କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟଃ ସ୍ଵାମିନ୍ସଂସ୍ଥିତୋଽଥ ଜଯଦ୍ରଥଃ । ଆଶ୍ରମେ ମୁନିଭିର୍ଜୁଷ୍ଟେ ଭୂପତିଃ ସଂଵିଵେଶ ହ
ଜୟଦ୍ରଥ ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାତି ହୋଇ ଦଣ୍ଡିଥିଲେ । ମୁନିମାନେ ଥିବା ଆଶ୍ରମରେ ସେ ରାଜା ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ତତ୍ରୋପଵିଷ୍ଟଂ ରାଜାନଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମାଃ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତଦା । ଆଯଯୁର୍ମୁନିଭାର୍ଯାଶ୍ଚ କୋଽଯମିତ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍ନୃପମ୍
ସେଠାରେ ରାଜାଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ମୁନିମାନଙ୍କ ଝିଅମାନେ ଓ ମୁନିପତ୍ନୀମାନେ ଆସିଲେ । ସେମାନେ ପଚାରିଲେ, 'ଏଠି କିଏ ଆସିଛନ୍ତି?'
ତାସାଂ ମଧ୍ଯେ ଵରାରୋହା ଯାଜ୍ଞସେନୀ ସମାଗତା । ଜଯଦ୍ରଥେନ ଦୃଷ୍ଟା ସା ରୂପେଣ ଶ୍ରୀରିଵାପରା
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁନ୍ଦରୀ ଯାଜ୍ଞସେନୀ ଆସିଥିଲେ । ଜୟଦ୍ରଥ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ରୂପରେ ଅନ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭଳି ଲାଗିଲା ।
ତାଂ ଵିଲୋକ୍ଯାସିତାପାଙ୍ଗୀଂ ଦେଵକନ୍ଯାମିଵାପରାମ୍ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ନୃପତିର୍ଧୌମ୍ଯଂ କେଯଂ ଶ୍ଯାମା ଵରାନନା
ସେ କଳା ଚକ୍ଷୁ ଓ ଦେବକନ୍ୟା ସଦୃଶୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜା ଧୌମ୍ୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି କଳା ମୁହଁର ସୁନ୍ଦରୀ କିଏ?'
ଭାର୍ଯା କସ୍ଯ ସୁତା କସ୍ଯ ନାମ୍ନା କା ଵରଵର୍ଣିନୀ । ରୂପଲାଵଣ୍ଯସଂଯୁକ୍ତା ଶଚୀଵ ଵସୁଧାଙ୍ଗତା
ଏହି ଶୋଭାବନ୍ତୀ ଝିଅ କାହାର ଝିଅ, କାହାର ଜଣା, ଏହାର ନାମ କଣ? ଏହି ରୂପ ଓ ଲାଜରେ ଶଚୀ ଭଳି ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି ।
ବର୍ବୂଲଵନମଧ୍ଯସ୍ଥା ଲଵଙ୍ଗଲତିକା ଯଥା । ରାକ୍ଷସୀଵୃନ୍ଦଗା ନୂନଂ ରମ୍ଭେଵାଭାତି ଭାମିନୀ
ବର୍ବୂଲାବନ ମଧ୍ୟରେ ଲବଙ୍ଗ ଲତା ଯେପରି ଦିଶେ, ଏହି ଭାମିନୀ ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରମ୍ଭା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି ।
ସତ୍ଯଂ ଵଦ ମହାଭାଗ କସ୍ଯେଯଂ ଵଲ୍ଲଭାବଲା । ରାଜପତ୍ନୀଵ ଚାଭାତି ନୈଷା ମୁନିଵଧୂର୍ଦ୍ଵିଜ
ଏ ଭାଗ୍ୟବାନ, ସତ୍ୟ କହ, ଏହି ଯୁବତୀ କାହାର ପ୍ରିୟା? ଏ ମୁନିବଧୂ ନୁହଁନ୍ତି, ରାଜପତ୍ନୀ ଭଳି ଦିଶୁଛନ୍ତି ।
ଧୌମ୍ଯ ଉଵାଚ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ଦ୍ରୌପଦୀ ଶୁଭଲକ୍ଷଣା । ପାଞ୍ଚାଲୀ ସିନ୍ଧୁରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵସତ୍ଯତ୍ର ଵରାଶ୍ରମେ
ଧୌମ୍ୟ କହିଲେ: ସେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ରୌପଦୀ, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ପାଞ୍ଚାଳୀ, ହେ ସିନ୍ଧୁରାଜ, ଏଠି ଏହି ମହାଶ୍ରମରେ ରହୁଛନ୍ତି ।
ଜଯଦ୍ରଥ ଉଵାଚ କ୍ଵ ଗତାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପଞ୍ଚ ଶୂରାଃ ସମ୍ପ୍ରତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ । ଵସନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଵନେ ଵୀରା ଵୀତଶୋକା ମହାବଲାଃ
ଜୟଦ୍ରଥ କହିଲେ: ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ କେଉଁଠି ଗଲେ? ସେମାନେ ଏଠି ଜଙ୍ଗଲରେ ନିର୍ବିଗ୍ନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ରହୁଛନ୍ତି କି?
ଧୌମ୍ଯ ଉଵାଚ ମୃଗଯାର୍ଥଂ ଗତାଃ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵା ରଥସଂସ୍ଥିତାଃ । ଆଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ମଧ୍ଯାନ୍ହେ ମୃଗାନାଦାଯ ପାର୍ଥିଵାଃ
ଧୌମ୍ୟ କହିଲେ: ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ରଥ ଚଡ଼ି ଶିକାରକୁ ଗଲେ । ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ ସେମାନେ ମୃଗ ନେଇ ଫେରିବେ, ହେ ରାଜା ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ଉଦତିଷ୍ଠଦସୌ ନୃପଃ । ଦ୍ରୌପଦୀସନ୍ନିଧୌ ଗତ୍ଵା ପ୍ରଗମ୍ଯେଦମୁଵାଚ ହ
ଧୌମ୍ୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ରାଜା ଉଠି ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ସମ୍ନିଧିରେ ଯାଇ ଏହିପରି କହିଲେ ।
କୁଶଲଂ ତେ ଵରାରୋହେ କ୍ଵ ଗତାଃ ପତଯଶ୍ଚ ତେ । ଏକାଦଶ ଗତାନ୍ଯଦ୍ଯ ଵର୍ଷାଣି ଚ ଵନେ କିଲ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଭଲ ଅଛ? ତୁମର ସ୍ୱାମୀମାନେ କେଉଁଠି ଗଲେ? ଏକାଦଶ ବର୍ଷ ହେଲା ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅଛ ।
ଦ୍ରୌପଦୀ ତୁ ତଦୋଵାଚ ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ନୃପାତ୍ମଜ । ଵିଶ୍ରମସ୍ଵାଶ୍ରମାଭ୍ଯାଶେ କ୍ଷଣାଦାଯାନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଦ୍ରୌପଦୀ କହିଲେ: ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ । ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ବିଶ୍ରାମ କର, କିଛି ଖଣ୍ଡ ପରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଫେରିଆସିବେ ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତ୍ଯାଂ ତସ୍ଯାଂ ତୁ ଲୋଭାଵିଷ୍ଟଃ ସ ଭୂପତିଃ । ଜହାର ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଵୀରୋଽନାଦୃତ୍ଯ ମୁନିସତ୍ତମାନ୍
ସେ ଏପରି କହିଥିବା ବେଳେ, ରାଜା ଲୋଭରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରହଣା କରି, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ହରଣ କଲେ ।
କସ୍ଯଚିନ୍ନୈଵ ଵିଶ୍ଵାସଃ କର୍ତଵ୍ଯଃ ସର୍ଵଥା ବୁଧୈଃ । କୁର୍ଵନ୍ଦୁଃଖମଵାପ୍ନୋତି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତସ୍ତ୍ଵତ୍ର ଵୈ ବଲିଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, କାହାପରେ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି; ବଳିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଏଠି ଅଛି ।
ଵୈରୋଚନସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଧର୍ମିଷ୍ଠଃ ସତ୍ଯସଙ୍ଗରଃ । ଯଜ୍ଞକର୍ତା ଚ ଦାତା ଚ ଶରଣ୍ଯଃ ସାଧୁସଂମତଃ
ବିରୋଚନଙ୍କ ପୁଅ ଧର୍ମିଷ୍ଠ, ସତ୍ୟବାନ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଦାନ କରୁଥିବା, ଶରଣ ଦେଉଥିବା, ସାଧୁମାନେ ସ୍ୱୀକୃତ କରୁଥିବା ମହାନ ।
ନାଧର୍ମେ ନିରତଃ କ୍ଵାପି ପ୍ରଲ୍ହାଦସ୍ଯ ଚ ପୌତ୍ରକଃ । ଏକୋନଶତଯଜ୍ଞାନ୍ଵୈ ସ ଚକାର ସଦକ୍ଷିଣାନ୍
ସେ କେବେ ଅଧର୍ମ କରିନଥିଲେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ନାତି, ଏକ ଶତ ଯଜ୍ଞ ହେଉଁ ନାହିଁ, ନବ୍ବେଉଟି ଯଜ୍ଞ ସହିତ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ ।
ସତ୍ତ୍ଵମୂର୍ତ୍ତିଃ ସଦା ଵିଷ୍ଣୁଃ ସେଵ୍ଯଃ ସ ଯୋଗିନାମପି । ନିର୍ଵିକାରୋଽପି ଭଗଵାନ୍ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣର ମୂର୍ତ୍ତି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି । ସେ ନିର୍ବିକାର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବମାନଙ୍କ କାମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।
କଶ୍ଯପାଚ୍ଚ ସମୁଦ୍ଭୂତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ କପଟଵାମନଃ । ରାଜ୍ଯଂ ଛଲେନ ହୃତଵାନ୍ମହୀଂ ଚୈଵ ସସାଗରାମ୍
କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ଛଳକରି ବାମନ ରୂପ ଧରିଥିଲେ, ସେ ରାଜ୍ୟ ଓ ସମୁଦ୍ରସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ଠକେଇ ନେଇଥିଲେ।
ସୋଽଭଵତ୍ସତ୍ଯଵାଗ୍ରାଜା ବଲିର୍ଵୈରୋଚନିସ୍ତଦା । କପଟଂ କୃତଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁରିନ୍ଦ୍ରାର୍ଥେ ତୁ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍
ସେ ସମୟରେ ବଳି, ବିରୋଚନଙ୍କ ପୁଅ, ସତ୍ୟବାଦୀ ରାଜା ଥିଲେ; ତଥାପି ବିଷ୍ଣୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଛଳ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ଏହି କଥା ଶୁଣିଛି।
ଅନ୍ଯଃ କିଂ ନ କରୋତ୍ଯେଵଂ କୃତଂ ଵୈ ସତ୍ତ୍ଵମୂର୍ତିନା । ଵାମନଂ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଯଜ୍ଞପାତଂ ଚିକୀର୍ଷତା
ଯଦି ନୀତିର ମୂର୍ତ୍ତି ବାମନ ରୂପ ଧରି ଯଜ୍ଞର ଦାନ ପାଇଁ ଏପରି କାମ କରିପାରିଲେ, ତେବେ ଅନ୍ୟେ କାହିଁକି ଏପରି କରିବେ ନାହିଁ?
ନ ଚ ଵିଶ୍ଵସିତଵ୍ଯଂ ଵୈ କଦାଚିତ୍କେନଚିତ୍ତଥା । ଲୋଭଶ୍ଚେତସି ଚେତ୍ସ୍ଵାମିନ୍କୀଦୃକ୍ପାପକୃତଂ ଭଯମ୍
ଏହିପରି, କେବେ କାହାପରେ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମନରେ ଲୋଭ ଆସିଲେ, ସ୍ୱାମୀ, ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ କେତେ ଭୟ ହୁଏ!
ଲୋଭାହତାଃ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତି ପାପାନି ପ୍ରାଣିନଃ କିଲ । ପରଲୋକାଦ୍ଭଯଂ ନାସ୍ତି କସ୍ଯଚିତ୍କର୍ହିଚିନ୍ମୁନେ
ଲୋଭରେ ଆବୃତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରନ୍ତି; ମୁନି, ପରଲୋକର ଭୟ କାହା ପାଖରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ପରସ୍ଵାଦାନହେତୁତଃ । ପ୍ରପତନ୍ତି ନରାଃ ସମ୍ଯଗ୍ଲୋଭୋପହତଚେତସଃ
ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମନ ଲୋଭରେ ଆବୃତ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟର ଧନ ନେବା ପାଇଁ ମନେ, କାମରେ ଓ କଥାରେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରି ଅତି ଖରାପ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ଦେଵାନାରାଧ୍ଯ ସତତଂ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ଚ ଧନଂ ନରାଃ । ନ ଦେଵାସ୍ତତ୍କରେ କୃତ୍ଵା ସମର୍ଥା ଦାତୁମଞ୍ଜସା
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସବୁବେଳେ ଧନ ଆଶାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ଏହି ଧନ ସିଧାସଳଖ ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅନ୍ଯସ୍ଯାନୀଯତେ ଵିତ୍ତଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ମନୀଷିତମ୍ । ଵାଣିଜ୍ଯେନାଥ ଦାନେନ ଚୌର୍ଯେଣାପି ବଲେନ ଵା
ଅନ୍ୟର ଧନ ବ୍ୟବସାୟ, ଦାନ, ଚୋରି କିମ୍ବା ଜୋରଦରିରେ ନେଇ ଇଚ୍ଛାମତେ ଦିଆଯାଏ।
ଵିକ୍ରଯାର୍ଥଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ଧାନ୍ଯଵସ୍ତ୍ରାଦିକଂ ବହୁ । ଦେଵାନର୍ଚଯତେ ଵୈଶ୍ଯୋ ମହର୍ଦ୍ଧିର୍ମେ ଭଵେଦିତି
ଏକ ବ୍ୟାପାରୀ ବେପାର ପାଇଁ ଅନେକ ଧାନ୍ୟ, କପଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ନେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜେ, ଭାବେ—'ମୋତେ ବଡ଼ ଧନ ମିଳୁ'।
ନାତ୍ର କିଂ ପରଵିତ୍ତେଚ୍ଛା ଵାଣିଜ୍ଯେନ ପରନ୍ତପ । ଗ୍ରହଣକାଲେ ତୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ମହର୍ଘଞ୍ଚାପି କାଙ୍କ୍ଷତି
ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ବ୍ୟବସାୟରେ ଅନ୍ୟର ଧନ ଆଶା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କଣ ଅଛି? ନେବା ସମୟ ଆସିଲେ ସେ ଉଚ୍ଚ ଦାମ ମଧ୍ୟ ଚାହେ।
ଏଵଂ ହି ପ୍ରାଣିନଃ ସର୍ଵେ ପରସ୍ଵାଦାନତତ୍ପରାଃ । ଵର୍ତନ୍ତେ ସତତଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵିଶ୍ଵାସଃ କୀଦୃଶଃ ପୁନଃ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟର ଧନ ନେବାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି; ତେବେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁଣି କେମିତି ଭରସା ରହିପାରିବ?
ଵୃଥା ତୀର୍ଥଂ ଵୃଥା ଦାନଂ ଵୃଥାଽଧ୍ଯଯନମେଵ ଚ । ଲୋଭମୋହାଵୃତାନାଂ ଵୈ କୃତଂ ତଦକୃତଂ ଭଵେତ୍
ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଆବୃତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା, ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ ସବୁ ଅର୍ଥହୀନ; ଯାହା କରାଯାଏ, ସେ କିଛି ହୁଏ ନାହିଁ।