ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣା ସ୍ତୁତିଵାଦିତ୍ରନିଃସ୍ଵନା । ନଵେ ତସ୍ମିନ୍ମହୀପାଲେ ପୂର୍ବଭୌ ନୂତନେଵ ସା
ଉଲ୍ଲାସିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ ଭରିଥିବା, ସ୍ତୁତି ଓ ବାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜିଥିବା, ନୂତନ ରାଜା ଆସିବାରେ ନଗର ନୂତନ ପରି ଦେଖାଯାଇଲା।
କେଚିତ୍ସାଧୁଜନା ଯେ ଵୈ ଚକ୍ରୁଃ ଶୋକଂ ଗୃହେ ସ୍ଥିତାଃ । ସୁଦର୍ଶନଂ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯାଦ୍ଯ କ୍ଵ ଗତୋଽସୌ ନୃପାତ୍ମଜଃ
ଅନେକ ଭଲ ଲୋକମାନେ ଘରେ ରହି, ଦୁଃଖ କରୁଥିଲେ; ଆଜି ସୁଦର୍ଶନ ରାଜକୁମାର କେଉଁଠି ଗଲେ, ଏହି ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ମନୋରମାତିସାଧ୍ଵୀ ସା କ୍ଵ ଗତା ସୁତସଂଯୁତା । ପିତାଽସ୍ଯା ନିହତଃ ସଂଖ୍ଯେ ରାଜ୍ଯଲୋଭେନ ଵୈରିଣା
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶିଳ୍ବତୀ ମନୋରମା, ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ସହିତ କେଉଁଠିକୁ ଚାଲିଗଲେ? ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଲୋଭରେ ଶତ୍ରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଇଛି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଚିନ୍ତ୍ଯମାନାସ୍ତେ ସାଧଵଃ ସମବୁଦ୍ଧଯଃ । ଅତିଷ୍ଠନ୍ଦୁଃଖିତାସ୍ତତ୍ର ଶତ୍ରୁଜିଦ୍ଵଶଵର୍ତିନଃ
ଏପରି ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସେଇ ଧର୍ମିକ ଏବଂ ସମବୁଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ, ଶତ୍ରୁଜିତଙ୍କ ଅଧୀନ ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ ଏଠାରେ ରହିଗଲେ।
ଯୁଧାଜିଦପି ଦୌହିତ୍ରଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ । ରାଜ୍ଯଞ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରିସାତ୍କୃତ୍ଵା ଚଲିତଃ ସ୍ଵାଂ ପୁରୀଂ ପ୍ରତି
ଯୁଧାଜିତ୍ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କ ନାତିକୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ନିଜ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁଦର୍ଶନଂ ତତ୍ର ମୁନୀନାମାଶ୍ରମେ ସ୍ଥିତମ୍ । ହନ୍ତୁକାମୋ ଜଗାମାଶୁ ଚିତ୍ରକୂଟଂ ସ ପର୍ଵତମ୍
ସୁଦର୍ଶନ ମୁନିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଯୁଧାଜିତ୍ ଦ୍ରୁତ ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ।
ନିଷାଦାଧିପତିଂ ଶୂରଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ବଲାଭିଧମ୍ । ଦୁର୍ଦର୍ଶାଖ୍ଯମଗାଦାଶୁ ଶୃଙ୍ଗଵେରପୁରାଧିପମ୍
ନିଷାଦ ରାଜାଙ୍କୁ ସେନାର ଆଗରେ ରଖି, ଶତ୍ରୁଜିତ୍ ଦ୍ରୁତ ଶୃଙ୍ଗବେରପୁର ରାଜା ଦୁର୍ଦର୍ଶଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମନୋରମା ତତ୍ର ବଭୂଵାତିସୁଦୁଃଖିତା । ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ବାଲପୁତ୍ରା ଭଯାର୍ତା ସୈନ୍ଯସଂଯୁତମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମନୋରମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ପୁଅ ପାଇଁ ଭୟରେ ରହିଲେ, କାରଣ ସେନା ଆସୁଥିଲା।
ତମୁଵାଚାତିଶୋକାର୍ତା ମୁନିଂ ସାଶ୍ରୁଵିଲୋଚନା । କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି ଯୁଧାଜିତ୍ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ଅତି ଶୋକରେ ଭାସି, ଲୁହରେ ଭିଜା ଚକ୍ଷୁରେ, ସେ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? ଯୁଧାଜିତ୍ ଏଠାରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।”
ପିତା ମେ ନିହତୋଽନେନ ଦୌହିତ୍ରୋ ଭୂପତିଃ କୃତଃ । ସୁତଂ ମେ ହନ୍ତୁକାମୋଽତ୍ର ସମାଯାତି ବଲାନ୍ଵିତଃ
“ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ସେ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାତିକୁ ରାଜା କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ସେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଏଠାରେ ଆସୁଛନ୍ତି, ମୋ ପୁଅକୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ।”
ପୁରା ଶ୍ରୁତଂ ମଯା ସ୍ଵାମିନ୍ପାଣ୍ଡଵା ଵୈ ଵନେ ସ୍ଥିତାଃ । ମୁନୀନାମାଶ୍ରମେ ପୁଣ୍ଯେ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯା ସହିତାସ୍ତଦା
“ସ୍ୱାମୀ, ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଶୁଣିଥିଲି ଯେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ବନବାସ ସମୟରେ ପାଞ୍ଚାଳୀ ସହିତ ମୁନିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଥିଲେ।”
ଗତାସ୍ତେ ମୃଗଯାଂ ପାର୍ଥା ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ ଏଵ ତେ । ଦ୍ରୌପଦୀ ସଂସ୍ଥିତା ତତ୍ର ମୁନୀନାମାଶ୍ରମେ ଶୁଭେ
“ସେ ପାଞ୍ଚ ଭାଇ ପାଣ୍ଡବ ଶିକାରକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଡ୍ରୌପଦୀ ଏଠି ମୁନିମାନଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଆଶ୍ରମରେ ରହିଥିଲେ।”
ଧୌମ୍ଯୋଽତ୍ରିର୍ଗାଲଵଃ ପୈଲୋ ଜାଵାଲିର୍ଗୌତମୋ ଭୃଗୁଃ । ଚ୍ଯଵନଶ୍ଚାତ୍ରିଗୋତ୍ରଶ୍ଚ କଣ୍ଵଶ୍ଚୈଵ ଜତୁଃ କ୍ରତୁଃ
“ସେଠାରେ ଧୌମ୍ୟ, ଅତ୍ରି, ଗାଳବ, ପୈଳ, ଜାବାଲି, ଗୌତମ, ଭୃଗୁ, ଚ୍ୟବନ, ଅତ୍ରିଙ୍କ ବଂଶଜ, କଣ୍ବ, ଯତୁ ଓ କ୍ରତୁ ଥିଲେ।”
ଵୀତିହୋତ୍ରଃ ସୁମନ୍ତୁଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞଦତ୍ତୋଽଥ ଵତ୍ସଲଃ । ରାଶାସନଃ କହୋଡଶ୍ଚ ଯଵକ୍ରୀର୍ଯଜ୍ଞକୃତ୍କ୍ରତୁଃ
“ସେଠାରେ ଭିତିହୋତ୍ର, ସୁମନ୍ତୁ, ଯଜ୍ଞଦତ୍ତ, ବତ୍ସଳ, ରାଶାସନ, କହୋଡ, ଯବକ୍ରୀ, ଯଜ୍ଞକୃତ୍ ଓ କ୍ରତୁ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।”
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ମୁନଯୋ ଭାରଦ୍ଵାଜାଦଯଃ ଶୁଭାଃ । ଵେଦପାଠଯୁତାଃ ସର୍ଵେ ସଂସ୍ଥିତାଶ୍ଚାଶ୍ରମେ ସ୍ଥିତାଃ
“ଏମିତି ଅନ୍ୟ ଭଲ ମୁନିମାନେ, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଆଦି, ସମସ୍ତେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିବା, ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ବସିଥିଲେ।”
ଦାସୀଭିଃ ସହିତା ତତ୍ର ଯାଜ୍ଞସେନୀ ସ୍ଥିତା ମୁନେ । ଆଶ୍ରମେ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀ ନିର୍ଭଯା ମୁନିସଂଵୃତେ
“ସେଠାରେ ଯାଜ୍ଞସେନୀ ତାଙ୍କ ଦାସୀମାନେ ସହିତ, ଶରୀରରେ ଶୋଭା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା, ଭୟ ଛାଡ଼ି ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଥିଲେ।”
ପାର୍ଥା ମୃଗାନୁଗାସ୍ତାଵତ୍ପ୍ରଯାତାଶ୍ଚ ଵନାଦ୍ଵନମ୍ । ଧନୁର୍ବାଣଧରା ଵୀରାଃ ପଞ୍ଚ ଵୈ ଶତ୍ରୁତାପନାଃ
“ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଭାଇମାନେ, ଧନୁଷ ବାଣ ଧରି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇ, ଏଠିଠାରୁ ସେଉଠି ଶିକାର କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ।”
ତାଵତ୍ସିନ୍ଧୁପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ମାର୍ଗସ୍ଥୋ ବଲସଂଯୁତଃ । ଆଗତଶ୍ଚାଶ୍ରମାଭ୍ଯାଶେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ନିଗମନ୍ଧ୍ଵନିମ୍
“ସେଇ ସମୟରେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ସିନ୍ଧୁ ରାଜା ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଆଶ୍ରମ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ବେଦ ପାଠର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି।”
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵେଦଧ୍ଵନିଂ ରାଜା ମୁନୀନାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍ । ଉତ୍ତତାର ରଥାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଦର୍ଶନାକାଙ୍କ୍ଷଯା ନୃପଃ
“ମୁନିମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ମନରୁ ବେଦ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ରାଜା ଦ୍ରୁତ ରଥରୁ ଅବତରିଲେ, ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଥିଲେ।”
ଯଦା ନିରଗମତ୍ତତ୍ର ଭୃତ୍ଯଦ୍ଵଯସମନ୍ଵିତଃ । ଵେଦପାଠଯୁତାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମୁନୀନୁଦ୍ଯମସଂସ୍ଥିତଃ
ସେ ଦୁଇ ଦାସ ସହିତ ବାହାରି, ମୁନିମାନେ ବେଦ ପାଠରେ ଲଗ୍ନ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଦେଖିଲେ।
କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟଃ ସ୍ଵାମିନ୍ସଂସ୍ଥିତୋଽଥ ଜଯଦ୍ରଥଃ । ଆଶ୍ରମେ ମୁନିଭିର୍ଜୁଷ୍ଟେ ଭୂପତିଃ ସଂଵିଵେଶ ହ
ଜୟଦ୍ରଥ ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାତି ହୋଇ ଦଣ୍ଡିଥିଲେ । ମୁନିମାନେ ଥିବା ଆଶ୍ରମରେ ସେ ରାଜା ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ତତ୍ରୋପଵିଷ୍ଟଂ ରାଜାନଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମାଃ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତଦା । ଆଯଯୁର୍ମୁନିଭାର୍ଯାଶ୍ଚ କୋଽଯମିତ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍ନୃପମ୍
ସେଠାରେ ରାଜାଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ମୁନିମାନଙ୍କ ଝିଅମାନେ ଓ ମୁନିପତ୍ନୀମାନେ ଆସିଲେ । ସେମାନେ ପଚାରିଲେ, 'ଏଠି କିଏ ଆସିଛନ୍ତି?'
ତାସାଂ ମଧ୍ଯେ ଵରାରୋହା ଯାଜ୍ଞସେନୀ ସମାଗତା । ଜଯଦ୍ରଥେନ ଦୃଷ୍ଟା ସା ରୂପେଣ ଶ୍ରୀରିଵାପରା
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁନ୍ଦରୀ ଯାଜ୍ଞସେନୀ ଆସିଥିଲେ । ଜୟଦ୍ରଥ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ରୂପରେ ଅନ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭଳି ଲାଗିଲା ।
ତାଂ ଵିଲୋକ୍ଯାସିତାପାଙ୍ଗୀଂ ଦେଵକନ୍ଯାମିଵାପରାମ୍ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ନୃପତିର୍ଧୌମ୍ଯଂ କେଯଂ ଶ୍ଯାମା ଵରାନନା
ସେ କଳା ଚକ୍ଷୁ ଓ ଦେବକନ୍ୟା ସଦୃଶୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜା ଧୌମ୍ୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି କଳା ମୁହଁର ସୁନ୍ଦରୀ କିଏ?'
ଭାର୍ଯା କସ୍ଯ ସୁତା କସ୍ଯ ନାମ୍ନା କା ଵରଵର୍ଣିନୀ । ରୂପଲାଵଣ୍ଯସଂଯୁକ୍ତା ଶଚୀଵ ଵସୁଧାଙ୍ଗତା
ଏହି ଶୋଭାବନ୍ତୀ ଝିଅ କାହାର ଝିଅ, କାହାର ଜଣା, ଏହାର ନାମ କଣ? ଏହି ରୂପ ଓ ଲାଜରେ ଶଚୀ ଭଳି ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି ।
ବର୍ବୂଲଵନମଧ୍ଯସ୍ଥା ଲଵଙ୍ଗଲତିକା ଯଥା । ରାକ୍ଷସୀଵୃନ୍ଦଗା ନୂନଂ ରମ୍ଭେଵାଭାତି ଭାମିନୀ
ବର୍ବୂଲାବନ ମଧ୍ୟରେ ଲବଙ୍ଗ ଲତା ଯେପରି ଦିଶେ, ଏହି ଭାମିନୀ ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରମ୍ଭା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି ।
ସତ୍ଯଂ ଵଦ ମହାଭାଗ କସ୍ଯେଯଂ ଵଲ୍ଲଭାବଲା । ରାଜପତ୍ନୀଵ ଚାଭାତି ନୈଷା ମୁନିଵଧୂର୍ଦ୍ଵିଜ
ଏ ଭାଗ୍ୟବାନ, ସତ୍ୟ କହ, ଏହି ଯୁବତୀ କାହାର ପ୍ରିୟା? ଏ ମୁନିବଧୂ ନୁହଁନ୍ତି, ରାଜପତ୍ନୀ ଭଳି ଦିଶୁଛନ୍ତି ।
ଧୌମ୍ଯ ଉଵାଚ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ଦ୍ରୌପଦୀ ଶୁଭଲକ୍ଷଣା । ପାଞ୍ଚାଲୀ ସିନ୍ଧୁରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵସତ୍ଯତ୍ର ଵରାଶ୍ରମେ
ଧୌମ୍ୟ କହିଲେ: ସେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ରୌପଦୀ, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ପାଞ୍ଚାଳୀ, ହେ ସିନ୍ଧୁରାଜ, ଏଠି ଏହି ମହାଶ୍ରମରେ ରହୁଛନ୍ତି ।
ଜଯଦ୍ରଥ ଉଵାଚ କ୍ଵ ଗତାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପଞ୍ଚ ଶୂରାଃ ସମ୍ପ୍ରତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ । ଵସନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଵନେ ଵୀରା ଵୀତଶୋକା ମହାବଲାଃ
ଜୟଦ୍ରଥ କହିଲେ: ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ କେଉଁଠି ଗଲେ? ସେମାନେ ଏଠି ଜଙ୍ଗଲରେ ନିର୍ବିଗ୍ନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ରହୁଛନ୍ତି କି?
ଧୌମ୍ଯ ଉଵାଚ ମୃଗଯାର୍ଥଂ ଗତାଃ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵା ରଥସଂସ୍ଥିତାଃ । ଆଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ମଧ୍ଯାନ୍ହେ ମୃଗାନାଦାଯ ପାର୍ଥିଵାଃ
ଧୌମ୍ୟ କହିଲେ: ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ରଥ ଚଡ଼ି ଶିକାରକୁ ଗଲେ । ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ ସେମାନେ ମୃଗ ନେଇ ଫେରିବେ, ହେ ରାଜା ।