ଆଶୀର୍ଵାଦୈଶ୍ଚ ଵୋ ନୂନଂ ପୁତ୍ରୋଽଯଂ ମେ ମହୀପତିଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସନ୍ଦେହୋ ଭଵନ୍ତୋ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ତମାଃ
‘ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମେ ଦେଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦରେ ମୋର ପୁଅ ରାଜା ହେବ — ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ।’
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ରଥାରୂଢଃ ସ ମେଧାଵୀ ଯତ୍ର ଯାତି ସୁଦର୍ଶନଃ । ଅକ୍ଷୌହିଣୀସମାଵୃତ୍ତ ଇଵାଭାତି ସ ତେଜସା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମେଧାବୀ ସୁଦର୍ଶନ ଯେଉଁଠିକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସେଠି ସେ ଏକ ଏକାକି ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ପରି ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।
ପ୍ରତାପୋ ମନ୍ତ୍ରବୀଜସ୍ଯ ନାନ୍ଯଃ କଶ୍ଚନ ଭୂପତେ । ଏଵଂ ଵୈ ଜପତସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵଥା
ହେ ରାଜା, ମନ୍ତ୍ରର ବୀଜର ଶକ୍ତି ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ; ସେ ଯେପରି ଭକ୍ତି ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ, ଏହିପରି ଫଳ ମିଳିଲା।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସଦ୍ଗୁରୋର୍ବୀଜଂ କାମରାଜାଖ୍ଯମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଜପେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଶୁଚିଃ ଶାନ୍ତଃ ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁଠାରୁ ସତ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ଅଦ୍ଭୁତ କାମରାଜ ବୀଜ ପାଇଁ, ଏବଂ ଯିଏ ପବିତ୍ର ଓ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରେ।
ନ ତଦସ୍ତି ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଵା ଦିଵି ଵାପି ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ପ୍ରସନ୍ନାଯାଃ ଶିଵାଯାଶ୍ଚ ଯଦପ୍ରାପ୍ଯଂ ନୃପୋତ୍ତମ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଶିବ ଓ ଦେବୀଙ୍କ କୃପା ଯାହା ଉପରେ ଅଛି, ସେଠାରେ ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ କୌଣସି ଦୁର୍ଲଭ ବସ୍ତୁ ନାହିଁ।
ତେ ମନ୍ଦାସ୍ତେଽତିଦୁର୍ଭାଗ୍ଯା ରୋଗୈସ୍ତେ ସମଭିଦ୍ରୁତାଃ । ଯେଷାଂ ଚିତ୍ତେ ନ ଵିଶ୍ଵାସୋ ଭଵେଦମ୍ବାର୍ଚନାଦିଷୁ
ଯେମାନେ ମାଆଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଭକ୍ତିରେ ଆସ୍ଥା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମନ୍ଦମତି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପସାଗ୍ୟ ଏବଂ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ।
ଯା ମାତା ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଯୁଗାଦୌ ପରିକୀର୍ତିତା । ଆଦିମାତେତି ଵିଖ୍ଯାତା ନାମ୍ନା ତେନ କୁରୂଦ୍ଵହ
ଯିଏ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମାତା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଆଦିମାତା ନାମରେ ଉପସ୍ଥାପିତ, ହେ କୁରୁମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ!
ବୁଦ୍ଧିଃ କୀର୍ତିର୍ଧୃତିର୍ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ଶକ୍ତିଃ ଶ୍ରଦ୍ଧା ମତିଃ ସ୍ମୃତିଃ । ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ସା ଵୈ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଵୈ ଵିଭାସତେ
ବୁଦ୍ଧି, କୀର୍ତି, ଧୃତି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ମତି ଓ ସ୍ମୃତି — ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଏହି ଗୁଣଗୁଡିକର ଆକାଶେ ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଯାଉଛି।
ନ ଜାନନ୍ତି ନରା ଯେ ଵୈ ମୋହିତା ମାଯଯା କିଲ । ନ ଭଜନ୍ତି କୁତର୍କଜ୍ଞା ଦେଵୀଂ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୀଂ ଶିଵାମ୍
ଯେମାନେ ତାଙ୍କର ମାୟାରେ ମୋହିତ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ତର୍କରେ ଅଟକି ରହି, ସେମାନେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରୀ ଶିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରନାହାନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଥା ଶମ୍ଭୁର୍ଵାସଵୋ ଵରୁଣୋ ଯମଃ । ଵାଯୁରଗ୍ନିଃ କୁବେରଶ୍ଚ ତ୍ଵଷ୍ଟା ପୂଷାଶ୍ଵିନୌ ଭଗଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶମ୍ଭୁ, ବାସୁ, ବରୁଣ, ଯମ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, କୁବେର, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ପୂଷା, ଅଶ୍ୱିନୀ ଦ୍ୱୟ, ଭଗ —
ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ଵିଶ୍ଵେଦେଵା ମରୁଦ୍ଗଣାଃ । ସର୍ଵେ ଧ୍ଯାଯନ୍ତି ତାଂ ଦେଵୀଂ ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକାରିଣୀମ୍
ଆଦିତ୍ୟ, ବାସୁ, ରୁଦ୍ର, ବିଶ୍ୱଦେବ, ମରୁଦ୍ଗଣ — ସମସ୍ତେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାର କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
କୋ ନ ସେଵେତ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଵୈ ତାଂ ଶକ୍ତିଂ ପରମାତ୍ମିକାମ୍ । ସୁଦର୍ଶନେନ ସା ଜ୍ଞାତା ଦେଵୀ ସର୍ଵାର୍ଥଦା ଶିଵା
ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ କିଏ ସେ ପରମାତ୍ମା ଶକ୍ତିକୁ ସେବା କରିବେ ନାହିଁ? ସୁଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ ଜଣାଗଲେ, ସେ ଶିବା ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରିଥିବା।
ବ୍ରହ୍ମୈଵ ସାଽତିଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯା ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯାସ୍ଵରୂପିଣୀ । ଯୋଗଗମ୍ଯା ପରା ଶକ୍ତିର୍ମୁମୁକ୍ଷୂଣାଂ ଚ ଵଲ୍ଲଭା
ସେ ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମ, ଅତି ଦୁର୍ଲଭ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ, ପରା ଶକ୍ତି, ମୁକ୍ତି ଚାହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରିୟ।
ପରମାତ୍ମସ୍ଵରୂପଂ କୋ ଵେତ୍ତୁମର୍ହତି ତାଂ ଵିନା । ଯା ସୃଷ୍ଟିଂ ତ୍ରିଵିଧାଂ କୃତ୍ଵା ଦର୍ଶଯତ୍ଯଖିଲାତ୍ମନେ
ତାଙ୍କୁ ବିନା କିଏ ପରମାତ୍ମାର ସ୍ୱରୂପ ଜାଣିପାରିବ? ଯିଏ ତିନି ପ୍ରକାରର ସୃଷ୍ଟି କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖାଇଥାନ୍ତି।
ସୁଦର୍ଶନସ୍ତୁ ତାଂ ଦେଵୀଂ ମନସା ପରିଚିନ୍ତଯନ୍ । ରାଜ୍ଯଲାଭାତ୍ପରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୁଖଂ ଵୈ କାନନେ ସ୍ଥିତଃ
ସୁଦର୍ଶନ ଦେବୀଙ୍କୁ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି, ରାଜ୍ୟ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରି, ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଥିଲେ।
ସାପି ଚନ୍ଦ୍ରକଲାତ୍ଯର୍ଥଂ କାମବାଣପ୍ରପୀଡିତା । ନାନୋପଚାରୈରନିଶଂ ଦଧାର ଦୁଃଖିତଂ ଵପୁଃ
ସେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ଅତି ରୂପରେ ଆକର୍ଷିତ, କାମବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ, ଦିନ ରାତି ବିଭିନ୍ନ ଉପଚାର ଭୋଗ କରି, ଦୁଃଖିତ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ତାଵତ୍ତସ୍ଯାଃ ପିତା ଜ୍ଞାତ୍ଵା କନ୍ଯାଂ ପୁତ୍ରଵରାର୍ଥିନୀମ୍ । ସୁବାହୁଃ କାରଯାମାସ ସ୍ଵଯଂଵରମତନ୍ଦ୍ରିତଃ
ତାଙ୍କର ପିତା ଜଣି, କନ୍ୟା ଭଲ ପତି ଚାହୁଛନ୍ତି, ସୁବାହୁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ସ୍ୱୟଂବର ଆୟୋଜନ କଲେ।
ସ୍ଵଯଂଵରସ୍ତୁ ତ୍ରିଵିଧୋ ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ । ରାଜ୍ଞାଂ ଵିଵାହଯୋଗ୍ଯୌ ଵୈ ନାନ୍ଯେଷାଂ କଥିତଃ କିଲ
ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ସ୍ୱୟଂବର ତିନି ପ୍ରକାର; ରାଜାଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଯୋଗ୍ୟ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ।
ଇଚ୍ଛାସ୍ଵଯଂଵରଶ୍ଚୈକୋ ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚ ପଣାଭିଧଃ । ଯଥା ରାମେଣ ଭଗ୍ନଂ ଵୈ ତ୍ର୍ଯମ୍ବକସ୍ଯ ଶରାସନମ୍
ଏକଟି ଇଚ୍ଛା ସ୍ୱୟଂବର, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ପଣ ନାମରେ; ଯେପରି ରାମ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ଧନୁ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ।
ତୃତୀଯଃ ଶୌର୍ଯଶୁଲ୍କଶ୍ଚ ଶୂରାଣାଂ ପରିକୀର୍ତିତଃ । ଇଚ୍ଛାସ୍ଵଯଂଵରଂ ତତ୍ର ଚକାର ନୃପସତ୍ତମଃ
ତୃତୀୟଟି ଶୌର୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ନାମରେ ଶୂରମାନେ କହନ୍ତି; ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଇଚ୍ଛା ସ୍ୱୟଂବର କରିଥିଲେ।
ଶିଲ୍ପିଭିଃ କାରିତା ମଞ୍ଚାଃ ଶୁଭୈରାସ୍ତରଣୈର୍ଯୁତାଃ । ତତଶ୍ଚ ଵିଵିଧାକାରାଃ ସୁ୍କ୍ଲୃପ୍ତାଃ ସଭ୍ଯମଣ୍ଡପାଃ
କୁଶଳ କାରିଗରମାନେ ମଞ୍ଚ ତିଆରି କରି, ଶୁଭ୍ର ଆସନ ଦେଇ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ସଭାମଣ୍ଡପ ଚମତ୍କାର ଭାବେ ସଜାଇଥିଲେ।
ଏଵଂ କୃତେଽତିସମ୍ଭାରେ ଵିଵାହାର୍ଥଂ ସୁଵିସ୍ତରେ । ସଖୀଂ ଶଶିକଲା ପ୍ରାହ ଦୁଃଖିତା ଚାରୁଲୋଚନା
ଏପରି ବିବାହ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଆୟୋଜନ ହେବା ପରେ, ଚାରୁ ଚକ୍ଷୁ ଶଶିକଳା, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ସହେଳୀକୁ କହିଲେ।
ଇଦଂ ମେ ମାତରଂ ବ୍ରୂହି ତ୍ଵମେକାନ୍ତେ ଵଚୋ ମମ । ମଯା ଵୃତଃ ପତିଶ୍ଚିତ୍ତେ ଧ୍ରୁଵସନ୍ଧିସୁତଃ ଶୁଭଃ
ସେ ଗୁପ୍ତରେ କହିଲେ — 'ମୋ ନାମରେ ଏହି କଥା ମାତାକୁ କହ; ମୋ ହୃଦୟରେ ଯେ ପତି ବାଛିଛି, ସେ ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଙ୍କ ଶୁଭ ପୁତ୍ର।'
ନାନ୍ଯଂ ଵରଂ ଵରିଷ୍ଯାମି ତମୃତେ ଵୈ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ସ ମେ ଭର୍ତା ନୃପସୁତୋ ଭଗଵତ୍ଯା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
'ସୁଦର୍ଶନ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବର ବାଛିବି ନାହିଁ; ସେ ମୋର ପତି, ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ରାଜପୁତ୍ର।'
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ସଖୀ ଗତ୍ଵା ମାତରଂ ପ୍ରାହ ସତ୍ଵରା । ଵୈଦର୍ଭୀଂ ଵିଜନେ ଵାକ୍ଯଂ ମଧୁରଂ ମଞ୍ଜୁଭାଷିଣୀ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି ସେ ସଖୀ ତୁରନ୍ତ ମାଆଁଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା । ସେ ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା ସଖୀ ଏକାନ୍ତରେ ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କର କଥା ମାଆଁଙ୍କୁ କୁହିଲା ।
ପୁତ୍ରୀ ତେ ଦୁଃଖିତା ପ୍ରାହ ସାଧ୍ଵୀ ତ୍ଵାଂ ମନ୍ମୁଖେନ ଯତ୍ । ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ କୁରୁ କଲ୍ଯାଣି ତଦ୍ଧିତଂ ତ୍ଵରିତାଽଧୁନା
ତୁମର ଝିଅ ଦୁଃଖିତ, ମହିଳାମଣି, ସେ ମୋ ମୁଖରେ ତୁମକୁ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହିଁଛି । ତୁମେ ଶୁଣ, ଭଲ ହେବା ପାଇଁ ଏହି କଥା ଏବେ କର ।
ଭାରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମେ ପୁଣ୍ୟେ ଧ୍ରୁଵସନ୍ଧିସୁତୋଽସ୍ତି ଯଃ । ସ ମେ ଭର୍ତା ଵୃତଶ୍ଚିତ୍ତେ ନାନ୍ଯଂ ଭୂପଂ ଵୃଣୋମ୍ଯହମ୍
ଭାରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମରେ ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଙ୍କ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି । ସେଠି ସେ ମୋ ମନରେ ବରା ହୋଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାଜାକୁ ବରା କରିନାହିଁ ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ରାଜ୍ଞୀ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵପତୌ ଗୃହମାଗତେ । ନିଵେଦଯାମାସ ତଦା ପୁତ୍ରୀଵାକ୍ଯଂ ଯଥାତଥମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଣୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଘରକୁ ଫେରିଲେ ବେଳେ, ଝିଅର କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ ସେଠି ଜଣାଇଲେ ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ରାଜା ଵିସ୍ମିତଃ ପ୍ରହସନ୍ମୁହୁଃ । ଭାର୍ଯାମୁଵାଚ ଵୈଦର୍ଭୀଂ ସୁବାହୁସ୍ତୁ ଋତଂ ଵଚଃ
ସେ କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ହସିଲେ । ସେ ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ସୁବାହୁଙ୍କ କଥା ସତ୍ୟ ଅଟୁଟ ।'
ସୁଭ୍ରୁ ଜାନାସି ବାଲୋଽସୌ ରାଜ୍ଯାନ୍ନିଷ୍କାସିତୋ ଵନେ । ଏକାକୀ ସହ ମାତ୍ରା ଵୈ ଵସତେ ନିର୍ଜନେ ଵନେ
ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି ଥିବା, ତୁମେ ଜାଣ, ସେ ପିଲାଟି ରାଜ୍ୟରୁ ବନକୁ ଖଦ୍ୟ ହୋଇଛି । ସେ ମାଆଁ ସହିତ ଏକାକି ନିର୍ଜନ ବନରେ ରହୁଛି ।