ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ମନ୍ତ୍ରଂ ଚକ୍ରୁଃ ସମାହିତାଃ । ଦେଵକ୍ଯାଂ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଯାଂ ସୁରସତ୍ତମଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ମନ୍ତ୍ରଣା କରୁଥିଲେ। ଦେବକୀ, ବସୁଦେବଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀ, ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଵଧାର୍ଥଂ ତଵ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଜନ୍ମ ଚାତ୍ର କରିଷ୍ଯତି । ତତ୍କଥଂ ନ ହତଃ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ଵଯା ନୀତିଂ ଵିଜାନତା
ତୁମର ବିନାଶ ପାଇଁ, ବିଷ୍ଣୁ ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ନେବେ। ତେଣୁ ନୀତି ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ତୁମେ ଶିଶୁକୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ?
କଂସ ଉଵାଚ ଅଷ୍ଟମଂ ଚ ହନିଷ୍ଯେଽହଂ ମୃତ୍ଯୁଂ ମେ ଦେଵଭାଷିତମ୍ । ନାରଦ ଉଵାଚ ନ ଜାନାସି ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜନୀତିଂ ଶୁଭାଶୁଭା
କଂସ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଅଷ୍ଟମ ଶିଶୁକୁ ମାରିଦେବି; ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ଦେବତାମାନେ କହିଛନ୍ତି।' ନାରଦ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଭଲ ଓ ଖରାପ ବିଷୟରେ ରାଜନୀତି ଜାଣୁନାହାଁ।'
ମାଯାବଲଂ ଚ ଦେଵାନାଂ ନ ତ୍ଵଂ ଵେତ୍ସି ଵଦାମି କିମ୍ । ରିପୁରଲ୍ପୋଽପି ଶୂରେଣ ନୋପେକ୍ଷ୍ଯଃ ଶୁଭମିଚ୍ଛତା
ଦେବତାମାନଙ୍କର ମାୟାଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣୁନାହାଁ; ଆଉ କଣ କହିବି? ଯିଏ ଭଲ ଚାହେ, ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଛୋଟ ଶତ୍ରୁକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସମ୍ମେଲନକ୍ରିଯାଯାଂ ତୁ ସର୍ଵେ ତେ ହ୍ଯଷ୍ଟମାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ମୂର୍ଖସ୍ତ୍ଵମରିସନ୍ତ୍ଯାଗଃ କୃତୋଽଯଂ ଜାନତା ତ୍ଵଯା
ସମ୍ମିଳନ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସମସ୍ତ ଶିଶୁମାନେ ଅଷ୍ଟମ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି। ତୁମେ ମୂର୍ଖ, ଶତ୍ରୁକୁ ଛାଡିଦେବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଜାଣିସାରି ଏହା କରିଛ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଶୁ ଗତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ନାରଦୋ ଦେଵଦର୍ଶନଃ । ଗତେଽଥ ନାରଦେ କଂସଃ ସମାହୂଯାଥ ବାଲକମ୍ । ପାଷାଣେ ପୋଥଯାମାସ ସୁଖଂ ପ୍ରାପ ଚ ମନ୍ଦଧୀଃ
ଏଭଳି କହି, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁଥିବା ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରଦ ତୁରନ୍ତ ଚଲିଗଲେ। ନାରଦ ଯିବା ପରେ, କଂସ ଶିଶୁକୁ ଡାକିଲେ ଓ ପାଥରରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ମୂଢ଼ମତି ସେ ଏଥିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଦେଵଦାନଵାନାମଂଶାଵତରଣଵର୍ଣନମ୍ ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ କିଂ କୃତଂ ପାତକଂ ତେନ ବାଲକେନ ପିତାମହ । ଯଜ୍ଜାତମାତ୍ରୋ ନିହତସ୍ତଥା ତେନ ଦୁରାତ୍ମନା
ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଅଂଶ ଅବତାର ବିବରଣା। ଜନମେଜୟ ପଚାରିଲେ: 'ହେ ପିତାମହ, ସେଇ ଶିଶୁ କୌଣସି ପାପ କରିଥିଲା କି? ଯେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ଏମିତି ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ତାକୁ ମାରିଦେଲା?'
ନାରଦୋଽପି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜ୍ଞାନଵାନ୍ଧର୍ମତତ୍ପରଃ । କଥମେଵଂଵିଧଂ ପାପଂ କୃତଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମଃ
ଏହି ଭଳି ମହାନ ଋଷି, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧର୍ମପରାୟଣ ନାରଦ କେମିତି ଏମିତି ପାପ କରିଲେ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ?
କର୍ତା କାରଯିତା ପାପେ ତୁଲ୍ଯପାପୌ ସ୍ମୃତୌ ବୁଧୈଃ । ସ କଥଂ ପ୍ରେରଯାମାସ ମୁନିଃ କଂସଂ ଖଲଂ ତଦା
ପାପ କରିଥିବା ଓ କରାଇଥିବା, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସମାନ ଦୋଷୀ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ସେଇ ମୁନି କିପରି ସେ ସମୟରେ ଦୁଷ୍ଟ କଂସକୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ?
ସଂଶଯୋଽଯଂ ମହାନ୍ମେଽତ୍ର ବ୍ରୂହି ସର୍ଵଂ ସଵିସ୍ତରମ୍ । ଯେନ କର୍ମଵିପାକେନ ବାଲକୋ ନିଧନଂ ଗତଃ
ମୋର ଏଠାରେ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ହେଉଛି; ଦୟାକରି ସବୁ କଥା ଖୁବ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହ, କେଉଁ କର୍ମର ଫଳରେ ସେ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲା।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ନାରଦଃ କୌତୁକପ୍ରେକ୍ଷୀ ସର୍ଵଦା କଲହପ୍ରିଯଃ । ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥମାଗତ୍ଯ ସର୍ଵମେତଚ୍ଚକାର ହ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: 'ନାରଦ ସବୁବେଳେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁଥିବା ଓ ବିବାଦ ପ୍ରେମୀ, ଦେବତାଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ଆସି ସମସ୍ତ କାମ କଲେ।'
ନ ମିଥ୍ଯାଭାଷଣେ ବୁଦ୍ଧିର୍ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ କଦାଚନ । ସତ୍ଯଵକ୍ତା ସୁରାଣାଂ ସ କର୍ତଵ୍ଯେ ନିରତଃ ଶୁଚିଃ
ସେଇ ମୁନିଙ୍କ ମନ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବାକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ପବିତ୍ର ଓ ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ଏଵଂ ଷଡ୍ ବାଲକାସ୍ତେନ ଜାତା ଜାତା ନିପାତିତାଃ । ଷଡ୍ ଗର୍ଭାଃ ଶାପଯୋଗେନ ସମ୍ଭୂଯ ମରଣଂ ଗତାଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛଅ ଶିଶୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ମାରାଗଲେ; ଛଅ ଗର୍ଭ ଶାପର ପ୍ରଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେଷାଂ ଶାପସ୍ଯ କାରଣମ୍ । ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେ ପୁତ୍ରା ମରୀଚେଃ ଷଣ୍ମହାବଲାଃ
ଶୁଣ, ରାଜା, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଶାପର କାରଣ କହିବି। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ମରୀଚିଙ୍କ ଛଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ...
ଊର୍ଣାଯାଂ ଚୈଵ ଭାର୍ଯାଯାମାସନ୍ଧର୍ମଵିଚକ୍ଷଣାଃ । ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଜହସୁର୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସୁତାଂ ଯଭିତୁମୁଦ୍ଯତମ୍
ଉର୍ଣ୍ଣାଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ପୁଅମାନେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଉର୍ଣ୍ଣାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନିଜ ଜନ୍ମ ଝିଅକୁ ଅପମାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଦେଖି, ହସି ଉଠିଲେ।
ଶଶାପ ତାଂସ୍ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ଦୈତ୍ଯଯୋନିଂ ଵିଶନ୍ତ୍ଵଧଃ । କାଲନେମିସୁତା ଜାତାସ୍ତେ ଷଡ୍ଗର୍ଭା ଵିଶାମ୍ପତେ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେ ଉପରେ ଶାପ ଦେଲେ—‘ତମେ ଦେମନ୍ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କର।’ ଏଭଳି, ରାଜା, ସେମାନେ କାଳନେମିଙ୍କର ଛଅ ପୁଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମିଲେ।
ଅଵତାରେ ପରେ ତେ ତୁ ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ସୁତାଃ । ଜାତାସ୍ତେ ଜ୍ଞାନସଂଯୁକ୍ତାଃ ପୂର୍ଵଶାପଭଯାନ୍ନୃପ
ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ସେମାନେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ପୁଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମିଲେ; ସେମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବ ଶାପର ଭୟରେ ଅତି ସତର୍କ ରହିଲେ।
ତସ୍ମିଞ୍ଜନ୍ମନି ଶାନ୍ତାଶ୍ଚ ତପଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ସମାହିତାଃ । ତେଷାଂ ପ୍ରୀତୋଽଭଵଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଷଡ୍ଗର୍ଭାଣାଂ ଵରାନ୍ଦଦୌ
ସେ ଜନ୍ମରେ ସେମାନେ ଶାନ୍ତ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଛଅ ପୁଅମାନେକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଶପ୍ତା ଯୂଯଂ ମଯା ପୂର୍ଵଂ କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତେନ ପୁତ୍ରକାଃ । ତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ଵୋ ମହାଭାଗା ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଵରମ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—‘ପୁଅମାନେ, ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ତମେ ଉପରେ ଶାପ ଦେଇଥିଲି। ଏବେ ମୁଁ ତମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ମାନେ; ତମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, କହ।'
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତେ ତୁ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରୀତମାନସାଃ । ବ୍ରହ୍ମାଣମବ୍ରୁଵନ୍କାମଂ ସର୍ଵେ କାର୍ଯାର୍ଥତତ୍ପରାଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ମନରେ ଖୁସି ହେଲେ; ସମସ୍ତେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଚାହିଁଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗର୍ଭା ଊଚୁଃ ପିତାମହାଦ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋଽସି ଦେହି ନୋ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଵରମ୍ । ଅଵଧ୍ଯା ଦୈଵତୈଃ ସର୍ଵୈର୍ମାନଵୈଶ୍ଚ ମହୋରଗୈଃ
ଗର୍ଭମାନେ କହିଲେ—‘ପିତାମହ, ଏବେ ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଆମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛୁ, ଦିଅନ୍ତୁ; ଆମେ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ମହା ନାଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ମରିବା ନାହିଁ।'
ଗନ୍ଧର୍ଵସିଦ୍ଧପତିଭିର୍ଵଧୋ ମାଭୂତ୍ପିତାମହ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତାନୁଵାଚ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ଵମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
‘ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଆମେ ମରିବା ନାହିଁ, ପିତାମହ।’ ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ‘ଏହି ସବୁ ହେବ।’
ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଵୋ ମହାଭାଗାଃ ସତ୍ଯମେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରଂ ଗତୋ ବ୍ରହ୍ମା ମୁଦିତାସ୍ତେ ତଦାଭଵନ୍
‘ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ମାନେ, ତମେ ଯାଉ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହେବ।’ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମା ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତାନୁଵାଚ କୁରୂଦ୍ଵହ । ଯସ୍ମାଦ୍ଵିହାଯ ମାଂ ପୁତ୍ରାସ୍ତୋଷିତୋ ଵୈ ପିତାମହଃ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେକୁ କହିଲେ—‘ମୋ ପୁଅମାନେ, ତମେ ମୋତେ ଛାଡି, ପିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛ।'
ଵରେଣ ପ୍ରାର୍ଥିତୋଽତ୍ଯର୍ଥଂ ବଲଵନ୍ତୋ ଯତୋଽଭଵନ୍ । ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ହାପିତଃ ସ୍ନେହସ୍ତତୋ ଯୁଷ୍ମାଂସ୍ତ୍ଯଜାମ୍ଯହମ୍
‘ତମେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବାକୁ ଅତି ଉତ୍ସାହିତ ହେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ; ତମେ ମୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଛାଡିଦେଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ତମେକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି।’
ଯୂଯଂ ଵ୍ରଜନ୍ତୁ ପାତାଲେ ଷଡ୍ଗର୍ଭା ଵିଶ୍ରୁତା ଭୁଵି । ପାତାଲେ ନିଦ୍ରଯାଵିଷ୍ଟାସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ବହୁଵତ୍ସରାନ୍
‘ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଛଅଗର୍ଭମାନେ, ତମେ ପାତାଳକୁ ଯାଉ; ଅନେକ ବର୍ଷ ନିଦ୍ରାରେ ଡୁବି ରହିବା।’
ତତସ୍ତୁ ଦେଵକୀଗର୍ଭେ ଵର୍ଷେ ଵର୍ଷେ ପୁନଃ ପୁନଃ । ପିତା ଵଃ କାଲନେମିସ୍ତୁ ତତ୍ର କଂସୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
‘ତାପରେ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଦେବକୀଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ପୁନି ପୁନି ପ୍ରବେଶ କରିବା; ତମର ପିତା କାଳନେମି ହେବେ, ଯିଏ ତାଁଠାରେ କଂସ ଭାବରେ ଜନ୍ମିବେ।’
ସ ଏଵ ଜାତମାତ୍ରାନ୍ଵୋ ଵଧିଷ୍ଯତି ସୁଦାରୁଣଃ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଏଵଂ ଶପ୍ତାଂସ୍ତଦା ତେନ ଗର୍ଭେ ଜାତାନ୍ପୁନଃ ପୁନଃ
‘ସେ, ଅତି ନିର୍ଦୟ, ତମେ ଜନ୍ମିଲେ ସାଥିକି ମରିଦେବେ।’ ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଏଭଳି ଶାପ ଦେଇ, ସେମାନେ ପୁନି ପୁନି ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମିଲେ।
ଜଘାନ ଦେଵକୀପୁତ୍ରାନ୍ଷଡ୍ଗର୍ଭାଞ୍ଛାପନୋଦିତଃ । ଶେଷାଂଶଃ ସପ୍ତମସ୍ତତ୍ର ଦେଵକୀଗର୍ଭସଂସ୍ଥିତଃ
କଂସ ଦେବକୀଙ୍କର ଛଅ ପୁଅମାନେ, ଶାପ ଅନୁସାରେ, ମାରିଦେଲେ; ସପ୍ତମ ପୁଅ, ଶେଷଙ୍କର ଅଂଶ, ଦେବକୀଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ଥିଲେ।
ଵିସ୍ରଂସିତଶ୍ଚ ଗର୍ଭୋଽସୌ ଯୋଗେନ ଯୋଗମାଯଯା । ନୀତଶ୍ଚ ରୋହିଣୀଗର୍ଭେ କୃତ୍ଵା ସଂକର୍ଷଣଂ ବଲାତ୍
ସେ ଗର୍ଭକୁ ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବାହାର କରାଯାଇ, ଯୋଗମାୟା ଦ୍ୱାରା ରୋହିଣୀଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଇ, ବଳରେ ସଂକର୍ଷଣ ଭାବରେ ଜନ୍ମିଲେ।