ସମଯେ ଦେଵକୀଗର୍ଭେ ପ୍ରଵେଶମକରୋଦ୍ଧରିଃ । ଅଂଶେନ ଵସୁଦେଵେ ତୁ ସମାଗତ୍ଯ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଯଥାସମୟରେ ହରି ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅଂଶରୁ ଭଲି ଭାବରେ ବସୁଦେବଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ତଦେଯଂ ଯୋଗମାଯା ଚ ଯଶୋଦାଯାଂ ଯଥେଚ୍ଛଯା । ପ୍ରଵେଶମକରୋଦ୍ଦେଵୀ ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ଏହି ଯୋଗମାୟା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ।
ରୋହିଣ୍ଯାସ୍ତନଯୋ ରାମୋ ଗୋକୁଲେ ସମଜାଯତ । ଯତଃ କଂସଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନା ସଂସ୍ଥିତା ସା ଚ କାମିନୀ
ରୋହିଣୀଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଗୋକୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କାରଣ ରୋହିଣୀ କଂସର ଭୟରେ ସେଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ ।
କାରାଗାରେ ତତଃ କଂସୋ ଦେଵକୀଂ ଦେଵସଂସ୍ତୁତାମ୍ । ସ୍ଥାପଯାମାସ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ସେଵକାନ୍ସମକଲ୍ପଯତ୍
ତାପରେ କଂସ ଦେବକୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, କାରାଗାରରେ ରଖିଲେ ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେବକମାନେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ ।
ଵସୁଦେଵସ୍ତୁ କାମିନ୍ଯାଃ ପ୍ରେମତନ୍ତୁନିଯନ୍ତ୍ରିତଃ । ପୁତ୍ରୋତ୍ପତ୍ତିଂ ଚ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସହ ଭାର୍ଯଯା
ବସୁଦେବ, ଜଣେ ପ୍ରେମରେ ବାନ୍ଧା ଥିବା ପତି, ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇବା ଭାବି, ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ଦେଵକୀଗର୍ଭଗୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ । ସଂସ୍ତୁତୋଽମରସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ, ଅମରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଇ, ଯଥାକ୍ରମେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ।
ସଞ୍ଜାତେ ଦଶମେ ତତ୍ର ମାସେଽଥ ଶ୍ରାଵଣେ ଶୁଭେ । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯର୍କ୍ଷସଂଯୁକ୍ତେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେଽଷ୍ଟମୀଦିନେ
ଦଶମ ମାସ ଆସିଲାବେଳେ, ଶୁଭ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ, ପ୍ରଜାପତି ନକ୍ଷତ୍ର ଯୁକ୍ତ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ...
କଂସସ୍ତୁ ଦାନଵାନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚ ଭଯଵିହ୍ଵଲଃ । ରକ୍ଷଣୀଯା ଭଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଦେଵକୀ ଗର୍ଭମନ୍ଦିରେ
କଂସ ଭୟରେ ବିଆକୁଳ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଦେବକୀଙ୍କୁ ଗର୍ଭମନ୍ଦିରରେ ତୁମେ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡିବ ।"
ଅଷ୍ଟମୋ ଦେଵକୀଗର୍ଭଃ ଶତ୍ରୁର୍ମେ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଯତି । ରକ୍ଷଣୀଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ମୃତ୍ଯୁରୂପଃ ସ ବାଲକଃ
ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଅଷ୍ଟମ ପିଲା ମୋର ଶତ୍ରୁ ହେବେ ଏବଂ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ; ସେ ପିଲା ମୃତ୍ୟୁର ଆକାର ଅଟୁ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ସାବଧାନିରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର।
ହତ୍ଵୈନଂ ବାଲକଂ ଦୈତ୍ଯାଃ ସୁଖଂ ସ୍ଵପ୍ସ୍ଯାମି ମନ୍ଦିରେ । ନିଵୃତ୍ତିଵର୍ଜିତେ ଦୁଃଖେ ନାଶିତେ ଚାଷ୍ଟମେ ସୁତେ
ସେ ପିଲାକୁ ମାରିଦେଇ ପରେ, ମୁଁ ମନ୍ଦିରରେ ଶାନ୍ତିରେ ଘୁମିବି, ଅଷ୍ଟମ ପୁତ୍ରର ଭୟରୁ ଆସୁଥିବା ଦୁଃଖ ଦୂର ହେବ।
ଖଡ୍ଗପ୍ରାସଧରାଃ ସର୍ଵେ ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ଧୃତକାର୍ମୁକାଃ । ନିଦ୍ରାତନ୍ଦ୍ରାଵିହୀନାଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ର ନିହିତେକ୍ଷଣାଃ
ତମେ ସମସ୍ତେ ତଳୱାର, ବଣ, ଧନୁଷ ନେଇ ତିଆରି ରୁହ; ଘୁମ୍ ଓ କ୍ଳାନ୍ତି ଛାଡି ସବୁଠି ଚୋକା ରଖ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯାଦିଶ୍ଯାସୁରଗଣାନ୍ କୃଶୋଽତିଭଯଵିହ୍ଵଲଃ । ମନ୍ଦିରଂ ସ୍ଵଂ ଜଗାମାଶୁ ନ ଲେଭେ ଦାନଵଃ ସୁଖମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏଭଳି ଆସୁରମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଇ, ଭୟରେ ଅତି କ୍ଷୀଣ ଦାନବ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ସୁଖ ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ନିଶୀଥେ ଦେଵକୀ ତତ୍ର ଵସୁଦେଵମୁଵାଚ ହ । କିଂ କରୋମି ମହାରାଜ ପ୍ରସଵାଵସରୋ ମମ
ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ଦେବକୀ ସେଠାରେ ବସୁଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମହାରାଜ, ଏବେ ମୋର ପିଲା ହେବାର ସମୟ ଆସିଛି, ମୁଁ କଣ କରିବି?'
ବହଵୋ ରକ୍ଷପାଲାଶ୍ଚ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଭଯାନକାଃ । ନନ୍ଦପତ୍ନ୍ଯା ମଯା ସାର୍ଧଂ କୃତୋଽସ୍ତି ସମଯଃ ପୁରା
ଏଠାରେ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ଷାପାଳ ଦାଉଡି ରହିଛନ୍ତି; ଏହିଠାରେ ମୁଁ ନନ୍ଦଙ୍କ ଜନାଣୀ ସହିତ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଚୁକ୍ତି କରିଥିଲି।
ପ୍ରେଷିତଵ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯା ପୁତ୍ରୋ ମନ୍ଦିରେ ମମ ମାନିନି । ପାଲଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତତ୍ର ତଵାତିମନସା କିଲ
ମୋ ଘରକୁ ମୋ ପୁଅକୁ ପଠାଇବା ଦରକା, ମୁଁ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ମନ ଭରି ଦେଖିବି।
ଅପତ୍ଯଂ ତେ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି କଂସସ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯଯାଯ ଵୈ । କିଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରଭୋ ଚାତ୍ର ଵିଷମେ ସମୁପସ୍ଥିତେ
ମୁଁ କଂସଙ୍କୁ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ତୁମକୁ ଏକ ପିଲା ଦେଇଦେବି; ଏହି କଷ୍ଟ ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁ, ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?
ଵ୍ଯତ୍ଯଯଃ ସନ୍ତତେଃ ଶୌରେ କଥଂ କର୍ତୁଂ କ୍ଷମୋ ଭଵେଃ । ଦୂରେ ତିଷ୍ଠସ୍ଵ କାନ୍ତାଦ୍ଯ ଲଜ୍ଜା ମେଽତିଦୁରତ୍ଯଯା
ଶୌରି, ତୁମେ କିପରି ପିଲା ବଦଳାଇପାରିବ? ଆଜି ମୋଠାରୁ ଦୂରେ ରୁହ, ପ୍ରିୟ, ମୋର ଲଜ୍ଜା ଅତି ଗଭୀର।
ପରାଵୃତ୍ଯ ମୁଖଂ ସ୍ଵାମିନ୍ନନ୍ଯଥା କିଂ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତଂ ମହାଭାଗଂ ଦେଵକୀ ଦେଵସମ୍ମତମ୍
ମୋ ମୁହଁ ଦୂରେ ଗୁଡ଼ିଯାଅ, ସ୍ୱାମୀ; ମୁଁ ଅନ୍ୟ କଣ କରିପାରିବି? ଏଭଳି କହି, ଦେବକୀ ଦେବତାମାନେ ସମ୍ମାନିତ ଯେଉଁ ମହାଭାଗା, ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବାଲକଂ ସୁଷୁଵେ ତତ୍ର ନିଶୀଥେ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯଂ ପ୍ରାପ ଦେଵକୀ ବାଲକଂ ଶୁଭମ୍
ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ସେଠାରେ ଦେବକୀ ଏକ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ପିଲାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେ ଶୁଭ ପିଲାକୁ ଦେଖି ଦେବକୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ।
ପତିଂ ପ୍ରାହ ମହାଭାଗା ହର୍ଷୋତ୍କୁଲ୍ଲକଲେଵରା । ପଶ୍ଯ ପୁତ୍ରମୁଖଂ କାନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭଂ ହି ତଵ ପ୍ରଭୋ
ମହାଭାଗା ଦେବକୀ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ଦେହରେ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ପ୍ରିୟ, ତୁମ ପୁଅର ମୁହଁକୁ ଦେଖ, ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ।'
ଅଦ୍ଯୈନଂ କାଲରୂପୋଽସୌ ଘାତଯିଷ୍ଯତି ଭ୍ରାତୃଜଃ । ଵସୁଦେଵସ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତମାଦାଯ କରେ ସୁତମ୍
'ଆଜି କଂସ, ଯେଉଁ ମୃତ୍ୟୁର ଆକାର ଅଟୁ, ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବେ।' ବସୁଦେବ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ହାତରେ ନେଲେ।
ଅପଶ୍ଯଚ୍ଚାନନଂ ତସ୍ଯ ସୁତସ୍ଯାଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପୁତ୍ରମୁଖଂ ଶୌରିଶ୍ଚିନ୍ତାଵିଷ୍ଟୋ ବଭୂଵ ହ
ଶୌରି ତାଙ୍କ ପୁଅର ମୁହଁକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ କାମ କରିଥିଲେ; ପୁଅର ମୁହଁ ଦେଖି ଶୌରି ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ।
କିଂ କରୋମି କଥଂ ନ ସ୍ଯାଦ୍ଦୁଃଖମସ୍ଯ କୃତେ ମମ । ଏଵଂ ଚିନ୍ତାତୁରେ ତସ୍ମିନ୍ଵାଗୁଵାଚାଶରୀରିଣୀ
'ମୁଁ କଣ କରିବି? କିପରି ଏହି ପିଲା ପାଇଁ ମୋର ଦୁଃଖ ନ ଆସିବ?' ଏଭଳି ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଥିବା ବେଳେ, ଏକ ଦେହହୀନ କଣ୍ଠ ଶୁଣିଲେ।
ଵସୁଦେଵଂ ସମାଭାଷ୍ଯ ଗଗନେ ଵିଶଦାକ୍ଷରା । ଵସୁଦେଵ ଗୃହୀତ୍ଵୈନଂ ଗୋକୁଲଂ ନଯ ସତ୍ଵରଃ
ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଆକାଶରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥାରେ କହିଲା: 'ବସୁଦେବ, ଏହି ପିଲାକୁ ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଗୋକୁଳକୁ ଯାଅ।'
ରକ୍ଷପାଲାସ୍ତଥା ସର୍ଵେ ମଯା ନିଦ୍ରାଵିମୋହିତାଃ । ଵିଵୃତାନି କୃତାନ୍ଯଷ୍ଟ କପାଟାନି ଚ ଶୃଙ୍ଖଲାଃ
'ସମସ୍ତ ରକ୍ଷାପାଳମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଘୁମି ଯାଇଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ଅଠଟି ଦ୍ୱାର ଓ ଶୃଙ୍ଖଳା ଖୋଲି ଦିଆଯାଇଛି।'
ମୁକ୍ତ୍ଵୈନଂ ନନ୍ଦଗେହେ ତ୍ଵଂ ଯୋଗମାଯାଂ ସମାନଯ । ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ଵସୁଦେଵସ୍ତୁ ତସ୍ମିନ୍କାରାଗୃହେ ଗତଃ
'ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରେ ପିଲାକୁ ରଖି ଆସି, ଯୋଗମାୟାକୁ ଏଠାକୁ ନେଇଆ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି ବସୁଦେବ କାରାଗାରକୁ ଗଲେ।
ଵିଵୃତଂ ଦ୍ଵାରମାଲୋକ୍ଯ ବଭୂଵ ତରସା ନୃପ । ତମାଦାଯ ଯଯାଵାଶୁ ଦ୍ଵାରପାଲୈରଲକ୍ଷିତଃ
ଦ୍ୱାର ଖୋଲା ଦେଖି ରାଜା ତୁରନ୍ତ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେ ଶିଶୁଟିକୁ ନେଇ ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଦେଖିନଥିବାବେଳେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ ।
କାଲିନ୍ଦୀତଟମାସାଦ୍ଯ ପୂରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍ । ତଦୈଵ କଟିଦଘ୍ନୀ ସା ବଭୂଵାଶୁ ସରିଦ୍ଵରା
କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚି ଏବଂ ସହରକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖି, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଦୀଟି କଟିଯାଏଁ ଉଚ୍ଚତାରେ ଅତି ଅଳ୍ପ ହୋଇଗଲା ।
ଯୋଗମାଯାପ୍ରଭାଵେଣ ତତାରାନକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ । ଗତ୍ଵା ତୁ ଗୋକୁଲଂ ଶୌରିର୍ନିଶୀଥେ ନିର୍ଜନେ ପଥି
ଯୋଗମାୟାର ଶକ୍ତିରେ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ । ତାପରେ ଶୌରି ଅଧିରା ରାତିରେ ଜଣା ଶୂନ୍ୟ ପଥରେ ଗୋକୁଳକୁ ଗଲେ ।
ନନ୍ଦଦ୍ଵାରେ ସ୍ଥିତଃ ପଶ୍ଯନ୍ଵିଭୂତିଂ ପଶୁସଂଜ୍ଞିତାମ୍ । ତଦୈଵ ତତ୍ର ସଞ୍ଜାତା ଯଶୋଦା ଗର୍ଭସମ୍ଭଵା
ନନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ଦଢି ରହି, ସେ ଗୋଧନ ସମୃଦ୍ଧିର ଅଦ୍ଭୁତ ଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ଯଶୋଦା ଗର୍ଭରୁ ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।