ମାତା ଗୃହୀତ୍ଵା ମାଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଭାରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି । ଵିଦଲ୍ଲୋଽଯଂ ସମାଯାତସ୍ତଥା ଧାତ୍ରେଯିକାଽବଲା
ମୋ ମା ମୋତେ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଗଲେ; ଏହି ଦୁର୍ବଳ ଧାତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ମୁନିଭିର୍ମୁନିପତ୍ନୀଭିର୍ଦଯାଯୁକ୍ତୈଃ ସମନ୍ତତଃ । ପୋଷିତାଃ ଫଲନୀଵାରୈର୍ଵଯଂ ତତ୍ର ସ୍ଥିତାସ୍ତ୍ରଯଃ
ସେଠାରେ, ଆମେ ତିନିଜଣାକୁ ଦୟାଳୁ ଋଷିମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ଗୃହଣୀମାନେ ଫଳ ଓ ନୀବାର ଦେଇ ପୋଷଣ କରିଥିଲେ।
ଦୁଃଖଂ ନମେ ତଦା ହ୍ଯାସୀତ୍ସୁଖଂ ନାଦ୍ଯ ଧନାଗମେ । ନ ଵୈରଂ ନ ଚ ମାତ୍ସର୍ଯଂ ମମ ଚିତ୍ତେ ତୁ କର୍ହିଚିତ୍
ସେ ସମୟରେ ମୋତେ ଦୁଃଖ ଥିଲା, ସୁଖ ଥିଲା ନାହିଁ; ଏବେ ଧନ ଆସିଲା ବୋଲି ମଧ୍ୟ ସୁଖ ନାହିଁ। ମୋ ମନରେ କେବେ ବିରୋଧ କିମ୍ବା ଇର୍ଷ୍ୟା ଆସିନାହିଁ।
ନୀଵାରଭକ୍ଷଣଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ରାଜଭୋଗାତ୍ପରନ୍ତପେ । ତଦାଶୀ ନରକଂ ଯାତି ନ ନୀଵାରାଶନଃ କ୍ଵଚିତ୍
ନୀବାର ଖାଇବା ରାଜାର ଭୋଗ ଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ହେ ପରନ୍ତପ। ଏହି ଭୋଗ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ ନରକକୁ ଯାଏ, କିନ୍ତୁ ନୀବାର ଖାଇବା ଲୋକ କେବେ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।
ଧର୍ମସ୍ଯାଚରଣଂ କାର୍ଯଂ ପୁରୁଷେଣ ଵିଜାନତା । ସଞ୍ଜିତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯଵର୍ଗଂ ଵୈ ଯଥା ନ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍; ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଉପରେ ଜୟ କରି, ଏପରି ଭାବରେ ଯେ ସେ ନରକକୁ ଯାଇବା ନାହିଁ।
ମାନୁଷ୍ଯଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ମାତଃ ଖଣ୍ଡେଽସ୍ମିନ୍ଭାରତେ ଶୁଭେ । ଆହାରାଦି ସୁଖଂ ନୂନଂ ଭଵେତ୍ସର୍ଵାସୁ ଯୋନିଷୁ
ମା, ଏହି ଭାରତ ଦେଶରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଖ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମରେ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳିଥାଏ।
ପ୍ରାପ୍ଯ ତଂ ମାନୁଷଂ ଦେହଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଧର୍ମସାଧନମ୍ । ସ୍ଵର୍ଗମୋକ୍ଷପ୍ରଦଂ ନୄଣାଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ଚାନ୍ଯଯୋନିଷୁ
ଏହି ମାନବ ଦେହ ପାଇଁ, ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହା ଲୋକମାନେକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତଦା ତେନ ଲୀଲାଵତ୍ଯତିଲଜ୍ଜିତା । ପୁତ୍ରଶୋକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତମାହାଶ୍ରୁଵିଲୋଚନା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ସେ ଏପରି ଭାବରେ କହିବା ପରେ, ଲୀଳାବତୀ ଅତି ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ; ପୁଅ ନିମିତ୍ତରେ ଶୋକ ଛାଡି, ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସାପରାଧାଽସ୍ମି ପୁତ୍ରାହଂ କୃତା ପିତ୍ରା ଯୁଧାଜିତା । ହତ୍ଯା ମାତାମହଂ ତେଽତ୍ର ହୃତଂ ରାଜ୍ଯଂ ତୁ ଯେନ ଵୈ
ପୁଅ, ମୁଁ ଅପରାଧିନୀ; ତୋର ବାପା ଯୁଧାଜିତ ଏଠାରେ ତୋର ମାତାମହଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ରାଜ୍ୟ ନେଇଗଲେ।
ନ ତଂ ଵାରଯିତୁଂ ଶକ୍ତା ତଦାଽହଂ ନ ସୁତଂ ମମ । ଯତ୍କୃତଂ କର୍ମ ତେନୈଵ ନାପରାଧୋଽସ୍ତି ମେ ସୁତ
ସେତେବେଳେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିଲି ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ପୁଅ ଭାବିଲି ନାହିଁ। ଯେ କର୍ମ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା; ଏଥିରେ ମୋର ଅପରାଧ ନାହିଁ, ପୁଅ।
ତୌ ମୃତୌ ସ୍ଵକୃତେନୈଵ କାରଣଂ ତ୍ଵଂ ତଯୋର୍ନ ଚ । ନାହଂ ଶୋଚାମି ତଂ ପୁତ୍ରଂ ସଦା ଶୋଚାମି ତତ୍କୃତମ୍
ସେ ଦୁଇଜଣ ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ; ତୁମେ ତାଙ୍କର କାରଣ ନୁହେଁ। ମୁଁ ସେ ପୁଅ ପାଇଁ ଶୋକ କରେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସେ କର୍ମ ପାଇଁ ସଦା ଦୁଃଖିତ।
ପୁତ୍ର ତ୍ଵମସି କଲ୍ଯାଣ ଭଗିନୀ ମେ ମନୋରମା । ନ କ୍ରୋଧୋ ନ ଚ ଶୋକୋ ମେ ତ୍ଵଯି ପୁତ୍ର ମନାଗପି
ପୁଅ, ତୁମେ ଶୁଭ; ମୋ ଭଉଣୀ ମନୋରମା। ତୁମେ ପ୍ରତି ମୋର କେବେ କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଆସିନାହିଁ, ଏକ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
କୁରୁ ରାଜ୍ଯଂ ମହାଭାଗ ପ୍ରଜାଃ ପାଲଯ ସୁଵ୍ରତ । ଭଗଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦେନ ପ୍ରାପ୍ତମେତଦକଣ୍ଟକମ୍
ମହାଭାଗ, ତୁମେ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କର, ଜନତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅ; ମା ଦେବୀଙ୍କର କୃପାରେ ତୁମେ ଏହି ଦୁଃଖ-ବିନା ରାଜ୍ୟ ପାଇଛ।
ତଦାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚୋ ମାତୁର୍ନତ୍ଵା ତାଂ ନୃପନନ୍ଦନଃ । ଜଗାମ ଭଵନଂ ରମ୍ଯଂ ଯତ୍ର ପୂର୍ଵଂ ମନୋରମା
ମା'ଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାଜକୁମାର ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁଠି ରହିଥିଲେ, ସେଇ ସୁନ୍ଦର ଦୁଇଁରେ ଚାଲିଗଲା।
ନ୍ଯଵସତ୍ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ତୁ ସର୍ଵାନାହୂଯ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ । ଦୈଵଜ୍ଞାନଥ ପପ୍ରଚ୍ଛ ମୁହୂର୍ତଂ ଦିଵସଂ ଶୁଭମ୍
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଡାକିଲେ; ପରେ ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେଙ୍କୁ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଓ ଦିନ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
ସିଂହାସନଂ ତଥା ହୈମଂ କାରଯିତ୍ଵା ମନୋହରମ୍ । ସିଂହାସନେ ସ୍ଥିତାଂ ଦେଵୀଂ ପୂଜଯିଷ୍ଯେ ସଦାଽପ୍ଯହମ୍
ମନୋହର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନ ତିଆରି କରି, ମୁଁ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କରିବି।
ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵାଽଽସନେ ଦେଵୀଂ ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷଦାମ୍ । ରାଜ୍ଯଂ ପଶ୍ଚାତ୍କରିଷ୍ଯାମି ଯଥା ରାମାଦିଭିଃ କୃତମ୍
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଆସନରେ ବସାଇ, ପରେ ମୁଁ ରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରି ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲେ, ସେପରି ରାଜ୍ୟ କରିବି।
ପୂଜନୀଯା ସଦା ଦେଵୀ ସର୍ଵୈର୍ନାଗରିକୈର୍ଜନୈଃ । ମାନନୀଯା ଶିଵା ଶକ୍ତିଃ ସର୍ଵକାମାର୍ଥସିଦ୍ଧିଦା
ଦେବୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ନାଗରିକମାନେ ସଦା ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଶିବା ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଦରକାର, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ମନ୍ତ୍ରିଣସ୍ତେ ତୁ ଚକ୍ରୁର୍ଵୈ ରାଜଶାସନମ୍ । ପ୍ରାସାଦଂ କାରଯାମାସୁଃ ଶିଲ୍ପିଭିଃ ସୁମନୋରମମ୍
ଏପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଜାରି କଲେ; କୁଶଳ କଳାକାରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦୁଇଁ ତିଆରି କରାଗଲା।
ପ୍ରତିମାଂ କାରଯିତ୍ଵାଽଥ ମୁହୂର୍ତେଽଥ ଶୁଭେ ଦିନେ । ଦ୍ଵିଜାନାହୂଯ ଵେଦଜ୍ଞାନ୍ସ୍ଥାପଯାମାସ ଭୂପତିଃ
ଦେବୀଙ୍କର ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି, ଶୁଭ ଦିନ ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ରାଜା ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଡାକି, ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ହଵନଂ ଵିଧିଵତ୍କୃତ୍ଵା ପୂଜଯିତ୍ଵାଽଥ ଦେଵତାମ୍ । ପ୍ରାସାଦେ ମତିମାନ୍ ଦେଵ୍ଯାଃ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଭୂମିପଃ
ନିୟମ ଅନୁସାରେ ହବନ କରି, ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦୁଇଁରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ଉତ୍ସଵସ୍ତତ୍ର ସଂଵୃତ୍ତୋ ଵାଦିତ୍ରାଣାଞ୍ଚ ନିଃସ୍ଵନୈଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵେଦଘୋଷୈର୍ଗାନୈସ୍ତୁ ଵିଧିଧୈର୍ନୃପ
ସେଠାରେ ଉତ୍ସବ ହେଲା, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କର ବେଦ ଚାଣ୍ଟ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଗୀତରେ ରାଜାଙ୍କ ଦୁଇଁ ଝଙ୍କାରିଲା।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଶିଵାଂ ଦେଵୀଂ ଵିଧିଵଦ୍ଵେଦଵାଦିଭିଃ । ପୂଜାଂ ନାନାଵିଧାଂ ରାଜା ଚକାରାତିଵିଧାନତଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ରାଜା ବହୁ ପ୍ରକାର ପୂଜା ଅତି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କଲେ।
କୃତ୍ଵା ପୂଜାଵିଧିଂ ରାଜା ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵପୈତୃକମ୍ । ଵିଖ୍ଯାତଶ୍ଚାମ୍ବିକା ଦେଵୀ କୋସଲେଷୁ ବଭୂଵ ହ
ପୂଜା ବିଧି କରି, ରାଜା ନିଜ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ; କୋଶଳରେ ଅମ୍ବିକା ଦେବୀ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଖ୍ୟାତି ହେଲା।
ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନୃପଃ ସର୍ଵଂ ସାମନ୍ତକନୃପାନଥ । ଵଶେ ଚକ୍ରେଽତିଧର୍ମିଷ୍ଠାନ୍ସଦ୍ଧର୍ମଵିଜଯୀ ନୃପଃ
ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ପାଇ, ରାଜା ସମସ୍ତ ସାମନ୍ତ ରାଜମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ଆଣିଲେ; ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ରାଜା ସଦ୍ଧର୍ମରେ ବିଜୟୀ ହେଲେ।
ଯଥା ରାମଃ ସ୍ଵରାଜ୍ଯେଽଭୂଦ୍ଦିଲୀପସ୍ଯ ରଘୁର୍ଯଥା । ପ୍ରଜାନାଂ ଵୈ ସୁଖଂ ତଦ୍ଵନ୍ମର୍ଯାଦାଽପି ତଥାଽଭଵତ୍
ଯେପରି ରାମ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ଥିଲେ, ଦିଲୀପଙ୍କ ପାଇଁ ରଘୁ ଥିଲେ, ସେପରି ଜନତାଙ୍କର ସୁଖ ଓ ନିୟମ ରହିଲା।
ଧର୍ମୋ ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଣାଂ ଚ ଚତୁଷ୍ପାଦଭଵତ୍ତଥା । ନାଧର୍ମେ ରମତେ ଚିତ୍ତଂ କେଷାମପି ମହୀତଲେ
ଚାରି ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମରେ ଧର୍ମ ରହିଲା; ପୃଥିବୀରେ କେହି ଅଧର୍ମରେ ମନ ଲଗାଇଲେ ନାହିଁ।
ଗ୍ରାମେ ଗ୍ରାମେ ଚ ପ୍ରାସାଦାଂଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ସର୍ଵେ ଜନାଧିପାଃ । ଦେଵ୍ଯାଃ ପୂଜା ତଦା ପ୍ରୀତ୍ଯା କୋସଲେଷୁ ପ୍ରଵର୍ତିତା
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାମରେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇଁ ତିଆରି କଲେ; କୋଶଳରେ ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ଆନନ୍ଦରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ସୁବାହୁରପି କାଶ୍ଯାଂ ତୁ ଦୁର୍ଗାଯାଃ ପ୍ରତିମାଂ ଶୁଭାମ୍ । କାରଯିତ୍ଵା ଚ ପ୍ରାସାଦଂ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଭକ୍ତିତଃ
ସୁବାହୁ କାଶୀରେ ଦୁର୍ଗା ଦେବୀଙ୍କର ଶୁଭ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି, ଭକ୍ତିରେ ଦୁଇଁରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ତତ୍ର ତସ୍ଯା ଜନାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରେମଭକ୍ତିପରାଯଣାଃ । ପୂଜାଂ ଚକ୍ରୁର୍ଵିଧାନେନ ଯଥା ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରସ୍ଯ ହ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ହେଲେ; ବିଧି ଅନୁସାରେ ପୂଜା କଲେ, ଯେପରି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କରାଯାଏ।