ମୁନିଵର୍ଯଂ ଵ୍ରଜାଦ୍ଯ ତ୍ଵଂ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତପୋନିଧିମ୍ । ସୁଦର୍ଶନୋଽପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତିଷ୍ଠତ୍ଵତ୍ର ଯଥାସୁଖମ୍
ଏବେ ତୁମେ ମୁନିବରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ତପସ୍ୟାର ଧନକୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କର; ରାଜା ସୁଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରହିପାରିବେ।
ବାଲୋଽଯଂ ନିର୍ଧନଃ କିଂ ତେ କରିଷ୍ଯତି ନୃପାହିତମ୍ । ଵୃଥା ତେ ଵୈରଭାଵୋଽଯମନାଥେ ଦୁର୍ବଲେ ଶିଶୌ
ଏହି ଶିଶୁ ଗରିବ; ରାଜା, ସେ ତୁମକୁ କଣ କ୍ଷତି କରିପାରିବ? ଏହି ଅସହାୟ, ଦୁର୍ବଳ ଶିଶୁପାଇଁ ତୁମର ଶତ୍ରୁତା ବିନା କାରଣ।
ଦଯା ସର୍ଵତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯା ଦୈଵାଧୀନମିଦଂ ଜଗତ୍ । ଈର୍ଷ୍ଯଯା କିଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଦ୍ଭାଵ୍ଯଂ ତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ସମସ୍ତଠାରେ ଦୟା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍; ଏହି ଜଗତ୍ ଦେବତାର ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲେ। ରାଜା, ଇର୍ଷ୍ୟା କରିବାର କଣ ଉପକାର? ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହେବ।
ଵଜ୍ରଂ ତୃଣାଯତେ ରାଜନ୍ ଦୈଵଯୋଗାନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ତୃଣଂ ଵଜ୍ରାଯତେ କ୍ଵାପି ସମଯେ ଦୈଵଯୋଗତଃ
ରାଜା, ଭାଗ୍ୟର କ୍ରିୟାରେ ବଜ୍ର ତୃଣ ଭଳି ହେଇଯାଏ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏବଂ କେବେ କେବେ ତୃଣ ବଜ୍ର ଭଳି ହେଇଯାଏ, ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା।
ଶଶକୋ ହନ୍ତି ଶାର୍ଦୂଲଂ ମଶକୋ ଵୈ ତଥା ଗଜମ୍ । ସାହସଂ ମୁଞ୍ଚ ମେଧାଵିନ୍ କୁରୁ ମେ ଵଚନଂ ହିତମ୍
ଏକ ଖରା ଶାର୍ଦୂଳକୁ ମାରିଦେଇପାରେ, ଏକ ମାଛି ମଧ୍ୟ ହାତୀକୁ ମାରିଦେଇପାରେ; ଅତି ଜୋର କାମକୁ ଛାଡ଼, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୋର ଉପକୃତ କଥା ଅନୁସରଣ କର।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ଯୁଧାଜିନ୍ନୃପସତ୍ତମଃ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ତଂ ମୁନିଂ ମୂର୍ଘ୍ନା ଜଗାମ ସ୍ଵପୁରଂ ନୃପଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ସେ ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଯୁଧାଜିତ୍ ମୁନିଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ମନୋରମାଽପି ସ୍ଵସ୍ଥାଽଭୂଦାଶ୍ରମେ ତତ୍ର ସଂସ୍ଥିତା । ପାଲଯାମାସ ପୁତ୍ରଂ ତଂ ସୁଦର୍ଶନମୃତଵ୍ରତମ୍
ମନୋରମା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଆଶ୍ରମରେ ସ୍ୱସ୍ଥ ରହିଲେ; ସେ ନିଜ ପୁଅ ସୁଦର୍ଶନ, ଯିଏ ନିୟମ ରଖିଥିଲେ, ଦେଖଭାଲ କରିଲେ।
ଦିନେ ଦିନେ କୁମାରୋଽସୌ ଜଗାମୋପଚଯଂ ତତଃ । ମୁନିବାଲଗତଃ କ୍ରୀଡନ୍ନିର୍ଭଯଃ ସର୍ଵତଃ ଶୁଭଃ
ପ୍ରତିଦିନ ଏହି କୁମାର ଶରୀରରେ ବୃଦ୍ଧି ହେଉଥିଲେ; ମୁନିଙ୍କ ପିଲାମାନେ ସହିତ ଖେଳି, ସେ ସବୁଦିନ ନିର୍ଭୟ ଓ ଶୁଭ ଥିଲେ।
ଏକସ୍ମିନ୍ସମଯେ ତତ୍ର ଵିଦଲ୍ଲଂ ସମୁପାଗତମ୍ । କ୍ଲୀବେତି ମୁନିପୁତ୍ରସ୍ତମାମନ୍ତ୍ରଯତ୍ତଦନ୍ତିକେ
ଏକ ସମୟରେ ଏଠାରେ ଏକ ବିଲେଇ ଆସିଗଲା; ମୁନିଙ୍କ ପୁଅ ସେ ବିଲେଇକୁ 'କ୍ଲିବ' ବୋଲି ଡାକିଲେ।
ସୁଦର୍ଶନସ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦଧାରୈକାକ୍ଷରଂ ସ୍ଫୁଟମ୍ । ଅନୁସ୍ଵାରଯୁତଂ ତଚ୍ଚ ପ୍ରୋଵାଚାପି ପୁନଃ ପୁନଃ
ସୁଦର୍ଶନ ଏହା ଶୁଣି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଏକ ଅକ୍ଷର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ନାସିକା ଧ୍ୱନି ସହିତ, ଏବଂ ପୁନି ପୁନି ଏହାକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ।
ବୀଜଂ ଵୈ କାମରାଜାଖ୍ଯଂ ଗୃହୀତଂ ମନସା ତଦା । ଜଜାପ ବାଲକୋଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଧୃତ୍ଵା ଚେତସି ସାଦରମ୍
ସେ ସମୟରେ, କୁମାର ମନରେ କାମରାଜ ନାମକ ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଧରିଲେ; ସେ ଏହାକୁ ଅତି ଭକ୍ତି ସହିତ ମନରେ ଧରି ଜପ କଲେ।
ଭାଵିଯୋଗାନ୍ମହାରାଜ କାମରାଜାଖ୍ଯମଦ୍ଭୁତମ୍ । ସ୍ଵଭାଵେନୈଵ ତେନେତ୍ଥଂ ଗୃହୀତଂ ବାଲକେନ ଵୈ
ଭାଗ୍ୟର କ୍ରିୟାରେ, ମହାରାଜ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାମରାଜ ମନ୍ତ୍ର ସ୍ବାଭାବିକ ଭାବରେ ଏହିପରି କୁମାରଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଗଲା।
ତଦାଽସୌ ପଞ୍ଚମେ ଵର୍ଷେ ପ୍ରାପ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରମନୁତ୍ତମମ୍ । ଋଷିଚ୍ଛନ୍ଦୋଵିହୀନଞ୍ଚ ଧ୍ଯାନନ୍ଯାସଵିଵର୍ଜିତମ୍
ପଞ୍ଚମ ବର୍ଷରେ ସେ ଶିଶୁ ଋଷିଙ୍କ ଚ୍ଛନ୍ଦ ବିନା, ଧ୍ୟାନ ଓ ନ୍ୟାସ ନଥିବା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଲା।
ପ୍ରଜପନ୍ମନସା ନିତ୍ଯଂ କ୍ରୀଡତ୍ଯପି ସ୍ଵପିତ୍ଯପି । ଵିସସ୍ମାର ନ ତଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସାରମିତି ସ୍ଵଯମ୍
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ମନରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲା, ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ଶୁଇଁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ କେବେ ଭୁଲିନଥିଲା, ଏହାର ମୂଳ ଅର୍ଥକୁ ନିଜେ ବୁଝିଥିଲା।
ଵର୍ଷେ ଚୈକାଦଶେ ପ୍ରାପ୍ତେ କୁମାରୋଽସୌ ନୃପାତ୍ମଜଃ । ମୁନିନା ଚୋପନୀତୋଽଥ ଵେଦମଧ୍ଯାପିତସ୍ତଥା
ଏକାଦଶ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାବେଳେ, ଏହି ରାଜପୁତ୍ରକୁ ଏକ ମୁନି ଉପନୟନ କରି, ଭେଦ ଶିଖାଇଲେ।
ଧନୁର୍ଵେଦଂ ତଥା ସାଙ୍ଗଂ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରଂ ଵିଧାନତଃ । ଅଭ୍ଯସ୍ତାଃ ସକଲା ଵିଦ୍ଯାସ୍ତେନ ମନ୍ତ୍ରବଲାଦିନା
ସେ ଧନୁର୍ବେଦ ସହିତ ତାହାର ସମସ୍ତ ଅଂଶ, ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶିଳ୍ପ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିଲା।
କଦାଚିତ୍ସୋଽପି ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଦେଵୀରୂପଂ ଦଦର୍ଶ ହ । ରକ୍ତାମ୍ବରଂ ରକ୍ତଵର୍ଣଂ ରକ୍ତସର୍ଵାଙ୍ଗଭୂଷଣମ୍
ଏକ ଦିନ ସେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେବୀଙ୍କ ରୂପ ଦେଖିଲା—ରକ୍ତବସ୍ତ୍ର, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ତ ଗହନାରେ ସଜିତ।
ଗରୁଡେ ଵାହନେ ସଂସ୍ଥାଂ ଵୈଷ୍ଣଵୀଂ ଶକ୍ତିମଦ୍ଭୁତାମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରସନ୍ନଵଦନଃ ସ ବଭୂଵ ନୃପାତ୍ମଜଃ
ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା, ବିଶିଷ୍ଟ ବୈଷ୍ଣବୀ ଶକ୍ତିର ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ଦେବୀଙ୍କ ମୃଦୁ ମୁହଁ ଦେଖି, ରାଜପୁତ୍ର ଖୁସି ହେଲା।
ଵନେ ତସ୍ମିଂସ୍ଥିତଃ ସୋଽଥ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍ । ମାତରଂ ସେଵମାନସ୍ତୁ ଵିଜହାର ନଦୀତଟେ
ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହି, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ତତ୍ତ୍ୱରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମାତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲା ଓ ନଦୀ ତଟରେ ବିହାର କରୁଥିଲା।
ଶରାସନଞ୍ଚ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ଵିଶିଖାଶ୍ଚ ଶିଲାଶିତାଃ । ତୂଣୀରକଵଚଂ ତସ୍ମୈ ଦତ୍ତଂ ଚାମ୍ବିକଯା ଵନେ
ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଅମ୍ବିକା ତାକୁ ଧନୁ, ଲୋହା ମୁଣ୍ଡା ତୀର, ତୁଣୀର ଓ କବଚ ଦେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ସମଯେ ପୁତ୍ରୀ କାଶିରାଜସ୍ଯ ସୁପ୍ରିଯା । ନାମ୍ନା ଶଶିକଲା ଦିଵ୍ଯା ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତା
ଏହି ସମୟରେ କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ରୀ ସୁପ୍ରିୟା, ନାମ ଶଶିକଳା, ଦିବ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।
ଶୁଶ୍ରାଵ ନୃପପୁତ୍ରଂ ତଂ ଵନସ୍ଥଞ୍ଚ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନଂ ଶୂରଂ କାମମିଵାପରମ୍
ସେ ଶଶିକଳା ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଥିବା ସୁଦର୍ଶନ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ—ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ଶୂର, ଦେବତା ମଧ୍ୟ କାମଦେବ ପରି।
ବନ୍ଦୀଜନମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜପୁତ୍ରଂ ସୁସଙ୍ଗତମ୍ । ଚକମେ ମନସା ତଂ ଵୈ ଵରଂ ଵରଯିତୁଂ ଧିଯା
ବନ୍ଦୀଜନଙ୍କ ମୁଖରୁ ସେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ନିଜ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ବର ଭାବରେ ବାଛିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ସ୍ଵପ୍ନେ ତସ୍ଯାଃ ସମାଗମ୍ଯ ଜଗଦମ୍ବା ନିଶାନ୍ତରେ । ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଚେଦଂ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ସୁସଂସ୍ଥିତା
ରାତିରେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଜଗଦମ୍ବା ଆସି, ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵରଂ ଵରଯ ସୁଶ୍ରୋଣି ମମ ଭକ୍ତଃ ସୁଦର୍ଶନଃ । ସର୍ଵକାମପ୍ରଦସ୍ତେଽସ୍ତୁ ଵଚନାନ୍ମମ ଭାମିନି
‘ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ବର ଚୟନ କର। ସୁଦର୍ଶନ ମୋର ଭକ୍ତ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଁବ, ମୋର କଥାରେ ସେ ପ୍ରଦାନ କରିବ।’
ଏଵଂ ଶଶିକଲା ଦୃଷ୍ଟା ସ୍ଵପ୍ନେ ରୂପଂ ମନୋହରମ୍ । ଅମ୍ବାଯା ଵଚନଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ଜହର୍ଷ ଭୃଶଭାମିନୀ
ଏଭଳି ଶଶିକଳା ସ୍ୱପ୍ନରେ ମନୋହର ମାତାଙ୍କ ରୂପ ଦେଖି, ତାଙ୍କ କଥା ମନେ ପକାଇ, ଅତି ଖୁସି ହେଲେ।
ଉତ୍ଥିତା ସା ମୁଦା ଯୁକ୍ତା ପୃଷ୍ଟା ମାତ୍ରା ପୁନଃ ପୁନଃ । ପ୍ରମୋଦେ କାରଣଂ ବାଲା ନୋଵାଚାତିତ୍ରପାନ୍ଵିତା
ସେ ଉଠି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ, ମା ଏକପରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଅତି ଲଜ୍ଜାରେ ଏହି ଦୁଃଖିଣୀ ଆନନ୍ଦର କାରଣ କହିଲେ ନାହିଁ।
ଜହାସ ମୁଦମାପନ୍ନା ସ୍ମୃତ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ନଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ସଖୀଂ ପ୍ରାହ ତଦାନ୍ଯାଂ ଵୈ ସ୍ଵପ୍ନଵୃତ୍ତଂ ସଵିସ୍ତରମ୍
ସ୍ୱପ୍ନକୁ ପୁନଃପୁନଃ ମନେ କରି, ହସିଲେ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ; ତାପରେ ଏକ ସଖୀଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନର ଘଟଣା ସବିସ୍ତାର କହିଲେ।
କଦାଚିତ୍ସା ଵିହାରାର୍ଥମଵାପୋପଵନଂ ଶୁଭମ୍ । ସଖୀଯୁକ୍ତା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ଚମ୍ପକୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ଏକ ଦିନ ବିହାର କରିବା ପାଇଁ, ସଖୀମାନେ ସହିତ ବିଶାଳ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଶଶିକଳା ଚମ୍ପକ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଉପବନକୁ ଗଲେ।
ପୁଷ୍ପାଣି ଚିନ୍ଵତୀ ବାଲା ଚମ୍ପକାଧଃସ୍ଥିତାବଲା । ଅପଶ୍ଯଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ମାର୍ଗେ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତମ୍
ଫୁଲ ଚିନୁଥିବା ବେଳେ, ଚମ୍ପକ ଗଛ ତଳେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ସଖୀମାନେ ସହିତ ସେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦୃତ ଚାଲି ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।