ଚିନ୍ତାଵିଷ୍ଟୋଽତିଦୀନାତ୍ମା ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵୈଵ ତଂ ପୁନଃ
ସେ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଯାଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ, ସେଇ କଥାକୁ ପୁଣିପୁଣି ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଦେଵ୍ଯା କୃଷ୍ଣଶୋକାଯନୋଦନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ପ୍ରାତର୍ନନ୍ଦଗୃହେ ଜାତଃ ପୁତ୍ରଜନ୍ମମହୋତ୍ସଵଃ । କିଂଵଦନ୍ତ୍ଯଥ କଂସେନ ଶ୍ରୁତା ଚାରମୁଖାଦପି
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ସକାଳେ ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରେ ପୁଅ ଜନ୍ମର ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେଲା। ଏହି ଖବର ଓ କଂସଙ୍କ ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଘଟଣା ତାଙ୍କ କାନରେ ପହଞ୍ଚିଲା।
ଜାନାତି ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଦାରାସ୍ତତ୍ର ଵସନ୍ତି ହି । ପଶଵୋ ଦାସଵର୍ଗଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ତେ ନନ୍ଦଗୋକୁଲେ
ସେ ଜାଣେ, ବସୁଦେବଙ୍କ ଜଣେ ଝିଅ ଏଠି ରହୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗାଈ, ଦାସମାନେ ମଧ୍ୟ ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋପାଳ ଗାଁରେ ଅଛନ୍ତି।
ତେନ ଶଙ୍କାସମାଵିଷ୍ଟୋ ଗୋକୁଲଂ ପ୍ରତି ଭାରତ । ନାରଦେନାପି ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥିତଂ କାରଣଂ ପୁରା
ଏହି କାରଣରୁ, ଭାରତ, ସେ ଗୋକୁଳ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରିଥିଲେ। ଏହି ସବୁ କାରଣ ପୂର୍ବରୁ ନାରଦ ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ।
ଗୋକୁଲେ ଯେ ଚ ନନ୍ଦାଦ୍ଯାସ୍ତତ୍ପତ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ସୁରାଂଶଜାଃ । ଦେଵକୀଵସୁଦେଵାଦ୍ଯାଃ ସର୍ଵେ ତେ ଶତ୍ରଵଃ କିଲ
ଗୋକୁଳରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି—ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ଜଣେ ଝିଅମାନେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଦେବକୀ, ବସୁଦେବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ।
ଇତି ନାରଦଵାକ୍ଯେନ ବୋଧିତୋଽସୌ କୁଲାଧମଃ । ଜାତଃ କୋପମନା ରାଜନ୍ କଂସଃ ପରମପାପକୃତ୍
ଏଭଳି ନାରଦଙ୍କ କଥାରେ ଜଣାଇ, ସେ କୁଳରେ ସବୁଠାରୁ ଖରାପ କଂସ ରାଗିଗଲେ, ରାଜା, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପ କାମ କଲେ।
ପୂତନା ନିହତା ତତ୍ର କୃଷ୍ଣେନାମିତତେଜସା । ବକୋ ଵତ୍ସାସୁରଶ୍ଚାପି ଧେନୁକଶ୍ଚ ମହାବଲଃ
ସେଠାରେ ପୁତନାକୁ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ମାରିଦେଲେ; ବକ, ବତ୍ସାସୁର ଓ ବଳଶାଳୀ ଧେନୁକ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ପ୍ରଲମ୍ବୋ ନିହତସ୍ତେନ ତଥା ଗୋଵର୍ଧନୋ ଧୃତଃ । ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତତ୍କର୍ମ କଂସସ୍ତୁ ମେନେ ମରଣମାତ୍ମନଃ
ପ୍ରଲମ୍ବ ମଧ୍ୟ ସେ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଏବଂ ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼କୁ ଉଠାଇଲେ। ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, କଂସ ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ତଥା ଵିନିହତଃ କେଶୀ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କଂସୋଽତିଦୁର୍ମନାଃ । ଧନୁର୍ଯାଗମିଷେଣାଶୁ ତାଵାନେତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ
ତେଣୁ କେଶୀ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିବା ପରେ, କଂସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ, ଦ୍ରୁତ ଧନୁର୍ଯ୍ୟାଗ ପାଇଁ ସେମାନେକୁ ଆଣିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଅକ୍ରୂରଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ କ୍ରୂରଃ ପାପମତିସ୍ତଦା । ଆନେତୁଂ ରାମକୃଷ୍ଣୌ ଚ ଵଧାଯାମିତଵିକ୍ରମୌ
ସେଇ ସମୟରେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ଥିବା କଂସ ଅକୃରକୁ ପଠାଇଲେ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆଣିବାକୁ।
ରଥମାରୋପ୍ଯ ଗୋପାଲୌ ଗୋକୁଲାଦ୍ ଗାନ୍ଦିନୀସୁତଃ । ଆଗତୋ ମଥୁରାଯାଂ ତୁ କଂସାଦେଶେ ସ୍ଥିତଃ କିଲ
ଗାନ୍ଦିନୀଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଇ ଗୋପାଳ ଝିଅମାନେକୁ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇ ଗୋକୁଳରୁ ନେଇ, କଂସଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମଥୁରାକୁ ଆଣିଲେ।
ତାଵାଗତ୍ଯ ତଦା ତତ୍ର ଧନୁର୍ଭଙ୍ଗଞ୍ଚ ଚକ୍ରତୁଃ । ହତ୍ଵାଥ ରଜକଂ କାମଂ ଗଜଂ ଚାଣୂରମୁଷ୍ଟିକମ୍
ସେମାନେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତେ ଧୋବୀ, ହାତୀ, ଚାଣୂର ଓ ମୁଷ୍ଟିକକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଶଲଂ ଚ ତୋଶଲଂ ଚୈଵ ନିଜଘାନ ହରିସ୍ତଦା । ଜଘାନ କଂସଂ ଦେଵେଶଃ କେଶେଷ୍ଵାକୃଷ୍ଯ ଲୀଲଯା
ତାବେ ହରି ଶଳ ଓ ତୋଶଳଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ । ଦେବମାନ୍ୟ ଭଗବାନ କେଶ ଧରି କଂସଙ୍କୁ ଖେଳିକି ହତ୍ୟା କଲେ ।
ପିତରୌ ମୋଚଯିତ୍ଵାଥ ଗତଦୁଃଖୌ ଚକାର ହ । ଉଗ୍ରସେନାଯ ରାଜ୍ଯଂ ତଦ୍ଦଦାଵରିନିଷୂଦନଃ
ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ପିତାମାତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସେମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ । ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ ।
ଵସୁଦେଵସ୍ତଯୋସ୍ତତ୍ର ମୌଞ୍ଜୀବନ୍ଧନପୂର୍ଵକମ୍ । କାରଯାମାସ ଵିଧିଵଦ୍ ଵ୍ରତବନ୍ଧଂ ମହାମନାଃ
ସେଠାରେ ବସୁଦେବ ଭାବଗମ୍ଭୀର ହୋଇ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମଞ୍ଜି ଗ୍ରାସ ବାନ୍ଧି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଉପନୟନ କରାଇଲେ ।
ଉପନୀତୌ ତଦା ତୌ ତୁ ଗତୌ ସାନ୍ଦୀପନାଲଯମ୍ । ଵିଦ୍ଯାଃ ସର୍ଵାଃ ସମଭ୍ଯସ୍ଯ ମଥୁରାମାଗତୌ ପୁନଃ
ତାପରେ ଉପନୟନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ସେମାନେ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ । ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଶିଖି ଆଉଥରେ ମଥୁରାକୁ ଫେରିଲେ ।
ଜାତୌ ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷୀଯୌ କୃତଵିଦ୍ଯୌ ମହାବଲୌ । ମଥୁରାଯାଂ ସ୍ଥିତୌ ଵୀରୌ ସୁତାଵାନକଦୁନ୍ଦୁଭେଃ
ବାରୋ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ବଳଶାଳୀ ହୋଇ, ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଇଜଣ ମଥୁରାରେ ରହିଲେ ।
ମାଗଧସ୍ତୁ ଜରାସନ୍ଧୋ ଜାମାତୃଵଧଦୁଃଖିତଃ । କୃତ୍ଵା ସୈନ୍ଯସମାଜଂ ସ ମଥୁରାମାଗତଃ ପୁରୀମ୍
ମାଗଧ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ, ଜମାତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେନା ଏକତ୍ର କରି ମଥୁରା ନଗରକୁ ଆସିଲେ ।
ସ ସପ୍ତଦଶଵାରଂ ତୁ କୃଷ୍ଣେନ କୃତବୁଦ୍ଧିନା । ଜିତଃ ସଂଗ୍ରାମମାସାଦ୍ଯ ମଧୁପୁର୍ଯାଂ ନିଵାସିନା
ମଧୁପୁରୀରେ ବସୁଥିବା ଏବଂ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଧାରଣ କରିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ସତରେ ଥର ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲେ ।
ପଶ୍ଚାଚ୍ଚ ପ୍ରେରିତସ୍ତେନ ସ କାଲଯଵନାଭିଧଃ । ସର୍ଵମ୍ଲେଚ୍ଛାଧିପଃ ଶୂରୋ ଯାଦଵାନାଂ ଭଯଙ୍କରଃ
ତାପରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ, କାଳୟବନ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମ୍ଲେଚ୍ଛଙ୍କ ଅଧିପତି, ଯାଦବମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହେଲେ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯଵନମାଯାନ୍ତଂ କୃଷ୍ଣଃ ସର୍ଵାନ୍ ଯଦୂତ୍ତମାନ୍ । ଆନାଯ୍ଯ ଚ ତଥା ରାମମୁଵାଚ ମଧୁସୂଦନଃ
ୟବନ ଆସୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାଦବମାନେ ଓ ରାମଙ୍କୁ ଡାକି, ମଧୁସୂଦନ ଭାବେ କହିଲେ ।
ଭଯଂ ନୋଽତ୍ର ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଜରାସନ୍ଧାନ୍ମହାବଲାତ୍ । କିଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ମହାଭାଗ ଯଵନଃ ସମୁପୈତି ଵୈ
ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ବଳରୁ ଆମ ପାଖରେ ବଡ଼ ଆପଦ ଆସିଛି; ମହାଭାଗ, ଯବନ ଆସୁଛନ୍ତି, ଏହି ସମୟରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?
ପ୍ରାଣତ୍ରାଣଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗେହଂ ବଲଂ ଧନମ୍ । ସୁଖେନ ସ୍ଥୀଯତେ ଯତ୍ର ସ ଦେଶଃ ଖଲୁ ପୈତୃକଃ
ପ୍ରାଣର ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର, ଘର, ବଳ ଓ ଧନ ଛାଡ଼ି; ଯେଉଁଠାରେ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚିପାରିବ, ସେଠା ନିଜ ଜନ୍ମଭୂମି ହେବ ।
ସଦୋଦ୍ଵେଗକରଃ କାମଂ କିଂ କର୍ତଵ୍ଯଃ କୁଲୋଚିତଃ । ଶୈଲସାଗରସାନ୍ନିଧ୍ଯେ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ସୁଖମିଚ୍ଛତା
ଯଦି କେହି ସୁଖ ଚାହେ, ତେବେ ପରିବାର ଉପଯୁକ୍ତ କିଛି କରିବା ଦରକାର, ଯଦିଓ ସେଥିରେ ଚିନ୍ତା ରହିଥାଏ; ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ର ନିକଟରେ ବସିବା ଉଚିତ ।
ଯତ୍ର ଵୈରିଭଯଂ ନ ସ୍ଯାତ୍ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ତତ୍ର ପଣ୍ଡିତୈଃ । ଶେଷଶଯ୍ଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ହରିଃ ସ୍ଵପିତି ସାଗରେ
ଯେଉଁଠାରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଭୟ ନାହିଁ, ସେଠା ପଣ୍ଡିତମାନେ ବସିବା ଉଚିତ; ହରି ନାଗ ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ସମୁଦ୍ରରେ ଶୋଇଛନ୍ତି ।
ତଥୈଵ ଚ ଭଯାଦ୍ଭୀତଃ କୈଲାସେ ତ୍ରିପୁରାର୍ଦନଃ । ତସ୍ମାନ୍ନାତ୍ରୈଵ ସ୍ଥାତଵ୍ଯମସ୍ମାଭିଃ ଶତ୍ରୁତାପିତୈଃ
ଏହିପରି, ଭୟରେ ତ୍ରିପୁରାର୍ଦ୍ଧନ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ବସିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ, ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।
ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ଗମିଷ୍ଯାମଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ଵୈ । କଥିତା ଗରୁଡେନାଦ୍ଯ ରମ୍ଯା ଦ୍ଵାରଵତୀ ପୁରୀ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଯିବା; ଗରୁଡ଼ ଆଜି ଦ୍ୱାରାବତୀ ନଗରକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ।
ରୈଵତାଚଲସାନିଧ୍ଯେ ସିନ୍ଧୁକୂଲେ ମନୋହରା । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତଥ୍ଯଂ ସର୍ଵେ ଯାଦଵପୁଙ୍ଗଵାଃ
ରୈବତ ପାହାଡ଼ ନିକଟରେ, ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ କୂଳରେ ଏହି ନଗର ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ । ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାଦବମାନେ...
ଗମନାଯ ମତିଂ ଚକ୍ରୁଃ ସକୁଟୁମ୍ବାଃ ସଵାହନାଃ । ଶକଟାନି ତଥୋଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ଵାମ୍ଯଶ୍ଚ ମହିଷାସ୍ତଥା
ପରିବାର ଓ ଯାନବାହନ ସହିତ ଯିବାକୁ ମନସ୍କ ହେଲେ; ଗାଡ଼ି, ଉଷ୍ଟ୍ର, ବଂଶ ଓ ମହିଷ ମଧ୍ୟ ନେଇଲେ ।
ଧନପୂର୍ଣାନି କୃତ୍ଵା ତେ ନିର୍ଯଯୁର୍ନଗରାଦ୍ବହିଃ । ରାମକୃଷ୍ଣୌ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ସର୍ଵେ ତେ ସପରିଚ୍ଛଦାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଯାନବାହନ ଧନରେ ପୂରି ନଗରରୁ ବାହାରିଲେ; ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସମସ୍ତେ ପରିଚାରକ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ ।