଵାନ୍ ଯଵନାଧିପଃ
ତେବେ ଦୁଇଜଣେ ତ୍ୱରିତ ମଥୁରାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶୂନ୍ୟ ନଗରରେ ରହିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯବନ ରାଜା ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵୈନମାଗତଂ କୃଷ୍ଣୋ ନିର୍ଯଯୌ ନଗରାଦ୍ବହିଃ । ପଦାତିରଗ୍ରେ ତସ୍ଯାଭୂଦ୍ଯଵନସ୍ଯ ଜନାର୍ଦନଃ
ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଜାଣି, କୃଷ୍ଣ ନଗରରୁ ବାହାରିଲେ। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପଦାତି ଭାବେ ଯବନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ପୀତାମ୍ବରଧରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ପ୍ରାହସନ୍ମଧୁସୂଦନଃ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରତୋ ଯାନ୍ତଂ କୃଷ୍ଣଂ କମଲଲୋଚନମ୍
ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା ଶ୍ରୀମାନ୍ ମଧୁସୂଦନ ହସିଲେ। ସେଠାରେ କମଳନୟନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଯଵନୋଽପି ପଦାତିଃ ସନ୍ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଗତଃ ଖଲଃ । ପ୍ରସୁପ୍ତୋ ଯତ୍ର ରାଜର୍ଷିର୍ମୁଚୁକୁନ୍ଦୋ ମହାବଲଃ
ଯବନ ମଧ୍ୟ ପଦାତି ହୋଇ, ଚୁପଚାପ ପଛରେ ଅନୁସରଣ କଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଶୁଅଁଥିଲେ।
ପ୍ରଯଯୌ ଭଗଵାଂସ୍ତତ୍ର ସକାଲଯଵନୋ ହରିଃ । ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମୁଚୁକୁନ୍ଦଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ
ଭଗବାନ୍ ହରି ଯବନ ସହିତ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ଯଵନଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୁପ୍ତଭୂତମପଶ୍ଯତ । ମତ୍ଵା ତଂ ଵାସୁଦେଵଂ ସ ପାଦେନାତାଡଯନ୍ନୃପମ୍
ସେଠାରେ ଯବନ ଆସି, ଏକ ଶୁଅଁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ବାସୁଦେବ ଭାବି, ପାଦରେ ରାଜାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ପ୍ରବୁଦ୍ଧଃ କ୍ରୋଧରକ୍ତାକ୍ଷସ୍ତଂ ଦଦାହ ମହାବଲଃ । ତଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ମୁଚୁକୁନ୍ଦୋଽଥ ଦଦର୍ଶ କମଲେକ୍ଷଣମ୍
ଜାଗିଉଠି, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ୍ ଚକୁ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ଜଳାଇଦେଲେ। ତାକୁ ଦହିଦେଇ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ପରେ କମଳନୟନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵାସୁଦେଵଂ ସୁଦେଵେଶଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଵନମ୍ । ଜଗାମ ଦ୍ଵାରକାଂ କୃଷ୍ଣୋ ବଲଦେଵସମନ୍ଵିତଃ
ସେ ବାସୁଦେବ, ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରଣାମ କରିବା ପରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ। କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ।