ମା ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଭଯଂ ତେଷାଂ ମଦ୍ଭକ୍ତାନାଂ ଭଵେଦିତି । ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିମାସ୍ଥାଯ ଜଯନ୍ତୀଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ
‘ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ନ ହେଉନ୍ତୁ’, ଏହିଭଳି ଭାବି, ନିଜେ ଧୀର ହୋଇ, ସେ ଜୟନ୍ତୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦେଵାନେଵୋପସଂଯାନ୍ତି ପୁତ୍ରା ମେ ଚାରୁଲୋଚନେ । ସମଯସ୍ତେଽଦ୍ଯ ସମ୍ପୂର୍ଣୋ ଜାତୋଽଯଂ ଦଶଵାର୍ଷିକଃ
‘ସୁନ୍ଦର ନୟନବତୀ, ଦେବତାମାନେ ଆସୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୋର ଦଶ ବର୍ଷର ବ୍ରତ ଏବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।’
ତସ୍ମାଦ୍ ଗଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଦେଵି ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଯାଜ୍ଯାନ୍ସୁମଧ୍ଯମେ । ପୁନରେଵାଗମିଷ୍ଯାମି ତଵାନ୍ତିକମନୁଦ୍ରୁତଃ
‘ସେଥିପାଇଁ, ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେକୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛି। ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ତୁମ ପାଖକୁ ପୁଣି ଫେରିଆସିବି।’
ତଥେତି ତମୁଵାଚାଥ ଜଯନ୍ତୀ ଧର୍ମଵିତ୍ତମା । ଯଥେଷ୍ଟଂ ଗଚ୍ଛ ଧର୍ମଜ୍ଞ ନ ତେ ଧର୍ମଂ ଵିଲୋପଯେ
ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଜୟନ୍ତୀ କହିଲେ, ‘ଠିକ ଅଛି, ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ଯାଅ। ମୁଁ ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ବାଧା ଦେବି ନାହିଁ।’
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ କାଵ୍ଯୋ ଜଗାମ ତ୍ଵରିତସ୍ତତଃ । ଅପଶ୍ଯଦ୍ଦାନଵାନାଂ ଚ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଵାଚସ୍ପତିଂ ତଦା
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କାବ୍ୟ ସେଠାରୁ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଛଦ୍ମରୂପଧରଂ ସୌମ୍ଯଂ ବୋଧଯନ୍ତଂ ଛଲେନ ତାନ୍ । ଜୈନଂ ଧର୍ମଂ କୃତଂ ସ୍ଵେନ ଯଜ୍ଞନିନ୍ଦାପରଂ ତଥା
ସେ ଦେଖିଲେ, ମୃଦୁ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଚତୁରାଇ ସହ ଦାନବମାନେକୁ ଶିଖାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ଜୈନ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଯଜ୍ଞକୁ ବିରୋଧ କରେ।
ଭୋ ଦେଵରିପଵଃ ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି ଭଵତାଂ ହିତମ୍ । ଅହିଂସା ପରମୋ ଧର୍ମୋଽହନ୍ତଵ୍ଯା ହ୍ଯାତତାଯିନଃ
‘ହେ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ, ମୁଁ ତୁମ ଭଲ ପାଇଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି—ଅହିଂସା ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଧର୍ମ; କେବଳ ଅପରାଧୀମାନେକୁ ମାରିବା ଉଚିତ।’
ଦ୍ଵିଜୈର୍ଭୋଗରତୈର୍ଵେଦେ ଦର୍ଶିତଂ ହିଂସନଂ ପଶୋଃ । ଜିହ୍ଵାସ୍ଵାଦପରୈଃ କାମମହିଂସୈଵ ପରା ମତା
‘ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ବେଦରେ ପଶୁବଳିକୁ ଦେଖାଇଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଜିଭର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅହିଂସାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନେ କରନ୍ତି।’
ଏଵଂଵିଧାନି ଵାକ୍ଯାନି ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରପରାଣି ଚ । ବ୍ରୁଵାଣଂ ଗୁରୁମାକର୍ଣ୍ଯ ଵିସ୍ମିତୋଽସୌ ଭୃଗୋଃ ସୁତଃ
ଏଭଳି ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଉଦ୍ଧୃତ କରି ଗୁରୁଙ୍କୁ କଥା କହୁଥିବା ଶୁଣି, ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁଅ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ଚିନ୍ତଯାମାସ ମନସା ମମ ଦ୍ଵେଷ୍ଯୋ ଗୁରୁଃ କିଲ । ଵଞ୍ଚିତାଃ କିଲ ଧୂର୍ତେନ ଯାଜ୍ଯା ମେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସେ ମନେ ଭାବିଲେ, ‘ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ଗୁରୁ ଏବେ ମୋ ଶତ୍ରୁ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ମୋର ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେ ଏହି ଠକରେ ଠକାଯାଇଛନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।’
ଧିଗ୍ଲୋଭଂ ପାପବୀଜଂ ଵୈ ନରକଦ୍ଵାରମୂର୍ଜିତମ୍ । ଗୁରୁରପ୍ଯନୃତଂ ବ୍ରୂତେ ପ୍ରେରିତୋ ଯେନ ପାପ୍ମନା
‘ଲୋଭ ଉପରେ ନିନ୍ଦା—ଏହା ପାପର ମୂଳ, ନରକର ଦ୍ୱାର! ପାପ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହେଲେ ଗୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ମିଥ୍ୟା କହନ୍ତି।’
ପ୍ରମାଣଂ ଵଚନଂ ଯସ୍ଯ ସୋଽପି ପାଖଣ୍ଡଧାରକଃ । ଗୁରୁଃ ସୁରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରପ୍ରଵର୍ତକଃ
‘ଯାହାଙ୍କ କଥା ପ୍ରମାଣ ମନାଯାଏ, ସେ ଏବେ ଠକ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୁରୁ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାରକ।’
କିଂ କିଂ ନ ଲଭତେ ଲୋଭାନ୍ମଲିନୀକୃତମାନସଃ । ଅନ୍ଯୋଽପି ଗୁରୁରପ୍ଯେଵଂ ଜାତଃ ପାଖଣ୍ଡପଣ୍ଡିତଃ
‘ଲୋଭରେ ମନ ମଲିନ ହେଲେ କ’ଣ ମିଳେ ନାହିଁ? ଅନ୍ୟ ଗୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଠକ ଶାସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଯାନ୍ତି।’
ଶୈଲୂଷଚେଷ୍ଟିତଂ ସର୍ଵଂ ପରିଗୃହ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ଵଞ୍ଜଯତ୍ଯତିସମ୍ମୂଢାନ୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ଯାଜ୍ଯାନ୍ମମାପ୍ଯସୌ
ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନଟଙ୍କ ଭଳି ଅଭିନୟ କରି, ଦାନବମାନେ ଓ ମୋର ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଢ଼, ସେମାନେକୁ ଠକୁଛନ୍ତି।
ପ୍ରହ୍ଲାଦେନ ଶୁକ୍ରକୋପସାନ୍ତ୍ଵନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଵଂଚିତା ମତ୍ସ୍ଵରୂପେଣ ଦୈତ୍ଯାଃ କିଂ ଗୁରୁଣା କିଲ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଦାନବମାନେ ମୋ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଜଣେ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇଥିଲେ—ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରୟୋଜନ କ’ଣ ଥିଲା?
ଅହଂ କାଵ୍ଯୋ ଗୁରୁଶ୍ଚାଽଯଂ ଦେଵକାର୍ଯପ୍ରସାଦକଃ
‘ମୁଁ କାବ୍ୟ, ଏହେଁ ମୋର ଗୁରୁ, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ ସଫଳ କରନ୍ତି।’
ମା ଶ୍ରଦ୍ଧଧ୍ଵଂ ଵଚୋଽସ୍ଯାଽଽର୍ଯା ଦାଭିକୋଽଯଂ ମଦା କୃତିଃ
ଏହି ଜଣେ ଜଣାଣୀଙ୍କ କଥାକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିବେ ନାହିଁ; ସେ ଠକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଅହଂକାରରେ ମତାଳି ହୋଇଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୌ ସଦୃଶୌ ପୁନଃ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଆଉଥରେ ସମାନ ଦେଖାଯିବାକୁ ଦେଖି,
ସ ତାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସୁସଂଭ୍ରାତାନ୍ଗୁରୁର୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ହ
ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥିର ଦେଖି, ଏହିପରି କଥା କହିଲେ:
ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵଂଚଯିତୁଂ ଯୁଷ୍ମାନ୍ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ସେ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ଠକିବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ।
ପ୍ରାପ୍ତା ଵିଦ୍ଯା ମଯା ଶଂଭୋର୍ଯୁଷ୍ମାନଧ୍ଯାପ ଯାମି ତାମ୍
ମୁଁ ଯେ ଜ୍ଞାନ ଶିବଙ୍କଠାରୁ ପାଇଥିଲି, ସେହି ଜ୍ଞାନ ଏବେ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ଶିଖାଉଛି।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୁରୋର୍ଵାକ୍ଯଂ କାଵ୍ଯଂ ରୂପଧରସ୍ଯ ତେ
ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯେମାନେ କାବ୍ୟଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ—
କାଵ୍ଯେନ ବହୁଧା ତତ୍ର ବୋଧିତାଃ କିଲ ଦାନଵାଃ
କାବ୍ୟଙ୍କ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଉପଦେଶରେ, ସେଠାରେ ଦାନବମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇଥିଲେ।
ଏଵଂ ତେ ନିଶ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ତତୋ ଭାର୍ଗଵମବ୍ରୁଵନ୍ 4.14.
ଏଭଳି ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି, ସେମାନେ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦଶଵର୍ଷାଣି ସତତମଯଂ ନଃ ଶାସ୍ତି ଭାର୍ଗଵଃ
ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଭାର୍ଗବ ଆମକୁ ଅବିରତ ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭାର୍ଗଵଂ ମୂଢା ନିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏହିପରି କହି, ମୂଢ଼ ହୋଇ ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କରିଲେ।
କାଵ୍ଯସ୍ତୁ ତନ୍ମଯାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୁକୋପାଽଥ ଶଶାପ ଚ
କିନ୍ତୁ କାବ୍ୟ, ସେମାନେ ଏପରି ହେବାକୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯସ୍ମାନ୍ମଯା ବୋଧିତା ଵୈ ଗୃହ୍ଣୀଯୁର୍ନ ଚ ମେ ଵଚଃ
ମୁଁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲି ବୋଲି ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ମୋ କଥା ଶୁଣୁନାହାଁ—
ମଦଵଜ୍ଞାଫଲଂ କାମଂ ସ୍ଵଲ୍ପେ କାଲେ ହ୍ଯଵାପ୍ସ୍ଯଥ
ମୋତେ ଅବମାନନା କରିବାର ଫଳ ତୁମେ ଅତି ସିଘ୍ର ଭୋଗିବ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ବୃହସ୍ପତିର୍ମୁଦଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତସ୍ଥୌ ତତ୍ର ସମାହିତଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ବୃହସ୍ପତି ଆନନ୍ଦ ପାଇ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ସେଠାରେ ରହିଲେ।