ସୁହୃଦସି ମମାତ୍ଯର୍ଥଂ ହିତଂ ତେ ପ୍ରବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍ । ସମାନଯ ସୁତାଂ ରାଜନ୍ ମଣ୍ଡପେ ତାଂ ସଖୀଵୃତାମ୍
ତୁମେ ମୋର ଗଭୀର ମିତ୍ର, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ କଥା କହୁଛି; ରାଜା, ତୁମର ଝିଅକୁ ସଖୀମାନେ ସହିତ ମଣ୍ଡପକୁ ନେଇଆ।
ସୁଦର୍ଶନମୃତେ ଚେଯଂ ଵରିଷ୍ଯତି ଯଦାଽପ୍ଯସୌ । ଵିଗ୍ରହୋ ମେ ତଦା ନ ସ୍ଯାଦ୍ଵିଵାହୋଽସ୍ତୁ ତଵେପ୍ସିତଃ
ଯଦି ସୁଦର୍ଶନ ଛଡା ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଝିଅ ଚୟନ କରିବ, ତେବେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିବାଦ ହେବନି; ତୁମେ ଚାହୁଥିବା ବିବାହ ହେଉ।
ଅନ୍ଯେ ନୃପତଯଃ ସର୍ଵେ କୁଲୀନାଃ ସବଲାଃ ସମାଃ । ଵିରୋଧଃ କୀଦୃଶସ୍ତ୍ଵେନଂ ଵୃଣୋଦ୍ଯଦି ନୃପୋତ୍ତମ
ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସମସ୍ତେ କୁଳୀନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମାନ; ଝିଅ ତାଙ୍କୁ ଚୟନ କଲେ କେମିତି ବିରୋଧ ହେବ, ରାଜାମାନ୍ୟ?
ଅନ୍ଯଥାଽହଂ ହରିଷ୍ଯେଽଦ୍ଯ ବଲାତ୍କନ୍ଯାମିମାଂ ଶୁଭାମ୍ । ମା ଵିରୋଧଂ ସୁଦୁଃସାଧ୍ଯଂ ଗଚ୍ଛ ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମ
ନହେଲେ, ଆଜି ମୁଁ ଏହି ଶୁଭ ଝିଅକୁ ବଳେ ନେଇଯିବି; ଏତେ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ବିରୋଧକୁ ଆରମ୍ଭ କରନି, ରାଜାମାନ୍ୟ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଯୁଧାଜିତା ସମାଦିଷ୍ଟଃ ସୁବାହୁଃ ଶୋକସଂଯୁତଃ । ନିଃଶ୍ଵସନ୍ଭଵନଂ ଗତ୍ଵା ଭାର୍ଯାଂ ପ୍ରାହ ଶୁଚାଵୃତଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଯୁଧାଜିତଙ୍କ ଦେଇଥିବା ଆଦେଶ ପାଇ, ସୁବାହୁ ଦୁଃଖରେ ଭରି, ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡି ଘରକୁ ଗଲେ ଓ ଶୋକରେ ଭରି, ଜନାନୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୁତ୍ରୀଂ ବ୍ରୂହି ସୁଧର୍ମଜ୍ଞେ କଲହେ ସମୁପସ୍ଥିତେ । କିଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ମଯା ଶକ୍ଯଂ ତ୍ଵଦ୍ଵଶୋଽସ୍ମି ସୁଲୋଚନେ
ଧର୍ମଜ୍ଞା, ଝିଅକୁ କହ, ଏବେ କଳହ ଆସିଛି; ମୁଁ କଣ କରିବି? ମୁଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଛି, ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ସା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପତିଵାକ୍ଯଂ ତୁ ଗତ୍ଵା ପ୍ରାହ ସୁତାନ୍ତିକମ୍ । ଵତ୍ସେ ରାଜାତିଦୁଃଖାର୍ତଃ ପିତା ତେଽଦ୍ଯାପି ଵର୍ତତେ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ସେ ପତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଝିଅ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ କହିଲେ, 'ବାଲା, ତୁମ ପିତା ରାଜା ଏଯାଁ ଦିନ ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି।'
ତ୍ଵଦର୍ଥେ ଵିଗ୍ରହଃ କାମଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋଽଦ୍ଯ ଭୂଭୃତାମ୍ । ଅନ୍ଯଂ ଵରଯ ସୁଶ୍ରୋଣି ସୁଦର୍ଶନମୃତେ ନୃପମ୍
ତୁମ ପାଇଁ ଆଜି ଭୂପତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ହେଇଛି; ସୁନ୍ଦର କଟି, ସୁଦର୍ଶନ ଛଡା ଅନ୍ୟ ରାଜାକୁ ଚୟନ କର।
ଯଦି ସୁଦର୍ଶନଂ ଵତ୍ସେ ହଠାତ୍ତ୍ଵଂ ଵୈ ଵରିଷ୍ଯସି । ଯୁଧାଜିତ୍ତ୍ଵାଂ ଚ ମାଂ ଚୈଵ ହନିଷ୍ଯତି ବଲାନ୍ଵିତଃ
ଯଦି ତୁମେ ଜୋର କରି ସୁଦର୍ଶନକୁ ଚୟନ କରିବ, ଯୁଧାଜିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବାରୁ ତୁମେ ଓ ମୋତେ ମାରିଦେବେ।
ସୁଦର୍ଶନଂ ଚ ରାଜାଽସୌ ବଲମତ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତେ ପତିଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଭଵିତା କଲହେ ସତି
ସୁଦର୍ଶନ ରାଜା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ; କଳହ ହେଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ତୁମର ଦ୍ୱିତୀୟ ପତି ହେବ।
ତସ୍ମାତ୍ସୁଦର୍ଶନଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵରଯାନ୍ଯଂ ନୃପୋତ୍ତମମ୍ । ସୁଖମିଚ୍ଛସି ଚେନ୍ମହ୍ଯଂ ତୁଭ୍ଯଂ ଵା ମୃଗଲୋଚନେ । ଇତି ମାତ୍ରା ବୋଧିତାଂ ତାଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ରାଜାପ୍ଯବୋଧଯତ୍
ତେଣୁ, ମୃଗନୟନୀ, ସୁଦର୍ଶନକୁ ଛାଡି ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାକୁ ଚୟନ କର, ଯଦି ମୋ ଓ ତୁମ ସୁଖ ଚାହୁଛ; ଏଭଳି ମାତା କହିବା ପରେ, ପରେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ଉଭଯୋର୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିର୍ଭଯୋଵାଚ କନ୍ଯକା କନ୍ଯୋଵାଚ ସତ୍ଯମୁକ୍ତଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜାନାସି ଚ ଵ୍ରତଂ ମମ
ଉଭୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଝିଅ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ କହିଲେ: 'ରାଜାମାନ୍ୟ, ତୁମେ ସତ୍ୟ କହିଛ; ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଜାଣିଛ।'
ନାନ୍ଯଂ ଵୃଣୋମି ଭୂପାଲ ସୁଦର୍ଶନମୃତେ କ୍ଵଚିତ୍ । ବିଭେଷି ଯଦି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନୃପେଭ୍ଯଃ କିଲ କାତରଃ
ଭୂପତି, ସୁଦର୍ଶନ ଛଡା କେଉଁଠି ମୁଁ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଚୟନ କରିବିନି; ଯଦି ତୁମେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେକୁ ଭୟ କରୁଛ, ଯଦି ସତ୍ୟରେ ଭୟଭିତ ଅଛ—
ସୁଦର୍ଶନାଯ ଦତ୍ତ୍ଵା ମାଂ ଵିସର୍ଜଯ ପୁରାଦ୍ବହିଃ । ସ ମାଂ ରଥେ ସାମାରୋପ୍ଯ ନିର୍ଗମିଷ୍ଯତି ତେ ପୁରାତ୍
ତେବେ ମୋତେ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ଦେଇ, ଗ୍ରହରୁ ବାହାର କର; ସେ ମୋତେ ରଥରେ ବସାଇ, ତୁମ ଗ୍ରହରୁ ନେଇଯିବ।
ଭଵିତଵ୍ଯଂ ତୁ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ଚାନ୍ଯଥା । ନାତ୍ର ଚିନ୍ତା ତ୍ଵଯା କାର୍ଯା ଭଵିତଵ୍ଯେ ନୃପୋତ୍ତମ
ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିବ; ଏହା କେବେ ବି ଅନ୍ୟ ଭାବେ ହେବ ନାହିଁ। ରାଜାନ୍ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଭାଗ୍ୟର କଥା ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଯଦ୍ଭାଵି ତଦ୍ଭଵତ୍ଯେଵ ସର୍ଵଥାତ୍ର ନ ସଂଶଯଃ । ରାଜୋଵାଚ ନ ପୁତ୍ରି ସାହସଂ କାର୍ଯଂ ମତିମଦ୍ଭିଃ କଦାଚନ
ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟେ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ରାଜା କହିଲେ: ମୋ ଝିଅ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ କେବେ ବି ଅବିଚାରରେ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ବହୁଭିର୍ନ ଵିରୋଦ୍ଧଵ୍ଯମିତି ଵେଦଵିଦୋ ଵିଦୁଃ । ଵିସ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି କଥଂ କନ୍ଯାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ରାଜସୁତାଯ ଚ
ଯେମାନେ ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଅନେକଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ କିପରି ମୋ ଝିଅକୁ ଦେଇପାରିବି, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଏହାକୁ ଏକ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛି?
ରାଜାନୋ ଵରସଂଯୁକ୍ତାଃ କିଂ ନ କୁର୍ଯୁରସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ଯଦି ତେ ରୋଚତେ ଵତ୍ସେ ପଣଂ ସଂଵିଦଧାମ୍ଯହମ୍
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ବର ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି, ଏମିତି ସମୟରେ ସେମାନେ କଣ କରିବେ ନାହିଁ? ମୋ ଝିଅ, ତୁମେ ଯଦି ମନେ ପସନ୍ଦ କର, ମୁଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷା ରଖିବି।
ଜନକେନ ଯଥା ପୂର୍ଵଂ କୃତଃ ସୀତାସ୍ଵଯଂଵରେ । ଶୈଵଂ ଧନୁର୍ଯଥା ତେନ ଧୃତଂ କୃତ୍ଵା ପଣଂ ତଥା
ପୂର୍ବେ ଯେପରି ଜନକ ମହାରାଜା ସୀତାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରରେ ଶିବଙ୍କ ଧନୁଷ ଉପରେ ପରୀକ୍ଷା ରଖିଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଏକ ପରୀକ୍ଷା ରଖିବି।
ତଥାହମପି ତନ୍ଵଙ୍ଗି କରୋମ୍ଯଦ୍ଯ ଦୁରାସଦମ୍ । ଵିଵାଦୋ ଯେନ ରାଜ୍ଞାଂ ଵୈ କୃତେ ସତି ଶମଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ମୋତେ ଦେଖ, ଶୋଭାବତୀ, ଆଜି ମୁଁ ଏକ କଠିନ ପରୀକ୍ଷା ରଖିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ରାଜାମାନେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରିବେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବିବାଦ ଶାନ୍ତ ହେବ।
ପାଲଯିଷ୍ଯତି ଯଃ କାମଂ ସ ତେ ଭର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି । ସୁଦର୍ଶନସ୍ତଥାଽନ୍ଯୋ ଵା ଯଃ କଶ୍ଚିଦ୍ବଲଵତ୍ତରଃ
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଜଣ ପରୀକ୍ଷା ପୂରଣ କରିପାରିବ, ସେଇ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ହେବ; ସେ ସୁଦର୍ଶନ ହେଉ କି ଅନ୍ୟ କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ।
ପାଲଯିତ୍ଵା ପଣଂ ତ୍ଵାଂ ଵୈ ଵରଯିଷ୍ଯତି ସର୍ଵଥା । ଏଵଂ କୃତେ ନୃପାଣାଂ ତୁ ଵିଵାଦଃ ଶମିତୋ ଭଵେତ୍
ଯିଏ ପରୀକ୍ଷା ପୂରଣ କରିପାରିବ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମକୁ ବରଣ କରିବ; ଏହିପରି ହେଲେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବିବାଦ ଶେଷ ହେବ।
ସୁଖେନାହଂ ଵିଵାହଂ ତେ କରିଷ୍ଯାମି ତତଃ ପରମ୍ । କନ୍ଯୋଵାଚ ସନ୍ଦେହେ ନୈଵ ମଜ୍ଜାମି ମୂର୍ଖକୃତ୍ଯମିଦଂ ଯତଃ
ତାପରେ ମୁଁ ସହଜରେ ତୁମର ବିବାହ କରାଇଦେବି। କନ୍ୟା କହିଲେ: ଏହି କଥାରେ ମୁଁ କେବେ ବି ସନ୍ଦେହ କରୁନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ମୂର୍ଖତା।
ମଯା ସୁଦର୍ଶନଃ ପୂର୍ଵଂ ଧୃତଶ୍ଚେତସି ନାନ୍ଯଥା । କାରଣଂ ପୁଣ୍ଯପାପାନାଂ ମନ ଏଵ ମହୀପତେ
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମନରେ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ବରଣ କରିଛି, ରାଜନ୍; ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପର କାରଣ ମନ ହିଁ।
ମନସା ଵିଧୃତଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କଥମନ୍ଯଂ ଵୃଣେ ପିତଃ । କୃତେ ପଣେ ମହାରାଜ ସର୍ଵେଷାଂ ଵଶଗା ହ୍ଯହମ୍
ମନରେ ଯାହାକୁ ବରଣ କରିଛି, ତାକୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ କିପରି ଅନ୍ୟକୁ ବରଣ କରିପାରିବି, ବାପା? ଯଦି ପରୀକ୍ଷା ରଖାଯିବ, ମହାରାଜ, ତେବେ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଧୀନ ହେଇଯିବି।
ଏକଃ ପାଲଯିତା ଦ୍ଵୌ ଵା ବହଵୋ ଵା ଭଵନ୍ତି ଚେତ୍ । କିଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ତଦା ତାତ ଵିଵାଦେ ସମୁପସ୍ଥିତେ
ଏକଜଣ, ଦୁଇଜଣ କିମ୍ବା ଅନେକଜଣ ପରୀକ୍ଷା ପୂରଣ କଲେ, ତେବେ ବାପା, ବିବାଦ ହେଲେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?
ସଂଶଯାଧିଷ୍ଠିତେ କାର୍ଯେ ମତିଂ ନାହଂ କରୋମ୍ଯତଃ । ମା ଚିନ୍ତାଂ କୁରୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦେହି ସୁଦର୍ଶନାଯ ମାମ୍
ଯେଉଁ କାମରେ ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ସେଠାରେ ମୁଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରିବିନାହିଁ; ତେଣୁ, ରାଜାନ୍ଦ୍ର, ଚିନ୍ତା କରନାହିଁ—ମୋତେ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ।
ଵିଵାହଂ ଵିଧିନା କୃତ୍ଵା ଶଂ ଵିଧାସ୍ଯତି ଚଣ୍ଡିକା । ଯନ୍ନାମକୀର୍ତନାଦେଵ ଦୁଃଖୌଘୋ ଵିଲଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ବିଧିମତ୍ ବିବାହ କରିଦେଲେ, ଚଣ୍ଡିକା ମଙ୍ଗଳ କରିବେ; ଯାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ ଦୁଃଖ ସମୂହ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।
ତାଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ପରମାଂ ଶକ୍ତିଂ କୁରୁ କାର୍ଯମତନ୍ଦ୍ରିତଃ । ଗତ୍ଵା ଵଦ ନୃପେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋଽଦ୍ଯ ଵୈ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିକୁ ମନେ ପକାଇ, ବିଳମ୍ବ ନ କରି କାମ କର; ଆଜି ହିଁ ହାତ ଜୋଡି ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଇଆ।
ଆଗନ୍ତଵ୍ଯଞ୍ଚ ଶ୍ଵଃ ସର୍ଵୈରିହ ଭୂପୈଃ ସ୍ଵଯଂଵରେ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତ୍ଵଂ ଵିସୃଜ୍ଯାଶୁ ସର୍ଵଂ ନୃପତିମଣ୍ଡଲମ୍
ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ କହ, ସ୍ୱୟଂବର ପାଇଁ ସେମାନେ କାଲି ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ; ଏହିପରି କହି, ସମସ୍ତ ରାଜମଣ୍ଡଳକୁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତ କର।