ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽପି ପୁନଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରଵଂ ଭ୍ରାତୁର୍ଗତୋଽଧୁନା । ତଯୋର୍ବାହୁବଲାଦତ୍ର ନିର୍ଭଯାଽହଂ ଵସାମି ଵୈ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ, ଏହିପରି ଭାଇଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଏବେ ସେ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବି, ମୁଁ ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ବଳରେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ରହୁଛି।
ମଯେଦଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଵନଵାସକେ । ତେଽତ୍ରାଗତ୍ଯାର୍ହଣାଂ ତେ ଵୈ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଯଥାଵିଧି
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ଅରଣ୍ୟବାସର ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଦେଲି। ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଏଠାକୁ ଆସିବେ, ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରିବେ।
ଯତିର୍ଵିଷ୍ଣୁସ୍ଵରୂପୋଽସି ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ପୂଜିତୋ ମଯା । ଆଶ୍ରମୋ ଵିପିନେ ଘୋରେ କୃତୋଽସ୍ତି ରକ୍ଷସାଂ କୁଲେ
ତୁମେ ଏକ ତ୍ୟାଗୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ ଧରିଛ, ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୂଜିଛି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି ହୋଇଛି।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ପରିପୃଚ୍ଛାମି ସତ୍ଯଂ ବ୍ରୂହି ମମାଗ୍ରତଃ । କୋଽସି ତ୍ରିଦଣ୍ଡିରୂପେଣ ଵିପିନେ ତ୍ଵଂ ସମାଗତଃ
ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି, ସତ୍ୟ କହ ମୋ ସାମ୍ନାରେ—ତୁମେ କିଏ, ଏହି ତ୍ରିଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛ?
ରାଵଣ ଉଵାଚ ଲଙ୍କେଶୋଽହଂ ମରାଲାକ୍ଷି ଶ୍ରୀମାନ୍ମନ୍ଦୋଦରୀପତିଃ । ତ୍ଵତ୍କୃତେ ତୁ କୃତଂ ରୂପଂ ମଯେତ୍ଥଂ ଶୋଭନାକୃତେ
ରାବଣ କହିଲେ: ହଁ, ମୁଁ ଲଙ୍କାର ରାଜା, ହଁସପରି ନୟନବତୀ, ମୁଁ ମନ୍ଦୋଦରୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ। ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଧରିଛି।
ଆଗତୋଽହଂ ଵରାରୋହେ ଭଗିନ୍ଯା ପ୍ରେରିତୋଽତ୍ର ଵୈ । ଜନସ୍ଥାନେ ହତୌ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭ୍ରାତରୌ ଖରଦୂଷଣୌ
ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରି, ମୋ ଭଉଣୀ ପଠାଇଛି। ଜନସ୍ଥାନରେ ମୋ ଭାଇ ଖର ଓ ଦୂଷଣ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି।
ଅଙ୍ଗୀକୁରୁ ନୃପଂ ମାଂ ତ୍ଵଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତଂ ମାନୁଷଂ ପତିମ୍ । ହୃତରାଜ୍ଯଂ ଗତଶ୍ରୀକଂ ନିର୍ବଲଂ ଵନଵାସିନମ୍
ତୁମେ ସେ ମାନବ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ମୋତେ ରାଜା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର। ସେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ମହିମା ନାହିଁ, ଶକ୍ତିହୀନ ଓ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି।
ପଟ୍ଟରାଜ୍ଞୀ ଭଵ ତ୍ଵଂ ମେ ମନ୍ଦୋଦର୍ଯୁପରି ସ୍ଫୁଟମ୍ । ଦାସୋଽସ୍ମି ତଵ ତନ୍ଵଙ୍ଗି ସ୍ଵାମିନୀ ଭଵ ଭାମିନି
ମୋର ପ୍ରଧାନ ରାନୀ ହେବା, ମନ୍ଦୋଦରୀଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ଥାନ ପାଅ। ମୁଁ ତୁମର ଦାସ, ହେ ସୁକୁମାରୀ, ମୋ ମାଲିକା ହେଉ, ହେ ଭାସ୍କର୍ୟମୟୀ।
ଜେତାଽହଂ ଲୋକପାଲାନାଂ ପତାମି ତଵ ପାଦଯୋଃ । କରଂ ଗୃହାଣ ମେଽଦ୍ଯ ତ୍ଵଂ ସନାଥଂ କୁରୁ ଜାନକି
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳଙ୍କୁ ଜିତିଛି, ଏବେ ତୁମ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ୁଛି। ଆଜି ମୋ ହାତ ଧର, ହେ ଜାନକୀ, ମୋତେ ନାଥ ଦିଅ।
ପିତା ତେ ଯାଚିତଃ ପୂର୍ଵଂ ମଯା ଵୈ ତ୍ଵତ୍କୃତେଽବଲେ । ଜନକୋ ମାମୁଵାଚେତ୍ଥଂ ପଣବନ୍ଧୋ ମଯା କୃତଃ
ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲି, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳି। ଜନକ ମୋତେ କହିଥିଲେ—ମୁଁ ଏଠାରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ରଖିଛି।
ରୁଦ୍ରଚାପଭଯାନ୍ନାହଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତୁ ସ୍ଵଯଂଵରେ । ମନୋ ମେ ସଂସ୍ଥିତଂ ତାଵନ୍ନିମଗ୍ନଂ ଵିରହାତୁରମ୍
ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ ଭୟରେ, ମୁଁ ସ୍ୱୟଂବରକୁ ଯିବାକୁ ସହସ୍ୟ ହୋଇପାରିନଥିଲି। ମୋ ମନ ସେଠାରେ ରହିଗଲା, ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲା।
ଵନେଽତ୍ର ସଂସ୍ଥିତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୂର୍ଵାନୁରାଗମୋହିତଃ । ଆଗତୋଽସ୍ମ୍ଯସିତାପାଙ୍ଗି ସଫଲଂ କୁରୁ ମେ ଶ୍ରମମ୍
ତୁମେ ଏଠାରେ ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଛ, ପୂର୍ବ ଭଲପାଇବାରେ ମୁଗ୍ଧ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହେ କଳାନୟନୀ, ମୁଁ ଆସିଛି। ମୋ ଚେଷ୍ଟାକୁ ସାର୍ଥକ କର।
ଲକ୍ଷ୍ମଣକୃତରାମଶୋକସାନ୍ତ୍ଵନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଦାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚୋ ଦୁଷ୍ଟଂ ଜାନକୀ ଭଯଵିହ୍ଵଲା । ଵେପମାନା ସ୍ଥିରଂ କୃତ୍ଵା ମନୋ ଵାଚମୁଵାଚ ହ
ବ୍ୟାସ କହୁଛନ୍ତି: ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଜାନକୀ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ, ମନକୁ ଦୃଢ଼ କରି, କହିଲେ।
ପୌଲସ୍ତ୍ଯ କିମସଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ତ୍ଵମାତ୍ଥ ସ୍ମରମୋହିତଃ । ନାହଂ ଵୈ ସ୍ଵୈରିଣୀ କିନ୍ତୁ ଜନକସ୍ଯ କୁଲୋଦ୍ଭଵା
ହେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ, ଏପରି ଅଶୁଭ କଥା କାହିଁକି କହୁଛ, କାମମୋହରେ ଅନ୍ଧ? ମୁଁ ମନମାରା ନୁହେଁ, ମୁଁ ଜନକଙ୍କ ଉତ୍ତମ କୁଳର ଝିଅ।
ଗଚ୍ଛ ଲଙ୍କାଂ ଦଶାସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ରାମ ତ୍ଵାଂ ଵୈ ହନିଷ୍ଯତି । ମତ୍କୃତେ ମରଣଂ ତତ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଦଶମୁଖ, ତୁମେ ଲଙ୍କାକୁ ଯାଅ। ରାମ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ମାରିଦେବେ। ମୋ ପାଇଁ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ଶେଉଁଠି ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପର୍ଣଶାଲାଯାଂ ଗତା ସା ଵହ୍ନିସନ୍ନିଧୌ । ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛେତି ଵଦତୀ ରାଵଣଂ ଲୋକରାଵଣମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ପର୍ଣ୍ଣଶାଳାରେ ଅଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ ଗଲେ। ବାରମ୍ବାର 'ଯାଅ, ଯାଅ' ବୋଲି ରାବଣ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୋଽଥ କୃତ୍ଵା ନିଜଂ ରୂପଂ ଜଗାମୋଟଜମନ୍ତିକମ୍ । ବଲାଜ୍ଜଗ୍ରାହ ତାଂ ବାଲାଂ ରୁଦତୀ ଭଯଵିହ୍ଵଲାମ୍
ତାପରେ ସେ ନିଜ ରୂପ ଧରି, ଉଟଝ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଜୋରକରି, ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିବା ସେଇ ଝିଅକୁ ଧରିନେଲେ।
ରାମରାମେତି କ୍ରନ୍ଦନ୍ତୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଗୃହୀତ୍ଵା ନିର୍ଗତଃ ପାପୋ ରଥମାରୋପ୍ଯ ସତ୍ଵରଃ
ସେ 'ରାମ, ରାମ' ଓ 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ' ବାରମ୍ବାର ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ସେ ଦୁଷ୍ଟ ତାଙ୍କୁ ଧରି, ତୁରନ୍ତ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇ ନେଇଗଲେ।
ଗଚ୍ଛନ୍ନରୁଣପୁତ୍ରେଣ ମାର୍ଗେ ରୁଦ୍ଧୋ ଜଟାଯୁଷା । ସଙ୍ଗ୍ରାମୋଽଭୂନ୍ମହାରୌଦ୍ରସ୍ତଯୋସ୍ତତ୍ର ଵନାନ୍ତରେ
ଯିଏଁ ଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପଥକୁ ଅରୁଣଙ୍କ ପୁଅ ଜଟାୟୁ ଅଟକାଇଲେ; ସେଠାରେ, ଅତି ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ, ଦୁଇଝଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ହତ୍ଵା ତଂ ତାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ଗତୋଽସୌ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ । ଲଙ୍କାଯାଂ କ୍ରନ୍ଦତୀ ତାତ କୁରରୀଵ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ସେ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ମାରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଧରି ନେଇ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ମହାରାଜ ଲଙ୍କାକୁ ଚାଲିଗଲା; ସେଠାରେ, ସୀତା ଦୁଃଖରେ ଏକ ଦୁଃଖିତ ପକ୍ଷୀ ପରି କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ଅଶୋକଵନିକାଯାଂ ସା ସ୍ଥାପିତା ରାକ୍ଷସୀଯୁତା । ସ୍ଵଵୃତ୍ତାନ୍ନୈଵ ଚଲିତା ସାମଦାନାଦିଭିଃ କିଲ
ସୀତାଙ୍କୁ ଅଶୋକ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଘେରି ରଖିଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ମନାଇଲେ ବା ଭୟ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜ ଆଚରଣରୁ କେବେ ବି ହଟିଲେ ନାହିଁ।
ରାମୋଽପି ତଂ ମୃଗଂ ହତ୍ଵା ଜଗାମାଦାଯ ନିର୍ଵୃତଃ । ଆଯାନ୍ତଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କିଂ କୃତଂ ତେଽନୁଜାସମମ୍
ରାମ ମୃଗକୁ ମାରି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଫେରିଲେ; ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ପଚାରିଲେ, 'ମୋ ଭଉଣୀ ସୀତାକୁ କଣ କଲୁ?'
ଏକାକିନୀଂ ପ୍ରିଯାଂ ହିତ୍ଵା କିମର୍ଥଂ ତ୍ଵମିହାଗତଃ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵନଂ ତୁ ପାପସ୍ଯ ରାଘଵସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦିଦମ୍
'ତୁମେ କାହିଁକି ମୋ ପ୍ରିୟା ସୀତାକୁ ଏକା ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସିଛ?' ଦୁଷ୍ଟ ମଣିଷର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ରାଘବ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସୌମିତ୍ରିସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସୀତାଵାଗ୍ବାଣପୀଡିତଃ । ପ୍ରଭୋଽତ୍ରାହଂ ସମାଯାତଃ କାଲଯୋଗାନ୍ନ ସଂଶଯଃ
ସୌମିତ୍ରି, ସୀତାଙ୍କ କଥାରେ ବିନ୍ଧିତ ହୋଇ, କହିଲେ, 'ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଏଠାକୁ ଭାଗ୍ୟର ଦଳିଲାରେ ଆସିଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ତଦା ତୌ ପର୍ଣଶାଲାଯାଂ ଗତ୍ଵା ଵୀକ୍ଷ୍ଯାତିଦୁଃଖିତୌ । ଜାନକ୍ଯନ୍ଵେଷଣେ ଯତ୍ନମୁଭୌ କର୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତୌ
ତାପରେ ସେମାନେ ଦୁଇଝଣ ଗଛପତ୍ର ଘରକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ଦୁଇଝଣେ ମିଶି ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପ କଲେ।
ମାର୍ଗମାଣୌ ତୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ଯତ୍ରାସୌ ପତିତଃ ଖଗଃ । ଜଟାଯୁଃ ପ୍ରାଣଶେଷସ୍ତୁ ପତିତଃ ପୃଥିଵୀତଲେ
ଖୋଜୁଥିବା ବେଳେ ସେମାନେ ସେଠି ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ପକ୍ଷୀ ପଡ଼ିଥିଲେ; ଜଟାୟୁ ମୃତ୍ୟୁ ସୀମାରେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ତେନୋକ୍ତଂ ରାଵଣେନାଦ୍ଯ ହୃତାଽସୌ ଜନକାତ୍ମଜା । ମଯା ନିରୁଦ୍ଧଃ ପାପାତ୍ମା ପାତିତୋଽହଂ ମୃଧେ ପୁନଃ
ସେ କହିଲେ, 'ଆଜି ରାବଣ ଜନକନନ୍ଦିନୀକୁ ହରିନେଇଛି; ମୁଁ ସେ ଦୁଷ୍ଟକୁ ଅଟକେଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ହାତରେ ପଡ଼ି ଗଲି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽସୌ ଗତପ୍ରାଣଃ ସଂସ୍କୃତୋ ରାଘଵେଣ ଵୈ । କୃତ୍ଵୌର୍ଘ୍ଵଦୈହିକଂ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ନିର୍ଗତୌ ତତଃ
ଏହିପରି କହି, ସେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ; ରାଘବ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଶବଦାହ କଲେ। ପିଣ୍ଡଦାନ ଶେଷ କରି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେଠାଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ।
କବନ୍ଧଂ ଘାତଯିତ୍ଵାସୌ ଶାପାଚ୍ଚାମୋଚଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ଵଚନାତ୍ତସ୍ଯ ହରିଣା ସଖ୍ଯଂ ଚକ୍ରେଽଥ ରାଘଵଃ
କବନ୍ଧକୁ ମାରି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ; ତାଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ରାଘବ ମକଡ଼ ସେନାପତି ସହିତ ମିତ୍ରତା କଲେ।
ହତ୍ଵା ଚ ଵାଲିନଂ ଵୀରଂ କିଷ୍କିନ୍ଧାରାଜ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ସୁଗ୍ରୀଵାଯ ଦଦୌ ରାମଃ କୃତସଖ୍ଯାଯ କାର୍ଯତଃ
ବୀର ବାଳିକୁ ମାରି, ରାମ କିଷ୍କିନ୍ଧାର ରାଜ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ମିତ୍ରତା ନିମନ୍ତେ ଅନୁକୂଳ ଥିଲେ।