ଅସ୍ମିଞ୍ଜନ୍ମନି ଚାର୍ଵଂଗ୍ଯଃ କୃତସଂକଲ୍ପଵାନହମ୍ । ଆଵାଭ୍ଯାଞ୍ଚ ନ କର୍ତଵ୍ଯଃ ସର୍ଵଥା ଦାରସଂଗ୍ରହଃ
ଏହି ଜନ୍ମରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ, ମୁଁ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରିଛି; ଆମେ ଦୁଇଜଣେ କେବେ ବି ଏହି ଜୀବନରେ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ତ୍ରିଦିଵଂ କୃପାଂ କୃତ୍ଵା ମମୋପରି । ଧର୍ମଜ୍ଞା ନ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତି ଵ୍ରତଭଙ୍ଗଂ ପରସ୍ଯ ଵୈ
ତେଣୁ ମୋପରି କୃପା କରି, ତମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଯାଅ; ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବାମାନେ କେବେ ବି ଅନ୍ୟର ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଶୃଙ୍ଗାରେଽସ୍ମିନ୍ ରସେ ନୂନଂ ସ୍ଥାଯୀଭାଵୋ ରତିଃ ସ୍ମୃତଃ । କଥଂ କରୋମି ସମ୍ବନ୍ଧଂ ତଦଭାଵେ ସୁଲୋଚନାଃ
ପ୍ରେମର ଏହି ରସରେ ମୂଳ ଭାବ ହେଉଛି ରତି; ଏହା ନଥିଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦର ନୟନବତୀମାନେ, କିପରି ମୁଁ ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ିପାରିବି?
କାରଣେନ ଵିନା କାର୍ଯଂ ନ ଭଵେଦିତି ନିଶ୍ଚଯଃ । କଵିଭିଃ କଥିତଂ ଶାସ୍ତ୍ରେ ସ୍ଥାଯୀଭାଵୋ ରସଃ କିଲ
କୌଣସି କାରଣ ଛଡ଼ି କୌଣସି କାମ ହୁଏନାହିଁ—ଏହି ନିଶ୍ଚୟ; କବିମାନେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମୂଳ ଭାବଟିଏ ହେଉଛି ରସ।
ଧନ୍ଯଃ ସୁଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗଃ ସଭାଗ୍ଯୋଽହଂ ଧରାତଲେ । ପ୍ରୀତିପାତ୍ରଂ ଯତୋ ଜାତୋ ଭଵତୀନାମକୃତ୍ରିମମ୍
ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କାରଣ ତୁମମାନେ ମୋତେ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଭାବରେ ପ୍ରେମ କରିଛ।
ଭଵତୀଭିଃ କୃପାଂ କୃତ୍ଵା ରକ୍ଷଣୀଯଂ ଵ୍ରତଂ ମମ । ଭଵିଷ୍ଯାମି ମହାଭାଗାଃ ପତିରପ୍ଯନ୍ଯଜନ୍ମନି
ତୁମମାନେ କୃପା କରି, ମୋର ବ୍ରତକୁ ରକ୍ଷା କର; ଆଉ ଜନ୍ମରେ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀମାନେ, ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କର ପତି ହେବି।
ଅଷ୍ଟାଵିଂଶେ ଵିଶାଲାକ୍ଷ୍ଯୋ ଦ୍ଵାପରେଽସ୍ମିନ୍ଧରାତଲେ । ଦେଵାନାଂ କାର୍ଯସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵଥା
ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ ଦ୍ୱାପରରେ, ହେ ବିଶାଳନୟନୀମାନେ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ଦେବମାନଙ୍କର କାମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେବି।
ତଦା ଭଵତ୍ଯୋ ମଦ୍ଦାରାଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଜନ୍ମ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ଭୂପତୀନାଂ ସୁତା ଭୂତ୍ଵା ପଲୀଭାଵଂ ଗମିଷ୍ଯଥ
ସେତେବେଳେ, ତୁମମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ରାଜାମାନଙ୍କର କନ୍ୟା ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇ, ମୋର ଦାରା ହେବ।
ଇତ୍ଯାଶ୍ଵାସ୍ଯ ହରିସ୍ତାସ୍ତୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ଯ ପରିଗ୍ରହମ୍ । ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍ସ ଭଗଵାଞ୍ଜଗ୍ମୁଶ୍ଚ ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ
ଏଭଳି ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ହରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ ଯେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ; ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ଏଵଂ ଵିସର୍ଜିତାସ୍ତେନ ଗତାଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ତଦାଙ୍ଗନାଃ । ଶକ୍ରାଯ କଥଯାମାସୁଃ କାରଣଂ ସକଲଂ ପୁନଃ
ଏଭଳି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଦାୟ ହୋଇ, ସେ ମହିଳାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାରଣଟିଏ ପୁଣିଥରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆଶ୍ରୁତ୍ଯ ମଘଵାଂସ୍ତାଭ୍ଯୋ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ଵିସ୍ତରାତ୍ । ତୁଷ୍ଟାଵ ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ନାରୀର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଥୋର୍ଵଶୀଃ
ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ଶୁଣି, ମଘବାନ୍ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ସେ ମହିଳାମାନେ ଓ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ଅହୋ ଧୈର୍ଯଂ ମୁନେଃ କାମଂ ତଥୈଵ ଚ ତପୋବଲମ୍ । ଯେନୋର୍ଵଶ୍ଯଃ ସ୍ଵତପସା ତାଦୃଗ୍ରୂପାଃ ପ୍ରକଲ୍ପିତାଃ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ହେଉ, କେତେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ତପୋବଳ ଏହି ମୁନିଙ୍କର! ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏପରି ସୁନ୍ଦର ଉର୍ବଶୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି।'
ଇତି ସ୍ତୁତ୍ଵା ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ବଭୂଵ ସୁରରାଟ୍ ତତଃ । ନାରାଯଣୋଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ତପସ୍ଯଭିରତୋଽଭଵତ୍
ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଏବଂ ନାରାୟଣ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ତପସ୍ୟା କରିବାରେ ଲାଗି ରହିଲେ।
ଇତ୍ଯେତତ୍ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ମୁନେର୍ଵୃତ୍ତାନ୍ତମଦ୍ଭୁତମ୍ । ନାରାଯଣସ୍ଯ ସକଲଂ ନରସ୍ଯ ଚ ମହାମୁନେଃ
ଏଭଳି ମୁନିଙ୍କର, ନାରାୟଣ ଓ ମହାମୁନି ନରଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା କଥା ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଛି।
ତୌ ହି କୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନୌ ଵୀରୌ ଭୂଭାରହରଣାଯ ଚ । ଜାତୌ ତୌ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୃଗୋଃ ଶାପଵଶାଦିହ
ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଶୂରବୀର—କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ—ଭୃଗୁଙ୍କର ଶାପର ପ୍ରଭାବରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ରାଜୋଵାଚ କୃଷ୍ଣାଵତାରଚରିତଂ ଵିସ୍ତରେଣ ଵଦସ୍ଵ ମେ । ସନ୍ଦେହୋ ମମ ଚିତ୍ତେଽସ୍ତି ତଂ ନିଵାରଯ ମାନଦ
ରାଜା କହିଲେ: 'ମୋତେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅବତାର ଘଟଣା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ; ମୋ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଅଛି—ସେଥିପାଇଁ ଦୟାକରି ଦୂର କର।'
ଯଯୋଃ ପୁତ୍ରତ୍ଵମାପନ୍ନୌ ହର୍ଯନନ୍ତୌ ମହାବଲୌ । ଦେଵକୀଵସୁଦେଵୌ ତୌ ଦୁଃଖଭାଜୌ କଥଂ ମୁନେ
ହେ ମୁନି, ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହରି ଓ ଅନନ୍ତ, ତଥାପି ସେମାନେ କିପରି ଏତେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ?
କଂସେନ ନିଗଡେ ବଦ୍ଧୌ ପୀଡିତୌ ବହୁଵତ୍ସରାନ୍ । ଯଯୋଃ ପୁତ୍ରୋ ହରିଃ ସାକ୍ଷାତ୍ତପସା ତୋଷିତୋଽଭଵତ୍
କଂସ ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧି ଦୁଃଖ ଦେଲା; ତଥାପି ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହରି, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଜାତୋଽସୌ ମଥୁରାଯାଂ ତୁ ଗୋକୁଲେ ସ କଥଂ ଗତଃ । କଂସଂ ହତ୍ଵା ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ନିଵାସଂ କୃତଵାନ୍କଥମ୍
ସେ ମଥୁରାରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କିନ୍ତୁ କିପରି ଗୋକୁଳକୁ ଗଲେ? ଏବଂ କଂସକୁ ମାରିବା ପରେ କିପରି ଦ୍ୱାରକାରେ ବସିବାକୁ ଆସିଲେ?
ପିତ୍ରାଦିସେଵିତଂ ଦେଶଂ ସମୃଦ୍ଧଂ ପାଵନଂ କିଲ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେଶାନ୍ତରେଽନାର୍ଯେ ଗତଵାନ୍ସ କଥଂ ହରିଃ
ପିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେବା କରୁଥିବା, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଦେଶକୁ ଛାଡ଼ି, ହରି କିପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ଅସଭ୍ୟ ଦେଶକୁ ଗଲେ?
କୁଲଞ୍ଚ ଦ୍ଵିଜଶାପେନ କଥମୁତ୍ସାଦିତଂ ହରେଃ । ଭାରାଵତାରଣଂ କୃତ୍ଵା ଵାସୁଦେଵଃ ସନାତନଃ
ଭୂମିର ଭାର ହଟାଇଦେବା ପରେ, ଶାଶ୍ୱତ ବସୁଦେବଙ୍କ ଉପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କ ବଂଶ କିପରି ନଶ୍ଟ ହେଲା?
ଦେହଂ ମୁମୋଚ ତରସା ଜଗାମ ଚ ଦିଵଂ ହରିଃ । ପାପିଷ୍ଠାନାଞ୍ଚ ଭାରେଣ ଵ୍ଯାକୁଲାଭୂଚ୍ଚ ମେଦିନୀ
ହରି ତାଙ୍କ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀମାନଙ୍କ ଭାରରେ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା।
ତେ ହତା ଵାସୁଦେଵେନ ପାର୍ଥେନାମିତକର୍ମଣା । ଲୁଣ୍ଠିତା ଯୈର୍ହରେଃ ପତ୍ନ୍ଯସ୍ତେ କଥଂ ନ ନିପାତିତାଃ
ଏହି ପାପୀମାନେ ବସୁଦେବ ଓ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା ମାରାଗଲେ; ତଥାପି ହରିଙ୍କ ଜଣାନୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଲୁଟିଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ କିପରି ରକ୍ଷା ପାଇଲେ?
ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣସ୍ତଥା କର୍ଣୋ ବାହ୍ଲିକୋଽପ୍ଯଥ ପାର୍ଥିଵଃ । ଵୈରାଟୋଽଥ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵଃ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ, ବାହ୍ଲିକ ରାଜା, ବିରାଟ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ରାଜା—
ସୋମଦତ୍ତାଦଯଃ ସର୍ଵେ ନିହତାଃ ସମରେ ନୃପାଃ । ତେଷାମୁତ୍ତାରିତୋ ଭାରଶ୍ଚୌରାଣାଂ ନ ହୃତଃ କଥମ୍
ସୋମଦତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରାଗଲେ; ତେବେ ଚୋରମାନେ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଭାର କିପରି ହଟିଲା ନାହିଁ?
କୃଷ୍ଣପତ୍ନ୍ଯଃ କଥଂ ଦୁଃଖଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ପ୍ରାନ୍ତେ ପତିଵ୍ରତାଃ । ସନ୍ଦେହୋଽଯଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିତ୍ତେ ମେ ପରିଵର୍ତତେ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜଣାନୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପତିନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ସେମାନେ ଶେଷରେ କିପରି ଏତେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ? ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସନ୍ଦେହ ମୋ ମନରେ ବାରମ୍ବାର ଘୁରୁଛି।
ଵସୁଦେଵସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁତ୍ରଦୁଃଖେନ ତାପିତଃ । ତ୍ଯକ୍ତଵାନ୍ସ କଥଂ ପ୍ରାଣାନପମୃତ୍ଯୁଂ ଜଗାମ ହ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବସୁଦେବ, ପୁତ୍ରଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, କିପରି ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ହାସଲ କଲେ?
ପାଣ୍ଡଵା ଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତାଃ କୃଷ୍ଣେ ଚ ନିରତାଃ ସଦା । ତେ କଥଂ ଦୁଃଖଭୋକ୍ତାରୋ ହ୍ଯଭଵନ୍ମୁନିସତ୍ତମ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ; ତଥାପି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ କିପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ?
ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ମହାଭାଗା କଥଂ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଭାଗିନୀ । ଵେଦୀମଧ୍ଯାଚ୍ଚ ସଞ୍ଜାତା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯଂଶସମ୍ଭଵା କିଲ
ବେଦିକୁ ଉପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଅଂଶ ଥିବା, ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଦ୍ରୌପଦୀ କିପରି ଦୁଃଖର ଭାଗୀନୀ ହେଲେ?
ସଭାଯାଂ ସା ସମାନୀତା ରଜୋଦୋଷସମନ୍ଵିତା । ବାଲା ଦୁଃଶାସନେନାଥ କେଶଗ୍ରହଣକର୍ଶିତା
ସେ ସଭାରେ ଆଣାଯାଇଥିଲେ, ରଜସ୍ୱଳା ଥିବା ଦୋଷରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ତାଳେ ଦୁଃଶାସନ ତାଙ୍କର କେଶ ଧରି ଟାଣିଥିଲେ।