ଗର୍ଭା ଊଚୁଃ ପିତାମହାଦ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋଽସି ଦେହି ନୋ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଵରମ୍ । ଅଵଧ୍ଯା ଦୈଵତୈଃ ସର୍ଵୈର୍ମାନଵୈଶ୍ଚ ମହୋରଗୈଃ
ଗର୍ଭମାନେ କହିଲେ—‘ପିତାମହ, ଏବେ ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଆମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛୁ, ଦିଅନ୍ତୁ; ଆମେ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ମହା ନାଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ମରିବା ନାହିଁ।'
ଗନ୍ଧର୍ଵସିଦ୍ଧପତିଭିର୍ଵଧୋ ମାଭୂତ୍ପିତାମହ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତାନୁଵାଚ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ଵମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
‘ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଆମେ ମରିବା ନାହିଁ, ପିତାମହ।’ ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ‘ଏହି ସବୁ ହେବ।’
ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଵୋ ମହାଭାଗାଃ ସତ୍ଯମେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରଂ ଗତୋ ବ୍ରହ୍ମା ମୁଦିତାସ୍ତେ ତଦାଭଵନ୍
‘ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ମାନେ, ତମେ ଯାଉ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହେବ।’ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମା ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତାନୁଵାଚ କୁରୂଦ୍ଵହ । ଯସ୍ମାଦ୍ଵିହାଯ ମାଂ ପୁତ୍ରାସ୍ତୋଷିତୋ ଵୈ ପିତାମହଃ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେକୁ କହିଲେ—‘ମୋ ପୁଅମାନେ, ତମେ ମୋତେ ଛାଡି, ପିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛ।'
ଵରେଣ ପ୍ରାର୍ଥିତୋଽତ୍ଯର୍ଥଂ ବଲଵନ୍ତୋ ଯତୋଽଭଵନ୍ । ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ହାପିତଃ ସ୍ନେହସ୍ତତୋ ଯୁଷ୍ମାଂସ୍ତ୍ଯଜାମ୍ଯହମ୍
‘ତମେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବାକୁ ଅତି ଉତ୍ସାହିତ ହେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ; ତମେ ମୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଛାଡିଦେଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ତମେକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି।’
ଯୂଯଂ ଵ୍ରଜନ୍ତୁ ପାତାଲେ ଷଡ୍ଗର୍ଭା ଵିଶ୍ରୁତା ଭୁଵି । ପାତାଲେ ନିଦ୍ରଯାଵିଷ୍ଟାସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ବହୁଵତ୍ସରାନ୍
‘ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଛଅଗର୍ଭମାନେ, ତମେ ପାତାଳକୁ ଯାଉ; ଅନେକ ବର୍ଷ ନିଦ୍ରାରେ ଡୁବି ରହିବା।’
ତତସ୍ତୁ ଦେଵକୀଗର୍ଭେ ଵର୍ଷେ ଵର୍ଷେ ପୁନଃ ପୁନଃ । ପିତା ଵଃ କାଲନେମିସ୍ତୁ ତତ୍ର କଂସୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
‘ତାପରେ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଦେବକୀଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ପୁନି ପୁନି ପ୍ରବେଶ କରିବା; ତମର ପିତା କାଳନେମି ହେବେ, ଯିଏ ତାଁଠାରେ କଂସ ଭାବରେ ଜନ୍ମିବେ।’
ସ ଏଵ ଜାତମାତ୍ରାନ୍ଵୋ ଵଧିଷ୍ଯତି ସୁଦାରୁଣଃ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଏଵଂ ଶପ୍ତାଂସ୍ତଦା ତେନ ଗର୍ଭେ ଜାତାନ୍ପୁନଃ ପୁନଃ
‘ସେ, ଅତି ନିର୍ଦୟ, ତମେ ଜନ୍ମିଲେ ସାଥିକି ମରିଦେବେ।’ ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଏଭଳି ଶାପ ଦେଇ, ସେମାନେ ପୁନି ପୁନି ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମିଲେ।
ଜଘାନ ଦେଵକୀପୁତ୍ରାନ୍ଷଡ୍ଗର୍ଭାଞ୍ଛାପନୋଦିତଃ । ଶେଷାଂଶଃ ସପ୍ତମସ୍ତତ୍ର ଦେଵକୀଗର୍ଭସଂସ୍ଥିତଃ
କଂସ ଦେବକୀଙ୍କର ଛଅ ପୁଅମାନେ, ଶାପ ଅନୁସାରେ, ମାରିଦେଲେ; ସପ୍ତମ ପୁଅ, ଶେଷଙ୍କର ଅଂଶ, ଦେବକୀଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ଥିଲେ।
ଵିସ୍ରଂସିତଶ୍ଚ ଗର୍ଭୋଽସୌ ଯୋଗେନ ଯୋଗମାଯଯା । ନୀତଶ୍ଚ ରୋହିଣୀଗର୍ଭେ କୃତ୍ଵା ସଂକର୍ଷଣଂ ବଲାତ୍
ସେ ଗର୍ଭକୁ ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବାହାର କରାଯାଇ, ଯୋଗମାୟା ଦ୍ୱାରା ରୋହିଣୀଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଇ, ବଳରେ ସଂକର୍ଷଣ ଭାବରେ ଜନ୍ମିଲେ।
ପତିତଃ ପଞ୍ଚମେ ମାସି ଲୋକଖ୍ଯାତିଂ ଗତସ୍ତଦା । କଂସୋଽପି ଜ୍ଞାତଵାଂସ୍ତତ୍ର ଦେଵକୀଗର୍ଭପାତନମ୍
ପଞ୍ଚମ ମାସରେ ଗର୍ଭ ପତନ ହେଲା, ତାପରେ ସେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ଏହି ଦେବକୀଙ୍କର ଗର୍ଭପତନ ବିଷୟ କଂସ ଜାଣିଗଲେ।
ମୁଦଂ ପ୍ରାପ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାର୍ତାଂ ସୁଖାଵହାମ୍ । ଅଷ୍ଟମେ ଦେଵକୀଗର୍ଭେ ଭଗଵାନ୍ସାତ୍ଵତାଂ ପତିଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ସୁଖଦ ଖବର ଶୁଣି ଖୁସି ହେଲେ; ଦେବକୀଙ୍କର ଅଷ୍ଟମ ଗର୍ଭରେ ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଉଵାସ ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥଂ ଭାରାଵତରଣାଯ ଚ । ରାଜୋଵାଚ ଵସୁଦେଵଃ କଶ୍ଯପାଂଶଃ ଶେଷାଂଶଶ୍ଚ ତଦାଭଵତ୍
ଉପରେ ଦେବତାଙ୍କର କାମ ପାଇଁ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଭାର କମାଇବାକୁ ଅବତାର ନେଇଥିଲେ । ରାଜା କହିଲେ: ବସୁଦେବ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଅଂଶ ଥିଲେ, ଶେଷ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ।
ହରେରଂଶସ୍ତଥା ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଭଵତା ମୁନିସତ୍ତମ । ଅନ୍ଯେ ଚ ଯେଂଽଶା ଦେଵାନାଂ ତତ୍ର ଜାତାସ୍ତୁ ତାନ୍ଵଦ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ କହିଛନ୍ତି ହରି ମଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟେ । ଦୟାକରି ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶ ଭାଗ ହୋଇ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ସୁରାଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ଯେ ଯେଂଽଶା ଭୁଵି ଵିଶ୍ରୁତାଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ପୃଥିବୀରେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରଙ୍କ ଅଂଶ ଭାଗ ଭାବରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟେ, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି ।
ତାନହଂ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସଂକ୍ଷେପେଣ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତାନ୍ । ଵସୁଦେଵଃ କଶ୍ଯପାଂଶୋ ଦେଵକୀ ଚ ତଥାଦିତିଃ
ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି, ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ । ବସୁଦେବ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟେ, ଦେବକୀ ମଧ୍ୟ ଅଦିତିଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟେ ।
ବଲଦେଵସ୍ତ୍ଵନନ୍ତାଂଶୋ ଵର୍ତମାନେଷୁ ତେଷୁ ଚ । ଯୋଽସୌ ଧର୍ମସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ନାରାଯଣ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ
ବଳଦେବ ଅନନ୍ତଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟେ । ଏହି ସମୟରେ ଯିଏ ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ଏବଂ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଟେ ।
ତସ୍ଯାଂଶୋ ଵାସୁଦେଵସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଯମାନେ ମୁନୌ ତଦା । ନରସ୍ତସ୍ଯାନୁଜୋ ଯସ୍ତୁ ତସ୍ଯାଂଶୋଽର୍ଜୁନ ଏଵ ଚ
ସେହି ମୁନିଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ବାସୁଦେବ ଅଟେ । ତାଙ୍କ ଭାଇ ନର, ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ଅର୍ଜୁନ ଅଟେ ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତୁ ଧର୍ମାଂଶୋ ଵାଯ୍ଵଂଶୋ ଭୀମ ଇତ୍ଯୁତ । ଅଶ୍ଵିନ୍ଯଂଶୌ ତତଃ ପ୍ରୋକ୍ତୌ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ମହାବଲୌ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧର୍ମଙ୍କ ଅଂଶ, ଭୀମ ବାୟୁଙ୍କ ଅଂଶ । ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟେ ।
ସୂର୍ଯାଂଶଃ କର୍ଣ ଆଖ୍ଯାତୋ ଧର୍ମାଶୋ ଵିଦୁରଃ ସ୍ମୃତଃ । ଦ୍ରୋଣୋ ବୃହସ୍ପତେରଂଶସ୍ତତ୍ସତସ୍ତୁ ଶିଵାଂଶଜଃ
କର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବିଦୁର ଧର୍ମଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ । ଦ୍ରୋଣ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଅଂଶ, ଅଶ୍ୱଥାମାନ ଶିବଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟେ ।
ସମୁଦ୍ରଃ ଶନ୍ତନୁଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଗଙ୍ଗା ଭାର୍ଯା ମତା ବୁଧୈଃ । ଦେଵକସ୍ତୁ ସମାଖ୍ଯାତୋ ଗନ୍ଧର୍ଵପତିରାଗମେ
ଶାନ୍ତନୁ ସମୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାଙ୍କ ଜନା ଗଙ୍ଗାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଚିହ୍ନିଛନ୍ତି । ଦେବକା ଗନ୍ଧର୍ବପତି ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ଵସୁର୍ଭୀଷ୍ମୋ ଵିରାଟସ୍ତୁ ମରୁଦ୍ଗଣ ଇତି ସ୍ମୃତଃ । ଅରିଷ୍ଟସ୍ଯ ସୁତୋ ହଂସୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ଭୀଷ୍ମ ଏକ ଭାସୁଙ୍କ ଅଂଶ, ବିରାଟ ମାରୁତ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅରିଷ୍ଟଙ୍କ ପୁତ୍ର ହଂସ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ମରୁଦ୍ଗଣଃ କୃପଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କୃତଵର୍ମା ତଥାପରଃ । ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କଲେରଂଶଃ ଶକୁନିଂ ଵିଦ୍ଧି ଦ୍ଵାପରମ୍
କୃପ ଏକ ମାରୁତ ଅଂଶ, କୃତବର୍ମାନ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି । ଦୁର୍ୟୋଧନ କଳିଙ୍କ ଅଂଶ, ଶକୁନି ଦ୍ୱାପର ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ।
ସୋମପୁତ୍ରଃ ସୁଵର୍ଚାଖ୍ଯଃ ସୋମପ୍ରରୁରୁଦାହୃତଃ । ପାଵକାଂଶୋ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ରାକ୍ଷସସ୍ତଥା
ସୁବର୍ଚ୍ଚା, ସୋମଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସୋମପ୍ରରୁ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ପାବକଙ୍କ ଅଂଶ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଅଟେ ।
ସନତ୍କୁମାରସ୍ଯାଂଶସ୍ତୁ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ । ଦ୍ରୁପଦୋ ଵରୁଣସ୍ଯାଂଶୋ ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ରମାଂଶଜା
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଦ୍ରୁପଦ ବରୁଣଙ୍କ ଅଂଶ, ଦ୍ରୌପଦୀ ରମାଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି ।
ଦ୍ରୌପଦୀତନଯାଃ ପଞ୍ଚ ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଂଶଜାଃ ସ୍ମୃତାଃ । କୁନ୍ତିଃ ସିଦ୍ଧିର୍ଧୃତିର୍ମାଦ୍ରୀ ମତିର୍ଗାନ୍ଧାରରାଜଜା
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । କୁନ୍ତୀ ସିଦ୍ଧି, ଧୃତି ମାଦ୍ରୀ, ଗାନ୍ଧାର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ମତି ଅଟେ ।
କୃଷ୍ଣପତ୍ନ୍ଯସ୍ତଥା ସର୍ଵା ଦେଵଵାରାଙ୍ଗନାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ରାଜାନଶ୍ଚ ତଥା ସର୍ଵେ ଅସୁରାଃ ଶକ୍ରନୋଦିତାଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀ ଦେବବାରାଙ୍ଗନା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ସମସ୍ତ ରାଜା ଅସୁର ଭାବରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛନ୍ତି ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୋରଂଶଃ ଶିଶୁପାଲ ଉଦାହୃତଃ । ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିର୍ଜରାସନ୍ଧଃ ଶଲ୍ଯଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଇତ୍ଯପି
ଶିଶୁପାଳ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଜରାସନ୍ଧ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, ଶାଲ୍ୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅଟେ ।
କାଲନେମିସ୍ତଥା କଂସଃ କେଶୀ ହଯଶିରାସ୍ତଥା । ଅରିଷ୍ଟୋ ବଲିପୁତ୍ରସ୍ତୁ କକୁଦ୍ମୀ ଗୋକୁଲେ ହତଃ
କାଳନେମି, କଂସ, କେଶୀ ଓ ହୟଶିରା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି । ଅରିଷ୍ଟ ବଳିଙ୍କ ପୁତ୍ର, କକୁଦ୍ମୀ ଗୋକୁଳରେ ବଧ ହୋଇଥିଲେ ।
ଅନୁହ୍ଲାଦୋ ଧୃଷ୍ଟକେତୁର୍ଭଗଦତ୍ତୋଽଥ ବାଷ୍କଲଃ । ଲମ୍ବଃ ପ୍ରଲମ୍ବଃ ସଞ୍ଜାତଃ ଖରୋଽସୌ ଧେନୁକୋଽଭଵତ୍
ଅନୁହ୍ଲାଦ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ଭଗଦତ୍ତ ବାଷ୍କଳ, ଲମ୍ବ ଓ ପ୍ରଲମ୍ବ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ଖର ଦେନୁକ ଭାବରେ ହୋଇଥିଲେ ।