ବୀଜଂ ଵୈ କାମରାଜାଖ୍ଯଂ ଗୃହୀତଂ ମନସା ତଦା । ଜଜାପ ବାଲକୋଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଧୃତ୍ଵା ଚେତସି ସାଦରମ୍
ସେ ସମୟରେ, କୁମାର ମନରେ କାମରାଜ ନାମକ ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଧରିଲେ; ସେ ଏହାକୁ ଅତି ଭକ୍ତି ସହିତ ମନରେ ଧରି ଜପ କଲେ।
ଭାଵିଯୋଗାନ୍ମହାରାଜ କାମରାଜାଖ୍ଯମଦ୍ଭୁତମ୍ । ସ୍ଵଭାଵେନୈଵ ତେନେତ୍ଥଂ ଗୃହୀତଂ ବାଲକେନ ଵୈ
ଭାଗ୍ୟର କ୍ରିୟାରେ, ମହାରାଜ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାମରାଜ ମନ୍ତ୍ର ସ୍ବାଭାବିକ ଭାବରେ ଏହିପରି କୁମାରଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଗଲା।
ତଦାଽସୌ ପଞ୍ଚମେ ଵର୍ଷେ ପ୍ରାପ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରମନୁତ୍ତମମ୍ । ଋଷିଚ୍ଛନ୍ଦୋଵିହୀନଞ୍ଚ ଧ୍ଯାନନ୍ଯାସଵିଵର୍ଜିତମ୍
ପଞ୍ଚମ ବର୍ଷରେ ସେ ଶିଶୁ ଋଷିଙ୍କ ଚ୍ଛନ୍ଦ ବିନା, ଧ୍ୟାନ ଓ ନ୍ୟାସ ନଥିବା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଲା।
ପ୍ରଜପନ୍ମନସା ନିତ୍ଯଂ କ୍ରୀଡତ୍ଯପି ସ୍ଵପିତ୍ଯପି । ଵିସସ୍ମାର ନ ତଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସାରମିତି ସ୍ଵଯମ୍
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ମନରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲା, ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ଶୁଇଁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ କେବେ ଭୁଲିନଥିଲା, ଏହାର ମୂଳ ଅର୍ଥକୁ ନିଜେ ବୁଝିଥିଲା।
ଵର୍ଷେ ଚୈକାଦଶେ ପ୍ରାପ୍ତେ କୁମାରୋଽସୌ ନୃପାତ୍ମଜଃ । ମୁନିନା ଚୋପନୀତୋଽଥ ଵେଦମଧ୍ଯାପିତସ୍ତଥା
ଏକାଦଶ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାବେଳେ, ଏହି ରାଜପୁତ୍ରକୁ ଏକ ମୁନି ଉପନୟନ କରି, ଭେଦ ଶିଖାଇଲେ।
ଧନୁର୍ଵେଦଂ ତଥା ସାଙ୍ଗଂ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରଂ ଵିଧାନତଃ । ଅଭ୍ଯସ୍ତାଃ ସକଲା ଵିଦ୍ଯାସ୍ତେନ ମନ୍ତ୍ରବଲାଦିନା
ସେ ଧନୁର୍ବେଦ ସହିତ ତାହାର ସମସ୍ତ ଅଂଶ, ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶିଳ୍ପ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିଲା।
କଦାଚିତ୍ସୋଽପି ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଦେଵୀରୂପଂ ଦଦର୍ଶ ହ । ରକ୍ତାମ୍ବରଂ ରକ୍ତଵର୍ଣଂ ରକ୍ତସର୍ଵାଙ୍ଗଭୂଷଣମ୍
ଏକ ଦିନ ସେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେବୀଙ୍କ ରୂପ ଦେଖିଲା—ରକ୍ତବସ୍ତ୍ର, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ତ ଗହନାରେ ସଜିତ।
ଗରୁଡେ ଵାହନେ ସଂସ୍ଥାଂ ଵୈଷ୍ଣଵୀଂ ଶକ୍ତିମଦ୍ଭୁତାମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରସନ୍ନଵଦନଃ ସ ବଭୂଵ ନୃପାତ୍ମଜଃ
ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା, ବିଶିଷ୍ଟ ବୈଷ୍ଣବୀ ଶକ୍ତିର ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ଦେବୀଙ୍କ ମୃଦୁ ମୁହଁ ଦେଖି, ରାଜପୁତ୍ର ଖୁସି ହେଲା।
ଵନେ ତସ୍ମିଂସ୍ଥିତଃ ସୋଽଥ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍ । ମାତରଂ ସେଵମାନସ୍ତୁ ଵିଜହାର ନଦୀତଟେ
ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହି, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ତତ୍ତ୍ୱରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମାତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲା ଓ ନଦୀ ତଟରେ ବିହାର କରୁଥିଲା।
ଶରାସନଞ୍ଚ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ଵିଶିଖାଶ୍ଚ ଶିଲାଶିତାଃ । ତୂଣୀରକଵଚଂ ତସ୍ମୈ ଦତ୍ତଂ ଚାମ୍ବିକଯା ଵନେ
ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଅମ୍ବିକା ତାକୁ ଧନୁ, ଲୋହା ମୁଣ୍ଡା ତୀର, ତୁଣୀର ଓ କବଚ ଦେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ସମଯେ ପୁତ୍ରୀ କାଶିରାଜସ୍ଯ ସୁପ୍ରିଯା । ନାମ୍ନା ଶଶିକଲା ଦିଵ୍ଯା ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତା
ଏହି ସମୟରେ କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ରୀ ସୁପ୍ରିୟା, ନାମ ଶଶିକଳା, ଦିବ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।
ଶୁଶ୍ରାଵ ନୃପପୁତ୍ରଂ ତଂ ଵନସ୍ଥଞ୍ଚ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନଂ ଶୂରଂ କାମମିଵାପରମ୍
ସେ ଶଶିକଳା ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଥିବା ସୁଦର୍ଶନ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ—ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ଶୂର, ଦେବତା ମଧ୍ୟ କାମଦେବ ପରି।
ବନ୍ଦୀଜନମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜପୁତ୍ରଂ ସୁସଙ୍ଗତମ୍ । ଚକମେ ମନସା ତଂ ଵୈ ଵରଂ ଵରଯିତୁଂ ଧିଯା
ବନ୍ଦୀଜନଙ୍କ ମୁଖରୁ ସେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ନିଜ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ବର ଭାବରେ ବାଛିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ସ୍ଵପ୍ନେ ତସ୍ଯାଃ ସମାଗମ୍ଯ ଜଗଦମ୍ବା ନିଶାନ୍ତରେ । ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଚେଦଂ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ସୁସଂସ୍ଥିତା
ରାତିରେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଜଗଦମ୍ବା ଆସି, ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵରଂ ଵରଯ ସୁଶ୍ରୋଣି ମମ ଭକ୍ତଃ ସୁଦର୍ଶନଃ । ସର୍ଵକାମପ୍ରଦସ୍ତେଽସ୍ତୁ ଵଚନାନ୍ମମ ଭାମିନି
‘ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ବର ଚୟନ କର। ସୁଦର୍ଶନ ମୋର ଭକ୍ତ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଁବ, ମୋର କଥାରେ ସେ ପ୍ରଦାନ କରିବ।’
ଏଵଂ ଶଶିକଲା ଦୃଷ୍ଟା ସ୍ଵପ୍ନେ ରୂପଂ ମନୋହରମ୍ । ଅମ୍ବାଯା ଵଚନଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ଜହର୍ଷ ଭୃଶଭାମିନୀ
ଏଭଳି ଶଶିକଳା ସ୍ୱପ୍ନରେ ମନୋହର ମାତାଙ୍କ ରୂପ ଦେଖି, ତାଙ୍କ କଥା ମନେ ପକାଇ, ଅତି ଖୁସି ହେଲେ।
ଉତ୍ଥିତା ସା ମୁଦା ଯୁକ୍ତା ପୃଷ୍ଟା ମାତ୍ରା ପୁନଃ ପୁନଃ । ପ୍ରମୋଦେ କାରଣଂ ବାଲା ନୋଵାଚାତିତ୍ରପାନ୍ଵିତା
ସେ ଉଠି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ, ମା ଏକପରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଅତି ଲଜ୍ଜାରେ ଏହି ଦୁଃଖିଣୀ ଆନନ୍ଦର କାରଣ କହିଲେ ନାହିଁ।
ଜହାସ ମୁଦମାପନ୍ନା ସ୍ମୃତ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ନଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ସଖୀଂ ପ୍ରାହ ତଦାନ୍ଯାଂ ଵୈ ସ୍ଵପ୍ନଵୃତ୍ତଂ ସଵିସ୍ତରମ୍
ସ୍ୱପ୍ନକୁ ପୁନଃପୁନଃ ମନେ କରି, ହସିଲେ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ; ତାପରେ ଏକ ସଖୀଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନର ଘଟଣା ସବିସ୍ତାର କହିଲେ।
କଦାଚିତ୍ସା ଵିହାରାର୍ଥମଵାପୋପଵନଂ ଶୁଭମ୍ । ସଖୀଯୁକ୍ତା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ଚମ୍ପକୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ଏକ ଦିନ ବିହାର କରିବା ପାଇଁ, ସଖୀମାନେ ସହିତ ବିଶାଳ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଶଶିକଳା ଚମ୍ପକ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଉପବନକୁ ଗଲେ।
ପୁଷ୍ପାଣି ଚିନ୍ଵତୀ ବାଲା ଚମ୍ପକାଧଃସ୍ଥିତାବଲା । ଅପଶ୍ଯଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ମାର୍ଗେ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତମ୍
ଫୁଲ ଚିନୁଥିବା ବେଳେ, ଚମ୍ପକ ଗଛ ତଳେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ସଖୀମାନେ ସହିତ ସେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦୃତ ଚାଲି ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ତଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଂ ଶ୍ଯାମା ବଭାଷେ ମଧୁରଂ ଵଚଃ । କୁତୋ ଦେଶାନ୍ମହାଭାଗ କୃତମାଗମନଂ ତ୍ଵଯା
ସେ ଦ୍ୱିଜକୁ ଶିର ନମାଇ ଶ୍ୟାମା ମିଷ୍ଟି କଥା କହିଲେ, "ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆପଣ କେଉଁ ଦେଶରୁ ଆସିଛନ୍ତି?"
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ ଭାରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମାଦ୍ବାଲେ ନୂନମାଗମନଂ ମମ । ଜାତଂ ଵୈ କାର୍ଯଯୋଗେନ କିଂ ପୃଚ୍ଛସି ଵଦସ୍ଵ ମେ
ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ, "ହେ ଝିଅ, ମୁଁ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମରୁ ଆସିଛି। କିଛି କାମରେ ଏହି ଆସିବା ହେଇଛି, କାହିଁକି ପଚାରୁଛ? ମୋତେ କହ।"
ଶଶିକଲୋଵାଚ ତତ୍ରାଶ୍ରମେ ମହାଭାଗ ଵର୍ଣନୀଯଂ କିମସ୍ତି ଵୈ । ଲୋକାତିଗଂ ଵିଶେଷେଣ ପ୍ରେକ୍ଷଣୀଯତମଂ କିଲ
ଶଶିକଳା କହିଲେ, "ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସେ ଆଶ୍ରମରେ କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ କିଛି ଅଛି କି? ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ଏମିତି କିଛି ଅଛି କି?"
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ ଧ୍ରୁଵସନ୍ଧିସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନାସ୍ତେ ସୁଦର୍ଶନୋ ନୃପଃ । ଯଥାର୍ଥନାମା ସୁଶ୍ରୋଣି ଵର୍ତତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, "ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଙ୍କ ପୁଅ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁଦର୍ଶନ ସେଠାରେ ରହୁଛନ୍ତି, ହେ ସୁନ୍ଦରି, ସେ ନିଜ ନାମ ପରି ସତ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ।"
ତସ୍ଯ ଲୋଚନମତ୍ଯନ୍ତଂ ନିଷ୍ଫଲଂ ପ୍ରତିଭାତି ମେ । ଯେନ ଦୃଷ୍ଟୋ ନ ଵାମୋରୁ କୁମାରସ୍ତୁ ସୁଦର୍ଶନଃ
ତାଙ୍କର ଆଖି ମୋତେ ବିନାଫଳ ଲାଗେ, ହେ ସୁନ୍ଦର ଜଂଘାବତୀ, କାରଣ ସେ ଆଖିରେ ତୁମକୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି।
ଏକତ୍ର ନିହିତା ଧାତ୍ରା ଗୁଣାଃ ସର୍ଵେ ସିସୃକ୍ଷୁଣା । ଗୁଣାନାମାକରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମନ୍ଯେ ତେନୈଵ କୌତୁକାତ୍
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସମସ୍ତ ଗୁଣକୁ ଏକଠି କରି ସେଠି ରଖିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହି ଗୁଣର ଖଜାନାକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆସିଛି।
ତଵ ଯୋଗ୍ଯଃ କୁମାରୋଽସୌ ଭର୍ତା ଭଵିତୁମର୍ହତି । ଯୋଗୋଽଯଂ ଵିହିତୋଽପ୍ଯାସୀନ୍ମଣିକାଞ୍ଚନଯୋରିଵ
ସେଇ କୁମାର ତୁମର ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏହି ମିଳନ ମଣି ଓ ସୁନା ମିଶିବା ପରି ଉପଯୁକ୍ତ।
ଶଶିକଲଯା ମାତରଂ ପ୍ରତି ସଂଦେଶପ୍ରେଷଣମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ଯାମା ପ୍ରେମଯୁକ୍ତା ବଭୂଵ ହ । ପ୍ରତସ୍ଥେ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାନାଦୁକ୍ତ୍ଵା ସମାହିତଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ସେଇ କଥା ଶୁଣି ଶ୍ୟାମା ପ୍ରେମରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହିପରି କହି ସେଠାରୁ ଶାନ୍ତ ମନେ ଚାଲିଗଲେ।
ସା ତୁ ପୂର୍ଵାନୁରାଗାଦ୍ଵୈ ମଗ୍ନା ପ୍ରେମ୍ଣାଽତିଚଞ୍ଚଲା । କାମବାଣହତେଵାସ ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମେ
କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ପ୍ରେମରେ ତିନି ଗଭୀର ଭାବରେ ଡୁବିଗଲେ, ଏବଂ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚାଲିଯିବା ପରେ ମନ କାମବାଣରେ ବିକଳ ହେଲା।
ଅଥ କାମାର୍ଦିତା ପ୍ରାହ ସଖୀଂ ଛନ୍ଦୋଽନୁଵର୍ତିନୀମ୍ । ଵିକାରଶ୍ଚ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଦେହେ ଯଚ୍ଛ୍ରଵଣାଦନୁ
ତାପରେ କାମରେ ପିଡିତ ହୋଇ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାକୁ ମାନିଥିବା ସଖୀକୁ କହିଲେ, "ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣି ମୋ ଦେହରେ ଏକ ଅଜଣା ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି।"