ଯୁଧାଜିତି ସମାଯାତେ ନ ମେ ନିଃସରଣଂ ଭଵେତ୍ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ବାଲଂ ସୁତଂ ସୋଽଦ୍ଯ କାରାଗାରଂ ନଯିଷ୍ଯତି
ଯୁଧାଜିତ୍ ଆସିଗଲେ, ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ; ସେ ଜାଣିବେ ଯେ ମୋ ପୁଅ ଶିଶୁ, ଆଜି ତାଙ୍କୁ କାରାଗାରକୁ ନେଇଯିବ।
ଶ୍ରୂଯତେ ହି ପୁରେନ୍ଦ୍ରେଣ ମାତୁର୍ଗର୍ଭଗତଃ ଶିଶୁଃ । କୃନ୍ତିତଃ ସପ୍ତଧା ପଶ୍ଚାତ୍କୃତାସ୍ତେ ସପ୍ତ ସପ୍ତଧା
ସହରର ରାଜା ଦ୍ୱାରା ମାତାର ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁକୁ ସାତ ଭାଗରେ କାଟାଯିବା ଶୁଣାଯାଏ; ପରେ ସେ ସାତଟି ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚୋଦରଂ ମାତୁଃ କରେ କୃତ୍ଵାଲ୍ପକଂ ପଵିମ୍ । ଏକୋନପଞ୍ଚାଶଦପି ତେଽଭଵନ୍ମରୁତୋ ଦିଵି
ମାତାଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ହାତରେ ଏକ ଛୋଟ ପାଉ ନେଇଥିଲେ; ଏହିପରି ଚାଲି, ଚଉଵାଳିଶି ମାରୁତ ଦିବି ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।
ସପତ୍ନ୍ଯୈ ଗରଲଂ ଦତ୍ତଂ ସପତ୍ନ୍ଯା ନୃପଭାର୍ଯଯା । ଗର୍ଭନାଶାର୍ଥମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପୁରୈତଦ୍ଵୈ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍
ସପତ୍ନୀ ରାଜାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବିଷ ଦେଇଥିଲେ; ଏହା ସହରରେ ଘଟିଥିବା ମୁଁ ଶୁଣିଛି।
ଜାତସ୍ତୁ ବାଲକଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦେହେ ଵିଷଯୁତଃ କିଲ । ତେନାସୌ ସଗରୋ ନାମ ଵିଖ୍ଯାତୋ ଭୁଵି ମଣ୍ଡଲେ
ପରେ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ବିଷ ଥିଲା; ଏହିପରି, ସେ ସଗର ନାମରେ ସମସ୍ତ ଭୂମିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ଜୀଵମାନୋଽଥ ଭର୍ତା ଵୈ କୈକେଯ୍ଯା ନୃପଭାର୍ଯଯା । ରାମଃ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ମୃତୋ ଦଶରଥୋ ନୃପଃ
ଭାର୍ଯ୍ୟା କୈକେୟୀ ରାଜାଙ୍କ ଜୀବନ ରହିଥିବାବେଳେ, ବଡ଼ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ବନବାସକୁ ପଠାଇଥିଲେ; ଦଶରଥ ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ମନ୍ତ୍ରିଣସ୍ତ୍ଵଵଶାଃ କାମଂ ଯେ ମେ ପୁତ୍ରଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ରାଜାନଂ କର୍ତୁକାମା ଵୈ ଯୁଧାଜିଦ୍ଵଶଗାଶ୍ଚ ତେ
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହଁନ୍ତି; ଯେମାନେ ମୋ ପୁଅ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ରାଜା କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯୁଧାଜିତଙ୍କର ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି।
ନ ମେ ଭ୍ରାତା ତଥା ଶୂରୋ ଯୋ ମାଂ ବନ୍ଧାତ୍ପ୍ରମୋଚଯେତ୍ । ମହତ୍କଷ୍ଟଞ୍ଚ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ମଯା ଵୈ ଦୈଵଯୋଗତଃ
ମୋ ଭାଇ ଏତେ ସାହସୀ ନୁହଁନ୍ତି ଯେ ମୋତେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବେ; ଭାଗ୍ୟର ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଛି।
ଉଦ୍ଯମଃ ସର୍ଵଥା କାର୍ଯଃ ସିଦ୍ଧିର୍ଦୈଵାଦ୍ଧି ଜାଯତେ । ଉପାଯଂ ପୁତ୍ରରକ୍ଷାର୍ଥଂ କରୋମ୍ଯଦ୍ଯ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତା
ତଥାପି, ସଦା ଉଦ୍ୟମ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ; କାରଣ ସଫଳତା ଭାଗ୍ୟରୁ ଆସେ। ଆଜି, ମୁଁ ମୋ ପୁଅଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର କୌଣସି ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିବି।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ସା ବାଲା ଵିଦଲ୍ଲଂ ଚାତିମାନିନମ୍ । ନିପୁଣଂ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ଚିନ୍ତ୍ଯଂ ମନ୍ତ୍ରିଵରୋତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ଯୁବତୀ ଅତି ଅଭିମାନୀ, ସମସ୍ତ କାମରେ ପ୍ରବୀଣ ଓ ଚିନ୍ତାଶୀଳ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବିଦଲ୍ଲଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ସମାହୂଯ ତମେକାନ୍ତେ ପ୍ରୋଵାଚ ବହୁଦୁଃଖିତା । ଗୃହୀତ୍ଵା ବାଲକଂ ହସ୍ତେ ରୁଦତୀ ଦୀନମାନସା
ସେ ତାଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତରେ ଡାକି, ଅନେକ ଦୁଃଖରେ ଡୁବି, ହାତରେ ପୁଅକୁ ଧରି, କାନ୍ଦୁଥିବା ଓ ଦୁଃଖିତ ମନରେ କଥା କହିଲେ।
ପିତା ମେ ନିହତଃ ସଂଖ୍ଯେ ପୁତ୍ରୋଽଯଂ ବାଲକସ୍ତଥା । ଯୁଧାଜିଦ୍ବଲଵାନ୍ ରାଜା କିଂ ଵିଧେଯଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ
ମୋ ପିତା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ, ଏହି ପୁଅ ମୋର ଜନ୍ମ; ରାଜା ଯୁଧାଜିତ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ — ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ମୋତେ କହ।
ତାମୁଵାଚ ଵିଦଲ୍ଲୋଽସୌ ନାତ୍ର ସ୍ଥାତଵ୍ଯମେଵ ଚ । ଗମିଷ୍ଯାମୋ ଵନେ କାମଂ ଵାରାଣସ୍ଯାଃ ପୁନଃ କିଲ
ବିଦଲ୍ଲ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ; ଆମେ ଏବେ ବନକୁ, ବାରାଣସୀ ନିକଟକୁ ଯିବା ଦରକାର।'
ତତ୍ର ମେ ମାତୁଲଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵର୍ତତେ ବଲଵତ୍ତରଃ । ସୁବାହୁରିତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ରକ୍ଷିତା ସ ଭଵିଷ୍ଯତି
'ସେଠାରେ ମୋର ମାମା ସୁବାହୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଛନ୍ତି; ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।'
ଯୁଧାଜିଦ୍ଦର୍ଶନୋତ୍କଣ୍ଠମନସା ନଗରାଦ୍ବହିଃ । ନିର୍ଗତ୍ଯ ରଥମାରୁହ୍ଯ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
'ଯୁଧାଜିତଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା ରଖି, ତୁମେ ସହର ଛାଡ଼ି, ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଯିବା ଦରକାର — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତେନ ସା ରାଜ୍ଞୀ ଗତ୍ଵା ଲୀଲାଵତୀଂ ପ୍ରତି । ଉଵାଚ ପିତରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଗଚ୍ଛାମ୍ଯଦ୍ଯ ସୁଲୋଚନେ
ଏଭଳି ବିଦଲ୍ଲଙ୍କ ଉପଦେଶ ପାଇଁ, ରାଣୀ ଲୀଳାବତୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ କହିଲେ, 'ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁଅଳି, ଆଜି ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରଥମାରୁହ୍ଯ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀସଂଯୁତା ତଦା । ଵିଦଲ୍ଲେନ ଚ ସଂଯୁକ୍ତା ନିଃସୃତା ନଗରାଦ୍ବହିଃ
ଏଭଳି କହି, ସେ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସେଇ ସେବିକା ଓ ବିଦଲ୍ଲ ସହିତ, ସହର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ତ୍ରସ୍ତା ହ୍ଯାର୍ତାତିକୃପଣା ପିତୁଃ ଶୋକସମାକୁଲା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଧାଜିତଂ ଭୂପଂ ପିତରଂ ଗତଜୀଵିତମ୍
ଭୟଭୀତ, ଦୁଃଖରେ ଡୁବି, ପିତାଙ୍କ ଶୋକରେ ଅତି କ୍ଷୀଣ, ସେ ରାଜା ଯୁଧାଜିତଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଓ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ।
ସଂସ୍କାର୍ଯ ଚ ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତା ଵେପମାନା ଭଯାକୁଲା । ଦିନଦ୍ଵଯେନ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ରାଜ୍ଞୀ ଭାଗୀରଥୀତଟମ୍
ତ୍ୱରାରେ ଶବ ସଂସ୍କାର କରି, ଭୟରେ କାପି, ଦୁଇ ଦିନରେ ରାଣୀ ଭାଗୀରଥୀ ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ନିଷାଦୈଲୁଣ୍ଠିତା ତତ୍ର ଗୃହୀତଂ ସକଲଂ ଵସୁ । ରଥଞ୍ଚାପି ଗୃହୀତ୍ଵା ତେ ନିର୍ଗତା ଦସ୍ଯଵଃ ଶଠାଃ
ସେଠାରେ ନିଷାଦ ଜାତିର ଦୁଷ୍ଟ ଚୋରମାନେ ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ରଥ ନେଇ ନିଅନ୍ତି।
ରୁଦତୀ ସୁତମାଦାଯ ଚାରୁଵସ୍ତ୍ରା ମନୋରମା । ନିର୍ଯଯୌ ଜାହ୍ନଵୀତୀରେ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀକରଲମ୍ବିତା
କାନ୍ଦୁଥିବା, ପୁଅକୁ ନେଇ, ସୁନ୍ଦର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ସେ ସେବିକାଙ୍କ ହାତ ଧରି, ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଆରୁହ୍ଯ ଚ ଭଯାଚ୍ଛୀଘ୍ରମୁଡୁପଂ ସା ଭଯାକୁଲା । ତୀର୍ତ୍ଵା ଭାଗୀରଥୀଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ଯଯୌ ତ୍ରିକୂଟପର୍ଵତମ୍
ଭୟରେ ଶୀଘ୍ର ଏକ ନାଉକାରେ ଚଢ଼ି, ପବିତ୍ର ଭାଗୀରଥୀ କଟି ଯାଇ, ତିନି କୁଟ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ।
ଭାରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମଂ ପ୍ରାପ୍ତା ତ୍ଵରଯା ଚ ଭଯାକୁଲା । ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାପସାଂସ୍ତତ୍ର ସଞ୍ଜାତା ନିର୍ଭଯା ତଦା
ତ୍ୱରାରେ ଭୟଭୀତ ହେଇ, ସେ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଠାରେ ତାପସମାନେ ଦେଖି, ସେ ଭୟ ହରାଇଲେ।
ମୁନିନା ସା ତତଃ ପୃଷ୍ଟା କାଽସି କସ୍ଯ ପରିଗ୍ରହଃ । କଷ୍ଟେନାତ୍ର କଥଂ ପ୍ରାପ୍ତା ସତ୍ଯଂ ବ୍ରୂହି ଶୁଚିସ୍ମିତେ
ତାପସ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ? କାହାର ଜୀବନସଂଗିନୀ? ଏତେ କଷ୍ଟରେ କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଲା? ସତ୍ୟ କହ, ଶୁଚିମୁଖୀ।'
ଦେଵୀ ଵା ମାନୁଷୀ ଵାସି ବାଲପୁତ୍ରା ଵନେ କଥମ୍ । ରାଜ୍ଯଭ୍ରଷ୍ଟେଵ ଵାମୋରୁ ଭାସି ତ୍ଵଂ କମଲେକ୍ଷଣେ
ତୁମେ ଦେବୀ କିମ୍ବା ମାନୁଷୀ, ଏଠି ଜଙ୍ଗଲରେ ତୁମର ଛୋଟ ପୁଅ ସହିତ ବସୁଛ? ମନୋହର ଦେହ ଓ ପଦ୍ମ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ମହିଳା, ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପରି କାହିଁକି ଦେଖାଯାଉଛ?
ଏଵଂ ସା ମୁନିନା ପୃଷ୍ଟା ନୋଵାଚ ଵରଵର୍ଣିନୀ । ରୁଦତୀ ଦୁଃଖସନ୍ତପ୍ତା ଵିଦଲ୍ଲଂ ଚ ସମାଦିଶତ୍
ମୁନି ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଶୋଭାମୟୀ ସ୍ତ୍ରୀ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ଦୁଃଖରେ ଭାଗ୍ନ ହୋଇ, ସେ କାନ୍ଦିଲେ ଏବଂ ବିଦଲ୍ଲାକୁ ସଙ୍କେତ କଲେ।
ଵିଦଲ୍ଲସ୍ତମୁଵାଚେଦଂ ଧ୍ରୁଵସନ୍ଧିର୍ନୃପୋତ୍ତମଃ । ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଧର୍ମପତ୍ନୀ ନାମ୍ନା ଚେଯଂ ମନୋରମା
ବିଦଲ୍ଲା କହିଲେ: 'ଏହା ଧ୍ରୁବସନ୍ଧି ରାଜା, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଏହି ତାଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ମନୋରମା।'
ସିଂହେନ ନିହତୋ ରାଜା ସୂର୍ଯଵଂଶୀ ମହାବଲଃ । ପୁତ୍ରୋଽଯଂ ନୃପତେସ୍ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ଚୈଵ ସୁଦର୍ଶନଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାକୁ ଏକ ସିଂହ ମାରିଦେଇଥିଲା; ଏହି ଛୋଟ ପିଲା ତାଙ୍କର ପୁଅ, ତାହାର ନାମ ସୁଦର୍ଶନ।
ଅସ୍ଯାଃ ପିତାତିଧର୍ମାତ୍ମା ଦୌହିତ୍ରାର୍ଥଂ ମୃତୋ ରଣେ । ଯୁଧାଜିଦ୍ଭଯସନ୍ତ୍ରସ୍ତା ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ଵିଜନେ ଵନେ
ଏହି ସ୍ତ୍ରୀର ପିତା, ଅତି ଧର୍ମିକ, ତାଙ୍କର ନାତି ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ; ଯୁଧାଜିତଙ୍କ ଭୟରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଆସିଛି।
ତ୍ଵାମେଵ ଶରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତା ବାଲପୁତ୍ରା ନୃପାତ୍ମଜା । ତ୍ରାତା ଭଵ ମହାଭାଗ ତ୍ଵମସ୍ଯା ମୁନିସତ୍ତମ
ଏହି ରାଜକୁମାରୀ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ପୁଅ ସହିତ ତୁମ ପାଖରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି; ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।