ଵରଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଶାନ୍ତଂ ପାରାଯଣକୃତେ ତଦା । ସ୍ଵସ୍ତିଵାଚନକଂ କାର୍ଯଂ ଵେଦମନ୍ତ୍ରଵିଧାନତଃ
ସେ ସମୟରେ ଶାନ୍ତ ଓ ଶାନ୍ତିପ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପାଠ ପାଇଁ ବାଛିବା ଉଚିତ; ବେଦମନ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଭ ମଙ୍ଗଳାଚରଣ କରିବା ଦରକାର।
ଵେଦ୍ଯାଂ ସିଂହାସନଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ କ୍ଷୌମଵସ୍ତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ଥାପ୍ଯାଽମ୍ବିକା ଦେଵୀ ଚତୁର୍ହସ୍ତାଯୁଧାନ୍ଵିତା
ବେଦିକା ଉପରେ ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ସିଂହାସନ ରଖିବା ଉଚିତ; ତାହା ଉପରେ ଚାରିହସ୍ତ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ ଅମ୍ବିକା ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର।
ରତ୍ନଭୂଷଣସଂଯୁକ୍ତା ମୁକ୍ତାହାରଵିରାଜିତା । ଦିଵ୍ଯାମ୍ବରଧରା ସୌମ୍ଯା ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତା
ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ରତ୍ନ ଗହଣା ଓ ମୁକ୍ତା ହାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରିବା ଉଚିତ; ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ମୃଦୁ ଦେହ ଓ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଦେବୀ।
ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମଧରା ସିଂହେ ସ୍ଥିତା ଶିଵା । ଅଷ୍ଟାଦଶଭୁଜା ଵାଽପି ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯା ସନାତନୀ
ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସିଂହ ଉପରେ ବସିଥିବା ଶୁଭା ଦେବୀ କିମ୍ବା ଅଠର ହସ୍ତ ଥିବା ଶାଶ୍ୱତୀ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିପାରିବେ।
ଅର୍ଚାଭାଵେ ତଥା ଯନ୍ତ୍ରଂ ନଵାର୍ଣମନ୍ତ୍ରସଂଯୁତମ୍ । ସ୍ଥାପଯେତ୍ପୀଠପୂଜାର୍ଥଂ କଲଶଂ ତତ୍ର ପାର୍ଶ୍ଵତଃ
ଯଦି ମୂର୍ତ୍ତି ନଥାଏ, ତେବେ ନବାର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ର ଲିଖିତ ଯନ୍ତ୍ରକୁ ପୀଠ ପୂଜା ପାଇଁ ରଖିବା ଦରକାର; ତାହା ପାଖରେ ଏକ କଳଶ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ପଞ୍ଚପଲ୍ଲଵସଂଯୁକ୍ତଂ ଵେଦମନ୍ତ୍ରୈଃ ସୁସଂସ୍କୃତମ୍ । ସୁତୀର୍ଥଜଲସମ୍ପୂର୍ଣଂ ହେମରତ୍ନୈଃ ସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ କଳଶକୁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଶାଖା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରିବା, ବେଦମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କରିବା, ପବିତ୍ର ପାଣି ଭରିବା ଓ ସୁନା ଓ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ।
ପାର୍ଶ୍ଵେ ପୂଜାର୍ଥସମ୍ଭାରାନ୍ପରିକଲ୍ପ୍ଯ ସମନ୍ତତଃ । ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିର୍ଘୋଷାନ୍କାରଯେନ୍ମଙ୍ଗଲାଯ ଵୈ
ପୂଜା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଚାରିପାଖରେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ରଖିବା ଦରକାର; ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ଧ୍ୱନି ହେବା ଉଚିତ।
ତିଥୌ ହସ୍ତାନ୍ଵିତାଯାଂ ଚ ନନ୍ଦାଯାଂ ପୂଜନଂ ଵରମ୍ । ପ୍ରଥମେ ଦିଵସେ ରାଜନ୍ ଵିଧିଵତ୍କାମଦଂ ନୃଣାମ୍
ଯେତେବେଳେ ନନ୍ଦା ତିଥି ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଆସେ, ସେ ଦିନ ପୂଜା ସର୍ବୋତ୍ତମ; ପ୍ରଥମ ଦିନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କଲେ, ଏହା ମନୋରଥ ପୂରଣ କରେ।
ନିଯମଂ ପ୍ରଥମଂ କୃତ୍ଵା ପଶ୍ଚାତ୍ପୂଜାଂ ସମାଚରେତ୍ । ଉପଵାସେନ ନକ୍ତେନ ଚୈକଭୁକ୍ତେନ ଵା ପୁନଃ
ପ୍ରଥମେ ନିୟମ ନେଇ, ପରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପୁନି ଉପବାସ, ରାତିରେ ଖାଇବା କିମ୍ବା ଏକଥର ଭୋଜନ କରି ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଇପାରେ।
କରିଷ୍ଯାମି ଵ୍ରତଂ ମାତର୍ନଵରାତ୍ରମନୁତ୍ତମମ୍ । ସାହାଯ୍ଯଂ କୁରୁ ମେ ଦେଵି ଜଗଦମ୍ବ ମମାଖିଲମ୍
ମାଆ, ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନବରାତ୍ରି ବ୍ରତ କରିବି; ହେ ଦେବୀ, ହେ ଜଗଦମ୍ବା, ମୋତେ ସମସ୍ତ ସାହାଯ୍ୟ କର।
ଯଥାଶକ୍ତି ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯୋ ନିଯମୋ ଵ୍ରତହେତଵେ । ପଶ୍ଚାତ୍ପୂଜା ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯା ଵିଧିଵନ୍ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵକମ୍
ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରତ ପାଇଁ ନିୟମ ନେବା ଉଚିତ; ପରେ ମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବକ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ଚନ୍ଦନାଗୁରୁକର୍ପୂରୈଃ କୁସୁମୈଶ୍ଚ ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ । ମନ୍ଦାରକରଜାଶୋକଚମ୍ପକୈଃ କରଵୀରକୈଃ
ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କର୍ପୂର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ—ମନ୍ଦାର, କରଜ, ଅଶୋକ, ଚମ୍ପକ ଓ କରବୀର ଦ୍ୱାରା—
ମାଲତୀବ୍ରହ୍ମକାପୁଷ୍ପୈସ୍ତଥା ବିଲ୍ଵଦଲୈଃ ଶୁଭୈଃ । ପୂଜଯେଜ୍ଜଗତାଂ ଧାତ୍ରୀଂ ଧୂପୈର୍ଦୀପୈର୍ଵିଧାନତଃ
ମାଲତୀ, ବ୍ରହ୍ମକପୁଷ୍ପ ଓ ଶୁଭ ବିଲ୍ୱ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦେଇ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜଗତ୍ ଜନନୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଫଲୈର୍ନାନାଵିଧୈରର୍ଘ୍ଯଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ଚ ତତ୍ର ଵୈ । ନାରିକେଲୈର୍ମାତୁଲୁଙ୍ଗୈର୍ଦାଡିମୀକଦଲୀଫଲୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; ତାହାରେ ନଡ଼ିଆ, ବତାପି, ଦାଡିମ୍ବ ଓ କଦଳୀ ଫଳ ଥିବା ଦରକାର।
ନାରଙ୍ଗୈଃ ପନସୈଶ୍ଚୈଵ ତଥା ପୂର୍ଣଫଲୈଃ ଶୁଭୈଃ । ଅନ୍ନଦାନଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ଭକ୍ତିପୂର୍ଵଂ ନରାଧିପ
ନାରଙ୍ଗା, ପନସ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ସହିତ; ଭକ୍ତି ସହିତ ଅନ୍ନଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜନ।
ମାଂସାଶନଂ ଯେ କୁର୍ଵନ୍ତି ତୈଃ କାର୍ଯଂ ପଶୁହିଂସନମ୍ । ମହିଷାଜଵରାହାଣାଂ ବଲିଦାନଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ଯେମାନେ ମାଂସ ଖାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ପଶୁ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ; ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମହିଷ, ଛାଗ ଓ ବରାହ ବଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ।
ଦେଵ୍ଯଗ୍ରେ ନିହତା ଯାନ୍ତି ପଶଵଃ ସ୍ଵର୍ଗମଵ୍ଯଯମ୍ । ନ ହିଂସା ପଶୁଜା ତତ୍ର ନିଘ୍ନତାଂ ତତ୍କୃତେଽନଘ
ଦେବୀଙ୍କ ପାଖରେ ବଳି ଦିଆଯାଇଥିବା ପଶୁମାନେ ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ପଶୁମାନଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବଳି ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ।
ଅହିଂସା ଯାଜ୍ଞିକୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିନିର୍ଣଯେ । ଦେଵତାର୍ଥେ ଵିସୃଷ୍ଟାନାଂ ପଶୂନାଂ ସ୍ଵର୍ଗତିର୍ଧ୍ରୁଵା
ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ମତାନୁସାରେ ଯଜ୍ଞରେ ଅହିଂସାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି; ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ବଳି ଦିଆଯାଇଥିବା ପଶୁମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ହୋମାର୍ଥଂ ଚୈଵ କର୍ତଵ୍ଯଂ କୁଣ୍ଡଂ ଚୈଵ ତ୍ରିକୋଣକମ୍ । ସ୍ଥଣ୍ଡିଲଂ ଵା ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ତ୍ରିକୋଣଂ ମାନତଃ ଶୁଭମ୍
ହୋମ ପାଇଁ ଏକ ତ୍ରିକୋଣ ଆକୃତିର କୁଣ୍ଡ ବା ଏକ ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଶୁଭ ତ୍ରିକୋଣ ଆକୃତିରେ ହେଉ।
ତ୍ରିକାଲଂ ପୂଜନଂ ନିତ୍ଯଂ ନାନାଦ୍ରଵ୍ଯୈର୍ମନୋହରୈଃ । ଗୀତଵାଦିତ୍ରନୃତ୍ଯୈଶ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯଶ୍ଚ ମହୋତ୍ସଵଃ
ପ୍ରତିଦିନ ତିନିବେଳେ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ମନୋହର ଉପଚାର ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଉଦ୍ଯାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ନିତ୍ଯଂ ଭୂମୌ ଚ ଶଯନଂ କୁମାରୀଣାଂ ଚ ପୂଜନମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରାଲଙ୍କରଣୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଭୋଜନୈଶ୍ଚ ସୁଧାମଯୈଃ
ପ୍ରତିଦିନ ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ପାଇଁ ବିଛାନା ଦେବା ଏବଂ କୁମାରୀମାନଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଳଙ୍କାର ଏବଂ ଅମୃତ ସମାନ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା।
ଏକୈକାଂ ପୂଜଯେନ୍ନିତ୍ଯମେକଵୃଦ୍ଧ୍ଯା ତଥା ପୁନଃ । ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ତ୍ରିଗୁଣଂ ଵାଽପି ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ନଵକଂ ଚ ଵା
ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁମାରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ପ୍ରଥମେ ଏକାକି, ପୁଣି ଦୁଇଗୁଣା କିମ୍ବା ତିନିଗୁଣା ଉପଚାର ସହିତ, କିମ୍ବା ଚାହିଁଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ନବ ଉପଚାର ଦେଇ।
ଵିଭଵସ୍ଯାନୁସାରେଣ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପୂଜନଂ କିଲ । ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ରାଜଞ୍ଛକ୍ତିମଖେ ସଦା
ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଶକ୍ତିର ଯଜ୍ଞରେ ଧନ ନେଇ କୌଣସି ଚତୁରତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ରାଜନ।
ଏକଵର୍ଷା ନ କର୍ତଵ୍ଯା କନ୍ଯା ପୂଜାଵିଧୌ ନୃପ । ପରମଜ୍ଞା ତୁ ଭୋଗାନାଂ ଗନ୍ଧାଦୀନାଂ ଚ ବାଲିକା
ଏକ ବର୍ଷ ବୟସର କନ୍ୟାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ରାଜନ; ଯିଏ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଭୋଗରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ବାଛିବା ଉଚିତ।
କୁମାରିକା ତୁ ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ଦ୍ଵିଵର୍ଷା ଯା ଭଵେଦିହ । ତ୍ରିମୂର୍ତିଶ୍ଚ ତ୍ରିଵର୍ଷା ଚ କଲ୍ଯାଣୀ ଚତୁରବ୍ଦିକା
ଯିଏ ଦୁଇ ବର୍ଷ ବୟସର, ସେ କୁମାରୀକା; ତିନି ବର୍ଷରେ ତିନିମୂର୍ତ୍ତି; ଚାରି ବର୍ଷରେ କଳ୍ୟାଣୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ରୋହିଣୀ ପଞ୍ଚଵର୍ଷା ଚ ଷଡ୍ଵର୍ଷା କାଲିକା ସ୍ମୃତା । ଚଣ୍ଡିକା ସପ୍ତଵର୍ଷା ସ୍ଯାଦଷ୍ଟଵର୍ଷା ଚ ଶାମ୍ଭଵୀ
ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ରୋହିଣୀ, ଛଅ ବର୍ଷରେ କାଳିକା, ସାତ ବର୍ଷରେ ଚଣ୍ଡିକା, ଆଠ ବର୍ଷରେ ଶାମ୍ଭବୀ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ନଵଵର୍ଷା ଭଵେଦ୍ଦୁର୍ଗା ସୁଭଦ୍ରା ଦଶଵାର୍ଷିକୀ । ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯା ସର୍ଵକାର୍ଯଵିଗର୍ହିତା
ନଅ ବର୍ଷରେ ଦୁର୍ଗା, ଦଶ ବର୍ଷରେ ସୁଭଦ୍ରା; ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ବୟସର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏହା ଅନୁଚିତ।
ଏଭିଶ୍ଚ ନାମଭିଃ ପୂଜା କର୍ତଵ୍ଯା ଵିଧିସଂଯୁତା । ତାସାଂ ଫଲାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନଵାନାଂ ପୂଜନେ ସଦା
ଏହି ନାମମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିଧିବତ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବେ ମୁଁ ଏହି ନବ କୁମାରୀଙ୍କ ପୂଜାର ଫଳ କହିବି।
କୁମାରୀ ପୂଜିତା କୁର୍ଯାଦ୍ଦୁଃଖଦାରିଦ୍ରଯନାଶନମ୍ । ଶତ୍ରୁକ୍ଷଯଂ ଧନାଯୁଷ୍ଯଂ ବଲଵୃଦ୍ଧିଂ କରୋତି ଵୈ
କୁମାରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଦୁଃଖ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନାଶ ହୁଏ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ, ଧନ, ଆୟୁ ଓ ବଳ ବୃଦ୍ଧି ମିଳେ।
ତ୍ରିମୂର୍ତିପୂଜନାଦାଯୁସ୍ତ୍ରିଵର୍ଗସ୍ଯ ଫଲଂ ଭଵେତ୍ । ଧନଧାନ୍ଯାଗମଶ୍ଚୈଵ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଦିଵୃଦ୍ଧଯଃ
ତିନିମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ତିନି ପ୍ରଧାନ ଲକ୍ଷ୍ୟର ଫଳ, ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଲାଭ ଏବଂ ପୁଅ-ନାତି ଓ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ମିଳେ।