ଯଥାଶକ୍ତି ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯୋ ନିଯମୋ ଵ୍ରତହେତଵେ । ପଶ୍ଚାତ୍ପୂଜା ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯା ଵିଧିଵନ୍ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵକମ୍
ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରତ ପାଇଁ ନିୟମ ନେବା ଉଚିତ; ପରେ ମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବକ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ଚନ୍ଦନାଗୁରୁକର୍ପୂରୈଃ କୁସୁମୈଶ୍ଚ ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ । ମନ୍ଦାରକରଜାଶୋକଚମ୍ପକୈଃ କରଵୀରକୈଃ
ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କର୍ପୂର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ—ମନ୍ଦାର, କରଜ, ଅଶୋକ, ଚମ୍ପକ ଓ କରବୀର ଦ୍ୱାରା—
ମାଲତୀବ୍ରହ୍ମକାପୁଷ୍ପୈସ୍ତଥା ବିଲ୍ଵଦଲୈଃ ଶୁଭୈଃ । ପୂଜଯେଜ୍ଜଗତାଂ ଧାତ୍ରୀଂ ଧୂପୈର୍ଦୀପୈର୍ଵିଧାନତଃ
ମାଲତୀ, ବ୍ରହ୍ମକପୁଷ୍ପ ଓ ଶୁଭ ବିଲ୍ୱ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦେଇ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜଗତ୍ ଜନନୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଫଲୈର୍ନାନାଵିଧୈରର୍ଘ୍ଯଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ଚ ତତ୍ର ଵୈ । ନାରିକେଲୈର୍ମାତୁଲୁଙ୍ଗୈର୍ଦାଡିମୀକଦଲୀଫଲୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; ତାହାରେ ନଡ଼ିଆ, ବତାପି, ଦାଡିମ୍ବ ଓ କଦଳୀ ଫଳ ଥିବା ଦରକାର।
ନାରଙ୍ଗୈଃ ପନସୈଶ୍ଚୈଵ ତଥା ପୂର୍ଣଫଲୈଃ ଶୁଭୈଃ । ଅନ୍ନଦାନଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ଭକ୍ତିପୂର୍ଵଂ ନରାଧିପ
ନାରଙ୍ଗା, ପନସ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ସହିତ; ଭକ୍ତି ସହିତ ଅନ୍ନଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜନ।
ମାଂସାଶନଂ ଯେ କୁର୍ଵନ୍ତି ତୈଃ କାର୍ଯଂ ପଶୁହିଂସନମ୍ । ମହିଷାଜଵରାହାଣାଂ ବଲିଦାନଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ଯେମାନେ ମାଂସ ଖାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ପଶୁ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ; ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମହିଷ, ଛାଗ ଓ ବରାହ ବଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ।
ଦେଵ୍ଯଗ୍ରେ ନିହତା ଯାନ୍ତି ପଶଵଃ ସ୍ଵର୍ଗମଵ୍ଯଯମ୍ । ନ ହିଂସା ପଶୁଜା ତତ୍ର ନିଘ୍ନତାଂ ତତ୍କୃତେଽନଘ
ଦେବୀଙ୍କ ପାଖରେ ବଳି ଦିଆଯାଇଥିବା ପଶୁମାନେ ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ପଶୁମାନଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବଳି ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ।
ଅହିଂସା ଯାଜ୍ଞିକୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିନିର୍ଣଯେ । ଦେଵତାର୍ଥେ ଵିସୃଷ୍ଟାନାଂ ପଶୂନାଂ ସ୍ଵର୍ଗତିର୍ଧ୍ରୁଵା
ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ମତାନୁସାରେ ଯଜ୍ଞରେ ଅହିଂସାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି; ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ବଳି ଦିଆଯାଇଥିବା ପଶୁମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ହୋମାର୍ଥଂ ଚୈଵ କର୍ତଵ୍ଯଂ କୁଣ୍ଡଂ ଚୈଵ ତ୍ରିକୋଣକମ୍ । ସ୍ଥଣ୍ଡିଲଂ ଵା ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ତ୍ରିକୋଣଂ ମାନତଃ ଶୁଭମ୍
ହୋମ ପାଇଁ ଏକ ତ୍ରିକୋଣ ଆକୃତିର କୁଣ୍ଡ ବା ଏକ ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଶୁଭ ତ୍ରିକୋଣ ଆକୃତିରେ ହେଉ।
ତ୍ରିକାଲଂ ପୂଜନଂ ନିତ୍ଯଂ ନାନାଦ୍ରଵ୍ଯୈର୍ମନୋହରୈଃ । ଗୀତଵାଦିତ୍ରନୃତ୍ଯୈଶ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯଶ୍ଚ ମହୋତ୍ସଵଃ
ପ୍ରତିଦିନ ତିନିବେଳେ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ମନୋହର ଉପଚାର ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଉଦ୍ଯାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ନିତ୍ଯଂ ଭୂମୌ ଚ ଶଯନଂ କୁମାରୀଣାଂ ଚ ପୂଜନମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରାଲଙ୍କରଣୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଭୋଜନୈଶ୍ଚ ସୁଧାମଯୈଃ
ପ୍ରତିଦିନ ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ପାଇଁ ବିଛାନା ଦେବା ଏବଂ କୁମାରୀମାନଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଳଙ୍କାର ଏବଂ ଅମୃତ ସମାନ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା।
ଏକୈକାଂ ପୂଜଯେନ୍ନିତ୍ଯମେକଵୃଦ୍ଧ୍ଯା ତଥା ପୁନଃ । ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ତ୍ରିଗୁଣଂ ଵାଽପି ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ନଵକଂ ଚ ଵା
ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁମାରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ପ୍ରଥମେ ଏକାକି, ପୁଣି ଦୁଇଗୁଣା କିମ୍ବା ତିନିଗୁଣା ଉପଚାର ସହିତ, କିମ୍ବା ଚାହିଁଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ନବ ଉପଚାର ଦେଇ।
ଵିଭଵସ୍ଯାନୁସାରେଣ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପୂଜନଂ କିଲ । ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ରାଜଞ୍ଛକ୍ତିମଖେ ସଦା
ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଶକ୍ତିର ଯଜ୍ଞରେ ଧନ ନେଇ କୌଣସି ଚତୁରତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ରାଜନ।
ଏକଵର୍ଷା ନ କର୍ତଵ୍ଯା କନ୍ଯା ପୂଜାଵିଧୌ ନୃପ । ପରମଜ୍ଞା ତୁ ଭୋଗାନାଂ ଗନ୍ଧାଦୀନାଂ ଚ ବାଲିକା
ଏକ ବର୍ଷ ବୟସର କନ୍ୟାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ରାଜନ; ଯିଏ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଭୋଗରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ବାଛିବା ଉଚିତ।
କୁମାରିକା ତୁ ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ଦ୍ଵିଵର୍ଷା ଯା ଭଵେଦିହ । ତ୍ରିମୂର୍ତିଶ୍ଚ ତ୍ରିଵର୍ଷା ଚ କଲ୍ଯାଣୀ ଚତୁରବ୍ଦିକା
ଯିଏ ଦୁଇ ବର୍ଷ ବୟସର, ସେ କୁମାରୀକା; ତିନି ବର୍ଷରେ ତିନିମୂର୍ତ୍ତି; ଚାରି ବର୍ଷରେ କଳ୍ୟାଣୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ରୋହିଣୀ ପଞ୍ଚଵର୍ଷା ଚ ଷଡ୍ଵର୍ଷା କାଲିକା ସ୍ମୃତା । ଚଣ୍ଡିକା ସପ୍ତଵର୍ଷା ସ୍ଯାଦଷ୍ଟଵର୍ଷା ଚ ଶାମ୍ଭଵୀ
ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ରୋହିଣୀ, ଛଅ ବର୍ଷରେ କାଳିକା, ସାତ ବର୍ଷରେ ଚଣ୍ଡିକା, ଆଠ ବର୍ଷରେ ଶାମ୍ଭବୀ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ନଵଵର୍ଷା ଭଵେଦ୍ଦୁର୍ଗା ସୁଭଦ୍ରା ଦଶଵାର୍ଷିକୀ । ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯା ସର୍ଵକାର୍ଯଵିଗର୍ହିତା
ନଅ ବର୍ଷରେ ଦୁର୍ଗା, ଦଶ ବର୍ଷରେ ସୁଭଦ୍ରା; ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ବୟସର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏହା ଅନୁଚିତ।
ଏଭିଶ୍ଚ ନାମଭିଃ ପୂଜା କର୍ତଵ୍ଯା ଵିଧିସଂଯୁତା । ତାସାଂ ଫଲାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନଵାନାଂ ପୂଜନେ ସଦା
ଏହି ନାମମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିଧିବତ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବେ ମୁଁ ଏହି ନବ କୁମାରୀଙ୍କ ପୂଜାର ଫଳ କହିବି।
କୁମାରୀ ପୂଜିତା କୁର୍ଯାଦ୍ଦୁଃଖଦାରିଦ୍ରଯନାଶନମ୍ । ଶତ୍ରୁକ୍ଷଯଂ ଧନାଯୁଷ୍ଯଂ ବଲଵୃଦ୍ଧିଂ କରୋତି ଵୈ
କୁମାରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଦୁଃଖ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନାଶ ହୁଏ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ, ଧନ, ଆୟୁ ଓ ବଳ ବୃଦ୍ଧି ମିଳେ।
ତ୍ରିମୂର୍ତିପୂଜନାଦାଯୁସ୍ତ୍ରିଵର୍ଗସ୍ଯ ଫଲଂ ଭଵେତ୍ । ଧନଧାନ୍ଯାଗମଶ୍ଚୈଵ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଦିଵୃଦ୍ଧଯଃ
ତିନିମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ତିନି ପ୍ରଧାନ ଲକ୍ଷ୍ୟର ଫଳ, ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଲାଭ ଏବଂ ପୁଅ-ନାତି ଓ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ମିଳେ।
ଵିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ଵିଜଯାର୍ଥୀ ଚ ରାଜ୍ଯାର୍ଥୀ ଯଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵଃ । ସୁଖାର୍ଥୀ ପୂଜଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ କଲ୍ଯାଣୀଂ ସର୍ଵକାମଦାମ୍
ଯିଏ ଜ୍ଞାନ, ବିଜୟ, ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ସୁଖ ଚାହାଏ, ସେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା କଳ୍ୟାଣୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦିନ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କାଲିକାଂ ଶତ୍ରୁନାଶାର୍ଥଂ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍ । ଐଶ୍ଵର୍ଯଧନକାମଶ୍ଚ ଚଣ୍ଡିକାଂ ପରିପୂଜଯେତ୍
ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ କାଳିକାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ଧନ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକେ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପୂଜଯେଚ୍ଛାମ୍ଭଵୀଂ ନିତ୍ଯଂ ନୃପସଂମୋହନାଯ ଚ । ଦୁଃଖଦାରିଦ୍ର୍ଯନାଶାଯ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଵିଜଯାଯ ଚ
ରାଜାଙ୍କୁ ବଶ କରିବା, ଦୁଃଖ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନାଶ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ନିତ୍ୟ ଶାମ୍ଭବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କ୍ରୂରଶତ୍ରୁଵିନାଶାର୍ଥଂ ତଥୋଗ୍ରକର୍ମସାଧନେ । ଦୁର୍ଗାଞ୍ଚ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ପରଲୋକସୁଖାଯ ଚ
କ୍ରୁର ଶତ୍ରୁ ନାଶ, ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ଏବଂ ପରଲୋକର ସୁଖ ପାଇଁ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଵାଞ୍ଛିତାର୍ଥସ୍ଯ ସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ସୁଭଦ୍ରାଂ ପୂଜଯେତ୍ସଦା । ରୋହିଣୀଂ ରୋଗନାଶାଯ ପୂଜଯେଦ୍ଵିଧିଵନ୍ନରଃ
ଆପଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ରୋଗ ନାଶ ପାଇଁ ନରମାନେ ନିୟମ ମାନି ରୋହିଣୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀରସ୍ତ୍ଵିତି ଚ ମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତିତତ୍ପରଃ । ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତମନ୍ତ୍ରୈରଥଵା ବୀଜମନ୍ତ୍ରୈରଥାପି ଵା
‘ଶ୍ରୀ’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
କୁମାରସ୍ଯ ଚ ତତ୍ତ୍ଵାନି ଯା ସୃଜତ୍ଯପି ଲୀଲଯା । କାଦୀନପି ଚ ଦେଵାଂସ୍ତାଂ କୁମାରୀଂ ପୂଜଯାମ୍ଯହମ୍
ଯିଏ ଖେଳେଇ ମଧ୍ୟ କୁମାରଙ୍କର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ କା ଆଦି ଦେବତାମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ସେଇ କୁମାରୀଙ୍କୁ ମୁଁ ପୂଜା କରେ।
ସତ୍ତ୍ଵାଦିଭିସ୍ତ୍ରିମୂର୍ତିର୍ଯା ତୈର୍ହି ନାନାସ୍ଵରୂପିଣୀ । ତ୍ରିକାଲଵ୍ଯାପିନୀ ଶକ୍ତିସ୍ତ୍ରିମୂର୍ତିଂ ପୂଜଯାମ୍ଯହମ୍
ଯିଏ ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ତିନି କାଳରେ ବ୍ୟାପି ଥିବା ଶକ୍ତି, ସେଇ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ମୁଁ ପୂଜା କରେ।
କଲ୍ଯାଣକାରିଣୀ ନିତ୍ଯଂ ଭକ୍ତାନାଂ ପୂଜିତାଽନିଶମ୍ । ପୂଜଯାମି ଚ ତାଂ ଭକ୍ତ୍ଯା କଲ୍ଯାଣୀଂ ସର୍ଵକାମଦାମ୍
ଯିଏ ସବୁବେଳେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା କଳ୍ୟାଣୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରେ।
ରୋହଯନ୍ତୀ ଚ ବୀଜାନି ପ୍ରାଗ୍ଜନ୍ମସଞ୍ଚିତାନି ଵୈ । ଯା ଦେଵୀ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ରୋହିଣୀଂ ପୂଜଯାମ୍ଯହମ୍
ଯିଏ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ବୀଜମାନେ ଅଙ୍କୁରିତ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଦେବୀ ରୋହିଣୀଙ୍କୁ ମୁଁ ପୂଜା କରେ।