ଯସ୍ତୁ ଭାଗଵତଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ପଠେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଶୃଣୋତି ଵା । ଧର୍ମମର୍ଥଂ ଚ କାମଂ ଚ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଲଭତେ ନରଃ
ଯିଏ ଭକ୍ତିସହିତ ଦେବୀଙ୍କ ଭାଗବତ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଶ୍ରଵଣାଦ୍ଵସୁଦେଵୋଽସ୍ଯ ପ୍ରସେନାନ୍ଵେଷଣେ ଗତମ୍ । ଚିରାଯିତଂ ପ୍ରିଯଂ ପୁତ୍ରଂ କୃଷ୍ଣଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ମୁମୋଦ ହ
ଏହାକୁ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରସେନାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଯାଇଥିବା ବସୁଦେବ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପୁଅ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୁନି ପାଇଲେ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଯ ଏତାଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତୀଂ କଥାମ୍ । ଭୁକ୍ତିଂ ମୁକ୍ତିଂ ସ ଲଭତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଶ୍ଚ ପଠେଦିମାମ୍ ॥ ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରଂ ଦରିଦ୍ରୋ ଧନଵାନ୍ଭଵେତ୍ । ରୋଗୀ ରୋଗାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯେତ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭାଗଵତାମୃତମ୍
ଯିଏ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତୀ କଥା ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ସେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ପାଏ; ଯାହାଙ୍କର ପୁଅ ନାହିଁ ସେ ପୁଅ ପାଏ, ଦରିଦ୍ର ଧନୀ ହୁଏ, ରୋଗୀ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ଏହି ଭାଗବତାମୃତ ଶୁଣିଲେ।
ଵଂଧ୍ଯା ଵା କାକଵଂଧ୍ଯା ଵା ମୃତଵତ୍ସା ଚ ଯାଙ୍ଗନା । ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲଭେତ୍ପୁତ୍ରଂ ଚିରାଯୁଷମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ମହିଳା ବନ୍ଧ୍ୟା, କିମ୍ବା କେବଳ କନ୍ୟା ସନ୍ତାନ ଥିବା, କିମ୍ବା ଯାହାଙ୍କର ପୁଅ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ସେ ଦେବୀଭାଗବତ ଶୁଣିଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପୁଅ ପାଏ।
ପୂଜିତଂ ଯଦ୍ଗୃହେ ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରୀଭାଗଵତପୁସ୍ତକମ୍ । ତଦ୍ଗୃହଂ ତୀର୍ଥଂଭୂତଂ ହି ଵସତାଂ ପାପନାଶକମ୍
ଯେଉଁ ଘରେ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରୀଭାଗବତ ପୁସ୍ତକ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠା ତୀର୍ଥ ସମାନ ହୁଏ ଓ ଘରବାସୀଙ୍କର ପାପ ନାଶ ହୁଏ।
ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଵା ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନଵମ୍ଯାଂ ଭକ୍ତିସଂଯୁତଃ । ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ସ ସିଦ୍ଧିଂ ଲଭତେ ପରାମ୍
ଅଷ୍ଟମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ କିମ୍ବା ନବମୀ ଦିନରେ ଯିଏ ଭକ୍ତିସହିତ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ପଠନ୍ଦ୍ଵିଜୋ ଵେଦଵିଦଗ୍ରଣୀର୍ଭଵେଦ୍ଵାହୁପ୍ରଜାତୋ ଧରଣୀପତିଃ ସ୍ଯାତ୍ । ଵୈଶ୍ଯଃ ପଠନ୍ଵିତ୍ତସମୃଦ୍ଧିମେତି ଶୂଦ୍ରୋଽପି ଶୃଣ୍ଵନ୍ସ୍ଵକୃତୋତ୍ତମଃ ସ୍ଯାତ୍
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହା ପଢ଼େ, ସେ ବେଦଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋପରି ହୁଏ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ପଢ଼ିଲେ ରାଜା ହୁଏ; ବୈଶ୍ୟ ପଢ଼ିଲେ ବହୁ ଧନ ପାଏ; ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହା ଶୁଣିଲେ ନିଜ କାମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ।
ଅଥ ଦ୍ଵିତୀଯୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଋଷଯ ଊଚୁଃ। ଵସୁଦେଵୋ ମହାଭାଗଃ କଥଂ ପୁତ୍ରମଵାପ୍ତଵାନ୍ । ପ୍ରସେନଃ କୁତ୍ର କୃଷ୍ଣେନ ଭ୍ରମତାଽନ୍ଵେଷିତଃ କଥମ୍
ଏବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ। ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ: 'ବସୁଦେବ କିପରି ତାଙ୍କର ପୁଅ ପାଇଲେ? ପ୍ରସେନ କୃଷ୍ଣ ସହ କେଉଁଠି ଘୁରିଲେ, ଏବଂ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଖୋଜାଗଲା?'
ଵିଧିନା କେନ କସ୍ମାଚ୍ଚ ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ଶ୍ରୁତମ୍ । ଵସୁଦେଵେନ ସୁମତେ ଵଦ ସୂତ କଥାମିମାମ୍
କେଉଁ ଉପାୟରେ ଓ କାହିଁକି ବସୁଦେବ ଦେବୀଭାଗବତ ଶୁଣିଥିଲେ? ହେ ସୂତ, ଏହି କଥା ଆମକୁ କହ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ସତ୍ରାଜିଦ୍ଭୋଜଵଂଶୀଯୋ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ସୁଖଂ ଵସନ୍ । ସୂର୍ଯସ୍ଯାରାଧନେ ଯୁକ୍ତୋ ଭକ୍ତଶ୍ଚ ପରମଃ ସଖା
ସୂତ କହିଲେ: 'ସତ୍ରାଜିତ, ଭୋଜ ବଂଶର ଜଣେ, ଦ୍ୱାରାବତୀରେ ସୁଖରେ ବସୁଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉପାସନାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ ଏବଂ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ।'
ଅଥ କାଲେନ କିଯତା ପ୍ରସନ୍ନଃ ସଵିତାଽଭଵତ୍ । ସ୍ଵଲୋକଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ତଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଣଯେନ ଚ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଲୋକ ଦେଖାଇଲେ।
ତସ୍ମୈ ପ୍ରତୀତସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଯମଂତକମଣିଂ ଦଦୌ । ସ ତଂ ବିଭ୍ରନ୍ମଣିଂ କଣ୍ଠେ ଦ୍ଵାରକାମାଜଗାମ ହ
ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦେଲେ; ସେ ମଣିଟି ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆସିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ତେଜସା ଭ୍ରାନ୍ତା ମତ୍ଵାଦିତ୍ଯଂ ପୁରୌକସଃ । କୃଷ୍ଣମୂଚୂଃ ସମଭ୍ଯେତ୍ଯ ସୁଧର୍ମାଯାମଵସ୍ଥିତମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସହରବାସୀମାନେ ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଆନ୍ଧା ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଭାବିଲେ ଏବଂ ସୁଧର୍ମା ମଣ୍ଡପରେ ବସିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଏଷ ଆଯାତି ସଵିତା ଦିଦୃକ୍ଷୁସ୍ତ୍ଵାଂ ଜଗତ୍ପତେ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ତଦ୍ଵାଚଂ ପ୍ରହସ୍ଯୋଵାଚ ସଂସଦି
ସେମାନେ କହିଲେ: 'ଏଠିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆସୁଛନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ହେ ଜଗତ୍ପତି।' ଏହି କଥା ଶୁଣି କୃଷ୍ଣ ହସିଲେ ଓ ସଭାରେ କହିଲେ।
ସଵିତା ନୈଷ ଭୋ ବାଲାଃ ସତ୍ରାଜିନ୍ମଣିନା ଜ୍ଵଲନ୍ । ସ୍ଯମନ୍ତକେନ ଚାଯାତି ଭାସ୍ଵଦ୍ଦତ୍ତେନ ଭାସ୍ଵତା
ଓ ବାଳକ, ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଟେ ଅଟେ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ; ଏହା ସତ୍ରାଜିତ ଆସୁଛନ୍ତି, ସେ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଭାସ୍ବତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଅଥ ଵିପ୍ରାନ୍ସମାହୂଯ ସ୍ଵସ୍ତିଵାଚନପୂର୍ଵକମ୍ । ପ୍ରାଵେଶଯତ୍ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସତ୍ରାଜିତ୍ସ୍ଵଗୃହେ ମଣିମ୍
ତାପରେ ସତ୍ରାଜିତ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ସମ୍ମାନ ସହିତ ସେମାନେଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରି ମଣିଟିକୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ।
ନ ତତ୍ର ମାରୀ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷଂ ନୋପସର୍ଗଭଯଂ କ୍ଵଚିତ୍ । ଯତ୍ରାସ୍ତେ ସ ମଣିର୍ନିତ୍ଯମଷ୍ଟଭାର ସୁଵର୍ଣଦଃ
ଯେଉଁଠାରେ ସେଇ ମଣି ରହେ, ସେଠାରେ କେବେ ରୋଗ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ କିମ୍ବା ଅପଦର ଭୟ ନାହିଁ; ସେ ମଣି ସବୁବେଳେ ଆଠ ଭାର ସୁନା ଦେଇଥାଏ।
ଅଥ ସତ୍ରାଜିତୋ ଭ୍ରାତା ପ୍ରସେନୋ ନାମ କର୍ହିଚିତ୍ । କଣ୍ଠେ ବଦ୍ଧ୍ଵା ମଣିଂ ସଦ୍ଯୋ ହଯମାରୁହ୍ଯ ସୈଂଧଵମ୍
ଏହିପରେ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ଭାଇ ପ୍ରସେନ ନାମକ, ଏକ ଦିନ ମଣିଟିକୁ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି ସିନ୍ଧୁ ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି ସତ୍ବରେ ବାହାରିଗଲେ।
ମୃଗଯାର୍ଥଂ ଵନଂ ଯାତସ୍ତମଦ୍ରାକ୍ଷୀନ୍ମୃଗାଧିପଃ । ପ୍ରସେନଂ ସହଯଂ ହତ୍ଵା ସିଂହୋ ଜଗ୍ରାହ ତଂ ମଣିମ୍
ସେ ଶିକାର ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ପଶୁମାନଙ୍କ ରାଜା ସିଂହ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରସେନ ଓ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରି, ମଣିଟିକୁ ନେଇଗଲା।
ଜାମ୍ବଵାନୃକ୍ଷରାଜୋଽଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଣିଧରଂ ହରିମ୍ । ହତ୍ଵା ଚ ତଂ ବିଲଦ୍ଵାରି ମଣିଂ ଜଗ୍ରାହ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାପରେ ଭଲୁକାମାନଙ୍କ ରାଜା ଜାମ୍ବବାନ୍, ସିଂହଟିଏ ଗଳାରେ ମଣି ପିନ୍ଧିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଗୁହା ଦ୍ୱାରରେ ସିଂହଟିଏକୁ ମାରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ମଣିଟିକୁ ନେଇଲେ।
ସ ତଂ ମଣିଂ ସ୍ଵପୁତ୍ରାଯ କ୍ରୀଡନାର୍ଥମଦାତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ଅଥ ଚିକ୍ରୀଡ ବାଲୋଽପି ମଣିଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଭାସ୍ଵରମ୍
ସେ ମଣିଟିକୁ ନିଜ ପୁଅଙ୍କୁ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଦେଲେ; ଏବଂ ସେଇ ଶିଶୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମଣିଟିକୁ ପାଇ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲା।
ପ୍ରସେନେଽନାଗତେ ଚାଥ ସତ୍ରାଜିତ୍ପର୍ଯତପ୍ଯତ । ନ ଜାନେ କେନ ନିହତଃ ପ୍ରସେନୋ ମଣିମିଚ୍ଛତା
ପ୍ରସେନ ଫେରି ନାଆସିଲେ, ସତ୍ରାଜିତ ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ: 'ମୁଁ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ କିଏ ପ୍ରସେନକୁ ମଣି ଆଶାରେ ମାରିଦେଲା।'
ଅଥ ଲୋକମୁଖୋଦ୍ଗୀର୍ଣା କିଂଵଦନ୍ତୀ ପୁରେଽଭଵତ୍ । କୃଷ୍ଣେନ ନିହତୋ ନୂନଂ ପ୍ରସେନୋ ମଣିଲିପ୍ସୁନା
ତାପରେ ସହରରେ ଲୋକମାନେ ଏହି ଗପ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ: 'ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରସେନକୁ କୃଷ୍ଣ ମଣି ଚାହିଁ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି।'
ସ ତଂ ଶୁଶ୍ରାଵ କୃଷ୍ଣୋପି ଦୁର୍ଯଶୋ ଲିପ୍ତମାତ୍ମନି । ମାର୍ଷ୍ଟୁଂ ତତ୍ତସ୍ଯ ପଦଵୀଂ ପୁରୌକୋଭିଃ ସହାଗମତ୍
କୃଷ୍ଣ ଏହି ଅପବାଦ ଶୁଣିଲେ, ନିଜ ନାମ ଖରାପ ହେବାରୁ ଏହାକୁ ମିଟାଇବାକୁ ସେ ସହରବାସୀମାନେ ସହିତ ପଥ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ବାହାରିଲେ।
ଗତ୍ଵା ସ ଵିପିନେଽପଶ୍ଯତ୍ପ୍ରସେନଂ ହରିଣା ହତମ୍ । ଯଯୌ ମୃଗେନ୍ଦ୍ରମନ୍ଵିଷ୍ଯନ୍ନସୃଗ୍ବିଂଦ୍ଵଂକିତାଧ୍ଵନା
ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ, ପ୍ରସେନକୁ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ମୃତ ଦେଖିଲେ; ରକ୍ତର ଚିହ୍ନ ଅନୁସରି, ସିଂହକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥ କୃଷ୍ଣୋ ହତଂ ସିଂହଂ ବିଲଦ୍ଵାରି ଵିଲୋକ୍ଯ ଚ । ଉଵାଚ ଭଗଵାନ୍ଵାଚଂ କୃପଯା ପୁରଵାସିନଃ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଗୁହା ଦ୍ୱାରରେ ମୃତ ସିଂହକୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ଦୟାବଶତଃ ସହରବାସୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତିଷ୍ଠଧ୍ଵଂ ଯୂଯମତ୍ରୈଵ ଯାଵଦାଗମନଂ ମମ । ପ୍ରଵିଶାମି ବିଲଂ ତ୍ଵେତନ୍ମଣିହାରକଲବ୍ଧଯେ
ତୁମେମାନେ ଏଠାରେ ମୋ ଫେରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁହ; ମୁଁ ଏହି ଗୁହାକୁ ଯାଉଛି, ଚୋରି ହୋଇଥିବା ମଣିକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତେ ତସ୍ଥୁସ୍ତତ୍ରୈଵ ଦ୍ଵାରକୌକସଃ । ଜଗାମାଂତର୍ବିଲଂ କୃଷ୍ଣୋ ଯତ୍ର ଜାମ୍ବଵତୋ ଗୃହମ୍
‘ଠିକ ଅଛି’ ବୋଲି କହି ସେମାନେ ସେଠାରେ ରହିଲେ; କୃଷ୍ଣ ଗୁହା ଭିତରକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ଘର ଥିଲା।
ଋକ୍ଷରାଜସୁତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣୋ ମଣିଧରଂ ତଦା । ହର୍ତୁମୈଚ୍ଛନ୍ମଣିଂ ତାଵଦ୍ଧାତ୍ରୀ ଚୁକ୍ରୋଶ ଭୀତଵତ୍
ଭଲୁକାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ମଣି ଧରିଥିବାକୁ କୃଷ୍ଣ ଦେଖିଲେ, ମଣିଟିକୁ ନେବାକୁ ଚାହିଲେ; ତାହା ଦେଖି ଧାତ୍ରୀ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧାତ୍ରୀରଵଂ ସଦ୍ଯଃ ସମାଗତ୍ଯର୍ଥକ୍ଷରାଟ୍ ତଦା । ଯୁଯୁଧେ ସ୍ଵାମିନା ସାକମଵିଶ୍ରାମମହର୍ନିଶମ୍
ଧାତ୍ରୀଙ୍କ ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଭଲୁକାମାନଙ୍କ ରାଜା ସତ୍ବରେ ଆସିଲେ; ସେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ କୃଷ୍ଣ ସହିତ ଦିନରାତି ଅବିରତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।