ଆହ୍ଲାଦକାନାଂ ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଧନାନାଂ ଚ ଯଥା ଯଶଃ । କ୍ଷମାଵତାଂ ଯଥା ଭୂମିର୍ଗାମ୍ଭୀର୍ଯେ ସାଗରୋ ଯଥା
ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ଯଶ ଧନ ଆଣେ, ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଭୂମି ଅଟୁଟ ରହେ, ଏବଂ ସାଗର ଗଭୀର ଅଟୁଟ, ସେପରି—
! ମଂତ୍ରାଣାଂ ଚୈଵ ସାଵିତ୍ରୀ ପାପନାଶେ ହରିସ୍ମୃତିଃ । ଅଷ୍ଟାଦଶପୁରାଣାନାଂ ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ତଥା
ମନ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସାବିତ୍ରୀ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ହରିଙ୍କ ସ୍ମରଣ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏବଂ ଅଠାରଟି ପୁରାଣ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀଭାଗବତ ଏହିପରି।
ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ନଵକୃତ୍ଵଃ ଶୃଣୋତି ଚେତ୍ । ନ ଶକ୍ଯଂ ତତ୍ଫଲଂ ଵକ୍ତୁଂ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତଃ ସ ଏଵ ହ
ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଉପାୟରେ କିଏ ଏହାକୁ ନବବାର ଶୁଣେ, ତାହାର ଫଳ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ସେ ଜୀବନ କାଳରେ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଭୂତପ୍ରେତଵିନାଶାଯ ରାଜ୍ଯଲାଭାଯ ଶତ୍ରୁତଃ । ପୁତ୍ରଲାଭାଯ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଭୂତ-ପ୍ରେତ ନାଶ ପାଇଁ, ଶତ୍ରୁ ଠାରୁ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ ପାଇଁ, ପୁଅ ଲାଭ ପାଇଁ, ଦେବୀଭାଗବତକୁ ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତଂ ଯସ୍ତୁ ପଠେଦ୍ଵା ଶୃଣୁଯାଦପି । ଶ୍ଲୋକାର୍ଦ୍ଧଂ ଶ୍ଲୋକପାଦଂ ଵା ସଂଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଯେଉଁଠି କିଏ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ପଢେ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ଏକ ଶ୍ଲୋକର ଅର୍ଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ମାତ୍ର ହେଉ, ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଭଗଵତ୍ଯା ସ୍ଵଯଂ ଦେଵ୍ଯା ଶ୍ଲୋକାର୍ଦ୍ଧେନ ପ୍ରକାଶିତମ୍ । ଶିଷ୍ଯପ୍ରଶିଷ୍ଯଦ୍ଵାରେଣ ତଦେଵ ଵିପୁଲୀକୃତମ୍
ଭଗବତୀ ଦେବୀ ନିଜେ ଏକ ଶ୍ଲୋକର ଅର୍ଦ୍ଧ ଉଦ୍ଘାଟନ କରିଥିଲେ; ଶିଷ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ଏହି ଉପଦେଶକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି।
ନ ଗାଯତ୍ର୍ଯାଃ ପରୋ ଧର୍ମୋ ନ ଗାଯତ୍ର୍ଯାଃ ପରଂ ତପଃ । ନ ଗାଯତ୍ର୍ଯାଃ ସମୋ ଦେଵୋ ନ ଗାଯତ୍ର୍ଯାଃ ପରୋ ମନୁଃ
ଗାୟତ୍ରୀଠାରୁ ବଡ଼ ଧର୍ମ ନାହିଁ, ଗାୟତ୍ରୀଠାରୁ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ନାହିଁ, ଗାୟତ୍ରୀ ସମାନ ଦେବତା ନାହିଁ, ଗାୟତ୍ରୀଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ନିୟମ ନାହିଁ।
ଗାତାରଂ ତ୍ରାଯତେ ଯସ୍ମାଦ୍ଗାଯତ୍ରୀ ତେନ ସୋଚ୍ଯତେ । ସାଽତ୍ର ଭାଗଵତେ ଦେଵୀ ସରହସ୍ଯା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା
ଯେଉଁଠି ଗାୟତ୍ରୀ ଜପକାରୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେହିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଗାୟତ୍ରୀ କୁହାଯାଏ; ଏଠାରେ ଭାଗବତରେ ଗୁପ୍ତ ଦେବୀ ବିରାଜିତ।
ଅତୋ ଭାଗଵତସ୍ଯାସ୍ଯ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରୀତିକରସ୍ଯ ଚ । ମହାଂତ୍ଯପି ପୁରାଣାନି କଲାଂ ନାର୍ହଂତି ଷୋଡଶୀମ୍
ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା ଭାଗବତର ଏକ ଷୋଳଂଶ ଅଂଶ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ ବଡ଼ ପୁରାଣମାନେ ତୁଳନା କରିହେବେ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତଂ ପୁରାଣମମଲଂ ଯଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଧନଂ ଧର୍ମୋ ଧର୍ମସୁତେନ ଯତ୍ର ଗଦିତୋ ନାରାଯଣେନାମଲଃ । ଗାଯତ୍ର୍ଯାଶ୍ଚ ରହସ୍ଯମତ୍ର ଚ ମଣିଦ୍ଵୀପଶ୍ଚ ସଂଵର୍ଣିତଃ ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯା ହିମଭୂଭୃତେ ଭଗଵତୀ ଗୀତା ଚ ଗୀତା ସ୍ଵଯମ୍
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ପୁରାଣ ନିର୍ମଳ ଏବଂ ପବିତ୍ର, ଯାହା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଧନ; ଯେଉଁଠି ନାରାୟଣ ନିଜେ ଧର୍ମକୁ କହିଛନ୍ତି, ଗାୟତ୍ରୀର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଏଠି ଅଛି, ମଣିଦ୍ୱୀପର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି, ଶ୍ରୀଦେବୀ ନିଜେ ହିମବନ୍ତଙ୍କୁ ଗୀତା ଗାଇଛନ୍ତି।
ତସ୍ମାନ୍ନାସ୍ଯ ପୁରାଣସ୍ଯ ଲୋକେଽନ୍ଯତ୍ସଦୃଶଂ ପରମ୍ । ଅତଃ ସଦୈଵ ସଂସେଵ୍ଯଂ ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏହି ପୁରାଣ ସମାନ କିମ୍ବା ତାଠାରୁ ଉଚ୍ଚ କିଛି ଏହି ଲୋକରେ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦେବୀଭାଗବତକୁ ସଦା ସେବନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯସ୍ଯାଃ ପ୍ରଭାଵମଖିଲଂ ନ ହି ଵେଦ ଧାତା ନୋ ଵା ହରିର୍ନ ଗିରିଶୋ ନ ହି ଚାପ୍ଯନନ୍ତଃ । ଅଂଶାଂଶକା ଅପି ଚ ତେ କିମୁତାନ୍ଯଦେଵାସ୍ତସ୍ଯୈ ନମୋଽସ୍ତୁ ସତତଂ ଜଗଦମ୍ବିକାଯୈ
ଯାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ଅନନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଓ ଅଂଶର ଅଂଶମାନେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ—ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ତ କଥା ହେଉ। ସେଇ ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କୁ ସଦା ମୋର ନମସ୍କାର।
ଯତ୍ପାଦପଂକଜରଜଃ ସମଵାପ୍ଯ ଵିଶ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଜତ୍ଯନୁଦିନଂ ଚ ବିଭର୍ତି ଵିଷ୍ଣୁଃ । ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ସଂହରତି ନେତରଥା ସମର୍ଥାସ୍ତସ୍ଯୈ ନମୋଽସ୍ତୁ ସତତଂ ଜଗଦମ୍ବିକାଯୈ
ଯାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ଧୂଳିକୁ ପାଇ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରତିଦିନ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁ ପାଳନ କରନ୍ତି, ରୁଦ୍ର ସଂହାର କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କେହି ଏହାକୁ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେଇ ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କୁ ସଦା ମୋର ନମସ୍କାର।
ସୁଧାକୂପାରାଂତସ୍ତ୍ରିଦଶତରୁଵାଟୀ ଵିଲସିତେ ମଣିଦ୍ଵୀପେ ଚିନ୍ତାମଣିମଯଗୃହେ ଚିତ୍ରରୁଚିରେ । ଵିରାଜନ୍ତୀମମ୍ବାଂ ପରଶିଵହୃଦି ସ୍ମେରଵଦନାଂ ନରୋ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଭୋଗଂ ଭଜତି ଖଲୁ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଲଭତେ
ମଣିଦ୍ୱୀପରେ, ଯେଉଁଠି ଅମୃତ କୁଆଁ ଓ ଦେବବୃକ୍ଷ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ଚିନ୍ତାମଣି ରତ୍ନର ଘର ଅଛି, ଅଦ୍ଭୁତ ଆଲୋକରେ ଦେବୀ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପରେ ବିରାଜିତ, ସେଠି ପରଶିବଙ୍କ ହୃଦୟରେ ହସୁଥିବା ମାଆଙ୍କୁ ଯେ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଉଭୟ ପାଏ।
ବ୍ରହ୍ମେଶାଚ୍ଯୁତଶକ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ମହର୍ଷିଭିରୁପାସିତା। ଜଗତଃ ଶ୍ରେଯସେ ସାଽସ୍ତୁ ମଣିଦ୍ଵୀପାଧିଦେଵତା
ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶ୍ୱର, ଅଚ୍ୟୁତ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଯାଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେଇ ମଣିଦ୍ୱୀପର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ କରୁନ୍ତୁ।
ଓଁ ସର୍ଵଚୈତନ୍ଯରୂପାଂ ତାଂ ଆଦ୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ଚ ଧୀମହି । ବୁଦ୍ଧିଂ ଯା ନଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍
ଓଁ। ସମସ୍ତ ଚେତନାର ରୂପ, ଆଦି ଜ୍ଞାନ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆମେ ଧ୍ୟାନ କରୁଅଛୁ; ସେ ଆମର ବୁଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ - ସୂତ ସୂତ ମହାଭାଗ ଧନ୍ଯୋଽସି ପୁରୁଷର୍ଷଭ । ଯଦଧୀତାସ୍ତ୍ଵଯା ସମ୍ଯକ୍ ପୁରାଣସଂହିତାଃ ଶୁଭାଃ
ଶୌନକ କହିଲେ— ସୂତ, ସୂତ, ତୁମେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ; କାରଣ, ତୁମେ ଶୁଭ ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛ।
ଅଷ୍ଟାଦଶ ପୁରାଣାନି କୃଷ୍ଣେନ ମୁନିନାନଘ । କଥିତାନି ସୁଦିଵ୍ଯାନି ପଠିତାନି ତ୍ଵଯାନଘ
ଅଠାରଟି ପୁରାଣ କୃଷ୍ଣ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିଲା; ତୁମେ ଏହାକୁ ପଢ଼ିଛ, ଶୁଣିଛ, ଏବଂ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦିବ୍ୟ।
ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତାନି ସରହସ୍ଯାନି ମାନଦ । ତ୍ଵଯା ଜ୍ଞାତାନି ସର୍ଵାଣି ଵ୍ଯାସାତ୍ସତ୍ଯଵତୀସୁତାତ୍
ମାନ୍ୟଦାତା, ତୁମେ ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସଙ୍କଠାରୁ ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଭରିଥିବା ସମସ୍ତ ପୁରାଣ ଶିଖିଛ।
ଅସ୍ମାକଂ ପୁଣ୍ଯଯୋଗେନ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ କ୍ଷେତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍ । ଦିଵ୍ଯଂ ଵିଶ୍ଵସନଂ ପୁଣ୍ଯଂ କଲିଦୋଷଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଆମ ପୁଣ୍ୟର ଫଳରେ, ତୁମେ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଛ, ଏହା ଦିବ୍ୟ, ଭରସାଯୋଗ୍ୟ, ପବିତ୍ର ଏବଂ କଳିଯୁଗର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ।
ସମାଜୋଽଯଂ ମୁନୀନାଂ ହି ଶ୍ରୋତୁକାମୋଽସ୍ତି ପୁଣ୍ଯଦାମ୍ । ପୁରାଣସଂହିତାଂ ସୂତ ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ନଃ ସମାହିତଃ
ହେ ପୁଣ୍ୟଦାତା, ଏଠାରେ ମୁନିମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ। ତେଣୁ, ସୂତ, ଆମକୁ ଏହି ପୁରାଣ ସଂହିତା ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ କହ।
ଦୀର୍ଘାଯୁର୍ଭଵ ସର୍ଵଜ୍ଞ ତାପତ୍ରଯଵିଵର୍ଜିତଃ । କଥଯାଦ୍ଯ ମହାଭାଗ ପୁରାଣଂ ବ୍ରହ୍ମସମ୍ମିତମ୍
ତୁମେ ଦୀର୍ଘଆୟୁ, ସମସ୍ତ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉ। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆଜି ବେଦସମାନ ପୁରାଣ କଥା କହ।
ଶ୍ରୋତ୍ରେନ୍ଦ୍ରିଯଯୁତାଃ ସୂତ ନରାଃ ସ୍ଵାଦଵିଚକ୍ଷଣାଃ । ନ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ପୁରାଣାନି ଵଞ୍ଚିତା ଵିଧିନା ହି ତେ
ହେ ସୂତ, ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ କାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭୋଗରେ ବୁଦ୍ଧିମତି ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁରାଣ ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟରେ ଠକାଯାନ୍ତି।
ଯଥା ଜିହ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାହ୍ଲାଦଃ ଷଡ୍ରସୈଃ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ । ତଥା ଶ୍ରୋତ୍ରେନ୍ଦ୍ରିଯାହ୍ଲାଦୋ ଵଚୋଭିଃ ସୁଧିଯାଂ ସ୍ମୃତଃ
ଯେପରି ଜିହ୍ବା ଷଡ୍ରସରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ସେପରି ଶ୍ରବଣେନ୍ଦ୍ରିୟ ବି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ କଥାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ।
ଅଶ୍ରୋତ୍ରାଃ ଫଣିନଃ କାମଂ ମୁହ୍ଯନ୍ତି ହି ନଭୋଗୁଣୈଃ । ସକର୍ଣା ଯେ ନ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ତେଽପ୍ଯକର୍ଣାଃ କଥଂ ନ ଚ
ସାପମାନେ କାନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶବ୍ଦର ଗୁଣରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ କାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ କାନ ନଥିବା ପରି ନୁହଁନ୍ତି କି?
ଅତଃ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵିଜାଃ ସୌମ୍ଯ ଶ୍ରୋତୁକାମାଃ ସମାହିତାଃ । ଵର୍ତନ୍ତେ ନୈମିଷାରଣ୍ଯେ କ୍ଷେତ୍ରେ କଲିଭଯାର୍ଦିତାଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ସୁମ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ କଳିଯୁଗର ଭୟରେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଅଛନ୍ତି।
ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ କାଲାତିଵାହନଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଵ୍ଯସନୈରିହ ମୂର୍ଖାଣାଂ ବୁଧାନାଂ ଶାସ୍ତ୍ରଚିନ୍ତନୈଃ
ଏଠାରେ ସମୟ କେହି ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା, ମୂର୍ଖମାନେ ଦୁଃଖରେ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଚିନ୍ତାରେ କଟାନ୍ତି।
ଶାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯପି ଵିଚିତ୍ରାଣି ଜଲ୍ପଵାଦଯୁତାନି ଚ । ତ୍ରିଵିଧାନି ପୁରାଣାନି ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଵିତାଣ୍ଡାଚ୍ଛଲଯୁକ୍ତାନି ଗର୍ଵାମର୍ଷକରାଣି ଚ । ନାନାର୍ଥଵାଦଯୁକ୍ତାନି ହେତୁମନ୍ତି ବୃହନ୍ତି ଚ
ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ବି ଅନେକ ପ୍ରକାର, ବିବାଦ ଓ ତର୍କରେ ଭରିଥିବା; ପୁରାଣମାନେ ତିନି ପ୍ରକାର, ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ବି ଅନେକ ପ୍ରକାର—ଏହାରେ ତର୍କ, ଚତୁରତା, ଅହଂକାର ଓ କ୍ରୋଧ ରହିଛି, ବିଭିନ୍ନ ମତ, ଯୁକ୍ତି ଓ ବିସ୍ତୃତତା ରହିଛି।
ସାତ୍ତ୍ଵିକଂ ତତ୍ର ଵେଦାନ୍ତଂ ମୀମାଂସା ରାଜସଂ ମତମ୍ । ତାମସଂ ନ୍ଯାଯଶାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ହେତୁଵାଦାଭିଯନ୍ତ୍ରିତମ୍
ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବେଦାନ୍ତ ସାତ୍ତ୍ୱିକ, ମୀମାଂସା ରାଜସିକ ଏବଂ ନ୍ୟାୟ ଶାସ୍ତ୍ର ତର୍କରେ ଭରିଥିବା ତାମସିକ ମନାଯାଏ।
ତଥୈଵ ଚ ପୁରାଣାନି ତ୍ରିଗୁଣାନି କଥାନକୈଃ । କଥିତାନି ତ୍ଵଯା ସୌମ୍ଯ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଣଵନ୍ତି ଚ
ଏହିପରି, ପୁରାଣମାନେ ବି ତିନି ପ୍ରକାର ଗୁଣ ଓ କଥା ଅନୁଯାୟୀ; ଏବଂ, ହେ ସୁମ୍ୟ, ତୁମେ ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବି ଏହିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ।