ଆଶ୍ରୁତ୍ଯ ମଘଵାଂସ୍ତାଭ୍ଯୋ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ଵିସ୍ତରାତ୍ । ତୁଷ୍ଟାଵ ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ନାରୀର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଥୋର୍ଵଶୀଃ
ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ଶୁଣି, ମଘବାନ୍ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ସେ ମହିଳାମାନେ ଓ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ଅହୋ ଧୈର୍ଯଂ ମୁନେଃ କାମଂ ତଥୈଵ ଚ ତପୋବଲମ୍ । ଯେନୋର୍ଵଶ୍ଯଃ ସ୍ଵତପସା ତାଦୃଗ୍ରୂପାଃ ପ୍ରକଲ୍ପିତାଃ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ହେଉ, କେତେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ତପୋବଳ ଏହି ମୁନିଙ୍କର! ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏପରି ସୁନ୍ଦର ଉର୍ବଶୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି।'
ଇତି ସ୍ତୁତ୍ଵା ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ବଭୂଵ ସୁରରାଟ୍ ତତଃ । ନାରାଯଣୋଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ତପସ୍ଯଭିରତୋଽଭଵତ୍
ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଏବଂ ନାରାୟଣ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ତପସ୍ୟା କରିବାରେ ଲାଗି ରହିଲେ।
ଇତ୍ଯେତତ୍ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ମୁନେର୍ଵୃତ୍ତାନ୍ତମଦ୍ଭୁତମ୍ । ନାରାଯଣସ୍ଯ ସକଲଂ ନରସ୍ଯ ଚ ମହାମୁନେଃ
ଏଭଳି ମୁନିଙ୍କର, ନାରାୟଣ ଓ ମହାମୁନି ନରଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା କଥା ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଛି।
ତୌ ହି କୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନୌ ଵୀରୌ ଭୂଭାରହରଣାଯ ଚ । ଜାତୌ ତୌ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୃଗୋଃ ଶାପଵଶାଦିହ
ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଶୂରବୀର—କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ—ଭୃଗୁଙ୍କର ଶାପର ପ୍ରଭାବରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ରାଜୋଵାଚ କୃଷ୍ଣାଵତାରଚରିତଂ ଵିସ୍ତରେଣ ଵଦସ୍ଵ ମେ । ସନ୍ଦେହୋ ମମ ଚିତ୍ତେଽସ୍ତି ତଂ ନିଵାରଯ ମାନଦ
ରାଜା କହିଲେ: 'ମୋତେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅବତାର ଘଟଣା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ; ମୋ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଅଛି—ସେଥିପାଇଁ ଦୟାକରି ଦୂର କର।'
ଯଯୋଃ ପୁତ୍ରତ୍ଵମାପନ୍ନୌ ହର୍ଯନନ୍ତୌ ମହାବଲୌ । ଦେଵକୀଵସୁଦେଵୌ ତୌ ଦୁଃଖଭାଜୌ କଥଂ ମୁନେ
ହେ ମୁନି, ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହରି ଓ ଅନନ୍ତ, ତଥାପି ସେମାନେ କିପରି ଏତେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ?
କଂସେନ ନିଗଡେ ବଦ୍ଧୌ ପୀଡିତୌ ବହୁଵତ୍ସରାନ୍ । ଯଯୋଃ ପୁତ୍ରୋ ହରିଃ ସାକ୍ଷାତ୍ତପସା ତୋଷିତୋଽଭଵତ୍
କଂସ ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧି ଦୁଃଖ ଦେଲା; ତଥାପି ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହରି, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଜାତୋଽସୌ ମଥୁରାଯାଂ ତୁ ଗୋକୁଲେ ସ କଥଂ ଗତଃ । କଂସଂ ହତ୍ଵା ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ନିଵାସଂ କୃତଵାନ୍କଥମ୍
ସେ ମଥୁରାରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କିନ୍ତୁ କିପରି ଗୋକୁଳକୁ ଗଲେ? ଏବଂ କଂସକୁ ମାରିବା ପରେ କିପରି ଦ୍ୱାରକାରେ ବସିବାକୁ ଆସିଲେ?
ପିତ୍ରାଦିସେଵିତଂ ଦେଶଂ ସମୃଦ୍ଧଂ ପାଵନଂ କିଲ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେଶାନ୍ତରେଽନାର୍ଯେ ଗତଵାନ୍ସ କଥଂ ହରିଃ
ପିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେବା କରୁଥିବା, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଦେଶକୁ ଛାଡ଼ି, ହରି କିପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ଅସଭ୍ୟ ଦେଶକୁ ଗଲେ?
କୁଲଞ୍ଚ ଦ୍ଵିଜଶାପେନ କଥମୁତ୍ସାଦିତଂ ହରେଃ । ଭାରାଵତାରଣଂ କୃତ୍ଵା ଵାସୁଦେଵଃ ସନାତନଃ
ଭୂମିର ଭାର ହଟାଇଦେବା ପରେ, ଶାଶ୍ୱତ ବସୁଦେବଙ୍କ ଉପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କ ବଂଶ କିପରି ନଶ୍ଟ ହେଲା?
ଦେହଂ ମୁମୋଚ ତରସା ଜଗାମ ଚ ଦିଵଂ ହରିଃ । ପାପିଷ୍ଠାନାଞ୍ଚ ଭାରେଣ ଵ୍ଯାକୁଲାଭୂଚ୍ଚ ମେଦିନୀ
ହରି ତାଙ୍କ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀମାନଙ୍କ ଭାରରେ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା।
ତେ ହତା ଵାସୁଦେଵେନ ପାର୍ଥେନାମିତକର୍ମଣା । ଲୁଣ୍ଠିତା ଯୈର୍ହରେଃ ପତ୍ନ୍ଯସ୍ତେ କଥଂ ନ ନିପାତିତାଃ
ଏହି ପାପୀମାନେ ବସୁଦେବ ଓ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା ମାରାଗଲେ; ତଥାପି ହରିଙ୍କ ଜଣାନୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଲୁଟିଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ କିପରି ରକ୍ଷା ପାଇଲେ?
ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣସ୍ତଥା କର୍ଣୋ ବାହ୍ଲିକୋଽପ୍ଯଥ ପାର୍ଥିଵଃ । ଵୈରାଟୋଽଥ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵଃ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ, ବାହ୍ଲିକ ରାଜା, ବିରାଟ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ରାଜା—
ସୋମଦତ୍ତାଦଯଃ ସର୍ଵେ ନିହତାଃ ସମରେ ନୃପାଃ । ତେଷାମୁତ୍ତାରିତୋ ଭାରଶ୍ଚୌରାଣାଂ ନ ହୃତଃ କଥମ୍
ସୋମଦତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରାଗଲେ; ତେବେ ଚୋରମାନେ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଭାର କିପରି ହଟିଲା ନାହିଁ?
କୃଷ୍ଣପତ୍ନ୍ଯଃ କଥଂ ଦୁଃଖଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ପ୍ରାନ୍ତେ ପତିଵ୍ରତାଃ । ସନ୍ଦେହୋଽଯଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିତ୍ତେ ମେ ପରିଵର୍ତତେ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜଣାନୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପତିନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ସେମାନେ ଶେଷରେ କିପରି ଏତେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ? ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସନ୍ଦେହ ମୋ ମନରେ ବାରମ୍ବାର ଘୁରୁଛି।
ଵସୁଦେଵସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁତ୍ରଦୁଃଖେନ ତାପିତଃ । ତ୍ଯକ୍ତଵାନ୍ସ କଥଂ ପ୍ରାଣାନପମୃତ୍ଯୁଂ ଜଗାମ ହ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବସୁଦେବ, ପୁତ୍ରଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, କିପରି ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ହାସଲ କଲେ?
ପାଣ୍ଡଵା ଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତାଃ କୃଷ୍ଣେ ଚ ନିରତାଃ ସଦା । ତେ କଥଂ ଦୁଃଖଭୋକ୍ତାରୋ ହ୍ଯଭଵନ୍ମୁନିସତ୍ତମ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ; ତଥାପି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ କିପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ?
ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ମହାଭାଗା କଥଂ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଭାଗିନୀ । ଵେଦୀମଧ୍ଯାଚ୍ଚ ସଞ୍ଜାତା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯଂଶସମ୍ଭଵା କିଲ
ବେଦିକୁ ଉପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଅଂଶ ଥିବା, ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଦ୍ରୌପଦୀ କିପରି ଦୁଃଖର ଭାଗୀନୀ ହେଲେ?
ସଭାଯାଂ ସା ସମାନୀତା ରଜୋଦୋଷସମନ୍ଵିତା । ବାଲା ଦୁଃଶାସନେନାଥ କେଶଗ୍ରହଣକର୍ଶିତା
ସେ ସଭାରେ ଆଣାଯାଇଥିଲେ, ରଜସ୍ୱଳା ଥିବା ଦୋଷରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ତାଳେ ଦୁଃଶାସନ ତାଙ୍କର କେଶ ଧରି ଟାଣିଥିଲେ।
ପୀଡିତା ସିନ୍ଧୁରାଜ୍ଞାଥ ଵନମଧ୍ଯଗତା ସତୀ । ତଥୈଵ କୀଚକେନାପି ପୀଡିତା ରୁଦତୀ ଭୃଶମ୍
ସିନ୍ଧୁରାଜା ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଯାତନା ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ସତୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତିନି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିଲା; ଏହିପରି କୀଚକ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତିନି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କନ୍ଦୁଥିଲେ।
ପୁତ୍ରାଃ ପଞ୍ଚୈଵ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ନିହତା ଦ୍ରୌଣିନା ଗୃହେ । ସୁଭଦ୍ରାଯାଃ ସୁତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ବାଲ ଏଵ ନିପାତିତଃ
ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଘରେ ଦ୍ରୌଣିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଗଲେ, ଏବଂ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ପୁଅ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛୋଟବେଳେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ତଥା ଚ ଦେଵକୀପୁତ୍ରା ଷଟ୍ କଂସେନ ନିଷୂଦିତାଃ । ସମର୍ଥେନାପି ହରିଣା ଦୈଵଂ ନ କୃତମନ୍ଯଥା
ଏଭଳି ଦେବକୀଙ୍କ ଛଅ ପୁଅ କଂସ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଥିଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହରି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭାଗ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଭାବେ ହେଲା ନାହିଁ।
ଯାଦଵାନାଂ ତଥା ଶାପଃ ପ୍ରଭାସେ ନିଧନଂ ପୁନଃ । କୁଲକ୍ଷଯସ୍ତଥା ତୀଵ୍ରସ୍ତତ୍ପତ୍ନୀନାଞ୍ଚ ଲୁଣ୍ଠନମ୍
ଏହିପରି ଯାଦବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶାପ ପଡ଼ି ପ୍ରଭାସରେ ସେମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ, ବଂଶର ଭୟଙ୍କର ସଂହାର ହେଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଜଣାନୀମାନେ ଲୁଟିଯାଇଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁନା ଚେଶ୍ଵରେଣାପି ସାକ୍ଷାନ୍ନାରାଯଣେନ ଚ । ଉଗ୍ରସେନସ୍ଯ ସେଵା ଵୈ ଦାସଵତ୍ସତତଂ କୃତା
ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦାସ ପରି ସଦା ସେବା କରିଥିଲେ।
ସନ୍ଦେହୋଽଯଂ ମହାଭାଗ ତତ୍ର ନାରାଯଣେ ମୁନୌ । ସର୍ଵଜନ୍ତୁସମାନତ୍ଵଂ ଵ୍ଯଵହାରେ ନିରନ୍ତରମ୍
ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି ନାରାୟଣ ମୁନି ବିଷୟରେ ମୋର ଏକ ସନ୍ଦେହ ଅଛି—ସେ ସବୁ ସତ୍ତ୍ୱଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ଭାବରେ କାହିଁକି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି?
ହର୍ଷଶୋକାଦଯୋ ଭାଵାଃ ସର୍ଵେଷାଂ ସଦୃଶାଃ କଥମ୍ । ଈଶ୍ଵରସ୍ଯ ହରେର୍ଜାତା କଥମପ୍ଯନ୍ଯଥା ଗତିଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଆନନ୍ଦ, ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବ କିପରି ଉପଜେ? ଏବଂ ଭଗବାନ୍ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ଏହାର ଫଳ କିପରି ଭିନ୍ନ ହେବ?
ତସ୍ମାଦ୍ଵିସ୍ତରତୋ ବ୍ରୂହି କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚରିତଂ ମହତ୍ । ଅଲୌକିକେନ ହରିଣା କୃତଂ କର୍ମ ମହୀତଲେ
ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ମୋତେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଲୌକିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଏହି ପୃଥିବୀରେ କେମିତି କରିଥିଲେ, ସେଥିରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ।
ହତା ଆଯୁଃକ୍ଷଯେ ଦୈତ୍ଯାଃ କ୍ଲେଶେନ ମହତା ପୁନଃ । କ୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯଶକ୍ତିଃ ପ୍ରଥିତା ହରିଣା ମୁନିସତ୍ତମ
ଦାନବମାନେ ଜୀବନ ଶେଷରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ସେତେବେଳେ ହରିଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶକ୍ତି ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ କେଉଁଠି ଥିଲା, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ?
ରୁକ୍ମିଣୀହରଣେ ନୂନଂ ଗୃହୀତ୍ଵାଥ ପଲାଯନମ୍ । କୃତଂ ହି ଵାସୁଦେଵେନ ଚୌରଵଚ୍ଚରିତଂ ତଦା
ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ହରିବା ବେଳେ ବାସୁଦେବ ସେଉଁଠି ଚୋର ପରି ନେଇ ଦୌଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।