ଅଂଶେନ ଭଵିତା ତତ୍ର ଵସୁଦେଵସୁତୋ ହରିଃ । ତଦାହଂ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଯାମି ଯଶୋଦାଯାଂ ଚ ଗୋକୁଲେ
'ଅଂଶରେ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ ହରି ତାଁଠାରେ ଜନ୍ମ ନେବେ । ସେବେଳେ ମୁଁ ଗୋକୁଳରେ, ଯଶୋଦାଙ୍କ ଘରେ ପ୍ରକଟିତ ହେବି ।'
କାର୍ଯଂ ସର୍ଵଂ କରିଷ୍ଯାମି ସୁରାଣାଂ ସୁରସତ୍ତମାଃ । କାରାଗାରେ ଗତଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପ୍ରାପଯିଷ୍ଯାମି ଗୋକୁଲେ
'ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବି । କାରାଗାରରେ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଁ ଗୋକୁଳକୁ ପହଞ୍ଚାଇଦେବି ।'
ଶେଷଂ ଚ ଦେଵକୀଗର୍ଭାତ୍ପ୍ରାପଯିଷ୍ଯାମି ରୋହିଣୀମ୍ । ମଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯୋପଚିତୌ ତୌ ଚ କର୍ତାରୌ ଦୁଷ୍ଟସଂକ୍ଷଯମ୍
ଯେଉଁ ଅଂଶ ଡେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଅଛି, ସେଠାରୁ ଅବଶିଷ୍ଟଟିକୁ ମୁଁ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିଦେବି। ମୋର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ମିଶି ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କର ସଂହାର କରିବେ।
ଦୁଷ୍ଟାନାଂ ଭୂଭୁଜାଂ କାମଂ ଦ୍ଵାପରାନ୍ତେ ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଂଶୋଽପ୍ଯର୍ଜୁନଃ ସାକ୍ଷାତ୍କରିଷ୍ଯତି ବଲକ୍ଷଯମ୍
ଦ୍ଵାପର ଯୁଗ ଶେଷରେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶ ଅର୍ଜୁନ ସ୍ୱୟଂ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେଙ୍କର ସଂହାର କରିବେ।
ଧର୍ମାଂଶୋଽପି ମହାରାଜୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଵାଯ୍ଵଂଶୋ ଭୀମସେନଶ୍ଚାଶ୍ଵିନ୍ଯଂଶୌ ଚ ଯମାଵପି
ଧର୍ମଙ୍କ ଅଂଶ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ହେବେ, ବାୟୁଙ୍କ ଅଂଶ ଭୀମସେନ ହେବେ, ଏବଂ ଯମ ଭାଇ ଦୁଇଜଣ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କ ଅଂଶ ହେବେ।
ଵସୋରଂଶୋଽଥ ଗାଙ୍ଗେଯଃ କରିଷ୍ଯତି ବଲକ୍ଷଯମ୍ । ଵ୍ରଜନ୍ତୁ ଚ ଭଵନ୍ତୋଽଦ୍ଯ ଧରା ଭଵତୁ ସୁସ୍ଥିରା
ବସୁଙ୍କ ଅଂଶ ଗାଙ୍ଗେୟ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଶକ୍ତିର ସଂହାର କରିବେ। ଏବେ ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯାଅ, ଧରା ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ଥିର ହେଉ।
ଭାରାଵତରଣଂ ନୂନଂ କରିଷ୍ଯାମି ସୁରୋତ୍ତମାଃ । କୃତ୍ଵା ନିମିତ୍ତମାତ୍ରାଂସ୍ତାନ୍ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯାହଂ ନ ସଂଶଯଃ
ହେ ଦେବମାନେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁଁ ଭାର ହ୍ରାସ କରିବି। ସେମାନେ କେବଳ ଉପକରଣ ହେବେ, ମୋର ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ସବୁ କାମ କରିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ କରିଷ୍ଯାମି କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ସଂକ୍ଷଯମ୍ । ଅସୂଯେର୍ଷ୍ଯା ମତିସ୍ତୃଷ୍ଣା ମମତାଭିମତା ସ୍ପୃହା
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେଙ୍କର ସଂହାର କରିବି। ଇର୍ଷ୍ୟା, ଦ୍ୱେଷ, ଆଶା, ମୋହ, ଅଭିମାନ, ଲାଲସା—
ଜିଗୀଷା ମଦନୋ ମୋହୋ ଦୋଷୈର୍ନକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଯାଦଵାଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଚ ଶାପେନ ଵଂଶନାଶୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଜିତିବା ଇଚ୍ଛା, କାମନା, ମୋହ—ଏହି ଦୋଷମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯାଦବମାନେ ନଶିଯିବେ। ଏବଂ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ସେମାନଙ୍କ ବଂଶ ନଶ୍ଟ ହେବ।
ଭଗଵାନପି ଶାପେନ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତ୍ଯେତତ୍କଲେଵରମ୍ । ଭଵନ୍ତୋଽପି ନିଜାଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ସହାଯାଃ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵନଃ
ଭଗବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବେ। ତୁମେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଅଂଗସହ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ହେବେ।
ପ୍ରଭଵନ୍ତୁ ସନାରୀକା ମଥୁରାଯାଂ ଚ ଗୋକୁଲେ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ଦେଵୀ ଯୋଗମାଯା ପରାତ୍ମନଃ
ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ନାରୀମାନେ ସହିତ ମଥୁରା ଓ ଗୋକୁଳରେ ପ୍ରକଟ ହେଉ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଏଭଳି କହି ଯୋଗମାୟା ଦେବୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ସଧରା ଵୈ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵାନ୍ଯାଲଯାନି ଚ । ଧରାପି ସୁସ୍ଥିରା ଜାତା ତସ୍ଯା ଵାକ୍ଯେନ ତୋଷିତା
ଧରା ସହ ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କ ବାଣୀରେ ଖୁସି ହୋଇ ଧରା ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ଥିର ହେଲା।
ଓଷଧୀଵୀରୁଧୋପେତା ବଭୂଵ ଜନମେଜଯ । ପ୍ରଜାଶ୍ଚ ସୁଖିନୋ ଜାତା ଦ୍ଵିଜାଶ୍ଚାପୁର୍ମହୋଦଯମ୍ । ସନ୍ତୁଷ୍ଟା ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ବଭୂବୁର୍ଧର୍ମତତ୍ପରାଃ
ଧରା ଉଷଧି ଓ ଗଛପଲାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ହେ ଜନମେଯୟ। ଲୋକମାନେ ସୁଖୀ ହେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବଡ଼ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଋଷି ଖୁସି ହୋଇ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଗଲେ।
କୃଷ୍ଣାଵତାରକଥୋପକ୍ରମଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଶୃଣ ଭାରତ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭାରାଵତରଣଂ ତଥା । କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ପ୍ରଭାସେ ଚ କ୍ଷପିତଂ ଯୋଗମାଯଯା
କୃଷ୍ଣ ଅବତାର କଥାର ଆରମ୍ଭର ବର୍ଣ୍ଣନା। ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହେ ଭାରତ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୋତେ ଭାର ହ୍ରାସ କଥା କହିବି, ଯେଉଁଥିରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଓ ପ୍ରଭାସରେ ଯୋଗମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେ କାମ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
ଯଦୁଵଂଶେ ସମୁତ୍ପତ୍ତିର୍ଵିଷ୍ଣୋରମିତତେଜସଃ । ଭୃଗୁଶାପପ୍ରତାପେନ ମହାମାଯାବଲେନ ଚ
ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ଯଦୁ ବଂଶରେ ହୋଇଥିଲା, ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପର ଶକ୍ତି ଓ ମହାମାୟାଙ୍କ ବଳରେ।
କ୍ଷିତିଭାରସମୁତ୍ତାରନିମିତ୍ତମିତି ମେ ମତିଃ । ମାଯଯା ଵିହିତୋ ଯୋଗୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଜନ୍ମ ଧରାତଲେ
ମୋର ମନେ ହେଉଛି, ଧରାର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ପୃଥିବୀରେ ହୋଇଥିଲା।
କିଂ ଚିତ୍ରଂ ନୃପ ଦେଵୀ ସା ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁସୁରାନପି । ନର୍ତଯତ୍ଯନିଶଂ ମାଯା ତ୍ରିଗୁଣାନପରାନ୍କିମୁ
ହେ ରାଜା, ଏହାର କଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଯେ ତିନି ଗୁଣମୟୀ ମାୟା ଦେବୀ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅବିରତ ନାଚାଉଛନ୍ତି—ଅନ୍ୟମାନେ ତ ଅଧିକ ଭାବରେ ନାଚିବେ।
ଗର୍ଭଵାସୋଦ୍ଭଵଂ ଦୁଃଖଂ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରସ୍ନାଯୁସଂଯୁତମ୍ । ଵିଷ୍ଣୋରାପାଦିତଂ ସମ୍ଯଗ୍ଯଯା ଵିଗତଲୀଲଯା
ଗର୍ଭରେ ରହିବା ଦୁଃଖ, ମଳ, ପେଶାବ ଓ ସ୍ନାୟୁ ମିଶିଥିବା ଯନ୍ତ୍ରଣା, ବିଷ୍ଣୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ, କୌଣସି ଖେଳ ଛାଡ଼ି।
ପୁରା ରାମାଵତାରେଽପି ନିର୍ଜରା ଵାନରାଃ କୃତାଃ । ଵିଦିତଂ ତେ ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦୁଃଖପାଶେନ ମୋହିତଃ
ପୂର୍ବରୁ ରାମ ଅବତାରରେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ବାନର ହୋଇଥିଲେ। ତୁମେ ଜାଣ, ବିଷ୍ଣୁ ଦୁଃଖର ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ଅହଂ ମମେତି ପାଶେନ ସୁଦୃଢେନ ନରାଧିପ । ଯୋଗିନୋ ମୁକ୍ତସଙ୍ଗାଶ୍ଚ ଭୁକ୍ତିକାମା ମୁମୁକ୍ଷଵଃ
ହେ ରାଜା, 'ମୁଁ' ଏବଂ 'ମୋର' ଭାବର ଦୃଢ଼ ବନ୍ଧନରେ ଯୋଗୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋହ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, ଭୋଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ଚାହାଁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧିଯାନ୍ତି।
ତାମେଵ ସମୁପାସନ୍ତେ ଦେଵୀଂ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୀଂ ଶିଵାମ୍ । ଯଦ୍ଭକ୍ତିଲେଶଲେଶାଂଶଲେଶଲେଶଲଵାଂଶକମ୍
ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମା' ଶିବାଙ୍କୁ, ଅତି ଅଳ୍ପ ଭକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକେ ଉପାସନା କରନ୍ତି।
ଲବ୍ଧ୍ଵା ମୁକ୍ତୋ ଭଵେଜ୍ଜନ୍ତୁସ୍ତାଂ ନ ସେଵେତ କୋ ଜନଃ । ଭୁଵନେଶୀତ୍ଯେଵ ଵକ୍ତ୍ରେ ଦଦାତି ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍
ତାଙ୍କୁ ଅଳ୍ପ ଭକ୍ତି ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରାଣୀ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ; ଏମିତି ମା'ଙ୍କୁ କିଏ ସେବା କରିବେ ନାହିଁ? ତିନି ଜଗତ ମା' ମୁଖରୁ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ମାଂ ପାହୀତ୍ଯସ୍ଯ ଵଚସୋ ଦେଯାଭାଵାଦୃଣାନ୍ଵିତା । ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯେତି ତସ୍ଯା ଦ୍ଵେ ରୂପେ ଜାନୀହି ପାର୍ଥିଵ
‘ମୋତେ ରକ୍ଷା କର’ ବୋଲି କାହାକୁ କୁହିବାକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ନଥିବାରୁ, ମା' ଋଣୀ ହୋଇ ରହନ୍ତି। ରାଜା, ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ରୂପ ଅଛି—ଏକଟି ଜ୍ଞାନ, ଅନ୍ୟଟି ଅଜ୍ଞାନ।
ଵିଦ୍ଯଯା ମୁଚ୍ଯତେ ଜନ୍ତୁର୍ବଧ୍ଯତେଽଵିଦ୍ଯଯା ପୁନଃ । ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ତସ୍ଯା ଵଶାନୁଗାଃ
ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ, ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ବନ୍ଧା ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଓ ରୁଦ୍ର—ସମସ୍ତେ ମା'ଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚଳନ୍ତି।
ଅଵତାରାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ଯନ୍ତ୍ରିତା ଇଵ ଦାମଭିଃ । କଦାଚିଚ୍ଚ ସୁଖଂ ଭୁଂକ୍ତେ ଵୈକୁଣ୍ଠେ କ୍ଷୀରସାଗରେ
ସମସ୍ତ ଅବତାରମାନେ ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ିଥାନ୍ତି, ଯେପରି ଦୌର୍ବଳ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ। କେବେ କେବେ ସେମାନେ ବୈକୁଣ୍ଠ କିମ୍ବା କ୍ଷୀରସାଗରରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
କଦାଚିତ୍କୁରୁତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ଦାନଵୈର୍ବଲଵତ୍ତରୈଃ । ହରିଃ କଦାଚିଦ୍ଯଜ୍ଞାନ୍ଵୈ ଵିତତାନ୍ପ୍ରକରୋତି ଚ
କେବେ କେବେ ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି; କେବେ କେବେ ହରି ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି।
କଦାଚିଚ୍ଚ ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ତୀର୍ଥେ ଚରତି ସୁଵ୍ରତ । କଦାଚିଚ୍ଛଯନେ ଶେତେ ଯୋଗନିଦ୍ରାମୁପାଶ୍ରିତଃ
କେବେ କେବେ ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧରି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି; କେବେ କେବେ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇ, ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି।
ନ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରଃ କଦାଚିଚ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ମଧୁସୂଦନଃ । ତଥା ବ୍ରହ୍ମା ତଥା ରୁଦ୍ରସ୍ତଥେନ୍ଦ୍ରୋ ଵରୁଣୋ ଯମଃ
ଭଗବାନ୍ ମଧୁସୂଦନ କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହଁନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ଯମ—ସମସ୍ତେ ଏହିପରି।
କୁବେରୋଽଗ୍ନୀ ରଵୀନ୍ଦୂ ଚ ତଥାନ୍ଯେ ସୁରସତ୍ତମାଃ । ମୁନଯଃ ସନକାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଵସିଷ୍ଠାଦ୍ଯାସ୍ତଥାପରେ
କୁବେର, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ, ସନକ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ।
ସର୍ଵେଽମ୍ବାଵଶଗା ନିତ୍ଯଂ ପାଞ୍ଚାଲୀଵ ନରସ୍ଯ ଚ । ନସି ପ୍ରୋତା ଯଥା ଗାଵୋ ଵିଚରନ୍ତି ଵଶାନୁଗାଃ
ସମସ୍ତେ ସଦା ମା'ଙ୍କ ଆଧୀନ, ଯେପରି ପାଞ୍ଚାଳୀ ନରମାନେ ପାଇଁ ଥିଲେ, କିମ୍ବା ଦଉରିରେ ବନ୍ଧା ଗାଈମାନେ ମାନେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଚଳନ୍ତି।