କୁଲଞ୍ଚ ଦ୍ଵିଜଶାପେନ କଥମୁତ୍ସାଦିତଂ ହରେଃ । ଭାରାଵତାରଣଂ କୃତ୍ଵା ଵାସୁଦେଵଃ ସନାତନଃ
ଭୂମିର ଭାର ହଟାଇଦେବା ପରେ, ଶାଶ୍ୱତ ବସୁଦେବଙ୍କ ଉପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କ ବଂଶ କିପରି ନଶ୍ଟ ହେଲା?
ଦେହଂ ମୁମୋଚ ତରସା ଜଗାମ ଚ ଦିଵଂ ହରିଃ । ପାପିଷ୍ଠାନାଞ୍ଚ ଭାରେଣ ଵ୍ଯାକୁଲାଭୂଚ୍ଚ ମେଦିନୀ
ହରି ତାଙ୍କ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀମାନଙ୍କ ଭାରରେ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା।
ତେ ହତା ଵାସୁଦେଵେନ ପାର୍ଥେନାମିତକର୍ମଣା । ଲୁଣ୍ଠିତା ଯୈର୍ହରେଃ ପତ୍ନ୍ଯସ୍ତେ କଥଂ ନ ନିପାତିତାଃ
ଏହି ପାପୀମାନେ ବସୁଦେବ ଓ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା ମାରାଗଲେ; ତଥାପି ହରିଙ୍କ ଜଣାନୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଲୁଟିଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ କିପରି ରକ୍ଷା ପାଇଲେ?
ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣସ୍ତଥା କର୍ଣୋ ବାହ୍ଲିକୋଽପ୍ଯଥ ପାର୍ଥିଵଃ । ଵୈରାଟୋଽଥ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵଃ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ, ବାହ୍ଲିକ ରାଜା, ବିରାଟ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ରାଜା—
ସୋମଦତ୍ତାଦଯଃ ସର୍ଵେ ନିହତାଃ ସମରେ ନୃପାଃ । ତେଷାମୁତ୍ତାରିତୋ ଭାରଶ୍ଚୌରାଣାଂ ନ ହୃତଃ କଥମ୍
ସୋମଦତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରାଗଲେ; ତେବେ ଚୋରମାନେ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଭାର କିପରି ହଟିଲା ନାହିଁ?
କୃଷ୍ଣପତ୍ନ୍ଯଃ କଥଂ ଦୁଃଖଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ପ୍ରାନ୍ତେ ପତିଵ୍ରତାଃ । ସନ୍ଦେହୋଽଯଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିତ୍ତେ ମେ ପରିଵର୍ତତେ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜଣାନୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପତିନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ସେମାନେ ଶେଷରେ କିପରି ଏତେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ? ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସନ୍ଦେହ ମୋ ମନରେ ବାରମ୍ବାର ଘୁରୁଛି।
ଵସୁଦେଵସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁତ୍ରଦୁଃଖେନ ତାପିତଃ । ତ୍ଯକ୍ତଵାନ୍ସ କଥଂ ପ୍ରାଣାନପମୃତ୍ଯୁଂ ଜଗାମ ହ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବସୁଦେବ, ପୁତ୍ରଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, କିପରି ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ହାସଲ କଲେ?
ପାଣ୍ଡଵା ଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତାଃ କୃଷ୍ଣେ ଚ ନିରତାଃ ସଦା । ତେ କଥଂ ଦୁଃଖଭୋକ୍ତାରୋ ହ୍ଯଭଵନ୍ମୁନିସତ୍ତମ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ; ତଥାପି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ କିପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ?
ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ମହାଭାଗା କଥଂ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଭାଗିନୀ । ଵେଦୀମଧ୍ଯାଚ୍ଚ ସଞ୍ଜାତା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯଂଶସମ୍ଭଵା କିଲ
ବେଦିକୁ ଉପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଅଂଶ ଥିବା, ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଦ୍ରୌପଦୀ କିପରି ଦୁଃଖର ଭାଗୀନୀ ହେଲେ?
ସଭାଯାଂ ସା ସମାନୀତା ରଜୋଦୋଷସମନ୍ଵିତା । ବାଲା ଦୁଃଶାସନେନାଥ କେଶଗ୍ରହଣକର୍ଶିତା
ସେ ସଭାରେ ଆଣାଯାଇଥିଲେ, ରଜସ୍ୱଳା ଥିବା ଦୋଷରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ତାଳେ ଦୁଃଶାସନ ତାଙ୍କର କେଶ ଧରି ଟାଣିଥିଲେ।
ପୀଡିତା ସିନ୍ଧୁରାଜ୍ଞାଥ ଵନମଧ୍ଯଗତା ସତୀ । ତଥୈଵ କୀଚକେନାପି ପୀଡିତା ରୁଦତୀ ଭୃଶମ୍
ସିନ୍ଧୁରାଜା ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଯାତନା ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ସତୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତିନି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିଲା; ଏହିପରି କୀଚକ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତିନି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କନ୍ଦୁଥିଲେ।
ପୁତ୍ରାଃ ପଞ୍ଚୈଵ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ନିହତା ଦ୍ରୌଣିନା ଗୃହେ । ସୁଭଦ୍ରାଯାଃ ସୁତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ବାଲ ଏଵ ନିପାତିତଃ
ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଘରେ ଦ୍ରୌଣିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଗଲେ, ଏବଂ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ପୁଅ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛୋଟବେଳେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ତଥା ଚ ଦେଵକୀପୁତ୍ରା ଷଟ୍ କଂସେନ ନିଷୂଦିତାଃ । ସମର୍ଥେନାପି ହରିଣା ଦୈଵଂ ନ କୃତମନ୍ଯଥା
ଏଭଳି ଦେବକୀଙ୍କ ଛଅ ପୁଅ କଂସ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଥିଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହରି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭାଗ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଭାବେ ହେଲା ନାହିଁ।
ଯାଦଵାନାଂ ତଥା ଶାପଃ ପ୍ରଭାସେ ନିଧନଂ ପୁନଃ । କୁଲକ୍ଷଯସ୍ତଥା ତୀଵ୍ରସ୍ତତ୍ପତ୍ନୀନାଞ୍ଚ ଲୁଣ୍ଠନମ୍
ଏହିପରି ଯାଦବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶାପ ପଡ଼ି ପ୍ରଭାସରେ ସେମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ, ବଂଶର ଭୟଙ୍କର ସଂହାର ହେଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଜଣାନୀମାନେ ଲୁଟିଯାଇଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁନା ଚେଶ୍ଵରେଣାପି ସାକ୍ଷାନ୍ନାରାଯଣେନ ଚ । ଉଗ୍ରସେନସ୍ଯ ସେଵା ଵୈ ଦାସଵତ୍ସତତଂ କୃତା
ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦାସ ପରି ସଦା ସେବା କରିଥିଲେ।
ସନ୍ଦେହୋଽଯଂ ମହାଭାଗ ତତ୍ର ନାରାଯଣେ ମୁନୌ । ସର୍ଵଜନ୍ତୁସମାନତ୍ଵଂ ଵ୍ଯଵହାରେ ନିରନ୍ତରମ୍
ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି ନାରାୟଣ ମୁନି ବିଷୟରେ ମୋର ଏକ ସନ୍ଦେହ ଅଛି—ସେ ସବୁ ସତ୍ତ୍ୱଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ଭାବରେ କାହିଁକି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି?
ହର୍ଷଶୋକାଦଯୋ ଭାଵାଃ ସର୍ଵେଷାଂ ସଦୃଶାଃ କଥମ୍ । ଈଶ୍ଵରସ୍ଯ ହରେର୍ଜାତା କଥମପ୍ଯନ୍ଯଥା ଗତିଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଆନନ୍ଦ, ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବ କିପରି ଉପଜେ? ଏବଂ ଭଗବାନ୍ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ଏହାର ଫଳ କିପରି ଭିନ୍ନ ହେବ?
ତସ୍ମାଦ୍ଵିସ୍ତରତୋ ବ୍ରୂହି କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚରିତଂ ମହତ୍ । ଅଲୌକିକେନ ହରିଣା କୃତଂ କର୍ମ ମହୀତଲେ
ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ମୋତେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଲୌକିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଏହି ପୃଥିବୀରେ କେମିତି କରିଥିଲେ, ସେଥିରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ।
ହତା ଆଯୁଃକ୍ଷଯେ ଦୈତ୍ଯାଃ କ୍ଲେଶେନ ମହତା ପୁନଃ । କ୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯଶକ୍ତିଃ ପ୍ରଥିତା ହରିଣା ମୁନିସତ୍ତମ
ଦାନବମାନେ ଜୀବନ ଶେଷରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ସେତେବେଳେ ହରିଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶକ୍ତି ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ କେଉଁଠି ଥିଲା, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ?
ରୁକ୍ମିଣୀହରଣେ ନୂନଂ ଗୃହୀତ୍ଵାଥ ପଲାଯନମ୍ । କୃତଂ ହି ଵାସୁଦେଵେନ ଚୌରଵଚ୍ଚରିତଂ ତଦା
ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ହରିବା ବେଳେ ବାସୁଦେବ ସେଉଁଠି ଚୋର ପରି ନେଇ ଦୌଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ମଥୁରାମଣ୍ଡଲଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସମୃଦ୍ଧଂ କୁଲସମ୍ମତମ୍ । ଜରାସନ୍ଧଭଯାତ୍ତେନ ଦ୍ଵାରକାଗମନଂ କୃତମ୍
ମଥୁରା ମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ ଭୂମିକୁ ଛାଡ଼ି, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଭୟରୁ ସେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ।
ତଦା କେନାପି ନ ଜ୍ଞାତୋ ଭଗଵାନ୍ହରିରୀଶ୍ଵରଃ । କିଞ୍ଚିତ୍ପ୍ରବ୍ରୂହି ମେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କାରଣଂ ଵ୍ରଜଗୋପନମ୍
ସେ ସମୟରେ କେହି ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ହରିଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ବ୍ରଜରେ ଗୋପାଳ ହେବାର କାରଣ କଣ ଥିଲା, ମୋତେ କହ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵଃ ସନ୍ଦେହା ଵାସଵୀସୁତ । ନାଶଯାଦ୍ଯ ମହାଭାଗ ସର୍ଵଜ୍ଞୋଽସି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ହେ ବାସବୀପୁତ୍ର, ଏହିପରି ଅନେକ ସନ୍ଦେହ ମୋର ମନରେ ଉପଜୁଛି। ହେ ମହାଭାଗ, ତୁମେ ସବୁଜଣା, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜି ଏହାକୁ ଦୂର କର।
ଗୋପ୍ଯସ୍ତଥୈକଃ ସନ୍ଦେହୋ ହୃଦଯାନ୍ନ ନିଵର୍ତତେ । ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯାଃ ପଞ୍ଚଭର୍ତୃତ୍ଵଂ ଲୋକେ କିଂ ନ ଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍
ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଏକ ସନ୍ଦେହ ମନରୁ ଯାଉନାହିଁ—ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପଞ୍ଚଟି ପତି ଥିବାକୁ ଲୋକେ କାହିଁକି ଅପମାନଜନକ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ?
ସଦାଚାରଂ ପ୍ରମାଣଂ ହି ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ । ପଶୁଧର୍ମଃ କଥଂ ତୈସ୍ତୁ ସମର୍ଥୈରପି ସଂଶ୍ରିତଃ
ପଣ୍ଡିତମାନେ ନୀତିକୁ ମୂଳ୍ୟ ମାନନ୍ତି; ତେବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ କିପରି ପଶୁସ୍ୱଭାବ ଅନୁସରିଲେ?
ଭୀଷ୍ମେଣାପି କୃତଂ କିଂ ଵା ଦେଵରୂପେଣ ଭୂତଲେ । ଗୋଲକୌ ତୌ ସମୁତ୍ପାଦ୍ଯ ଯତ୍ତୁ ଵଂଶସ୍ଯ ରକ୍ଷଣମ୍
ଭୀଷ୍ମ ଦେବତା ରୂପେ ପୃଥିବୀରେ କଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେଇ ଦୁଇଟି ଗୋଲକ ସୃଷ୍ଟି କରି ବଂଶକୁ କିପରି ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ?
ଧିଗ୍ଧର୍ମନିର୍ଣଯଃ କାମଂ ମୁନିଭିଃ ପରିଦର୍ଶିତଃ । ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ପୁତ୍ରୋତ୍ପାଦନଲକ୍ଷଣଃ
ମୁନିମାନେ ଯେପରି ଧର୍ମ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଯେପରି ଉପାୟରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଏହା ନିନ୍ଦାନୀୟ।
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପ୍ରତି ଵିଷ୍ଣୁଵାକ୍ଯମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚରିତଂ ମହତ୍ । ଅଵତାରକାରଣଂ ଚୈଵ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚରିତମଦ୍ଭୁତମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଶୁଣ, ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମହାତ୍ମ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଅବତାରର କାରଣ ଓ ଦେବୀଙ୍କ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାହାଣୀ କହିବି।
ଧରୈକଦା ଭରାକ୍ରାନ୍ତା ରୁଦତୀ ଚାତିକର୍ଶିତା । ଗୋରୂପଧାରିଣୀ ଦୀନା ଭୀତାଗଚ୍ଛତ୍ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍
ଏକଥର ଭୂମି ଭାରରେ ଦବିଯାଇ, ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ଓ କନ୍ଦୁଥିବା ଦୁଃଖିତ ଗାଈ ରୂପେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦେବଲୋକକୁ ଗଲେ।
ପୃଷ୍ଟା ଶକ୍ରେଣ କିଂ ତେଽଦ୍ଯ ଵର୍ତତେ ଭଯମିତ୍ଯଥ । କେନ ଵୈ ପୀଡିତାସି ତ୍ଵଂ କିଂ ତେ ଦୁଃଖଂ ଵସୁନ୍ଧରେ
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପଚାରିଲେ: 'ତୁମକୁ ଏଇଁ ଦିନ କଣ ଭୟ ଲାଗୁଛି? କିଏ ତୁମକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି? ତୁମର ଦୁଃଖ କଣ, ହେ ଭୂମି?'