ନାରାଯଣସ୍ତୁ ଚିଚ୍ଛେଦ ଵିଶିଖୈରାଶୁ କୋପିତଃ । ଛିନ୍ନେ ଧନୁଷି ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ ପରିଘଂ ତୁ ସମାଦଦେ
ନାରାୟଣ କ୍ରୋଧରେ ତୀବ୍ର ତୀର ଛାଡ଼ି ଧନୁଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ। ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ ଦୈତ୍ୟରାଜ ଏକ ଗଦା ଧରିଲେ।
ଜଘାନ ଧର୍ମଜଂ ତୂର୍ଣଂ ବାହ୍ଵୋର୍ମଧ୍ଯେଽତିକୋପନଃ । ତମାଯାନ୍ତଂ ସ ବଲଵାନ୍ମାର୍ଗଣୈର୍ନଵଭିର୍ମୁନିଃ
ବହୁତ କ୍ରୋଧରେ ସେ ଧର୍ମଜଙ୍କୁ ଦୁଇ ବାହୁର ମଧ୍ୟରେ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ। ସେ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁନି ନଉଟି ତୀର ଛାଡ଼ି ଆଘାତ କଲେ।
ଚିଚ୍ଛେଦ ପରିଘଂ ଘୋରଂ ଦଶଭିସ୍ତମତାଡଯତ୍ । ଗଦାମାଦାଯ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ ସର୍ଵାଯସମଯୀଂ ଦୃଢାମ୍
ଦଶଟି ତୀରରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଗଦାକୁ କାଟିଦେଲେ ଓ ଆଘାତ କଲେ। ତାପରେ ଦୈତ୍ୟରାଜ ଏକ ଭାରି ଲୋହା ଗଦା ଧରିଲେ।
ଜାନୁଦେଶେ ଜଘାନାଶୁ ଦେଵଂ ନାରାଯଣଂ ରୁଷା । ଗଦଯା ଚାପି ଗିରିଵତ୍ସଂସ୍ଥିତଃ ସ୍ଥିରମାନସଃ
କ୍ରୋଧରେ ସେ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଜାଙ୍ଘାରେ ଆଘାତ କଲେ। କିନ୍ତୁ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ଥିବା ମନରେ ଅଡ଼ିଗ ରହିଲେ।
ଧର୍ମପୁତ୍ରୋଽତିବଲଵାନ୍ମୁମୋଚାଶୁ ଶିଲୀମୁଖାନ୍ । ଗଦାଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ଭଗଵାଂସ୍ତଦା ଦୈତ୍ଯପତେର୍ଦୃଢାମ୍
ଧର୍ମପୁତ୍ର ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ। ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭଗବାନ୍ ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଗଦାକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରେକ୍ଷକା ଗଗନେ ସ୍ଥିତାଃ । ସ ତୁ ଶକ୍ତିଂ ସମାଦାଯ ପ୍ରହ୍ଲାଦଃ ପରଵୀରହା
ଆକାଶରେ ଦେଖୁଥିବା ସମସ୍ତେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏବେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଶତ୍ରୁବିର ନାଶକ, ଏକ ଶକ୍ତି ଧରିଲେ।
ଚିକ୍ଷେପ ତରସା କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବଲାନ୍ନାରାଯଣୋରସି । ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ବାଣେନୈକେନ ଲୀଲଯା
କ୍ରୋଧରେ ସେ ଶକ୍ତିକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଛାତିକୁ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହା ଦୃତଗତିରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଏକ ତୀରରେ ସହଜରେ—
ସପ୍ତଧା କୃତଵାନାଶୁ ସପ୍ତଭିସ୍ତଂ ଜଘାନ ହ । ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷଶତଂ ଚୈଵ ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ପରମଂ ତଯୋଃ
ସେ ତୁରନ୍ତ ଏହାକୁ ସାତ ଭାଗ କରିଦେଲେ ଓ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ସାତଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ। ସେଇ ଦୁଇଝଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ଶତ ବର୍ଷ ଚାଲିଥିଲା।
ଜାତଂ ଵିସ୍ମଯଦଂ ରାଜନ୍ ସର୍ଵେଷାଂ ତତ୍ର ଚାଶ୍ରମେ । ତଦାଽଽଜଗାମ ତରସା ପୀତଵାସାଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ
ହେ ରାଜନ, ଆଶ୍ରମରେ ଘଟିଥିବା ସେଇ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ କରିଦେଲା। ଏହିବେଳେ, ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଚାରିବାହୁଅଂଶୀ ଭଗବାନ୍ ବେଗରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ତତ୍ର ଜଗାମ ଚ ଗଦାଧରଃ । ଚତୁର୍ଭୁଜୋ ରମାକାନ୍ତୋ ରଥାଙ୍ଗଦରପଦ୍ମଭୃତ୍
ଗଦାଧର ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ, ଚକ୍ର, ପଦ୍ମ ଓ ଗଦା ଧରିଥିବା ଚାରିବାହୁଅଂଶୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମାଗତଂ ତତ୍ର ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ସୁତଃ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ପୁଅ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡ଼ି କହିଲେ—
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଉଵାଚ ଦେଵଦେଵ ଜଗନାଥ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲ ମାଧଵ । କଥଂ ନ ଜିତଵାନାଜାଵହମେତୌ ତପସ୍ଵିନୌ । ସଂଗ୍ରାମସ୍ତୁ ମଯା ଦେଵ କୃତଃ ପୂର୍ଣଂ ଶତଂ ସମାଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ: ଦେବଦେବ, ଜଗନ୍ନାଥ, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ମାଧବ, ଏହି ଦୁଇ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କିପରି ଜିତିପାରିଲିନି? ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ମୁଁ ପୂରା ଶତ ବର୍ଷ ଧରି କରିଛି।
ସୁରାଣାଂ ନ ଜିତୌ କସ୍ମାଦିତି ମେ ଵିସ୍ମଯୋ ମହାନ୍ । ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ସିଦ୍ଧାଵିମୌ ମଦଂଶୌ ଚ ଵିସ୍ମଯଃ କୋଽତ୍ର ମାରିଷ
ଦେବତାମାନେ କାହିଁକି ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ? ଏହା ଦେଖି ମୋତେ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ଏହି ଦୁଇଜଣ ତପସ୍ୱୀ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରମାନୀ ଓ ଅହଂକାର ରହିତ। ଏଠାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଣ ଅଛି, ମାରିଷା?
ତାପସୌ ନ ଜିତାତ୍ମାନୌ ନରନାରାଯଣୌ ଜିତୌ । ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଵିତଲଂ ରାଜନ୍ କୁରୁ ଭକ୍ତିଂ ମମାଚଲାମ୍
ସେମାନେ ତପସ୍ୱୀ ଓ ନିଜକୁ ଜିତିଥିବା ନର ଓ ନାରାୟଣ, ସେମାନେ ଅଜୟ। ରାଜା, ତୁମେ ଭଲିତଳକୁ ଯାଅ ଏବଂ ମୋ ପ୍ରତି ଅଚଳ ଭକ୍ତି କର।
ନାଭ୍ଯାଂ କୁରୁ ଵିରୋଧଂ ତ୍ଵଂ ତାପସାଭ୍ଯାଂ ମହାମତେ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯାଜ୍ଞପ୍ତୋ ଦୈତ୍ଯରାଜୋ ନିର୍ଯଯାଵସୁରୈଃ ସହ
ହେ ମହାବୁଧିମାନ, ସେ ଦୁଇ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନି। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏପରି ଆଜ୍ଞା ପାଇ ବଡ ଦାଇତ୍ୟରାଜ ତାଙ୍କ ସହ ବାକି ଦାଇତ୍ୟମାନେ ସହିତ ବାହାରିଗଲେ।
ନରନାରାଯଣୌ ଭୂଯସ୍ତପୋଯୁକ୍ତୌ ବଭୂଵତୁଃ
ନର ଓ ନାରାୟଣ ପୁନି ଗଭୀର ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ।
ଭୃଗୁଶାପକାରଣଵର୍ଣନମ୍ ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ ସନ୍ଦେହୋଽଯଂ ମହାନତ୍ର ପାରାଶର୍ଯ କଥାନକେ । ନରନାରାଯଣୌ ଶାନ୍ତୌ ଵୈଷ୍ଣଵାଂଶୌ ତପୋଧନୌ
ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପର କାରଣ। ଜନମେଜୟ ପଚାରିଲେ: ହେ ପାରାଶର୍ୟ, ଏହି କଥାରେ ମୋର ବଡ ସନ୍ଦେହ ଅଛି। ନର ଓ ନାରାୟଣ ଶାନ୍ତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବଂଶଜ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରବଳ।
ତୀର୍ଥାଶ୍ରଯୌ ସତ୍ତ୍ଵଯୁକ୍ତୌ ଵନ୍ଯାଶନପରୌ ସଦା । ଧର୍ମପୁତ୍ରୌ ମହାତ୍ମାନୌ ତାପସୌ ସତ୍ଯସଂସ୍ଥିତୌ
ସେମାନେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ବସନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସଦା ଜଙ୍ଗଲର ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାନ୍ତି, ଧର୍ମର ପୁତ୍ର, ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୱୀ ଓ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ।
କଥଂ ରାଗସମାଯୁକ୍ତୌ ଜାତୌ ଯୁଦ୍ଧେ ପରସ୍ପରମ୍ । ସଂଗ୍ରାମଂ ଚକ୍ରତୁଃ କସ୍ମାତ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତପିମନୁତ୍ତମାମ୍
ସେମାନେ କିପରି ରାଗରେ ପଡି ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ? କିଏ ଦେଖିଲେ ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟା ଛାଡି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ?
ପ୍ରହ୍ଲାଦେନ ସମଂ ପୂର୍ଣଂ ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷଶତଂ କିଲ । ହିତ୍ଵା ଶାନ୍ତିସୁଖଂ ଯୁଦ୍ଧଂ କୃତଵନ୍ତୌ କଥଂ ମୁନୀ
ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଶାନ୍ତି ଓ ସୁଖ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେମାନେ କିପରି ଏମିତି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ମୁନିବର?
କଥଂ ତୌ ଚକ୍ରତୁର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦେନ ସମଂ ମୁନୀ । କଥଯସ୍ଵ ମହାଭାଗ କାରଣଂ ଵିଗ୍ରହସ୍ଯ ଵୈ
ସେ ଦୁଇ ମୁନି ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ସହିତ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ? ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି ବିରୋଧର ସଠିକ କାରଣ କହ।
(କାମିନୀ କନକଂ କାର୍ଯଂ କାରଣଂ ଵିଗ୍ରହସ୍ଯ ଵୈ) ॥ ଯୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧିଃ କଥଂ ଜାତା ତଯୋଶ୍ଚ ତଦ୍ଵିରକ୍ତଯୋଃ । ତଥାଵିଧଂ ତପସ୍ତପ୍ତଂ ତାଭ୍ଯାଞ୍ଚ କେନ ହେତୁନା
ସ୍ତ୍ରୀ, ସୁନା ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମରେ ଏହି ବିରୋଧ ହେଲା କି? ଏମିତି ବିରକ୍ତ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ମନରେ ଯୁଦ୍ଧର ଚିନ୍ତା କିପରି ଆସିଲା? ସେମାନେ ଏତେ ତପସ୍ୟା କରି ଏପରି କାମ କିପରି କଲେ?
ମୋହାର୍ଥଂ ସୁଖଭୋଗାର୍ଥଂ ସ୍ଵର୍ଗାର୍ଥଂ ଵା ପରନ୍ତପ । କୃତମତ୍ଯୁତ୍କଟଂ ତାଭ୍ଯାଂ ତପଃ ସର୍ଵଫଲପ୍ରଦମ୍
ମୋହ, ଭୋଗ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ କି ସେମାନେ ଏମିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ? ଯାହା ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ମୁନିଭ୍ଯାଂ ଶାନ୍ତଚିତ୍ତାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ କିଂ ଫଲମଦ୍ଭୁତମ୍ । ତପସା ପୀଡିତୋ ଦେହଃ ସଂଗ୍ରାମେଣ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏମିତି ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବା ମୁନିମାନେ କିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଫଳ ପାଇଲେ? ତାଙ୍କ ଦେହ ତପସ୍ୟାରେ କ୍ଷୀଣ ହେଇଥିଲା, ପୁନିପୁନି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷଶତଂ ପୂର୍ଣଂ ଶ୍ରମେଣ ପରିପୀଡିତୌ । ନ ରାଜ୍ଯାର୍ଥେ ଧନେ ଵାପି ନ ଦାରେଷୁ ଗୃହେଷୁ ଚ
ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶତବର୍ଷ ଧରି ସେମାନେ କ୍ଷୟିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ଜନାନୀ ବା ଘର ପାଇଁ ନୁହେଁ।
କିମର୍ଥଂ ତୁ କୃତଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ତାଭ୍ଯାଂ ତେନ ମହାତ୍ମନା । ନିରୀହଃ ପୁରୁଷଃ କସ୍ମାତ୍ପ୍ରକୁର୍ଯାଦ୍ଯୁଦ୍ଧମୀଦୃଶମ୍
ତେବେ, ସେ ମହାତ୍ମାମାନେ କିପାଇଁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ? ନିର୍ଲୋଭ ଲୋକ କାହିଁକି ଏପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ?
ଦୁଃଖଦଂ ସର୍ଵଥା ଦେହେ ଜାନନ୍ଧର୍ମଂ ସନାତନମ୍ । ସୁବୁଦ୍ଧିଃ ସୁଖଦାନୀହ କର୍ମାଣି କୁରୁତେ ସଦା
ଦେହକୁ ସବୁପରି ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା କାମ କାହିଁକି କରିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମକୁ ଜାଣନ୍ତି? ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ସଦା ସୁଖଦାୟକ କାମ କରନ୍ତି।
ନ ଦୁଃଖଦାନି ଧର୍ମଜ୍ଞ ସ୍ଥିତିରେଷା ସନାତନୀ । ଧର୍ମପୁତ୍ରୌ ହରେରଂଶୌ ସର୍ଵଜ୍ଞୌ ସର୍ଵଭୂଷିତୌ
ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ କେବେ ଦୁଃଖଦାୟକ କାମ କରନ୍ତିନାହିଁ; ଏହି ହେଉଛି ଶାଶ୍ୱତ ନୀତି। ସେମାନେ ଧର୍ମର ପୁତ୍ର, ହରିଙ୍କ ଅଂଶ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ।
କୃତଵନ୍ତୌ କଥଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଦୁଃଖଂ ଧର୍ମଵିନାଶକମ୍ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତପଃ ସମାଧୀତଂ ସୁଖାରାମଂ ମହତ୍ଫଲମ୍
ସେମାନେ କିପରି ଏମିତି ଦୁଃଖଦାୟକ ଓ ଧର୍ମନାଶକ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ତାଙ୍କ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ତପସ୍ୟା ଓ ସୁଖର ମହାଫଳ ଛାଡି?
ସଂଯୁଗଂ ଦାରୁଣଂ କୃଷ୍ଣ ନୈଵ ମୂର୍ଖୋଽପି ଵାଞ୍ଛତି । ଶ୍ରୁତୋ ମଯା ଯଯାତିସ୍ତୁ ଚ୍ଯୁତଃ ସ୍ଵର୍ଗାନ୍ମହୀପତିଃ
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କେହି ଚାହେନାହିଁ, ମୁଢ଼ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ ରାଜା ଯୟାତି ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଖସିଯାଇଥିଲେ।