ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ନାରଦଃ କୌତୁକପ୍ରେକ୍ଷୀ ସର୍ଵଦା କଲହପ୍ରିଯଃ । ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥମାଗତ୍ଯ ସର୍ଵମେତଚ୍ଚକାର ହ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: 'ନାରଦ ସବୁବେଳେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁଥିବା ଓ ବିବାଦ ପ୍ରେମୀ, ଦେବତାଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ଆସି ସମସ୍ତ କାମ କଲେ।'
ନ ମିଥ୍ଯାଭାଷଣେ ବୁଦ୍ଧିର୍ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ କଦାଚନ । ସତ୍ଯଵକ୍ତା ସୁରାଣାଂ ସ କର୍ତଵ୍ଯେ ନିରତଃ ଶୁଚିଃ
ସେଇ ମୁନିଙ୍କ ମନ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବାକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ପବିତ୍ର ଓ ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ଏଵଂ ଷଡ୍ ବାଲକାସ୍ତେନ ଜାତା ଜାତା ନିପାତିତାଃ । ଷଡ୍ ଗର୍ଭାଃ ଶାପଯୋଗେନ ସମ୍ଭୂଯ ମରଣଂ ଗତାଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛଅ ଶିଶୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ମାରାଗଲେ; ଛଅ ଗର୍ଭ ଶାପର ପ୍ରଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେଷାଂ ଶାପସ୍ଯ କାରଣମ୍ । ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେ ପୁତ୍ରା ମରୀଚେଃ ଷଣ୍ମହାବଲାଃ
ଶୁଣ, ରାଜା, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଶାପର କାରଣ କହିବି। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ମରୀଚିଙ୍କ ଛଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ...
ଊର୍ଣାଯାଂ ଚୈଵ ଭାର୍ଯାଯାମାସନ୍ଧର୍ମଵିଚକ୍ଷଣାଃ । ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଜହସୁର୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସୁତାଂ ଯଭିତୁମୁଦ୍ଯତମ୍
ଉର୍ଣ୍ଣାଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ପୁଅମାନେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଉର୍ଣ୍ଣାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନିଜ ଜନ୍ମ ଝିଅକୁ ଅପମାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଦେଖି, ହସି ଉଠିଲେ।
ଶଶାପ ତାଂସ୍ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ଦୈତ୍ଯଯୋନିଂ ଵିଶନ୍ତ୍ଵଧଃ । କାଲନେମିସୁତା ଜାତାସ୍ତେ ଷଡ୍ଗର୍ଭା ଵିଶାମ୍ପତେ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେ ଉପରେ ଶାପ ଦେଲେ—‘ତମେ ଦେମନ୍ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କର।’ ଏଭଳି, ରାଜା, ସେମାନେ କାଳନେମିଙ୍କର ଛଅ ପୁଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମିଲେ।
ଅଵତାରେ ପରେ ତେ ତୁ ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ସୁତାଃ । ଜାତାସ୍ତେ ଜ୍ଞାନସଂଯୁକ୍ତାଃ ପୂର୍ଵଶାପଭଯାନ୍ନୃପ
ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ସେମାନେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ପୁଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମିଲେ; ସେମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବ ଶାପର ଭୟରେ ଅତି ସତର୍କ ରହିଲେ।
ତସ୍ମିଞ୍ଜନ୍ମନି ଶାନ୍ତାଶ୍ଚ ତପଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ସମାହିତାଃ । ତେଷାଂ ପ୍ରୀତୋଽଭଵଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଷଡ୍ଗର୍ଭାଣାଂ ଵରାନ୍ଦଦୌ
ସେ ଜନ୍ମରେ ସେମାନେ ଶାନ୍ତ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଛଅ ପୁଅମାନେକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଶପ୍ତା ଯୂଯଂ ମଯା ପୂର୍ଵଂ କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତେନ ପୁତ୍ରକାଃ । ତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ଵୋ ମହାଭାଗା ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଵରମ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—‘ପୁଅମାନେ, ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ତମେ ଉପରେ ଶାପ ଦେଇଥିଲି। ଏବେ ମୁଁ ତମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ମାନେ; ତମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, କହ।'
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତେ ତୁ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରୀତମାନସାଃ । ବ୍ରହ୍ମାଣମବ୍ରୁଵନ୍କାମଂ ସର୍ଵେ କାର୍ଯାର୍ଥତତ୍ପରାଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ମନରେ ଖୁସି ହେଲେ; ସମସ୍ତେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଚାହିଁଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗର୍ଭା ଊଚୁଃ ପିତାମହାଦ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋଽସି ଦେହି ନୋ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଵରମ୍ । ଅଵଧ୍ଯା ଦୈଵତୈଃ ସର୍ଵୈର୍ମାନଵୈଶ୍ଚ ମହୋରଗୈଃ
ଗର୍ଭମାନେ କହିଲେ—‘ପିତାମହ, ଏବେ ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଆମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛୁ, ଦିଅନ୍ତୁ; ଆମେ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ମହା ନାଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ମରିବା ନାହିଁ।'
ଗନ୍ଧର୍ଵସିଦ୍ଧପତିଭିର୍ଵଧୋ ମାଭୂତ୍ପିତାମହ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତାନୁଵାଚ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ଵମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
‘ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଆମେ ମରିବା ନାହିଁ, ପିତାମହ।’ ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ‘ଏହି ସବୁ ହେବ।’
ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଵୋ ମହାଭାଗାଃ ସତ୍ଯମେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରଂ ଗତୋ ବ୍ରହ୍ମା ମୁଦିତାସ୍ତେ ତଦାଭଵନ୍
‘ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ମାନେ, ତମେ ଯାଉ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହେବ।’ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମା ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତାନୁଵାଚ କୁରୂଦ୍ଵହ । ଯସ୍ମାଦ୍ଵିହାଯ ମାଂ ପୁତ୍ରାସ୍ତୋଷିତୋ ଵୈ ପିତାମହଃ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେକୁ କହିଲେ—‘ମୋ ପୁଅମାନେ, ତମେ ମୋତେ ଛାଡି, ପିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛ।'
ଵରେଣ ପ୍ରାର୍ଥିତୋଽତ୍ଯର୍ଥଂ ବଲଵନ୍ତୋ ଯତୋଽଭଵନ୍ । ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ହାପିତଃ ସ୍ନେହସ୍ତତୋ ଯୁଷ୍ମାଂସ୍ତ୍ଯଜାମ୍ଯହମ୍
‘ତମେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବାକୁ ଅତି ଉତ୍ସାହିତ ହେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ; ତମେ ମୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଛାଡିଦେଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ତମେକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି।’
ଯୂଯଂ ଵ୍ରଜନ୍ତୁ ପାତାଲେ ଷଡ୍ଗର୍ଭା ଵିଶ୍ରୁତା ଭୁଵି । ପାତାଲେ ନିଦ୍ରଯାଵିଷ୍ଟାସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ବହୁଵତ୍ସରାନ୍
‘ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଛଅଗର୍ଭମାନେ, ତମେ ପାତାଳକୁ ଯାଉ; ଅନେକ ବର୍ଷ ନିଦ୍ରାରେ ଡୁବି ରହିବା।’
ତତସ୍ତୁ ଦେଵକୀଗର୍ଭେ ଵର୍ଷେ ଵର୍ଷେ ପୁନଃ ପୁନଃ । ପିତା ଵଃ କାଲନେମିସ୍ତୁ ତତ୍ର କଂସୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
‘ତାପରେ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଦେବକୀଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ପୁନି ପୁନି ପ୍ରବେଶ କରିବା; ତମର ପିତା କାଳନେମି ହେବେ, ଯିଏ ତାଁଠାରେ କଂସ ଭାବରେ ଜନ୍ମିବେ।’
ସ ଏଵ ଜାତମାତ୍ରାନ୍ଵୋ ଵଧିଷ୍ଯତି ସୁଦାରୁଣଃ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଏଵଂ ଶପ୍ତାଂସ୍ତଦା ତେନ ଗର୍ଭେ ଜାତାନ୍ପୁନଃ ପୁନଃ
‘ସେ, ଅତି ନିର୍ଦୟ, ତମେ ଜନ୍ମିଲେ ସାଥିକି ମରିଦେବେ।’ ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଏଭଳି ଶାପ ଦେଇ, ସେମାନେ ପୁନି ପୁନି ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମିଲେ।
ଜଘାନ ଦେଵକୀପୁତ୍ରାନ୍ଷଡ୍ଗର୍ଭାଞ୍ଛାପନୋଦିତଃ । ଶେଷାଂଶଃ ସପ୍ତମସ୍ତତ୍ର ଦେଵକୀଗର୍ଭସଂସ୍ଥିତଃ
କଂସ ଦେବକୀଙ୍କର ଛଅ ପୁଅମାନେ, ଶାପ ଅନୁସାରେ, ମାରିଦେଲେ; ସପ୍ତମ ପୁଅ, ଶେଷଙ୍କର ଅଂଶ, ଦେବକୀଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ଥିଲେ।
ଵିସ୍ରଂସିତଶ୍ଚ ଗର୍ଭୋଽସୌ ଯୋଗେନ ଯୋଗମାଯଯା । ନୀତଶ୍ଚ ରୋହିଣୀଗର୍ଭେ କୃତ୍ଵା ସଂକର୍ଷଣଂ ବଲାତ୍
ସେ ଗର୍ଭକୁ ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବାହାର କରାଯାଇ, ଯୋଗମାୟା ଦ୍ୱାରା ରୋହିଣୀଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଇ, ବଳରେ ସଂକର୍ଷଣ ଭାବରେ ଜନ୍ମିଲେ।
ପତିତଃ ପଞ୍ଚମେ ମାସି ଲୋକଖ୍ଯାତିଂ ଗତସ୍ତଦା । କଂସୋଽପି ଜ୍ଞାତଵାଂସ୍ତତ୍ର ଦେଵକୀଗର୍ଭପାତନମ୍
ପଞ୍ଚମ ମାସରେ ଗର୍ଭ ପତନ ହେଲା, ତାପରେ ସେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ଏହି ଦେବକୀଙ୍କର ଗର୍ଭପତନ ବିଷୟ କଂସ ଜାଣିଗଲେ।
ମୁଦଂ ପ୍ରାପ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାର୍ତାଂ ସୁଖାଵହାମ୍ । ଅଷ୍ଟମେ ଦେଵକୀଗର୍ଭେ ଭଗଵାନ୍ସାତ୍ଵତାଂ ପତିଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ସୁଖଦ ଖବର ଶୁଣି ଖୁସି ହେଲେ; ଦେବକୀଙ୍କର ଅଷ୍ଟମ ଗର୍ଭରେ ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଉଵାସ ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥଂ ଭାରାଵତରଣାଯ ଚ । ରାଜୋଵାଚ ଵସୁଦେଵଃ କଶ୍ଯପାଂଶଃ ଶେଷାଂଶଶ୍ଚ ତଦାଭଵତ୍
ଉପରେ ଦେବତାଙ୍କର କାମ ପାଇଁ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଭାର କମାଇବାକୁ ଅବତାର ନେଇଥିଲେ । ରାଜା କହିଲେ: ବସୁଦେବ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଅଂଶ ଥିଲେ, ଶେଷ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ।
ହରେରଂଶସ୍ତଥା ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଭଵତା ମୁନିସତ୍ତମ । ଅନ୍ଯେ ଚ ଯେଂଽଶା ଦେଵାନାଂ ତତ୍ର ଜାତାସ୍ତୁ ତାନ୍ଵଦ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ କହିଛନ୍ତି ହରି ମଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟେ । ଦୟାକରି ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶ ଭାଗ ହୋଇ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ସୁରାଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ଯେ ଯେଂଽଶା ଭୁଵି ଵିଶ୍ରୁତାଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ପୃଥିବୀରେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରଙ୍କ ଅଂଶ ଭାଗ ଭାବରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟେ, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି ।
ତାନହଂ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସଂକ୍ଷେପେଣ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତାନ୍ । ଵସୁଦେଵଃ କଶ୍ଯପାଂଶୋ ଦେଵକୀ ଚ ତଥାଦିତିଃ
ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି, ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ । ବସୁଦେବ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟେ, ଦେବକୀ ମଧ୍ୟ ଅଦିତିଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟେ ।
ବଲଦେଵସ୍ତ୍ଵନନ୍ତାଂଶୋ ଵର୍ତମାନେଷୁ ତେଷୁ ଚ । ଯୋଽସୌ ଧର୍ମସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ନାରାଯଣ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ
ବଳଦେବ ଅନନ୍ତଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟେ । ଏହି ସମୟରେ ଯିଏ ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ଏବଂ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଟେ ।
ତସ୍ଯାଂଶୋ ଵାସୁଦେଵସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଯମାନେ ମୁନୌ ତଦା । ନରସ୍ତସ୍ଯାନୁଜୋ ଯସ୍ତୁ ତସ୍ଯାଂଶୋଽର୍ଜୁନ ଏଵ ଚ
ସେହି ମୁନିଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ବାସୁଦେବ ଅଟେ । ତାଙ୍କ ଭାଇ ନର, ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ଅର୍ଜୁନ ଅଟେ ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତୁ ଧର୍ମାଂଶୋ ଵାଯ୍ଵଂଶୋ ଭୀମ ଇତ୍ଯୁତ । ଅଶ୍ଵିନ୍ଯଂଶୌ ତତଃ ପ୍ରୋକ୍ତୌ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ମହାବଲୌ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧର୍ମଙ୍କ ଅଂଶ, ଭୀମ ବାୟୁଙ୍କ ଅଂଶ । ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟେ ।
ସୂର୍ଯାଂଶଃ କର୍ଣ ଆଖ୍ଯାତୋ ଧର୍ମାଶୋ ଵିଦୁରଃ ସ୍ମୃତଃ । ଦ୍ରୋଣୋ ବୃହସ୍ପତେରଂଶସ୍ତତ୍ସତସ୍ତୁ ଶିଵାଂଶଜଃ
କର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବିଦୁର ଧର୍ମଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ । ଦ୍ରୋଣ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଅଂଶ, ଅଶ୍ୱଥାମାନ ଶିବଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟେ ।