ଶିଲ୍ପିଭିଃ କାରିତା ମଞ୍ଚାଃ ଶୁଭୈରାସ୍ତରଣୈର୍ଯୁତାଃ । ତତଶ୍ଚ ଵିଵିଧାକାରାଃ ସୁ୍କ୍ଲୃପ୍ତାଃ ସଭ୍ଯମଣ୍ଡପାଃ
କୁଶଳ କାରିଗରମାନେ ମଞ୍ଚ ତିଆରି କରି, ଶୁଭ୍ର ଆସନ ଦେଇ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ସଭାମଣ୍ଡପ ଚମତ୍କାର ଭାବେ ସଜାଇଥିଲେ।
ଏଵଂ କୃତେଽତିସମ୍ଭାରେ ଵିଵାହାର୍ଥଂ ସୁଵିସ୍ତରେ । ସଖୀଂ ଶଶିକଲା ପ୍ରାହ ଦୁଃଖିତା ଚାରୁଲୋଚନା
ଏପରି ବିବାହ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଆୟୋଜନ ହେବା ପରେ, ଚାରୁ ଚକ୍ଷୁ ଶଶିକଳା, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ସହେଳୀକୁ କହିଲେ।
ଇଦଂ ମେ ମାତରଂ ବ୍ରୂହି ତ୍ଵମେକାନ୍ତେ ଵଚୋ ମମ । ମଯା ଵୃତଃ ପତିଶ୍ଚିତ୍ତେ ଧ୍ରୁଵସନ୍ଧିସୁତଃ ଶୁଭଃ
ସେ ଗୁପ୍ତରେ କହିଲେ — 'ମୋ ନାମରେ ଏହି କଥା ମାତାକୁ କହ; ମୋ ହୃଦୟରେ ଯେ ପତି ବାଛିଛି, ସେ ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଙ୍କ ଶୁଭ ପୁତ୍ର।'
ନାନ୍ଯଂ ଵରଂ ଵରିଷ୍ଯାମି ତମୃତେ ଵୈ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ସ ମେ ଭର୍ତା ନୃପସୁତୋ ଭଗଵତ୍ଯା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
'ସୁଦର୍ଶନ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବର ବାଛିବି ନାହିଁ; ସେ ମୋର ପତି, ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ରାଜପୁତ୍ର।'
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ସଖୀ ଗତ୍ଵା ମାତରଂ ପ୍ରାହ ସତ୍ଵରା । ଵୈଦର୍ଭୀଂ ଵିଜନେ ଵାକ୍ଯଂ ମଧୁରଂ ମଞ୍ଜୁଭାଷିଣୀ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି ସେ ସଖୀ ତୁରନ୍ତ ମାଆଁଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା । ସେ ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା ସଖୀ ଏକାନ୍ତରେ ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କର କଥା ମାଆଁଙ୍କୁ କୁହିଲା ।
ପୁତ୍ରୀ ତେ ଦୁଃଖିତା ପ୍ରାହ ସାଧ୍ଵୀ ତ୍ଵାଂ ମନ୍ମୁଖେନ ଯତ୍ । ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ କୁରୁ କଲ୍ଯାଣି ତଦ୍ଧିତଂ ତ୍ଵରିତାଽଧୁନା
ତୁମର ଝିଅ ଦୁଃଖିତ, ମହିଳାମଣି, ସେ ମୋ ମୁଖରେ ତୁମକୁ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହିଁଛି । ତୁମେ ଶୁଣ, ଭଲ ହେବା ପାଇଁ ଏହି କଥା ଏବେ କର ।
ଭାରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମେ ପୁଣ୍ୟେ ଧ୍ରୁଵସନ୍ଧିସୁତୋଽସ୍ତି ଯଃ । ସ ମେ ଭର୍ତା ଵୃତଶ୍ଚିତ୍ତେ ନାନ୍ଯଂ ଭୂପଂ ଵୃଣୋମ୍ଯହମ୍
ଭାରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମରେ ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଙ୍କ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି । ସେଠି ସେ ମୋ ମନରେ ବରା ହୋଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାଜାକୁ ବରା କରିନାହିଁ ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ରାଜ୍ଞୀ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵପତୌ ଗୃହମାଗତେ । ନିଵେଦଯାମାସ ତଦା ପୁତ୍ରୀଵାକ୍ଯଂ ଯଥାତଥମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଣୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଘରକୁ ଫେରିଲେ ବେଳେ, ଝିଅର କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ ସେଠି ଜଣାଇଲେ ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ରାଜା ଵିସ୍ମିତଃ ପ୍ରହସନ୍ମୁହୁଃ । ଭାର୍ଯାମୁଵାଚ ଵୈଦର୍ଭୀଂ ସୁବାହୁସ୍ତୁ ଋତଂ ଵଚଃ
ସେ କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ହସିଲେ । ସେ ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ସୁବାହୁଙ୍କ କଥା ସତ୍ୟ ଅଟୁଟ ।'
ସୁଭ୍ରୁ ଜାନାସି ବାଲୋଽସୌ ରାଜ୍ଯାନ୍ନିଷ୍କାସିତୋ ଵନେ । ଏକାକୀ ସହ ମାତ୍ରା ଵୈ ଵସତେ ନିର୍ଜନେ ଵନେ
ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି ଥିବା, ତୁମେ ଜାଣ, ସେ ପିଲାଟି ରାଜ୍ୟରୁ ବନକୁ ଖଦ୍ୟ ହୋଇଛି । ସେ ମାଆଁ ସହିତ ଏକାକି ନିର୍ଜନ ବନରେ ରହୁଛି ।
ତତ୍କୃତେ ନିହତୋ ରାଜା ଵୀରସେନୋ ଯୁଧାଜିତା । ସ କଥଂ ନିର୍ଧନୋ ଭର୍ତା ଯୋଗ୍ଯଃ ସ୍ଯାଚ୍ଚାରୁଲୋଚନେ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜା ବୀରସେନଙ୍କୁ ଯୁଧାଜିତ୍ ମାରିଦେଲେ । ଏଭଳି ଧନହୀନ ଲୋକ କିପରି ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ ହେବେ, ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ?
ବ୍ରୂହି ପୁତ୍ରୀଂ ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ କଦାଚିଦପି ଵିପ୍ରିଯମ୍ । ଆଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ରାଜାନଃ ସ୍ଥିତିମନ୍ତଃ ସ୍ଵଯଂଵରେ
ଏବେ ଝିଅକୁ କିଛି କଥା କୁହ, ଯଦିଓ ତାହା ତାଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗିବ ନାହିଁ । ଶୀଘ୍ର ଅନେକ ରାଜା ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସହିତ ସ୍ୱୟଂବରକୁ ଆସିବେ ।
ରାଜସଂଵାଦଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଭର୍ତ୍ରା ସାଽଭିହିତା ବାଲାଂ ପୁତ୍ରୀଂ କୃତ୍ଵାଙ୍କସଂସ୍ଥିତାମ୍ । ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଶୁଚିସ୍ମିତାମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଣୀ ଝିଅକୁ ଆଂକ ଉପରେ ବସାଇଲେ, ତାକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ମୃଦୁ ହସିଥିବା ଝିଅକୁ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ ।
କିଂ ଵୃଥା ସୁଦତି ତ୍ଵଂ ହି ଵିପ୍ରିଯଂ ମମ ଭାଷସେ । ପିତା ତେ ଦୁଃଖମାପ୍ନୋତି ଵାକ୍ଯେନାନେନ ସୁଵ୍ରତେ
ହସୁଥିବା ମୋ ଝିଅ, କାହିଁକି ତୁମେ ଏଭଳି ମନକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା କଥା କହୁଛ ? ଏହି କଥା ଶୁଣି ତୁମର ବାପା ଦୁଃଖିତ ହେଉଛନ୍ତି ।
ସୁଦର୍ଶନୋଽତିଦୁର୍ଭାଗ୍ଯୋ ରାଜ୍ଯଭ୍ରଷ୍ଟୋ ନିରାଶ୍ରଯଃ । ବଲକୋଶଵିହୀନଶ୍ଚ ପରିତ୍ଯକ୍ତସ୍ତୁ ବାନ୍ଧଵୈଃ
ସୁଦର୍ଶନ ବଡ଼ ଅଭାଗା, ସେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛି, କେହି ସହାୟ ନାହିଁ । ସେ ସେନା ଓ ଧନ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି ।
ମାତ୍ରା ସହ ଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ଫଲମୂଲାଶନଃ କୃଶଃ । ନ ତେ ଯୋଗ୍ଯୋ ଵରୋଽଯଂ ଵୈ ଵନଵାସୀ ଚ ଦୁର୍ଭଗଃ
ସେ ମାଆଁ ସହିତ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି । ଏଭଳି ଅଭାଗା ବନବାସୀ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବର ନୁହେଁ ।
ରାଜପୁତ୍ରାଃ କୃତପ୍ରଜ୍ଞା ରୂପଵନ୍ତଃ ସୁସମ୍ମତାଃ । ତଵାର୍ହାଃ ପୁତ୍ରି ସନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ରାଜଚିହ୍ନୈରଲଙ୍କୃତାଃ
ଅନ୍ୟ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସୁନ୍ଦର ଓ ସମ୍ମାନିତ । ସେମାନେ ରାଜଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ।
ଭ୍ରାତାଽସ୍ଯ ଵର୍ତତେ କାନ୍ତଃ ସ ରାଜ୍ଯଂ କୋସଲେଷୁ ଵୈ । କରୋତି ରୂପସମ୍ପନ୍ନଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତଃ
ତାଙ୍କର ଭାଇ କୋଶଳରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ସେ ସୁନ୍ଦର ଓ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ।
ଅନ୍ଯଚ୍ଚ କାରଣଂ ସୁଭ୍ରୁ ଶୃଣୁ ଯଚ୍ଚ ଯଥା ଶ୍ରୁତମ୍ । ଯୁଧାଜିତ୍ସତତଂ ତସ୍ଯ ଵଧକାମୋଽସ୍ତି ଭୂମିପଃ
ଅନ୍ୟ ଏକ କାରଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି ଥିବା, ଯେପରି ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ଯୁଧାଜିତ୍ ସଦା ସେଠି ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାହେ ।
ଦୌହିତ୍ରଃ ସ୍ଥାପିତସ୍ତେନ ରାଜ୍ଯେ କୃତ୍ଵାଽତିସଙ୍ଗରମ୍ । ଵୀରସେନଂ ନୃପଂ ହତ୍ଵା ସମ୍ମନ୍ତ୍ର୍ଯ ସଚିଵୈଃ ସହ
ବହୁ ଯୁଦ୍ଧ ହେବା ପରେ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ଯୁଧାଜିତ୍ ରାଜା ବୀରସେନଙ୍କୁ ମାରି ତାଙ୍କର ନାତିକୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇଲେ ।
ଭାରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ହନ୍ତୁକାମଃ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ମୁନିନା ଵାରିତଃ ପଶ୍ଚାଜ୍ଜଗାମ ନିଜମନ୍ଦିରମ୍
ସେ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାଞ୍ଚିଗଲେ ଏବଂ ପରେ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ ।
ଶଶିକଲୋଵାଚ ମାତର୍ମମେପ୍ସିତଃ କାମଂ ଵନସ୍ଥୋଽପି ନୃପାତ୍ମଜଃ । ଶର୍ଯାତିଵଚନେନୈଵ ସୁକନ୍ଯା ଚ ପତିଵ୍ରତା
ଶଶିକଳା କହିଲେ — ମାଆଁ, ମୋ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି, ବନରେ ରହୁଥିବା ରାଜପୁତ୍ର ମୋର ମନରେ ଅଛନ୍ତି । ଯେପରି ଶର୍ୟାତିଙ୍କ କଥାରେ ସୁକନ୍ୟା ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିଥିଲେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତେଣୁଁ ଭଳି ।
ଚ୍ଯଵନଞ୍ଚ ଯଥା ପ୍ରାପ୍ଯ ପତିଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ରତା । ଭର୍ତୃଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସ୍ଵର୍ଗଦଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ତଥା
ଯେପରି ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ପାଇ ତାଙ୍କର ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସେବାରେ ଲଗିଥିଲେ, ସେପରି ନାରୀମାନେ ନିଜ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସେବା କଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁଟି ମିଳେ।
ଅକୈତଵକୃତଂ ନୂନଂ ସୁଖଦଂ ଭଵତି ସ୍ତ୍ରିଯାଃ । ଭଗଵତ୍ଯା ସମାଦିଷ୍ଟଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ଵରମନୁତ୍ତମମ୍
ଯଦି ନିଷ୍କପଟ ଭାବେ କରାଯାଏ, ଏହି କାମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ସଉଖ୍ୟ ଆଣେ; ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ନିଜେ ଭଗବତୀ ସ୍ଵପ୍ନରେ ଦେଇଥିଲେ।
ତମୃତେଽହଂ କଥଂ ଚାନ୍ଯଂ ସଂଶ୍ରଯାମି ନୃପାତ୍ମଜମ୍ । ମଚ୍ଚିତ୍ତଭିତ୍ତୌ ଲିଖିତୋ ଭଗଵତ୍ଯା ସୁଦର୍ଶନଃ
ସେ ନଥିଲେ, ମୁଁ କେମିତି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଚାହିଁବି? ମୋ ହୃଦୟର ଗଭୀରେ ଭଗବତୀ ନିଜେ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ନାମ ଲେଖିଦେଇଛନ୍ତି।
ତଂ ଵିହାଯ ପ୍ରିଯଂ କାନ୍ତଂ କରିଷ୍ଯେଽହଂ ନ ଚାପରମ୍ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ପ୍ରତ୍ଯାଦିଷ୍ଟାଽଥ ଵୈଦର୍ଭୀ ତଯା ବହୁନିଦର୍ଶନୈଃ
ମୋର ପ୍ରିୟ ଓ କାନ୍ତକୁ ଛାଡି, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଚୟନ କରିବି ନାହିଁ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏପରି ଅନେକ ଉଦାହରଣ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଅସ୍ୱୀକାର କରାଗଲା।
ଭର୍ତାରଂ ସର୍ଵମାଚଷ୍ଟ ପୁତ୍ର୍ଯୋକ୍ତଂ ଵଚନଂ ଭୃଶମ୍ । ଵିଵାହସ୍ଯ ଦିନାଦର୍ଵାଗାପ୍ତଂ ଶ୍ରୁତସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଝିଅ କହିଥିବା ସବୁ କଥା, ବିଶେଷକରି ବିବାହ ଦିନ ନିକଟ ଆସିଛି ବୋଲି ଶୁଣିଥିବା ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ।
ଦ୍ଵିଜଂ ଶଶିକଲା ତତ୍ର ପ୍ରେଷଯାମାସ ସତ୍ଵରମ୍ । ଯଥା ନ ଵେଦ ମେ ତାତସ୍ତଥା ଗଚ୍ଛ ସୁଦର୍ଶନମ୍
ସେ ଶଶିକଳା ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ତୁରନ୍ତ ପଠାଇ, କହିଲେ: ଏମିତି ଯାଅ, ଯେଉଁପରି ମୋ ବାପା ଜାଣିନପାରନ୍ତୁ, ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚ।
ଭାରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମେ ବ୍ରୂହି ମଦ୍ଵାକ୍ଯାତ୍ତରସା ଵିଭୋ । ପିତ୍ରା ମେ ସମ୍ଭୃତଃ କାମଂ ମଦର୍ଥେନ ସ୍ଵଯଂଵରଃ
ଭାରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମରେ ଯାଇ, ମୋର କଥା ତୁରନ୍ତ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ କହିଦିଅ: ମୋ ବାପା ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂବର ଗଠନ କରିଛନ୍ତି।
ଆଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ରାଜାନୋ ବଲଯୁକ୍ତା ହ୍ଯନେକଶଃ । ମଯା ତ୍ଵଂ ଵୈ ଵୃତଶ୍ଚିତ୍ତେ ସର୍ଵଥା ପ୍ରୀତିପୂର୍ଵକମ୍
ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ଆସିବେ; କିନ୍ତୁ ମୋ ହୃଦୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଭଲପାଇ ଚୟନ କରିଛି।