ଦର୍ଶନାତ୍ସଦୃଶଂ କିଞ୍ଚିତ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ନାସ୍ତି ମେ । କଂ ଵରଂ ଦେଵି ଯାଚେଽହଂ କୃତାର୍ଥୋଽସ୍ମି ଧରାତଲେ
ତୁମେ ଦେଖିବା ପରି ଆନ୍ୟ କିଛି ମୋ ପାଇଁ ଏଇ ତିନି ଜଗତରେ ନାହିଁ । ମୁଁ କଣ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେବାକୁ ଚାହେଁ, ମା ? ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି ।
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ମାତର୍ଯାଚିତୁଂ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଵରମ୍ । ତଵ ଭକ୍ତିଃ ସଦା ମେଽସ୍ତୁ ନିଶ୍ଚଲା ହ୍ଯନପାଯିନୀ
ମୁଁ ଏହି ଏକଟି ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ମା, ମୋର ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସଦା ଅଟୁଟ ଓ ଅବିଚଳ ରହୁ ।
ନଗରେଽତ୍ର ତ୍ଵଯା ମାତଃ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ମମ ସର୍ଵଦା । ଦୁର୍ଗାଦେଵୀତି ନାମ୍ନା ଵୈ ତ୍ଵଂ ଶକ୍ତିରିହ ସଂସ୍ଥିତା
ମା, ଏଠାରେ ଏହି ସହରରେ ତୁମେ ସଦା ମୋ ପାଇଁ ରହିବାକୁ ହେବ । ଏଠି ତୁମେ ଶକ୍ତି ଭାବେ 'ଦୁର୍ଗାଦେବୀ' ନାମରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛ ।
ରକ୍ଷା ତ୍ଵଯା ଚ କର୍ତଵ୍ଯା ସର୍ଵଦା ନଗରସ୍ଯ ହ । ଯଥା ସୁଦର୍ଶନସ୍ତ୍ରାତୋ ରିପୁସଂଘାଦନାମଯଃ
ମା, ତୁମେ ସଦା ଏହି ସହରକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ହେବ, ଯେପରି ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ଓ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା ।
ତଥାଽତ୍ର ରକ୍ଷା କର୍ତଵ୍ଯା ଵାରାଣସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଯାମ୍ବିକେ । ଯାଵତ୍ପୁରୀ ଭଵେଦ୍ଭୂମୌ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠା ସୁସଂସ୍ଥିତା
ଏହିପରି ଭାବରେ, ଅମ୍ବିକେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସହର ଭୂମିରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ବାରାଣସୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ହେବ ।
ତାଵତ୍ତ୍ଵଯାଽତ୍ର ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ଦୁର୍ଗେ ଦେଵି କୃପାନିଧେ । ଵରୋଽଯଂ ମମ ତେ ଦେଯଃ କିମନ୍ଯତ୍ପ୍ରାର୍ଥଯାମ୍ଯହମ୍
ସେଠାରେ, ଦୁର୍ଗେ, କୃପାର ସାଗରିଣୀ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସହର ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଏଠି ରହିବାକୁ ହେବ । ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ ।
ଵିଵିଧାନ୍ସକଲାନ୍କାମାନ୍ଦେହି ମେ ଵିଦ୍ଵିଷୋ ଜହି । ଅଭଦ୍ରାଣାଂ ଵିନାଶଞ୍ଚ କୁରୁ ଲୋକସ୍ଯ ସର୍ଵଦା
ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର, ମୋ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦୂର କର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଘଟଣାକୁ ଏହି ଜଗତରୁ ସଦା ପାଳାଇଦେ ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ସମ୍ପ୍ରାର୍ଥିତା ଦେଵୀ ଦୁର୍ଗା ଦୁର୍ଗାର୍ତିନାଶିନୀ । ତମୁଵାଚ ନୃପଂ ତତ୍ର ସ୍ତୁତ୍ଵା ଵୈ ସଂସ୍ଥିତଂ ପୁରଃ
ବ୍ୟାସ କହିଛନ୍ତି — ଏଭଳି ଅନୁରୋଧ ପାଇଁ, ଦୁଃଖ ନାଶିନୀ ଦୁର୍ଗାଦେବୀ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡ଼ିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଦୁର୍ଗୋଵାଚ ରାଜନ୍ସଦା ନିଵାସୋ ମେ ମୁକ୍ତିପୁର୍ଯାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି । ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଯାଵତ୍ତିଷ୍ଠତି ମେଦିନୀ
ଦୁର୍ଗା କହିଲେ — ରାଜା, ମୋର ବାସ ସଦା ମୁକ୍ତିପୁରୀରେ ହେବ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ ଏଠି ରହିବି ।
ଅଥୋ ସୁଦର୍ଶନସ୍ତତ୍ର ସମାଗତ୍ଯ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ତୁଷ୍ଟାଵ ଜଗଦମ୍ବିକାମ୍
ତାପରେ ସୁଦର୍ଶନ ଖୁସିରେ ଏଠାକୁ ଆସି, ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରି, ଜଗତ୍ଜନନୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ।
ଅହୋ କୃପା ଯେ କଥଯାମ୍ଯହଂ କିଂ ତ୍ରାତସ୍ତ୍ଵଯା ଯତ୍କିଲ ଭକ୍ତିହୀନଃ । ଭକ୍ତାନୁକମ୍ପୀ ସକଲୋ ଜନୋଽସ୍ତି ଵିମୁକ୍ତଭକ୍ତେରଵନଂ ଵ୍ରତଂ ତେ
ହାଁ, ତୁମ କୃପା କେତେ ଅପାର ! ମୁଁ ଭକ୍ତି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କଲ । ତୁମେ ସବୁ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦୟା କର, ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିହୀନ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲ ହେଉଛି ତାଙ୍କର ଉପବାସ ।
ତ୍ଵଂ ଦେଵି ସର୍ଵଂ ସୃଜସି ପ୍ରପଞ୍ଚଂ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା ପାଲଯସି ସ୍ଵସୃଷ୍ଟମ୍ । ତ୍ଵମତ୍ସି ସଂହାରପରେ ଚ କାଲେ ନ ତେଽତ୍ର ଚିତ୍ରଂ ମମ ରକ୍ଷଣଂ ଵୈ
ମା, ତୁମେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କର, ଏହା ମୁଁ ଶୁଣିଛି । ତୁମେ ନିଜେ ସୃଷ୍ଟିକୁ ରକ୍ଷା କର । ସମୟ ଆସିଲେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜେ ଗ୍ରହଣ କର । ତେଣୁ, ମୋର ରକ୍ଷା ହେବାରେ କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ ।
କରୋମି କିଂ ତେ ଵଦ ଦେଵି କାର୍ଯଂ କ୍ଵ ଵା ଵ୍ରଜାମୀତ୍ଯନୁମୋଦଯାଶୁ । କାର୍ଯେ ଵିମୂଢୋଽସ୍ମି ତଵାଜ୍ଞଯାଽହଂ ଗଚ୍ଛାମି ତିଷ୍ଠେ ଵିହରାମି ମାତଃ
ମା, ମୁଁ କଣ କରିବି, କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, କିମ୍ବା କେଉଁଠି ଯିବି ? ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ, ମୁଁ ସେହିପରି କରିବି । ମୁଁ ମୋ କାମରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ, ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଯିବି, ରହିବି କିମ୍ବା ଘୁରିବି, ମା ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଂ ତଥା ଭାଷମାଣଂ ତୁ ଦେଵୀ ପ୍ରାହ ଦଯାନ୍ଵିତା । ଗଚ୍ଛାଯୋଧ୍ଯାଂ ମହାଭାଗ କୁରୁ ରାଜ୍ଯଂ କୁଲୋଚିତମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଛନ୍ତି — ସେଠି ଏଭଳି କହିଥିବା ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ଦୟାମୟୀ ଦେବୀ କହିଲେ, 'ଏବେ ତୁମେ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଅ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଓ ତୁମ ବଂଶର ରାଜ୍ୟ ଚାଳାଅ ।'
ସ୍ମରଣୀଯା ସଦାଽହଂ ତେ ପୂଜନୀଯା ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । ଶଂ ଵିଧାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ନିତ୍ଯଂ ରାଜ୍ଯଂ ତେ ନୃପସତ୍ତମ
ମୁଁ ସଦା ତୁମ ପାଖରେ ସ୍ମରଣୀୟ ଓ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜିତ ହେଉ । ମୁଁ ସଦା ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ଓ ରାଜ୍ୟର ଭଲ ହେବାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବି, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଞ୍ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନଵମ୍ଯାଞ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ । ମମ ପୂଜା ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯା ବଲିଦାନଵିଧାନତଃ
ଅଷ୍ଟମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ବିଶେଷ କରି ନବମୀ ତିଥିରେ ମୋର ପୂଜା ବଳିଦାନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଅର୍ଚା ମଦୀଯା ନଗରେ ସ୍ଥାପନୀଯା ତ୍ଵଯାଽନଘ । ପୂଜନୀଯା ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତ୍ରିକାଲଂ ଭକ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍
ମୋର ମୂର୍ତ୍ତି ଏହି ସହରରେ ତୁମେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର, ନିଷ୍ପାପ, ଏବଂ ଦିନରେ ତିନିଥର ଭକ୍ତିସହିତ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଶରତ୍କାଲେ ମହାପୂଜା କର୍ତଵ୍ଯା ମମ ସର୍ଵଦା । ନଵରାତ୍ରଵିଧାନେନ ଭକ୍ତିଭାଵଯୁତେନ ଚ
ଶରତ୍କାଳରେ ମୋର ବଡ଼ ପୂଜା ସଦା କରିବା ଦରକାର, ନବରାତ୍ରି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଓ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ।
ଚୈତ୍ରେଽଶ୍ଵିନେ ତଥାଽଽଷାଢେ ମାଘେ କାର୍ଯୋ ମହୋତ୍ସଵଃ । ନଵରାତ୍ରେ ମହାରାଜ ପୂଜା କାର୍ଯା ଵିଶେଷତଃ
ଚୈତ୍ର, ଆଶ୍ୱିନ, ଆଷାଢ଼ ଓ ମାଘ ମାସରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ୍। ନବରାତ୍ରିରେ ବିଶେଷଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର, ମହାରାଜ।
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ମମ ଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତୈଃ । କର୍ତଵ୍ଯା ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ତଥାଽଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ସଦା ବୁଧୈଃ
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ମୋତେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର, ରାଜା। ଏହିପରି, ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ବି ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ସଦା ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ତର୍ହିତା ଦେଵୀ ଦୁର୍ଗା ଦୁର୍ଗାର୍ତିନାଶିନୀ । ନତା ସୁଦର୍ଶନେନାଥ ସ୍ତୁତା ଚ ବହୁଵିସ୍ତରମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏପରି କହି ଦୁର୍ଗା ଦେବୀ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାରିଣୀ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ସୁଦର୍ଶନ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ବହୁ ଭାବରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଅନ୍ତର୍ହିତାଂ ତୁ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜାନଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ । ପ୍ରଣେମୁସ୍ତଂ ସମାଗମ୍ଯ ଯଥା ଶକ୍ରଂ ସୁରାସ୍ତଥା
ଦେବୀଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିବା ଦେଖି ସମସ୍ତ ରାଜା ଏକସାଥି ଆସି ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି।
ସୁବାହୁରପି ତଂ ନତ୍ଵା ସ୍ଥିତଶ୍ଚାଗ୍ରେ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ । ଊଚୁଃ ସର୍ଵେ ମହୀପାଲା ଅଯୋଧ୍ଯାଧିପତିଂ ତଦା
ସୁବାହୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଆଗରେ ଆନନ୍ଦରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ସମସ୍ତ ରାଜା ଏବେ ଅୟୋଧ୍ୟାର ଅଧିପତିଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ତ୍ଵମସ୍ମାକଂ ପ୍ରଭୁଃ ଶାସ୍ତା ସେଵକାସ୍ତେ ଵଯଂ ସଦା । କୁରୁ ରାଜ୍ଯମଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ପାଲଯାସ୍ମାନ୍ନୃପୋତ୍ତମ
ଆପଣ ଆମର ପ୍ରଭୁ ଓ ଶାସକ। ଆମେ ସଦା ଆପଣଙ୍କର ସେବକ। ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାଜ୍ୟ ଚଲାନ୍ତୁ ଓ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହାରାଜ ଦୃଷ୍ଟା ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୀ ଶିଵା । ଆଦିଶକ୍ତିର୍ଭଵାନୀ ସା ଚତୁର୍ଵର୍ଗଫଲପ୍ରଦା
ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ, ମହାରାଜ, ବିଶ୍ବେଶ୍ୱରୀ ଶିବା, ଆଦିଶକ୍ତି ଭବାନୀ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଫଳ ଦେଇଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା।
ଧନ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ କୃତକୃତ୍ଯୋଽସି ବହୁପୁଣ୍ଯୋ ଧରାତଲେ । ଯସ୍ମାଚ୍ଚ ତ୍ଵତ୍କୃତେ ଦେଵୀ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ସନାତନୀ
ଆପଣ ଧନ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ କାମ ସଫଳ ହୋଇଛି, ଏ ଭୂମିରେ ବହୁ ପୁଣ୍ୟ ଆପଣଙ୍କର। କାରଣ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସନାତନୀ ଦେବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ନ ଜାନୀମୋ ଵଯଂ ସର୍ଵେ ପ୍ରଭାଵଂ ନୃପସତ୍ତମ । ଚଣ୍ଡିକାଯାସ୍ତମୋଯୁକ୍ତା ମାଯଯା ମୋହିତାଃ ସଦା
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଜାଣିନାହିଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା। ଦେବୀଙ୍କର ମାୟାରେ ସଦା ଅନ୍ଧକାରରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ରହୁଛୁ।
ଧନଦାରସୁତାନାଂ ଚ ଚିନ୍ତନେଽଭିରତାଃ ସଦା । ମଗ୍ନା ମହାର୍ଵଣେ ଘୋରେ କାମକ୍ରୋଧଝଷାକୁଲେ
ଧନ, ଜନାନୀ ଓ ପୁଅ ଭାବନାରେ ସଦା ବ୍ୟସ୍ତ ରହୁଛୁ। ଆମେ ଭୟଙ୍କର ମହାସାଗରରେ ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧର ମାଛରେ ଡୁବି ରହିଛୁ।
ପୃଚ୍ଛାମସ୍ତ୍ଵାଂ ମହାଭାଗ ସର୍ଵଜ୍ଞୋଽସି ମହାମତେ । କେଯଂ ଶକ୍ତିଃ କୁତୋ ଜାତା କିଂ ପ୍ରଭାଵା ଵଦସ୍ଵ ତତ୍
ମହାଭାଗ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛୁ। ଆପଣ ସବୁ ଜଣିଛନ୍ତି, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ। ଏହି ଶକ୍ତି କିଏ, କେଉଁଠୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ କଣ? ଦୟାକରି ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।
ଭଵ ତ୍ଵଂ ନୌଶ୍ଚ ସଂସାରେ ସାଧଵୋଽତି ଦଯାପରାଃ । ତସ୍ମାନ୍ନୋ ଵଦ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଦେଵୀମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଏ ଜଗତରେ ଆମପ୍ରତି ଦୟାବାନ ହେଇଥିବା ଭଲ ଲୋକମାନେ ଯେପରି ଦୟା କରନ୍ତି, ତେଣୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଦେବୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା କହନ୍ତୁ।