ସମୁଦ୍ରଃ ଶନ୍ତନୁଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଗଙ୍ଗା ଭାର୍ଯା ମତା ବୁଧୈଃ । ଦେଵକସ୍ତୁ ସମାଖ୍ଯାତୋ ଗନ୍ଧର୍ଵପତିରାଗମେ
ଶାନ୍ତନୁ ସମୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାଙ୍କ ଜନା ଗଙ୍ଗାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଚିହ୍ନିଛନ୍ତି । ଦେବକା ଗନ୍ଧର୍ବପତି ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ଵସୁର୍ଭୀଷ୍ମୋ ଵିରାଟସ୍ତୁ ମରୁଦ୍ଗଣ ଇତି ସ୍ମୃତଃ । ଅରିଷ୍ଟସ୍ଯ ସୁତୋ ହଂସୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ଭୀଷ୍ମ ଏକ ଭାସୁଙ୍କ ଅଂଶ, ବିରାଟ ମାରୁତ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅରିଷ୍ଟଙ୍କ ପୁତ୍ର ହଂସ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ମରୁଦ୍ଗଣଃ କୃପଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କୃତଵର୍ମା ତଥାପରଃ । ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କଲେରଂଶଃ ଶକୁନିଂ ଵିଦ୍ଧି ଦ୍ଵାପରମ୍
କୃପ ଏକ ମାରୁତ ଅଂଶ, କୃତବର୍ମାନ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି । ଦୁର୍ୟୋଧନ କଳିଙ୍କ ଅଂଶ, ଶକୁନି ଦ୍ୱାପର ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ।
ସୋମପୁତ୍ରଃ ସୁଵର୍ଚାଖ୍ଯଃ ସୋମପ୍ରରୁରୁଦାହୃତଃ । ପାଵକାଂଶୋ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ରାକ୍ଷସସ୍ତଥା
ସୁବର୍ଚ୍ଚା, ସୋମଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସୋମପ୍ରରୁ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ପାବକଙ୍କ ଅଂଶ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଅଟେ ।
ସନତ୍କୁମାରସ୍ଯାଂଶସ୍ତୁ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ । ଦ୍ରୁପଦୋ ଵରୁଣସ୍ଯାଂଶୋ ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ରମାଂଶଜା
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଦ୍ରୁପଦ ବରୁଣଙ୍କ ଅଂଶ, ଦ୍ରୌପଦୀ ରମାଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି ।
ଦ୍ରୌପଦୀତନଯାଃ ପଞ୍ଚ ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଂଶଜାଃ ସ୍ମୃତାଃ । କୁନ୍ତିଃ ସିଦ୍ଧିର୍ଧୃତିର୍ମାଦ୍ରୀ ମତିର୍ଗାନ୍ଧାରରାଜଜା
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । କୁନ୍ତୀ ସିଦ୍ଧି, ଧୃତି ମାଦ୍ରୀ, ଗାନ୍ଧାର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ମତି ଅଟେ ।
କୃଷ୍ଣପତ୍ନ୍ଯସ୍ତଥା ସର୍ଵା ଦେଵଵାରାଙ୍ଗନାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ରାଜାନଶ୍ଚ ତଥା ସର୍ଵେ ଅସୁରାଃ ଶକ୍ରନୋଦିତାଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀ ଦେବବାରାଙ୍ଗନା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ସମସ୍ତ ରାଜା ଅସୁର ଭାବରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛନ୍ତି ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୋରଂଶଃ ଶିଶୁପାଲ ଉଦାହୃତଃ । ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିର୍ଜରାସନ୍ଧଃ ଶଲ୍ଯଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଇତ୍ଯପି
ଶିଶୁପାଳ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଜରାସନ୍ଧ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, ଶାଲ୍ୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅଟେ ।
କାଲନେମିସ୍ତଥା କଂସଃ କେଶୀ ହଯଶିରାସ୍ତଥା । ଅରିଷ୍ଟୋ ବଲିପୁତ୍ରସ୍ତୁ କକୁଦ୍ମୀ ଗୋକୁଲେ ହତଃ
କାଳନେମି, କଂସ, କେଶୀ ଓ ହୟଶିରା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି । ଅରିଷ୍ଟ ବଳିଙ୍କ ପୁତ୍ର, କକୁଦ୍ମୀ ଗୋକୁଳରେ ବଧ ହୋଇଥିଲେ ।
ଅନୁହ୍ଲାଦୋ ଧୃଷ୍ଟକେତୁର୍ଭଗଦତ୍ତୋଽଥ ବାଷ୍କଲଃ । ଲମ୍ବଃ ପ୍ରଲମ୍ବଃ ସଞ୍ଜାତଃ ଖରୋଽସୌ ଧେନୁକୋଽଭଵତ୍
ଅନୁହ୍ଲାଦ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ଭଗଦତ୍ତ ବାଷ୍କଳ, ଲମ୍ବ ଓ ପ୍ରଲମ୍ବ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ଖର ଦେନୁକ ଭାବରେ ହୋଇଥିଲେ ।
ଵାରାହଶ୍ଚ କିଶୋରଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯୌ ପରମଦାରୁଣୌ । ମଲ୍ଲୌ ତାଵେଵ ସଞ୍ଜାତୌ ଖ୍ଯାତୌ ଚାଣୂରମୁଷ୍ଟିକୌ
ବାରାହ ଓ କିଶୋର — ଏହି ଦୁଇ ଦୈତ୍ୟ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ । ସେମାନେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇ ମଲ୍ଲ ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଚାଣୂର ଓ ମୁଷ୍ଟିକ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ ।
ଦିତିପୁତ୍ରସ୍ତଥାରିଷ୍ଟୋ ଗଜଃ କୁଵଲଯାଭିଧଃ । ବଲିପୁତ୍ରୀ ବକୀ ଖ୍ଯାତା ବକସ୍ତଦନୁଜଃ ସ୍ମୃତଃ
ଦିତିର ପୁଅ ଅରିଷ୍ଟ ଓ କୁବଳୟ ନାମକ ହାତୀ, ବାଲିଙ୍କର କନ୍ୟା ବକୀ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇ ବକ — ସେମାନେ ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ ।
ଯମୋ ରୁଦ୍ରସ୍ତଥା କାମଃ କ୍ରୋଧଶ୍ଚୈଵ ଚତୁର୍ଥକଃ । ତେଷାମଂଶୈସ୍ତୁ ସଞ୍ଜାତୋ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରୋ ମହାବଲଃ
ଯମ, ରୁଦ୍ର, କାମ ଓ କ୍ରୋଧ — ଏହି ଚାରି ଦେବତାଙ୍କର ଅଂଶରୁ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଶ୍ୱଥାମା ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ଅଂଶାଵତରଣେ ପୂର୍ଵଂ ଦୈତେଯା ରାକ୍ଷସାସ୍ତଥା । ଜାତାଃ ସର୍ଵେ ସୁରାଂଶାସ୍ତେ କ୍ଷିତିଭାରାଵତାରଣେ
ପୂର୍ବରୁ ଦେବତାଙ୍କର ଅଂଶରୁ ଦୈତ୍ୟ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଏହି ସମସ୍ତେ ପୃଥିବୀର ଭାର କମାଇବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ ।
ଏତେଷାଂ କଥିତଂ ରାଜନ୍ନଂଶାଵତରଣଂ ନୃପ । ସୁରାଣାଂ ଚାସୁରାଣାଂ ଚ ପୁରାଣେଷୁ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ରାଜା, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ଅଂଶାବତାର ଏହି କଥା ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ଅଛି, ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି ।
ଯଦା ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵାଃ ପ୍ରାର୍ଥନାର୍ଥଂ ହରିଂ ଗତାଃ । ହରିଣା ଚ ତଦା ଦତ୍ତୌ କେଶୌ ଖଲୁ ସିତାସିତୌ
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ହରିଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ ଗଲେ, ତେବେ ହରି ଦୁଇଟି କେଶ — ଏକ କଳା ଓ ଏକ ଧଳା — ଦେଲେ ।
ଶ୍ଯାମଵର୍ଣସ୍ତତଃ କୃଷ୍ଣଃ ଶ୍ଵେତଃ ସଙ୍କର୍ଷଣସ୍ତଥା । ଭାରାଵତାରଣାର୍ଥଂ ତୌ ଜାତୌ ଦେଵାଂଶସମ୍ଭଵୌ
ସେଇ କେଶରୁ କୃଷ୍ଣ କଳା ରଙ୍ଗରେ ଓ ସଂକର୍ଷଣ ଧଳା ରଙ୍ଗରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଦୁଇଜଣ ଦେବତାଙ୍କର ଅଂଶରୁ ପୃଥିବୀର ଭାର କମାଇବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ ।
ଅଂଶାଵତରଣଂ ଚୈତଚ୍ଛୃଣୋତି ଭକ୍ତିଭାଵତଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ମୋଦତେ ସ୍ଵଜନୈର୍ଵୃତଃ
ଯେଉଁଯିଏ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଏହି ଅଂଶାବତାର କଥା ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରେ ।
କଂସଂ ପ୍ରତି ଯୋଗମାଯାଵାକ୍ଯମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ହତେଷୁ ଷଟ୍ସୁ ପୁତ୍ରେଷୁ ଦେଵକ୍ଯା ଔଗ୍ରସେନିନା । ସପ୍ତମେ ପତିତେ ଗର୍ଭେ ଵଚନାନ୍ନାରଦସ୍ଯ ଚ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: କଂସ ଦେବକୀଙ୍କ ଛଅ ପୁଅକୁ ମାରିଦେଲାପରେ, ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ଆସିବାବେଳେ ନାରଦଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ...
ଅଷ୍ଟମସ୍ଯ ଚ ଗର୍ଭସ୍ଯ ରକ୍ଷଣାର୍ଥମତନ୍ଦ୍ରିତଃ । ପ୍ରଯତ୍ନମକରୋଦ୍ରାଜା ମରଣଂ ସ୍ଵଂ ଵିଚିନ୍ତଯନ୍
ଅଷ୍ଟମ ଗର୍ଭକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ରାଜା ଅତି ଚେତନା ରଖି, ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଭାବି ନିରନ୍ତର ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ।
ସମଯେ ଦେଵକୀଗର୍ଭେ ପ୍ରଵେଶମକରୋଦ୍ଧରିଃ । ଅଂଶେନ ଵସୁଦେଵେ ତୁ ସମାଗତ୍ଯ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଯଥାସମୟରେ ହରି ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅଂଶରୁ ଭଲି ଭାବରେ ବସୁଦେବଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ତଦେଯଂ ଯୋଗମାଯା ଚ ଯଶୋଦାଯାଂ ଯଥେଚ୍ଛଯା । ପ୍ରଵେଶମକରୋଦ୍ଦେଵୀ ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ଏହି ଯୋଗମାୟା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ।
ରୋହିଣ୍ଯାସ୍ତନଯୋ ରାମୋ ଗୋକୁଲେ ସମଜାଯତ । ଯତଃ କଂସଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନା ସଂସ୍ଥିତା ସା ଚ କାମିନୀ
ରୋହିଣୀଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଗୋକୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କାରଣ ରୋହିଣୀ କଂସର ଭୟରେ ସେଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ ।
କାରାଗାରେ ତତଃ କଂସୋ ଦେଵକୀଂ ଦେଵସଂସ୍ତୁତାମ୍ । ସ୍ଥାପଯାମାସ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ସେଵକାନ୍ସମକଲ୍ପଯତ୍
ତାପରେ କଂସ ଦେବକୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, କାରାଗାରରେ ରଖିଲେ ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେବକମାନେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ ।
ଵସୁଦେଵସ୍ତୁ କାମିନ୍ଯାଃ ପ୍ରେମତନ୍ତୁନିଯନ୍ତ୍ରିତଃ । ପୁତ୍ରୋତ୍ପତ୍ତିଂ ଚ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସହ ଭାର୍ଯଯା
ବସୁଦେବ, ଜଣେ ପ୍ରେମରେ ବାନ୍ଧା ଥିବା ପତି, ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇବା ଭାବି, ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ଦେଵକୀଗର୍ଭଗୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ । ସଂସ୍ତୁତୋଽମରସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ, ଅମରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଇ, ଯଥାକ୍ରମେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ।
ସଞ୍ଜାତେ ଦଶମେ ତତ୍ର ମାସେଽଥ ଶ୍ରାଵଣେ ଶୁଭେ । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯର୍କ୍ଷସଂଯୁକ୍ତେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେଽଷ୍ଟମୀଦିନେ
ଦଶମ ମାସ ଆସିଲାବେଳେ, ଶୁଭ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ, ପ୍ରଜାପତି ନକ୍ଷତ୍ର ଯୁକ୍ତ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ...
କଂସସ୍ତୁ ଦାନଵାନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚ ଭଯଵିହ୍ଵଲଃ । ରକ୍ଷଣୀଯା ଭଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଦେଵକୀ ଗର୍ଭମନ୍ଦିରେ
କଂସ ଭୟରେ ବିଆକୁଳ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଦେବକୀଙ୍କୁ ଗର୍ଭମନ୍ଦିରରେ ତୁମେ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡିବ ।"
ଅଷ୍ଟମୋ ଦେଵକୀଗର୍ଭଃ ଶତ୍ରୁର୍ମେ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଯତି । ରକ୍ଷଣୀଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ମୃତ୍ଯୁରୂପଃ ସ ବାଲକଃ
ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଅଷ୍ଟମ ପିଲା ମୋର ଶତ୍ରୁ ହେବେ ଏବଂ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ; ସେ ପିଲା ମୃତ୍ୟୁର ଆକାର ଅଟୁ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ସାବଧାନିରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର।
ହତ୍ଵୈନଂ ବାଲକଂ ଦୈତ୍ଯାଃ ସୁଖଂ ସ୍ଵପ୍ସ୍ଯାମି ମନ୍ଦିରେ । ନିଵୃତ୍ତିଵର୍ଜିତେ ଦୁଃଖେ ନାଶିତେ ଚାଷ୍ଟମେ ସୁତେ
ସେ ପିଲାକୁ ମାରିଦେଇ ପରେ, ମୁଁ ମନ୍ଦିରରେ ଶାନ୍ତିରେ ଘୁମିବି, ଅଷ୍ଟମ ପୁତ୍ରର ଭୟରୁ ଆସୁଥିବା ଦୁଃଖ ଦୂର ହେବ।