ଦଦାଵସ୍ମୈ କୁମାରଂ ତଂ ଜାତମାତ୍ରମମାନୁଷମ୍ । କଂସୋଽପି ଵିସ୍ମଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧୈର୍ଯଂ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ନବଜାତ, ଅସାଧାରଣ ପୁଅକୁ କଂସଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଏବଂ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, କଂସ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ବାଲକଂ ପ୍ରାହ ସ୍ମିତପୂର୍ଵମିଦଂ ଵଚଃ । ଧନ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଶୂରପୁତ୍ରାଦ୍ଯ ଜ୍ଞାତଃ ପୁତ୍ରସମର୍ପଣାତ୍
ଶିଶୁଟିକୁ ନେଇ, କଂସ ହସିକିଏ କହିଲେ: 'ଆଜି ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ହେ ଶୂରଙ୍କ ପୁଅ, ପୁଅ ଦେଇବାରେ ତୁମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।'
ମମ ମୃତ୍ଯୁର୍ନ ଚାଯଂ ଵୈ ଗିରା ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତୁ ଚାଷ୍ଟମଃ । ନ ହନ୍ତଵ୍ଯୋ ମଯା କାମଂ ବାଲୋଽଯଂ ଯାତୁ ତେ ଗହମ୍
'ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ଏହି ପୁଅ ନୁହେଁ, କାରଣ ମୋତେ କୁହାଯାଇଛି ଅଷ୍ଟମ ପୁଅ ହେବ; ଏହି ଶିଶୁକୁ ମୁଁ ମାରିବା ଦରକାର ନାହିଁ— ଏହା ତୁମେ ଘରକୁ ନେଇଯାଅ।'
ଅଷ୍ଟମସ୍ତୁ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯା ପୁତ୍ରୋ ମହାମତେ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵସୁଦେଵାଯ ଦଦାଵାଶୁ ଖଲଃ ଶିଶୁମ୍
'କିନ୍ତୁ ଅଷ୍ଟମ ପୁଅକୁ ତୁମେ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ।' ଏପରି କହି, ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଶିଶୁଟିକୁ ତୁରନ୍ତ ଫେରାଇଦେଲେ।
ଗଚ୍ଛତ୍ଵଯଂ ଗୃହେ ବାଲଃ କ୍ଷେମଂ ଵ୍ଯାହୃତଵାନ୍ନୃପଃ । ତମାଦାଯ ତଦା ଶୌରିର୍ଜଗାମ ସ୍ଵଗୃହଂ ମୁଦା
'ଏହି ପୁଅ ଘରକୁ ଯାଉ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ରୁହୁ,' ରାଜା ଘୋଷଣା କଲେ। ତେବେ ଶୌରି, ଶିଶୁଟିକୁ ନେଇ, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
କଂସୋଽପି ସଚିଵାନାହ ଵୃଥା କିଂ ଘାତଯେ ଶିଶୁମ୍ । ଅଷ୍ଟମାଦ୍ଦେଵକୀପୁତ୍ରାନ୍ମମ ମୃତ୍ଯୁରୁଦାହୃତଃ
କଂସ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ଶିଶୁକୁ ବ୍ୟର୍ଥରେ କାହିଁକି ମାରିବି? ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ଦେବକୀଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ହେବ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।'
ଅତଃ କିଂ ପ୍ରଥମଂ ବାଲଂ ହତ୍ଵା ପାପଂ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ତେଽପ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସଂସ୍ଥିତା ମନ୍ତ୍ରିସତ୍ତମାଃ
ଏହିପରି, ପ୍ରଥମେ ଶିଶୁକୁ ମାରି ମୁଁ କାହିଁକି ପାପ କରିବି? ତୁମେ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ।
ଵିସର୍ଜିତାସ୍ତୁ କଂସେନ ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ସ୍ଵଗୃହାନ୍ପ୍ରତି । ଗତେଷୁ ତେଷୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ନାରଦୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ
କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ିଦିଆଯିବା ପରେ, ସେମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଯିବା ପରେ, ମହାନ ଋଷି ନାରଦ ଆସିଲେ।
ଅଭ୍ଯୁତ୍ଥାନାର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାଦି ଚକାରୋଗ୍ରସୁତସ୍ତଦା । ପପ୍ରଚ୍ଛ କୁଶଲଂ ରାଜା ତତ୍ରାଗମନକାରଣମ୍
ତାପରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ପୁଅ ଅତିଥି ସମ୍ମାନର ଆବଶ୍ୟକ ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦ୍ଧତି ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଓ ଆସିବାର କାରଣ ପଚାରିଲେ।
ନାରଦସ୍ତଂ ତଦୋଵାଚ ସ୍ମିତପୂର୍ଵମିଦଂ ଵଚଃ । କଂସ କଂସ ମହାଭାଗ ଗତୋଽହଂ ହେମପର୍ଵତମ୍
ନାରଦ ହସି ହସି କହିଲେ, 'କଂସ, କଂସ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ମୁଁ ସୁନା ପାହାଡ଼କୁ ଯାଇଥିଲି।'
ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ମନ୍ତ୍ରଂ ଚକ୍ରୁଃ ସମାହିତାଃ । ଦେଵକ୍ଯାଂ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଯାଂ ସୁରସତ୍ତମଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ମନ୍ତ୍ରଣା କରୁଥିଲେ। ଦେବକୀ, ବସୁଦେବଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀ, ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଵଧାର୍ଥଂ ତଵ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଜନ୍ମ ଚାତ୍ର କରିଷ୍ଯତି । ତତ୍କଥଂ ନ ହତଃ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ଵଯା ନୀତିଂ ଵିଜାନତା
ତୁମର ବିନାଶ ପାଇଁ, ବିଷ୍ଣୁ ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ନେବେ। ତେଣୁ ନୀତି ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ତୁମେ ଶିଶୁକୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ?
କଂସ ଉଵାଚ ଅଷ୍ଟମଂ ଚ ହନିଷ୍ଯେଽହଂ ମୃତ୍ଯୁଂ ମେ ଦେଵଭାଷିତମ୍ । ନାରଦ ଉଵାଚ ନ ଜାନାସି ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜନୀତିଂ ଶୁଭାଶୁଭା
କଂସ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଅଷ୍ଟମ ଶିଶୁକୁ ମାରିଦେବି; ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ଦେବତାମାନେ କହିଛନ୍ତି।' ନାରଦ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଭଲ ଓ ଖରାପ ବିଷୟରେ ରାଜନୀତି ଜାଣୁନାହାଁ।'
ମାଯାବଲଂ ଚ ଦେଵାନାଂ ନ ତ୍ଵଂ ଵେତ୍ସି ଵଦାମି କିମ୍ । ରିପୁରଲ୍ପୋଽପି ଶୂରେଣ ନୋପେକ୍ଷ୍ଯଃ ଶୁଭମିଚ୍ଛତା
ଦେବତାମାନଙ୍କର ମାୟାଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣୁନାହାଁ; ଆଉ କଣ କହିବି? ଯିଏ ଭଲ ଚାହେ, ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଛୋଟ ଶତ୍ରୁକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସମ୍ମେଲନକ୍ରିଯାଯାଂ ତୁ ସର୍ଵେ ତେ ହ୍ଯଷ୍ଟମାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ମୂର୍ଖସ୍ତ୍ଵମରିସନ୍ତ୍ଯାଗଃ କୃତୋଽଯଂ ଜାନତା ତ୍ଵଯା
ସମ୍ମିଳନ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସମସ୍ତ ଶିଶୁମାନେ ଅଷ୍ଟମ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି। ତୁମେ ମୂର୍ଖ, ଶତ୍ରୁକୁ ଛାଡିଦେବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଜାଣିସାରି ଏହା କରିଛ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଶୁ ଗତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ନାରଦୋ ଦେଵଦର୍ଶନଃ । ଗତେଽଥ ନାରଦେ କଂସଃ ସମାହୂଯାଥ ବାଲକମ୍ । ପାଷାଣେ ପୋଥଯାମାସ ସୁଖଂ ପ୍ରାପ ଚ ମନ୍ଦଧୀଃ
ଏଭଳି କହି, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁଥିବା ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରଦ ତୁରନ୍ତ ଚଲିଗଲେ। ନାରଦ ଯିବା ପରେ, କଂସ ଶିଶୁକୁ ଡାକିଲେ ଓ ପାଥରରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ମୂଢ଼ମତି ସେ ଏଥିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଦେଵଦାନଵାନାମଂଶାଵତରଣଵର୍ଣନମ୍ ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ କିଂ କୃତଂ ପାତକଂ ତେନ ବାଲକେନ ପିତାମହ । ଯଜ୍ଜାତମାତ୍ରୋ ନିହତସ୍ତଥା ତେନ ଦୁରାତ୍ମନା
ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଅଂଶ ଅବତାର ବିବରଣା। ଜନମେଜୟ ପଚାରିଲେ: 'ହେ ପିତାମହ, ସେଇ ଶିଶୁ କୌଣସି ପାପ କରିଥିଲା କି? ଯେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ଏମିତି ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ତାକୁ ମାରିଦେଲା?'
ନାରଦୋଽପି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜ୍ଞାନଵାନ୍ଧର୍ମତତ୍ପରଃ । କଥମେଵଂଵିଧଂ ପାପଂ କୃତଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମଃ
ଏହି ଭଳି ମହାନ ଋଷି, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧର୍ମପରାୟଣ ନାରଦ କେମିତି ଏମିତି ପାପ କରିଲେ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ?
କର୍ତା କାରଯିତା ପାପେ ତୁଲ୍ଯପାପୌ ସ୍ମୃତୌ ବୁଧୈଃ । ସ କଥଂ ପ୍ରେରଯାମାସ ମୁନିଃ କଂସଂ ଖଲଂ ତଦା
ପାପ କରିଥିବା ଓ କରାଇଥିବା, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସମାନ ଦୋଷୀ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ସେଇ ମୁନି କିପରି ସେ ସମୟରେ ଦୁଷ୍ଟ କଂସକୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ?
ସଂଶଯୋଽଯଂ ମହାନ୍ମେଽତ୍ର ବ୍ରୂହି ସର୍ଵଂ ସଵିସ୍ତରମ୍ । ଯେନ କର୍ମଵିପାକେନ ବାଲକୋ ନିଧନଂ ଗତଃ
ମୋର ଏଠାରେ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ହେଉଛି; ଦୟାକରି ସବୁ କଥା ଖୁବ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହ, କେଉଁ କର୍ମର ଫଳରେ ସେ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲା।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ନାରଦଃ କୌତୁକପ୍ରେକ୍ଷୀ ସର୍ଵଦା କଲହପ୍ରିଯଃ । ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥମାଗତ୍ଯ ସର୍ଵମେତଚ୍ଚକାର ହ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: 'ନାରଦ ସବୁବେଳେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁଥିବା ଓ ବିବାଦ ପ୍ରେମୀ, ଦେବତାଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ଆସି ସମସ୍ତ କାମ କଲେ।'
ନ ମିଥ୍ଯାଭାଷଣେ ବୁଦ୍ଧିର୍ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ କଦାଚନ । ସତ୍ଯଵକ୍ତା ସୁରାଣାଂ ସ କର୍ତଵ୍ଯେ ନିରତଃ ଶୁଚିଃ
ସେଇ ମୁନିଙ୍କ ମନ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବାକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ପବିତ୍ର ଓ ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ଏଵଂ ଷଡ୍ ବାଲକାସ୍ତେନ ଜାତା ଜାତା ନିପାତିତାଃ । ଷଡ୍ ଗର୍ଭାଃ ଶାପଯୋଗେନ ସମ୍ଭୂଯ ମରଣଂ ଗତାଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛଅ ଶିଶୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ମାରାଗଲେ; ଛଅ ଗର୍ଭ ଶାପର ପ୍ରଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେଷାଂ ଶାପସ୍ଯ କାରଣମ୍ । ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେ ପୁତ୍ରା ମରୀଚେଃ ଷଣ୍ମହାବଲାଃ
ଶୁଣ, ରାଜା, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଶାପର କାରଣ କହିବି। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ମରୀଚିଙ୍କ ଛଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ...
ଊର୍ଣାଯାଂ ଚୈଵ ଭାର୍ଯାଯାମାସନ୍ଧର୍ମଵିଚକ୍ଷଣାଃ । ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଜହସୁର୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସୁତାଂ ଯଭିତୁମୁଦ୍ଯତମ୍
ଉର୍ଣ୍ଣାଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ପୁଅମାନେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଉର୍ଣ୍ଣାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନିଜ ଜନ୍ମ ଝିଅକୁ ଅପମାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଦେଖି, ହସି ଉଠିଲେ।
ଶଶାପ ତାଂସ୍ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ଦୈତ୍ଯଯୋନିଂ ଵିଶନ୍ତ୍ଵଧଃ । କାଲନେମିସୁତା ଜାତାସ୍ତେ ଷଡ୍ଗର୍ଭା ଵିଶାମ୍ପତେ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେ ଉପରେ ଶାପ ଦେଲେ—‘ତମେ ଦେମନ୍ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କର।’ ଏଭଳି, ରାଜା, ସେମାନେ କାଳନେମିଙ୍କର ଛଅ ପୁଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମିଲେ।
ଅଵତାରେ ପରେ ତେ ତୁ ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ସୁତାଃ । ଜାତାସ୍ତେ ଜ୍ଞାନସଂଯୁକ୍ତାଃ ପୂର୍ଵଶାପଭଯାନ୍ନୃପ
ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ସେମାନେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ପୁଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମିଲେ; ସେମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବ ଶାପର ଭୟରେ ଅତି ସତର୍କ ରହିଲେ।
ତସ୍ମିଞ୍ଜନ୍ମନି ଶାନ୍ତାଶ୍ଚ ତପଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ସମାହିତାଃ । ତେଷାଂ ପ୍ରୀତୋଽଭଵଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଷଡ୍ଗର୍ଭାଣାଂ ଵରାନ୍ଦଦୌ
ସେ ଜନ୍ମରେ ସେମାନେ ଶାନ୍ତ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଛଅ ପୁଅମାନେକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଶପ୍ତା ଯୂଯଂ ମଯା ପୂର୍ଵଂ କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତେନ ପୁତ୍ରକାଃ । ତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ଵୋ ମହାଭାଗା ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଵରମ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—‘ପୁଅମାନେ, ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ତମେ ଉପରେ ଶାପ ଦେଇଥିଲି। ଏବେ ମୁଁ ତମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ମାନେ; ତମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, କହ।'
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତେ ତୁ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରୀତମାନସାଃ । ବ୍ରହ୍ମାଣମବ୍ରୁଵନ୍କାମଂ ସର୍ଵେ କାର୍ଯାର୍ଥତତ୍ପରାଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ମନରେ ଖୁସି ହେଲେ; ସମସ୍ତେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଚାହିଁଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।