ତସ୍ମାତ୍ସୁଦର୍ଶନଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵରଯାନ୍ଯଂ ନୃପୋତ୍ତମମ୍ । ସୁଖମିଚ୍ଛସି ଚେନ୍ମହ୍ଯଂ ତୁଭ୍ଯଂ ଵା ମୃଗଲୋଚନେ । ଇତି ମାତ୍ରା ବୋଧିତାଂ ତାଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ରାଜାପ୍ଯବୋଧଯତ୍
ତେଣୁ, ମୃଗନୟନୀ, ସୁଦର୍ଶନକୁ ଛାଡି ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାକୁ ଚୟନ କର, ଯଦି ମୋ ଓ ତୁମ ସୁଖ ଚାହୁଛ; ଏଭଳି ମାତା କହିବା ପରେ, ପରେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ଉଭଯୋର୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିର୍ଭଯୋଵାଚ କନ୍ଯକା କନ୍ଯୋଵାଚ ସତ୍ଯମୁକ୍ତଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜାନାସି ଚ ଵ୍ରତଂ ମମ
ଉଭୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଝିଅ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ କହିଲେ: 'ରାଜାମାନ୍ୟ, ତୁମେ ସତ୍ୟ କହିଛ; ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଜାଣିଛ।'
ନାନ୍ଯଂ ଵୃଣୋମି ଭୂପାଲ ସୁଦର୍ଶନମୃତେ କ୍ଵଚିତ୍ । ବିଭେଷି ଯଦି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନୃପେଭ୍ଯଃ କିଲ କାତରଃ
ଭୂପତି, ସୁଦର୍ଶନ ଛଡା କେଉଁଠି ମୁଁ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଚୟନ କରିବିନି; ଯଦି ତୁମେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେକୁ ଭୟ କରୁଛ, ଯଦି ସତ୍ୟରେ ଭୟଭିତ ଅଛ—
ସୁଦର୍ଶନାଯ ଦତ୍ତ୍ଵା ମାଂ ଵିସର୍ଜଯ ପୁରାଦ୍ବହିଃ । ସ ମାଂ ରଥେ ସାମାରୋପ୍ଯ ନିର୍ଗମିଷ୍ଯତି ତେ ପୁରାତ୍
ତେବେ ମୋତେ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ଦେଇ, ଗ୍ରହରୁ ବାହାର କର; ସେ ମୋତେ ରଥରେ ବସାଇ, ତୁମ ଗ୍ରହରୁ ନେଇଯିବ।
ଭଵିତଵ୍ଯଂ ତୁ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ଚାନ୍ଯଥା । ନାତ୍ର ଚିନ୍ତା ତ୍ଵଯା କାର୍ଯା ଭଵିତଵ୍ଯେ ନୃପୋତ୍ତମ
ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିବ; ଏହା କେବେ ବି ଅନ୍ୟ ଭାବେ ହେବ ନାହିଁ। ରାଜାନ୍ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଭାଗ୍ୟର କଥା ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଯଦ୍ଭାଵି ତଦ୍ଭଵତ୍ଯେଵ ସର୍ଵଥାତ୍ର ନ ସଂଶଯଃ । ରାଜୋଵାଚ ନ ପୁତ୍ରି ସାହସଂ କାର୍ଯଂ ମତିମଦ୍ଭିଃ କଦାଚନ
ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟେ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ରାଜା କହିଲେ: ମୋ ଝିଅ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ କେବେ ବି ଅବିଚାରରେ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ବହୁଭିର୍ନ ଵିରୋଦ୍ଧଵ୍ଯମିତି ଵେଦଵିଦୋ ଵିଦୁଃ । ଵିସ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି କଥଂ କନ୍ଯାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ରାଜସୁତାଯ ଚ
ଯେମାନେ ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଅନେକଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ କିପରି ମୋ ଝିଅକୁ ଦେଇପାରିବି, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଏହାକୁ ଏକ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛି?
ରାଜାନୋ ଵରସଂଯୁକ୍ତାଃ କିଂ ନ କୁର୍ଯୁରସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ଯଦି ତେ ରୋଚତେ ଵତ୍ସେ ପଣଂ ସଂଵିଦଧାମ୍ଯହମ୍
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ବର ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି, ଏମିତି ସମୟରେ ସେମାନେ କଣ କରିବେ ନାହିଁ? ମୋ ଝିଅ, ତୁମେ ଯଦି ମନେ ପସନ୍ଦ କର, ମୁଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷା ରଖିବି।
ଜନକେନ ଯଥା ପୂର୍ଵଂ କୃତଃ ସୀତାସ୍ଵଯଂଵରେ । ଶୈଵଂ ଧନୁର୍ଯଥା ତେନ ଧୃତଂ କୃତ୍ଵା ପଣଂ ତଥା
ପୂର୍ବେ ଯେପରି ଜନକ ମହାରାଜା ସୀତାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରରେ ଶିବଙ୍କ ଧନୁଷ ଉପରେ ପରୀକ୍ଷା ରଖିଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଏକ ପରୀକ୍ଷା ରଖିବି।
ତଥାହମପି ତନ୍ଵଙ୍ଗି କରୋମ୍ଯଦ୍ଯ ଦୁରାସଦମ୍ । ଵିଵାଦୋ ଯେନ ରାଜ୍ଞାଂ ଵୈ କୃତେ ସତି ଶମଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ମୋତେ ଦେଖ, ଶୋଭାବତୀ, ଆଜି ମୁଁ ଏକ କଠିନ ପରୀକ୍ଷା ରଖିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ରାଜାମାନେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରିବେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବିବାଦ ଶାନ୍ତ ହେବ।
ପାଲଯିଷ୍ଯତି ଯଃ କାମଂ ସ ତେ ଭର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି । ସୁଦର୍ଶନସ୍ତଥାଽନ୍ଯୋ ଵା ଯଃ କଶ୍ଚିଦ୍ବଲଵତ୍ତରଃ
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଜଣ ପରୀକ୍ଷା ପୂରଣ କରିପାରିବ, ସେଇ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ହେବ; ସେ ସୁଦର୍ଶନ ହେଉ କି ଅନ୍ୟ କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ।
ପାଲଯିତ୍ଵା ପଣଂ ତ୍ଵାଂ ଵୈ ଵରଯିଷ୍ଯତି ସର୍ଵଥା । ଏଵଂ କୃତେ ନୃପାଣାଂ ତୁ ଵିଵାଦଃ ଶମିତୋ ଭଵେତ୍
ଯିଏ ପରୀକ୍ଷା ପୂରଣ କରିପାରିବ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମକୁ ବରଣ କରିବ; ଏହିପରି ହେଲେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବିବାଦ ଶେଷ ହେବ।
ସୁଖେନାହଂ ଵିଵାହଂ ତେ କରିଷ୍ଯାମି ତତଃ ପରମ୍ । କନ୍ଯୋଵାଚ ସନ୍ଦେହେ ନୈଵ ମଜ୍ଜାମି ମୂର୍ଖକୃତ୍ଯମିଦଂ ଯତଃ
ତାପରେ ମୁଁ ସହଜରେ ତୁମର ବିବାହ କରାଇଦେବି। କନ୍ୟା କହିଲେ: ଏହି କଥାରେ ମୁଁ କେବେ ବି ସନ୍ଦେହ କରୁନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ମୂର୍ଖତା।
ମଯା ସୁଦର୍ଶନଃ ପୂର୍ଵଂ ଧୃତଶ୍ଚେତସି ନାନ୍ଯଥା । କାରଣଂ ପୁଣ୍ଯପାପାନାଂ ମନ ଏଵ ମହୀପତେ
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମନରେ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ବରଣ କରିଛି, ରାଜନ୍; ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପର କାରଣ ମନ ହିଁ।
ମନସା ଵିଧୃତଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କଥମନ୍ଯଂ ଵୃଣେ ପିତଃ । କୃତେ ପଣେ ମହାରାଜ ସର୍ଵେଷାଂ ଵଶଗା ହ୍ଯହମ୍
ମନରେ ଯାହାକୁ ବରଣ କରିଛି, ତାକୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ କିପରି ଅନ୍ୟକୁ ବରଣ କରିପାରିବି, ବାପା? ଯଦି ପରୀକ୍ଷା ରଖାଯିବ, ମହାରାଜ, ତେବେ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଧୀନ ହେଇଯିବି।
ଏକଃ ପାଲଯିତା ଦ୍ଵୌ ଵା ବହଵୋ ଵା ଭଵନ୍ତି ଚେତ୍ । କିଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ତଦା ତାତ ଵିଵାଦେ ସମୁପସ୍ଥିତେ
ଏକଜଣ, ଦୁଇଜଣ କିମ୍ବା ଅନେକଜଣ ପରୀକ୍ଷା ପୂରଣ କଲେ, ତେବେ ବାପା, ବିବାଦ ହେଲେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?
ସଂଶଯାଧିଷ୍ଠିତେ କାର୍ଯେ ମତିଂ ନାହଂ କରୋମ୍ଯତଃ । ମା ଚିନ୍ତାଂ କୁରୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦେହି ସୁଦର୍ଶନାଯ ମାମ୍
ଯେଉଁ କାମରେ ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ସେଠାରେ ମୁଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରିବିନାହିଁ; ତେଣୁ, ରାଜାନ୍ଦ୍ର, ଚିନ୍ତା କରନାହିଁ—ମୋତେ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ।
ଵିଵାହଂ ଵିଧିନା କୃତ୍ଵା ଶଂ ଵିଧାସ୍ଯତି ଚଣ୍ଡିକା । ଯନ୍ନାମକୀର୍ତନାଦେଵ ଦୁଃଖୌଘୋ ଵିଲଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ବିଧିମତ୍ ବିବାହ କରିଦେଲେ, ଚଣ୍ଡିକା ମଙ୍ଗଳ କରିବେ; ଯାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ ଦୁଃଖ ସମୂହ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।
ତାଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ପରମାଂ ଶକ୍ତିଂ କୁରୁ କାର୍ଯମତନ୍ଦ୍ରିତଃ । ଗତ୍ଵା ଵଦ ନୃପେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋଽଦ୍ଯ ଵୈ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିକୁ ମନେ ପକାଇ, ବିଳମ୍ବ ନ କରି କାମ କର; ଆଜି ହିଁ ହାତ ଜୋଡି ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଇଆ।
ଆଗନ୍ତଵ୍ଯଞ୍ଚ ଶ୍ଵଃ ସର୍ଵୈରିହ ଭୂପୈଃ ସ୍ଵଯଂଵରେ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତ୍ଵଂ ଵିସୃଜ୍ଯାଶୁ ସର୍ଵଂ ନୃପତିମଣ୍ଡଲମ୍
ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ କହ, ସ୍ୱୟଂବର ପାଇଁ ସେମାନେ କାଲି ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ; ଏହିପରି କହି, ସମସ୍ତ ରାଜମଣ୍ଡଳକୁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତ କର।
ଵିଵାହଂ କୁରୁ ରାତ୍ରୌ ମେ ଵେଦୋକ୍ତଵିଧିନା ନୃପ । ପାରିବର୍ହଂ ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତସ୍ମୈ ଵିସର୍ଜଯ
ରାଜା, ମୋ ବିବାହ ରାତିରେ ବେଦ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କର; ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ, ତାକୁ ପଠାଇଦିଅ।
ଗମିଷ୍ଯତି ଗୃହୀତ୍ଵା ମାଂ ଧ୍ରୁଵସନ୍ଧିସୁତଃ କିଲ । କଦାଚିତ୍ତେ ନୃପାଃ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ସଙ୍ଗ୍ରାମଂ କର୍ତ୍ତୁମୁଦ୍ଯତାଃ
ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଙ୍କ ପୁଅ ମୋତେ ନେଇ ଚାଲିଯିବେ; କିନ୍ତୁ କେବେ ରାଜାମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇପାରନ୍ତି।
ଭଵିଷ୍ଯତି ତଦା ଦେଵୀ ସାହାଯ୍ଯଂ ନଃ କରିଷ୍ଯତି । ସୋଽପି ରାଜସୁତସ୍ତୈସ୍ତୁ ସଙ୍ଗ୍ରାମଂ ସଂଵିଧାସ୍ଯତି
ତେବେ ଦେବୀ ଆମକୁ ସହଯୋଗ କରିବେ, ଏବଂ ସେ ରାଜପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ।
ଦୈଵାନ୍ମୃଧେ ମୃତେ ତସ୍ମିନ୍ମରିଷ୍ଯାମ୍ଯହମପ୍ଯୁତ । ସ୍ଵସ୍ତି ତେସ୍ତୁ ଗୃହେ ତିଷ୍ଠ ଦତ୍ତ୍ଵା ମାଂ ସହସୈନ୍ଯକଃ
ଯଦି ଭାଗ୍ୟକ୍ରମେ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ତେବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମରିଯିବି। ତୁମେ ଭଲରେ ରୁହ, ମୋତେ ସେନାସହ ଦେଇ ଘରେ ରୁହ।
ଏକୈଵାହଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ତେନ ସାର୍ଧଂ ରିରଂସଯା । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ତସ୍ଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜାଽସୌ କୃତନିଶ୍ଚଯଃ । ମତିଂ ଚକ୍ରେ ତଥା କର୍ତୁଂ ଵିଶ୍ଵାସଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯ ଚ
ମୁଁ ଏକା ତାଙ୍କ ସହ ଯିବି, ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଏହି ମହିଳାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଭରସା କରି, ସେହିପରି କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ସୁଦର୍ଶନଶଶିକଲଯୋର୍ଵିଵାହଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁତାଵାକ୍ଯମନିନ୍ଦିତାତ୍ମା ନୃପାଂଶ୍ଚ ଗତ୍ଵା ନୃପତିର୍ଜଗାଦ । ଵ୍ରଜନ୍ତୁ କାମଂ ଶିଵିରାଣି ଭୂପାଃ ଶ୍ଵୋ ଵା ଵିଵାହଂ କିଲ ସଂଵିଧାସ୍ଯେ
ସୁଦର୍ଶନ ଓ ଶଶିକଳାଙ୍କ ବିବାହର ବର୍ଣ୍ଣନା। ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଝିଅର କଥା ଶୁଣି, ଦୋଷରହିତ ରାଜା ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ— ରାଜାମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ତାଙ୍କର ଶିବିରକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, କାଲି ମୁଁ ବିବାହର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବି।
ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ପେଯାନି ମଯାଽର୍ପିତାନି ଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ ସର୍ଵେ ମଯି ସୁପ୍ରସନ୍ନାଃ । ଶ୍ଵୋ ଭାଵି କାର୍ଯଂ କିଲ ମଣ୍ଡପେଽତ୍ର ସମେତ୍ଯ ସର୍ଵୈରିହ ସଂଵିଧେଯମ୍
ମୁଁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି, ସମସ୍ତେ ମୋ ପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। କାଲି ଏଠାରେ ମଣ୍ଡପରେ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ, ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଆସି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସଂପାଦନ କରନ୍ତୁ।
ନାଯାତି ପୁତ୍ରୀ କିଲ ମଣ୍ଡପେଽଦ୍ଯ କରୋମି କିଂ ଭୂପତଯୋଽତ୍ର କାମମ୍ । ପ୍ରାତଃ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ସୁତାଂ ନଯିଷ୍ଯେ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ତସ୍ମାଚ୍ଛିଵିରାଣି ଭୂପାଃ
ଆଜି ମୋ ଝିଅ ମଣ୍ଡପକୁ ଆସିବେ ନାହିଁ, ଏଠାରେ ମୁଁ କଣ କରିବି, ରାଜାମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ କରନ୍ତୁ। ସକାଳେ ଝିଅକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ଏଠାକୁ ନେଇଆସିବି, ତେଣୁ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କର ଶିବିରକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।
ନ ଵିଗ୍ରହୋ ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ନିଜାଶ୍ରିତେ କୃପା ଵିଧେଯା ସତତଂ ହ୍ଯପତ୍ଯେ । ଵିଧାଯ ତାଂ ପ୍ରାତାରିହାନଯିଷ୍ଯେ ସୁତାଂ ତୁ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ନୃପା ଯଥେଷ୍ଟମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବାଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସନ୍ତାନ ପ୍ରତି ସଦା କରୁଣା ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ। ଏପରି କରି, ସକାଳେ ଝିଅକୁ ଏଠାକୁ ନେଇଆସିବି, ରାଜାମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଆନ୍ତୁ।
ଇଚ୍ଛାପଣଂ ଵା ପରିଚିନ୍ତ୍ଯ ଚିତ୍ତେ ପ୍ରାତଃ କରିଷ୍ଯାମ୍ଯଥ ସଂଵିଵାହମ୍ । ସର୍ଵୈଃ ସମେତ୍ଯାତ୍ର ନୃପୈଃ ସମେତୈଃ ସ୍ଵଯଂଵରଃ ସର୍ଵମତେନ କାର୍ଯଃ
ମୁଁ ମନରେ ଇଚ୍ଛା ଓ ଚିନ୍ତା ଭାବି, ସକାଳେ ବିବାହ କରାଇଦେବି। ସମସ୍ତ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉନ୍ତୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ସ୍ୱୟଂବର କରାଯିବ।