ବ୍ରାହ୍ମଣୌ କ୍ଷତ୍ରିଯୌ ଜାତୌ କାରଣଂ ତନ୍ମୁନେ ଵଦ । ଯାଦଵାନାଂ ଵିନାଶଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଶାପାଦିତି ଶ୍ରୁତଃ
ହେ ମୁନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିପରି କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଲେ, ଏହାର କାରଣ କହ; ଏବଂ ଯାଦବମାନଙ୍କ ବିନାଶ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ହେବାକୁ ଶୁଣାଯାଇଛି ।
କୃଷ୍ଣସ୍ଯାପି ହି ଗାନ୍ଧାର୍ଯାଃ ଶାପେନୈଵ କୁଲକ୍ଷଯଃ । ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନହରଣଂ ଚୈଵ ଶମ୍ବରେଣ କଥଂ କୃତମ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବଂଶ ବିନାଶ ମଧ୍ୟ ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ହେଇଥିଲା; ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଶମ୍ବର କିପରି ଅପହରଣ କଲେ?
ଵର୍ତମାନେ ଵାସୁଦେଵେ ଦେଵଦେଵେ ଜନାର୍ଦନେ । ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୂତିକାଗେହାଦ୍ଧରଣଂ ଚାତିଦୁର୍ଘଟମ୍
ବାସୁଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ସୂତିଘରରୁ ଅପହରଣ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ଥିଲା ।
ଦ୍ଵାରକାଦୁର୍ଗମଧ୍ଯାଦ୍ଵୈ ହରିଵେଶ୍ମାଦ୍ଦୁରତ୍ଯଯାତ୍ । ନ ଜ୍ଞାତଂ ଵାସୁଦେଵେନ ତତ୍କଥଂ ଦିଵ୍ଯଚକ୍ଷୁଷା
ଦ୍ୱାରକା ଦୁର୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ, ହରିଙ୍କ ଅପରିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଗୃହରୁ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିପରି ଏହି ଘଟଣା ଅଜଣା ରହିଗଲା?
ସନ୍ଦେହୋଽଯଂ ମହାନ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ନିସନ୍ଦେହଂ କୁରୁ ପ୍ରଭୋ । ଯତ୍ପତ୍ନ୍ଯୋ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଦସ୍ଯୁଭିର୍ଲୁଣ୍ଠିତା ହୃତାଃ
ଏହା ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହାକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂର କର; ବାସୁଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ କିପରି ଦସ୍ୟୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଲୁଟି ଓ ଅପହୃତ ହେଲେ?
ସ୍ଵର୍ଗତେ ଦେଵଦେଵେ ତୁ ତତ୍କଥଂ ମୁନିସତ୍ତମ । ସଂଶଯୋ ଜାଯତେ ବ୍ରହ୍ମଂଶ୍ଚିତ୍ତାନ୍ଦୋଲନକାରକଃ
ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ, ଏହି ଘଟଣା କିପରି ଘଟିଲା, ହେ ମହାମୁନି? ଏହି ସନ୍ଦେହ ମନକୁ ଅସ୍ଥିର କରୁଛି, ହେ ବ୍ରହ୍ମଣ ।
ଵିଷ୍ଣୋରଂଶଃ ସମୁଦ୍ଭୂତଃ ଶୌରିର୍ଭୂଭାରହାରକୃତ୍ । ସ କଥଂ ମଥୁରାରାଜ୍ଯଂ ଭଯାତ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶୌରି, ଯିଏ ପୃଥିବୀର ଭାର ହରିଥିଲେ, ସେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କିପରି ଭୟରେ ମଥୁରା ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଲେ?
ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ଗତଃ ସାଧୋ ସସୈନ୍ଯଃ ସସୁହୃଦ୍ଗଣଃ । ଅଵତାରୋ ହରେଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଭୂଭାରହରଣାଯ ଵୈ
ସେ ସେନା ଓ ବନ୍ଧୁବୃନ୍ଦ ସହିତ ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଗଲେ, ହେ ସାଧୁ; ହରିଙ୍କ ଅବତାର ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟାଇବା ପାଇଁ ହେବାକୁ କୁହାଯାଏ ।
ପାପାତ୍ମନାଂ ଵିନାଶାଯ ଧର୍ମସଂସ୍ଥାପନାଯ ଚ । ତତ୍କଥଂ ଵାସୁଦେଵେନ ଚୌରାସ୍ତେ ନ ନିପାତିତାଃ
ପାପୀମାନଙ୍କ ବିନାଶ ଓ ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ, ବାସୁଦେବ କିପରି ସେଇ ଚୋରମାନେକୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ?
ଯୈର୍ହୃତା ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ପତ୍ନ୍ଯଃ ସଂଲୁଣ୍ଠିତାଶ୍ଚ ତାଃ । ସ୍ତେନାସ୍ତେ କିଂ ନ ଵିଜ୍ଞାତାଃ ସର୍ଵଜ୍ଞେନ ସତା ପୁନଃ
ବାସୁଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ କିଏ ଅପହରଣ ଓ ଲୁଟିନେଇଥିଲେ? ସେଇ ଚୋରମାନେ ସର୍ବଜ୍ଞ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନିପୁନି କିପରି ଚିହ୍ନଟ ହେଲେ ନାହିଁ?
ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣଵଧଃ କାମଂ ଭୂଭାରହରଣେ ମତଃ । ଅର୍ଚିତାଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନଃ ପାଣ୍ଡଵା ଧର୍ମତତ୍ପରାଃ
ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବଧ ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟାଇବା ବୋଲି ମନାଯାଏ; ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ମହାତ୍ମାମାନେ, ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ ।
କୃଷ୍ଣଭକ୍ତାଃ ସଦାଚାରା ଯୁଧିଷ୍ଠିରପୁରୋଗମାଃ । ତେ କୃତ୍ଵା ରାଜସୂଯଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞରାଜଂ ଵିଧାନତଃ
କୃଷ୍ଣଭକ୍ତ ଓ ସଦାଚାରୀ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସେମାନେ ବିଧିମତେ ରାଜସୂୟ ଓ ଯଜ୍ଞରାଜ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ ।
ଦକ୍ଷିଣା ଵିଵିଧା ଦତ୍ତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋଽତିଭାଵତଃ । ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ଦେଵାଂଶା ଵାସୁଦେଵାଶ୍ରିତା ମୁନେ
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ଅଂଶ ଏବଂ ବାସୁଦେବଙ୍କର ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ଅତି ଭକ୍ତି ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଲେ ।
ଘୋରଂ ଦୁଃଖଂ କଥଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ କ୍ଵ ଗତଂ ସୁକୃତଞ୍ଚ ତତ୍ । କିଂ ତତ୍ପାପଂ ମହାରୌଦ୍ରଂ ଯେନ ତେ ପୀଡିତାଃ ସଦା
ସେମାନେ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ କିପରି ଭୋଗିଲେ? ସେମାନଙ୍କର ସୁକୃତ କେଉଁଠି ଗଲା? କଣ ସେ ଭୟଙ୍କର ପାପ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିଲେ?
ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ମହାଭାଗା ଵେଦୀମଧ୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ଥିତା । ରମାଂଶଜା ଚ ସାଧ୍ଵୀ ଚ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିଯୁତା ତଥା
ଏବଂ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଦ୍ରୌପଦୀ, ଯିଏ ବେଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସଦା ନୀତିବାନ୍ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଏକାଗ୍ର ଥିଲେ—
ସା କଥଂ ଦୁଃଖମତୁଲଂ ପ୍ରାପ ଘୋରଂ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଦୁଃଶାସନେନ ସା କେଶେ ଗୃହୀତା ପୀଡିତା ଭୃଶମ୍
ସେ ଏହି ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ କିପରି ପୁନିପୁନି ଭୋଗିଲେ? ଦୁଃଶାସନ ତାଙ୍କର କେଶ ଧରି ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ପୀଡ଼ା ଦେଇଥିଲା ।
ରଜସ୍ଵଲା ସଭାଯାଂ ତୁ ନୀତା ଭୀତୈକଵାସସା । ଵିରାଟନଗରେ ଦାସୀ ଜାତା ମତ୍ସ୍ଯସ୍ଯ ସା ପୁନଃ
ରଜସ୍ୱଳା ଅବସ୍ଥାରେ, ଏକମାତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେ ସଭାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲେ; ପରେ ବିରାଟ ନଗରରେ ସେ ମତ୍ସ୍ୟର ଦାସୀ ହୋଇଥିଲେ ।
ଧର୍ଷିତା କୀଚକେନାଥ ରୁଦତୀ କୁରରୀ ଯଥା । ହୃତା ଜଯଦ୍ରଥେନାଥ କ୍ରନ୍ଦମାନାତିଦୁଃଖିତା
କିଚକ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲା, ସେ କୁରରୀ ପକ୍ଷୀ ପରି କାନ୍ଦୁଥିଲେ; ପୁଣି ଜୟଦ୍ରଥ ତାଙ୍କୁ ହରି ନେଲା, ସେ ଅତି ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ ।
ମୋଚିତା ପାଣ୍ଡଵୈଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ବଲଵଦ୍ଭିର୍ମହାତ୍ମଭିଃ । ପୂର୍ଵଜନ୍ମକୃତଂ ପାପଂ କିଂ ତଦ୍ଯେନ ଚ ପୀଡିତାଃ
ପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ । ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କଣ ପାପ କରିଥିଲେ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏପରି ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ?
ଦୁଃଖାନ୍ଯନେକାନ୍ଯାପ୍ତାସ୍ତେ କଥଯାଦ୍ଯ ମହାମତେ । ରାଜସୂଯଂ କ୍ରତୁଵରଂ କୃତ୍ଵା ତେ ମମ ପୂର୍ଵଜାଃ
ସେମାନେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ—ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହା ସମ୍ପର୍କରେ ଆଜି ମୋତେ କୁହ । ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ—
ଦୁଃଖଂ ମହତ୍ତରଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ପୂର୍ଵଜନ୍ମକୃତେନ ଵୈ । ଦେଵାଂଶାନାଂ କଥଂ ତେଷାଂ ସଂଶଯୋଽଯଂ ମହାନ୍ହି ମେ
ସେମାନେ ପୂର୍ବଜନ୍ମର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ଆଉ ଅଧିକ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ । ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶ ଥିବା ସେମାନେ କିପରି ଏପରି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ? ଏହି ଦୂଃଖ ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ।
ସଦାଚାରୈସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯୈର୍ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣାଦଯୋ ହତାଃ । ଛଲେନ ଧନଲାଭାର୍ଥଂ ଜାନାନୈର୍ନଶ୍ଵରଂ ଜଗତ୍
ସଦାଚାରୀ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନେ ଜଣିଥିଲେ ଯେ ଏହି ସଂସାର ଅସ୍ଥାୟୀ, ତଥାପି ଧନ ପାଇଁ ଚଳ କରି ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ ।
ପ୍ରେରିତା ଵାସୁଦେଵେନ ପାପେ ଘୋରେ ମହାତ୍ମନା । କୁଲଂ କ୍ଷଯିତଵନ୍ତସ୍ତେ ହରିଣା ପରମାତ୍ମନା
ମହାତ୍ମା ବାସୁଦେବଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ ସେମାନେ ସେ ଭୟଙ୍କର ପାପ କଲେ, ହରି, ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସେମାନେ ନିଜ ବଂଶକୁ ନାଶ କରିଦେଲେ ।
ଵରଂ ଭିକ୍ଷାଟନଂ ସାଧୋର୍ନୀଵାରୈର୍ଜୀଵନଂ ଵରମ୍ । ଯୋଧାନ୍ନ ହତ୍ଵା ଲୋଭେନ ଶିଲ୍ପେନ ଜୀଵନଂ ଵରମ୍
ଏକ ସାଧୁ ପାଇଁ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଜଙ୍ଗଲ ଧାନ ଖାଇ ବଞ୍ଚିବା ଭଲ; ଲୋଭରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେଙ୍କୁ ମାରିବାଠାରୁ କୌଶଳ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ନେବା ଭଲ ।
ଵିଚ୍ଛିନ୍ନସ୍ତୁ ତ୍ଵଯା ଵଂଶୋ ରକ୍ଷିତୋ ମୁନିସତ୍ତମ । ସମୁତ୍ପାଦ୍ଯ ସୁତାନାଶୁ ଗୋଲକାଚ୍ଛତ୍ରୁନାଶନାନ୍
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ବଂଶକୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କଲେ ଠାରେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କଲେ—ଶୀଘ୍ର ଶତ୍ରୁନାଶୀ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି ।
ସୋଽଲ୍ପେନୈଵ ତୁ କାଲେନ ଵିରାଟତନଯାସୁତଃ । ତାପସସ୍ଯ ଗଲେ ସର୍ପଂ ନ୍ଯସ୍ତଵାନ୍କଥମଦ୍ଭୁତମ୍
ଅତି କମ ସମୟରେ ବିରାଟଙ୍କ ଝିଅର ପୁଅ ଏକ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାମ କଲେ—ସେ ତାପସଙ୍କ ଗଳାରେ ସାପ ରଖିଦେଲେ ।
ନକୋଽପି ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ କୁଲୋଦ୍ଭଵଃ । ତାପସଂ ମୌନସଂଯୁକ୍ତଂ ପିତ୍ରା କିଂ ତତ୍କୃତଂ ମୁନେ
କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶର ଲୋକ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ମୌନୀ ତାପସଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେନାହିଁ । ତାଙ୍କର ପିତା କଣ କରିଥିଲେ, ହେ ମୁନି?
ଏତୈରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ସନ୍ଦେହୈର୍ଵିକଲଂ ମେ ମନୋଽଧୁନା । ସ୍ଥିରଂ କୁରୁ ପିତଃ ସାଧୋ ସର୍ଵଜ୍ଞୋଽସି ଦଯାନିଧେ
ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଏବେ ମୋର ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି । ହେ ପିତା, ହେ ସାଧୁ, ତୁମେ ସବୁଜାଣ, ଦୟାର ଧାମ, ମୋର ମନକୁ ଶାନ୍ତ କର ।
କର୍ମଣୋ ଜନ୍ମାଦିକାରଣତ୍ଵନିରୂପଣମ୍ ସୂତ ଉଵାଚ ଏଵଂ ପୃଷ୍ଟଃ ପୁରାଣଜ୍ଞୋ ଵ୍ଯାସଃ ସତ୍ଯଵତୀସୁତଃ । ପରୀକ୍ଷିତସୁତଂ ଶାନ୍ତଂ ତତୋ ଵୈ ଜନମେଜଯମ୍
କର୍ମ କିପରି ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଘଟଣାର କାରଣ ହୁଏ, ଏହାର ବିବେଚନା । ସୂତ କହିଲେ— ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପଡ଼ିବା ପରେ, ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ଶାନ୍ତ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁଅ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଉଵାଚ ସଂଶଯଚ୍ଛେତ୍ତୃ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ରାଜନ୍ କିମେତଦ୍ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ କର୍ମଣାଂ ଗହନା ଗତିଃ
ସେ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଦକ୍ଷ ଥିବା ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ରାଜା, ଏହି କଥା କହିବା କଥା ନୁହେଁ, କର୍ମର ଗତି ଅତି ଗୁହ୍ୟ ।