ଅଦ୍ଯୈଵ ତଂ ନୃପକଲଙ୍କଧରଞ୍ଚ ହତ୍ଵା ବାଲଂ ତଥୈଵ କିଲ ତଂ ନ ଵିଵାହଯୋଗ୍ଯମ୍ । ଗୃହ୍ଣୀମ ତାଂ ଶଶିକଲାଂ ନୃପତେଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଲଜ୍ଜାମଵାପ୍ଯ ନିଜସଦ୍ମ କଥଂ ଵ୍ରଜେମ
ଆଜି ଏହି ରାଜା, ଯିଏ ରାଜସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଅପମାନ ହେବାକୁ ଦେଇଛି, ଓ ସେଇ ଅଯୋଗ୍ୟ ଝିଅଟିକୁ ମାରିଦେବା; ଶଶିକଳା, ରାଜାଙ୍କ ଧନ୍ୟତା, ତାକୁ ଆମେ ଦଳିବା; ଏପରି ଅପମାନ ହେବା ପରେ, କିପରି ଆମେ ଆମ ଘରକୁ ଫେରିବୁ?
ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ତୂର୍ଯନିନଦାନ୍କିଲ ଵାଦ୍ଯମାନା- ଞ୍ଛଙ୍ଖସ୍ଵନାନଭିଭଵନ୍ତି ମୃଦଙ୍ଗଶବ୍ଦାଃ । ଗୀତଧ୍ଵନିଂ ଚ ଵିଵିଧଂ ନିଗମସ୍ଵନଞ୍ଚ ମନ୍ଯାମହେ ନୃପତିନାଽତ୍ର କୃତୋ ଵିଵାହଃ
ଶୁଣ, ବାଜା ଓ ତୁରୀର ଶବ୍ଦ ଉଠୁଛି, ଶଂଖର ଧ୍ୱନିକୁ ମୃଦଙ୍ଗର ଶବ୍ଦ ଢାକି ଦେଉଛି; ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗୀତ ଓ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଉଛି— ଏଠି ରାଜା ବିବାହ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଆମେ ଭାବୁଛୁ।
ଅସ୍ମାନ୍ପ୍ରତାର୍ଯ ଵଚନୈର୍ଵିଧିଵଚ୍ଚକାର ଵୈଵାହିକେନ ଵିଧିନା କରପୀଡନଂ ଵୈ । କର୍ତଵ୍ଯମଦ୍ଯ କିମହୋ ପ୍ରଵିଚିନ୍ତଯନ୍ତୁ ଭୂପାଃ ପରସ୍ପରମତିଂ ଚ ସମର୍ଥଯନ୍ତୁ
ସେ ଆମକୁ କଥାରେ ଭୁଲେଇ, ବିଧିମତେ ବିବାହର କରପୀଡ଼ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଦେଲେ; ଏବେ ରାଜାମାନେ ଭଲଭାବେ ଭାବିବେ କି କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପରସ୍ପରରେ ଏକମତ ହେବେ।
ଏଵଂ ଵଦତ୍ସୁ ନୃପତିଷ୍ଵଥ କନ୍ଯାକାଯାଃ କୃତ୍ଵା ଵିଵାହଵିଧିମପ୍ରତିମପ୍ରଭାଵଃ । ଭୂପାନ୍ନିମନ୍ତ୍ରଯିତୁମାଶୁ ଜଗାମ ରାଜା କାଶୀପତିଃ ସ୍ଵସୁହୃଦୈଃ ପ୍ରଥିତପ୍ରଭାଵୈଃ
ଏପରି ରାଜାମାନେ କହୁଥିବାବେଳେ, ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କାଶୀର ରାଜା ତାଙ୍କ ଝିଅର ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ତାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଗଲେ।
ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଚ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନୃପାଃ କାଶୀପତିଂ ତଦା । ନୋଚୁଃ କିଞ୍ଚିଦପି କ୍ରୋଧାନ୍ମୌନମାଧାଯ ସଂସ୍ଥିତାଃ
ସେଇ ସମୟରେ କାଶୀର ରାଜା ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାଜାମାନେ ରାଗ ଦମନ କରି ଚୁପ୍ଚାପ ଦଢ଼ି ରହିଲେ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ସ ଗତ୍ଵା ପ୍ରଣିପତ୍ଯାହ କୃତାଞ୍ଜଲିରଭାଷତ । ଆଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ନୃପୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଭୋଜନାର୍ଥଂ ଗୃହେ ମମ
ସେ ଯାଇ, ହାତ ଜୋଡ଼ି ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ: 'ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ମୋ ଘରେ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ।'
କନ୍ଯଯାଽସୌ ଵୃତୋ ଭୂପଃ କିଂ କରୋମି ହିତାହିତମ୍ । ଭଵଦ୍ଭିସ୍ତୁ ଶୁଭଃ କାର୍ଯୋ ମହାନ୍ତୋ ହି ଦଯାଲଵଃ
ଏହି ରାଜାକୁ ଝିଅ ନିଜେ ଚୟନ କରିଛି; ମୁଁ କ'ଣ କରିପାରିବି, ଭଲ କି ଖରାପ? ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାନ ଓ ଦୟାଳୁ, ଯାହା ଉଚିତ ତାହା କରନ୍ତୁ।
ତନ୍ନିଶମ୍ଯ ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ନୃପାଃ କ୍ରୋଧପରିପ୍ଲୁତାଃ । ପ୍ରତ୍ଯୂଚୁର୍ଭୁକ୍ତମସ୍ମାଭିଃ ସ୍ଵଗୃହଂ ନୃପତେ ଵ୍ରଜ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାଜାମାନେ ରାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କହିଲେ: 'ଆମେ ଭୋଜନ କରିସାରିଛୁ; ରାଜା, ଆପଣ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରନ୍ତୁ।'
କୁରୁ କାର୍ଯାଣ୍ଯଶେଷାଣି ଯଥେଷ୍ଟଂ ସୁକୃତଂ କୃତମ୍ । ନୃପାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଯାନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ସ୍ଵାନି ସ୍ଵାନି ଗୃହାଣି ଵୈ
ଯେଉଁ କାମ ବାକି ଅଛି, ଇଚ୍ଛାମତେ କର; ଯାହା ହେବା ଥିଲା, ହୋଇଗଲା। ଆଜି ସମସ୍ତ ରାଜା ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଯିବେ।
ସୁବାହୁରପି ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଜଗାମ ଶଙ୍କିତୋ ଗୃହମ୍ । କିଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ସଂଵିଗ୍ନାଃ କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତା ନୃପୋତ୍ତମାଃ
ଏହା ଶୁଣି, ସୁବାହୁ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ନିଜ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ, ରାଗିଥିବା ଏହି ମହାନ ରାଜାମାନେ କ'ଣ କରିବେ ଭାବି।
ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ମହୀପାଲାଶ୍ଚକ୍ରୁଶ୍ଚ ସମଯଂ ପୁନଃ । ରୁଦ୍ଧ୍ଵା ମାର୍ଗଂ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମଃ କନ୍ଯାଂ ହତ୍ଵା ସୁଦର୍ଶନମ୍
ସେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ରାଜାମାନେ ପୁଣି ଏକ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ: 'ଆମେ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇବା, ଝିଅଟିକୁ ଧରିବା, ଏବଂ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ମାରିଦେବା।'
କେଚନୋଚୁଃ କିମସ୍ମାକଂ ହନ୍ତ ତେନ ନୃପେଣ ଵୈ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ କୌତୁକଂ ସର୍ଵଂ ଗମିଷ୍ଯାମୋ ଯଥାଗତମ୍
କେହି କହିଲେ, 'ସେଇ ରାଜା ସହିତ ଆମର କ'ଣ କାମ? ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦେଖି ଆମେ ଯେପରି ଆସିଥିଲୁ, ସେପରି ଚଲିଯିବା।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ନୃପାଃ ସର୍ଵେ ମାର୍ଗମାକ୍ରମ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତାଃ । ଚକାରୋତ୍ତରକାର୍ଯାଣି ସୁବାହୁଃ ସ୍ଵଗୃହଂ ଗତଃ
ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ରାଜା ରାସ୍ତା ଅଟକାଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ସୁବାହୁ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଇ ବାକି କାମ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସୁବାହୁକୃତଦେଵୀସ୍ତୁତିଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତସ୍ମୈ ଗୌରଵଭୋଜ୍ଯାନି ଵିଧାଯ ଵିଧିଵତ୍ତଦା । ଵାସରାଣି ଚ ଷଡ୍ରାଜା ଭୋଜଯାମାସ ଭକ୍ତିତଃ
ସୁବାହୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ତୁତି ବର୍ଣ୍ଣନା। ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ: ସେ ସମୟରେ ରାଜା ସମ୍ମାନଯୋଗ୍ୟ ଭୋଜନ ବିଧିମତେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଛଅ ଦିନ ଧରି ଭକ୍ତି ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ।
ଏଵଂ ଵିଵାହକାର୍ଯାଣି କୃତ୍ଵା ସର୍ଵାଣି ପାର୍ଥିଵଃ । ପାରିବର୍ହଂ ପ୍ରଦତ୍ଵାଽଥ ମନ୍ତ୍ରଯନ୍ସଚିଵୈଃ ସହ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ରାଜା ପାରିବାରିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଦେଇ, ପରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।
ଦୂତୈସ୍ତୁ କଥିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାର୍ଗସଂରୋଧନଂ କୃତମ୍ । ବଭୂଵ ଵିମନା ରାଜା ସୁବାହୁରମିତଦ୍ଯୁତିଃ
ଦୂତମାନେ ରାସ୍ତା ଅଟକାଯିବାର କଥା ଶୁଣାଇଲେ, ତାହା ଶୁଣି ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ସୁବାହୁ ରାଜା ମନମରା ହେଲେ।
ସୁଦର୍ଶନସ୍ତଦୋଵାଚ ଶ୍ଵଶୁରଂ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ । ଅସ୍ମାନ୍ଵିସର୍ଜଯାଶୁ ତ୍ଵଂ ଗମିଷ୍ଯାମୋ ହ୍ଯଶଙ୍କିତାଃ
ସୁଦର୍ଶନ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ । ସେ ନିଜ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆମକୁ ଶୀଘ୍ର ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଆମେ ଭୟ ବିନା ଚାଲିଯିବୁ ।"
ଭାରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ୟଂ ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ସମାହିତାଃ । ନିଵାସାଯ ଵିଚାରୋ ଵୈ କର୍ତଵ୍ଯଃ ସର୍ଵଥା ନୃପ
ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ଶାନ୍ତ ମନେ ରହିବା ପାଇଁ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର, ରାଜା ।
ନୃପେଭ୍ଯଶ୍ଚ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଭଯଂ କିଞ୍ଚିତ୍ତ୍ଵଯାଽନଘ । ଜଗନ୍ମାତା ଭଵାନୀ ମେ ସାହାଯ୍ଯଂ ଵୈ କରିଷ୍ଯତି
ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ତୁମେ କୌଣସି ରାଜାଙ୍କୁ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ । ମୋତେ ଜଗତ୍ ମାଆ ଭବାନୀ ସହଯୋଗ କରିବେ ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତସ୍ଯେତି ମତମାଜ୍ଞାଯ ଜାମାତୁର୍ନୁପସତ୍ତମଃ । ଵିସସର୍ଜ ଧନଂ ଦତ୍ଵା ପ୍ରତସ୍ଥେ ସୋଽପି ସତ୍ଵରଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଜାମାତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ମନସ୍କାମନା ବୁଝି, ସେଇ ଉତ୍ତମ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଏବଂ ନିଜେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ ।
ବଲେନ ମହତାଽଽଵିଷ୍ଟୋ ଯଯାଵନୁ ନୃପୋତ୍ତମଃ । ସୁଦର୍ଶନୋ ଵୃତସ୍ତତ୍ର ଚଚାଲ ପଥି ନିର୍ଭଯଃ
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ସହିତ ଉତ୍ତମ ରାଜା ଯାତ୍ରା କଲେ । ସେଠାରେ ସୁଦର୍ଶନ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ପଥରେ ଚାଲିଗଲେ ।
ରଥୈଃ ପରିଵୃତଃ ଶୂରଃ ସଦାରୋ ରଥସଂସ୍ଥିତଃ । ଗଚ୍ଛନ୍ଦଦର୍ଶ ସୈନ୍ଯାନି ନୃପାଣାଂ ରଘୁନନ୍ଦନଃ
ବହୁ ରଥ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ସେ ଶୂରବୀର ସୁଦର୍ଶନ, ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ରଥରେ ବସିଥିଲେ, ଯାଉଥିବା ବେଳେ ରାଜାମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଦେଖିଲେ ।
ସୁବାହୁରପି ତାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଚିନ୍ତାଵିଷ୍ଟୋ ବଭୂଵ ହ । ଵିଧିଵତ୍ସ ଶିଵାଂ ଚିତ୍ତେ ଜଗାମ ଶରଣଂ ମୁଦା
ସୁବାହୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ । ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଶିବଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ ।
ଜଜାପୈକାକ୍ଷରଂ ମନ୍ତ୍ରଂ କାମରାଜମନୁତ୍ତମମ୍ । ନିର୍ଭଯୋ ଵୀତଶୋକଶ୍ଚ ପତ୍ନ୍ଯା ସହ ନଵୋଢଯା
ସେ କାମଦେବଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏକ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ, ନିର୍ଭୟ ଏବଂ ଶୋକ ରହିତ ଭାବରେ, ନୂତନ ବିବାହିତ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ।
ତତଃ ସର୍ଵେ ମହୀପାଲାଃ କୃତ୍ଵା କୋଲାହଲଂ ତଦା । ଉତ୍ଥିତାଃ ସୈନ୍ଯସଂଯୁକ୍ତା ହନ୍ତୁକାମାସ୍ତୁ କନ୍ଯକାମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କରି, ସେନା ସହିତ ଉଠିଲେ, କନ୍ୟାକୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ।
କାଶିରାଜସ୍ତୁ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହନ୍ତୁକାମୋ ବଭୂଵ ହ । ନିଵାରିତସ୍ତଦାଽତ୍ଯର୍ଥଂ ରାଘଵେଣ ଜିଗୀଷତା
କାଶୀର ରାଜା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ମାରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଜୟ ଆଶାରେ ରଘୁବଂଶୀ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ରୋକିଲେ ।
ତତ୍ରାପି ନେଦୁଃ ଶଂଖାଶ୍ଚ ଭେର୍ଯଶ୍ଚାନକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ । ସୁବାହୋଶ୍ଚ ନୃପାଣାଞ୍ଚ ପରସ୍ପରଜିଘାଂସତାମ୍
ସେଠାରେ ଶଂଖ, ଢୋଳ ଏବଂ ଅନକ ଡୁମୁକି ବଜିଲା, ସୁବାହୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ।
ଶତ୍ରୁଜିତ୍ତୁ ସୁସଂଵୃତ୍ତଃ ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ଜିଘାଂସଯା । ଯୁଧାଜିତ୍ତତ୍ସହାଯାର୍ଥଂ ସନ୍ନଦ୍ଧଃ ପ୍ରବଭୂଵ ହ
ଶତୃଜିତ ସୁସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ସେଠାରେ ମାରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଦଢ଼ ହେଲେ । ତାଙ୍କ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ଯୁଧାଜିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହେଲେ ।
କେଚିଚ୍ଚ ପ୍ରେକ୍ଷକାସ୍ତସ୍ଯ ସହାନୀକୈଃ ସ୍ଥିତାସ୍ତଦା । ଯୁଧାଜିଦଗ୍ରତୋ ଗତ୍ଵା ସୁଦର୍ଶନମୁପସ୍ଥିତଃ
କିଛି ଦର୍ଶକ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ସେଠାରେ ଦଢ଼ ହେଲେ । ଯୁଧାଜିତ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ।
ଶତ୍ରୁଜିତ୍ତେନ ସହିତୋ ହନ୍ତୁଂ ଭ୍ରାତରମାନୁଜଃ । ପରସ୍ପରଂ ତେ ବାଣୌଘୈସ୍ତତକ୍ଷୁଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତାଃ
ଶତୃଜିତଙ୍କ ସହ ଛୋଟ ଭାଇ ନିଜ ଭାଇକୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ଦୁଇଜଣ ରୋଷରେ ଏକାପରେକ ଅଗଣିତ ବାଣ ମାରିଲେ ।