ଯୁଧାଜିତ୍ତୁ ତଦାଽପୃଚ୍ଛଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ କଃ ସୁତତୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ । ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଵୈ ନ କନୀଯାନ୍କଦାଚନ
ତେବେ ଯୁଧାଜିତ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି ଦୁଇ ପୁଅ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ବଡ଼? ବଡ଼ ପୁଅ ହିଁ ରାଜ୍ୟ ପାଏ, ଛୋଟ କେବେ ନୁହେଁ।'
ଵୀରସେନୋଽପି ତତ୍ରାହ ଧର୍ମପତ୍ନୀସୁତଃ କିଲ । ରାଜ୍ଯାର୍ହଃ ସ ଯଥା ରାଜନ୍ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞେଭ୍ଯୋ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍
ବୀରସେନ ତାଁଠାରେ କହିଲେ, 'ଧର୍ମପତ୍ନୀର ପୁଅ ହିଁ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏହା ମୁଁ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛି, ରାଜା।'
ଯୁଧାଜିତ୍ପୁନରାହେଦଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋଽଯଂ ଚ ଯଥା ଗୁଣୈଃ । ରାଜଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତୋ ନ ତଥାଯଂ ସୁଦର୍ଶନଃ
ଯୁଧାଜିତ ପୁଣି କହିଲେ, 'ଏହିଠି ବଡ଼ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ହେବାର ଚିହ୍ନ ଅଛି; ସୁଦର୍ଶନଙ୍କଠାରେ ସେଠିକି ନାହିଁ।'
ଵିଵାଦୋଽତ୍ର ସୁସମ୍ପନ୍ନୋ ନୃପଯୋସ୍ତତ୍ର ଲୁବ୍ଧଯୋଃ । କଃ ସନ୍ଦେହମପାକର୍ତୁଂ କ୍ଷମଃ ସ୍ଯାଦତିସଙ୍କଟେ
ସେଠାରେ ଦୁଇ ଲୋଭୀ ରାଜା ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ବିବାଦ ହେଲା; ଏପରି କଠିନ ସମୟରେ କିଏ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିପାରିବ?
ଯୁଧାଜିନ୍ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ପ୍ରାହ ଯୂଯଂ ସ୍ଵାର୍ଥପରାଃ କିଲ । ସୁଦର୍ଶନଂ ନୃପଂ କୃତ୍ଵା ଧନଂ ଭୋକ୍ତୁଂ କିଲେଚ୍ଛଥ
ଯୁଧାଜିତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କୁହିଲେ, 'ତୁମେମାନେ ସବୁ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଅଛ; ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ରାଜା କରି ଧନ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।'
ଯୁଷ୍ମାକଂ ତୁ ଵିଚାରୋଽଯଂ ମଯା ଜ୍ଞାତସ୍ତଥେଙ୍ଗିତୈଃ । ଶତ୍ରୁଜିତ୍ସବଲସ୍ତସ୍ମାତ୍ସମ୍ମତୋ ଵୋ ନୃପାସନେ
'ତୁମେମାନଙ୍କର ଭାବନା ମୁଁ ଚାଲିଚଳନ ଦେଖି ବୁଝିଛି; ତେଣୁ ମୁଁ ସେନାସହିତ ଥିବା ଶତ୍ରୁଜିତଙ୍କୁ ରାଜସିଂହାସନ ପାଇଁ ମନ୍ଜୁରି ଦେଉଛି।'
ମଯି ଜୀଵତି କଃ କୁର୍ଯାତ୍କନୀଯାଂସଂ ନୃପଂ କିଲ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଗୁଣାର୍ହଞ୍ଚ ସେନଯା ଚ ସମନ୍ଵିତମ୍
'ମୋତେ ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ, କିଏ ଛୋଟ ପୁଅକୁ ରାଜା କରିବ? ବଡ଼, ଗୁଣୀ ଏବଂ ସେନା ସହିତ ଥିବା ପୁଅକୁ ଛାଡ଼ି କିଏ ଏହା କରିପାରିବ?'
ନୂନଂ ଯୁଦ୍ଧଂ କରିଷ୍ଯାମି ତସ୍ମିନ୍ଖଡ୍ଗସ୍ଯ ମେଦିନୀ । ଧାରଯା ଚ ଦ୍ଵିଧା ଭୂଯାଦ୍ଯୁଷ୍ମାକଂ ତତ୍ର କା କଥା
'ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ତଳୱାରର ଶକ୍ତିରେ ମାଟି ଦୁଇଭାଗ ହେବ—ତୁମେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ।'
ଵୀରସେନସ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଯୁଧାଜିତମଭାଷତ । ବାଲୌ ଦ୍ଵୌ ସଦୃଶପ୍ରଜ୍ଞୌ କୋ ଭେଦୋଽତ୍ର ଵିଚକ୍ଷଣ
ଏହା ଶୁଣି ବୀରସେନ ଯୁଧାଜିତଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଦୁଇଁଜଣ ଛୋଟ ଏବଂ ସମାନ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ; ଏଠାରେ କଣ ଭିନ୍ନତା, ବୁଦ୍ଧିମାନ?'
ଏଵଂ ଵିଵଦମାନୌ ତୌ ସଂସ୍ଥିତୌ ନୃପତୀ ତଦା । ପ୍ରଜାଶ୍ଚ ଋଷଯଶ୍ଚୈଵ ବଭୂଵୁର୍ଵ୍ଯଗ୍ରମାନସାଃ
ଏପରି ଦୁଇ ରାଜା ବିବାଦ କରୁଥିବାବେଳେ, ଲୋକମାନେ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ମନରେ ଚିନ୍ତିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ସମାଜଗ୍ମୁଶ୍ଚ ସାମନ୍ତାଃ ସସୈନ୍ଯାଃ କ୍ଲେଶତତ୍ପରାଃ । ଵିଗ୍ରହଞ୍ଚାଭିକାଙ୍କ୍ଷନ୍ତଃ ପରସ୍ପରମତନ୍ଦ୍ରିତାଃ
ସେହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ସାମନ୍ତମାନେ ତାଙ୍କର ସେନା ସହ ଏକଠା ହେଲେ, ସବୁଠି ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତିଏକେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ହରାଇବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଓ ସଚେତନ ରହିଲେ।
ନିଷାଦା ହ୍ଯାଯଯୁସ୍ତତ୍ର ଶୃଙ୍ଗଵେରପୁରାଶ୍ରଯାଃ । ରାଜଦ୍ରଵ୍ଯମପାହର୍ତୁଂ ମୃତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହୀପତିମ୍
ଶୃଙ୍ଗବେରପୁରରେ ବସୁଥିବା ନିଷାଦମାନେ ରାଜାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ରାଜା ଧନ ନେଇଯିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ପୁତ୍ରୌ ଚ ବାଲକୌ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଗ୍ରହଂ ଚ ପରସ୍ପରମ୍ । ଚୌରାସ୍ତତ୍ର ସମାଜଗ୍ମୁର୍ଦେଶଦେଶାନ୍ତରାଦପି
ରାଜାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଛୋଟ ଶିଶୁ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଚାଲିଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଶରୁ ଚୋରମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଏକଠା ହେଲେ।
ସମ୍ମର୍ଦସ୍ତତ୍ର ସଞ୍ଜାତଃ କଲହେ ସମୁପସ୍ଥିତେ । ଯୁଧାଜିଦ୍ଵୀରସେନଶ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧକାମୌ ବଭୂଵତୁଃ
ସେଠାରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏବଂ ଯୁଧାଜିତ ଓ ବୀରସେନ, ଦୁଇଜଣେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହିଁ ଏକାଉଁ ହେଲେ।
ମନୋରମଯା ଭାରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି ଗମନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ସଂଯୁଗେ ଚ ସତି ତତ୍ର ଭୂପଯୋରାହଵାଯ ସମୁପାତ୍ତଶସ୍ତ୍ରଯୋଃ । କ୍ରୋଧଲୋଭଵଶଯୋଃ ସମଂ ତତଃ ସମ୍ବଭୂଵ ତୁମୁଲସ୍ତୁ ଵିମର୍ଦଃ
ମନୋରମା ଭାରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବା ପଥ।
ସଂସ୍ଥିତଃ ସ ସମରେ ଧୃତଚାପଃ ପାର୍ଥିଵଃ ପୃଥୁଲବାହୁଯୁଧାଜିତ୍ । ସଂଯୁତଃ ସ୍ଵବଲଵାହନାଦିକୈରାହଵାଯ କୃତନିଶ୍ଚଯୋ ନୃପଃ
ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡ ଧରି ଦଣ୍ଡ ଚାଲାଉଥିବା ରାଜା ଯୁଧାଜିତ, ତାଙ୍କର ସେନା, ରଥ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାଥୀମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଦଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଵୀରସେନ ଇହ ସୈନ୍ଯସଂଯୁତଃ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମମନୁସୃତ୍ଯ ସଙ୍ଗରେ । ପୁତ୍ରିକାତ୍ମଜହିତାଯ ପାର୍ଥିଵଃ ସଂସ୍ଥିତଃ ସୁରପତେଃ ସମତେଜାଃ
ବୀରସେନ ତାଙ୍କର ସେନା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରି, ତାଙ୍କର ଝିଅର ପୁଅର ଭଲ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରି, ଦେବତାଙ୍କ ପରି ତେଜରେ ଭରିଥିଲେ।
ସ ବାଣଵୃଷ୍ଟିଂ ଵିସସର୍ଜ ପାର୍ଥିଵୋ ଯୁଧାଜିତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ରଣେ ସ୍ଥିତଞ୍ଚ । ଗିରିଂ ତଡିତ୍ଵାନିଵ ତୋଯଵୃଷ୍ଟିଭିଃ କ୍ରୋଧାନ୍ଵିତଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମୋଽସୌ
ସେହି ରାଜା, କ୍ରୋଧ ଓ ସତ୍ୟ ପ୍ରତାପରେ ଭରି, ଯୁଧାଜିତଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦଢ଼ି ଦେଖି, ବର୍ଷା ପରି ପାହାଡ଼କୁ ଆଘାତ କରିଥିବା ଭଳି, ବାଣର ବର୍ଷା ଛାଡ଼ିଲେ।
ତଂ ଵୀରସେନୋ ଵିଶିଖୈଃ ଶିଲାଶିତୈଃ ସମାଵୃଣୋଦାଶୁଗମୈରଜିହ୍ମଗୈଃ । ଚିଚ୍ଛେଦ ବାଣୈଶ୍ଚ ଶିଲୀମୁଖାନସୌ ତେନୈଵ ମୁକ୍ତାନତିଵେଗପାତିନଃ
ବୀରସେନ ତୀବ୍ର, ସିଧା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଦେଲେ, ଏବଂ ଯୁଧାଜିତ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ବାଣରେ କାଟି ଦେଲେ, ଯେଉଁ ବାଣ ବେଗରେ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା।
ଗଜରଥତୁରଗାଣାଂ ସମ୍ବଭୂଵାତିଯୁଦ୍ଧଂ ସୁରନରମୁନିସଙ୍ଘୈର୍ଵୀକ୍ଷିତଞ୍ଚାତିଘୋରମ୍ । ଵିତତଵିହଗଵୃନ୍ଦୈରାଵୃତଂ ଵ୍ଯୋମ ସଦ୍ଯଃ ପିଶିତମଶିତୁକାମୈଃ କାମଗୃଧ୍ରାଦିଭିଶ୍ଚ
ହାତୀ, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଋଷିମାନେ ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ; ଆକାଶ ମାନେ ଅଚିରେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡରେ ଭରିଗଲା, ମାଂସ ଖାଇବା ଆଶାରେ ଗୃଧ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ଆସିଗଲେ।
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତା କ୍ଷତଜସିନ୍ଧୁରୁଵାହ ଘୋରା ଵୃନ୍ଦେଭ୍ଯ ଏଵ ଗଜଵୀରତୁରଙ୍ଗମାଣାମ୍ । ତ୍ରାସାଵହା ନଯନମାର୍ଗଗତା ନରାଣାଂ ପାପାତ୍ମନାଂ ରଵିଜମାର୍ଗଭଵେଵ କାମମ୍
ସେଠାରେ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତ ନଦୀ ବହିଲା, ଏହା ଦେଖି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ରାସ୍ତା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁ ରାସ୍ତାକୁ ସେମାନେ ଚାହିଁଥିଲେ।
କୀର୍ଣାନି ଭିନ୍ନପୁଲିନେ ନରମସ୍ତକାନି କେଶାଵୃତାନି ଚ ଵିଭାନ୍ତି ଯଥୈଵ ସିନ୍ଧୌ । ତୁମ୍ବୀଫଲାନି ଵିହିତାନି ଵିହର୍ତୁକାମୈ- ର୍ବାଲୈର୍ଯଥା ରଵିସୁତାପ୍ରଭଵୈଶ୍ଚ ନୂନମ୍
ଭାଙ୍ଗା ତଟରେ ମୁଣ୍ଡ ଚୁଲି ଦ୍ୱାରା ଢ଼କି ଥିଲା, ଏହା ନଦୀରେ ତୁମ୍ବୀ ଫଳ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ଖେଳିବାକୁ ଚାହିଁଥିବା ଶିଶୁମାନେ ଏହାକୁ ରଖିଥିଲେ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଏହା ଅଧିକ ଚମକୁଥିଲା।
ଵୀରଂ ମୃତଂ ଭୁଵି ଗତଂ ପତିତଂ ରଥାଦ୍ଵୈ ଗୃଧ୍ରଃ ପଲାର୍ଥମୁପରି ଭ୍ରମତୀତି ମନ୍ଯେ । ଜୀଵୋଽପ୍ଯସୌ ନିଜଶରୀରମଵେକ୍ଷ୍ଯ କାନ୍ତଂ କାଙ୍କ୍ଷତ୍ଯହୋଽତିଵିଵଶୋଽପି ପୁନଃ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁମ୍
ଏକ ମୃତ ବୀର ତାଙ୍କର ରଥରୁ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ଗୃଧ୍ର ମାଂସ ନେଇବା ଆଶାରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଉଡ଼ୁଥିଲା; ମୃତାତ୍ମା ନିଜ ପ୍ରିୟ ଶରୀରକୁ ଦେଖି, ଅସହାୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାକୁ ପୁଣି ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଅତି ଆଶା କରୁଥିଲେ।
ଆଜୌ ହତୋଽପି ନୃଵରଃ ସୁଵିମାନରୂଢଃ ସ୍ଵାଙ୍କେ ସ୍ଥିତାଂ ସୁରଵଧୂଂ ପ୍ରଵଦତ୍ଯଭୀଷ୍ଟମ୍ । ପଶ୍ଯାଧୁନା ମମ ଶରୀରମିଦଂ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ବାଣାହତଂ ନିପତିତଂ କରଭୋରୁ କାନ୍ତମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ ରାଜା, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସି, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଦେବୀକୁ ଗୋଦିରେ ବସାଇ, କହିଲେ: 'ଦେଖ, ମୋ ଶରୀରଟି ଏବେ ପୃଥିବୀରେ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇ ଝାରିପଡ଼ିଛି, ମୋ ପ୍ରିୟ କରଭୋରୁ।'
ଏକୋ ହତସ୍ତୁ ରିପୁଣୈଵ ଗତୋଽନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଦେଵାଙ୍ଗନାଂ ସମଧିଗମ୍ଯ ଯୁତୋ ଵିମାନେ । ତାଵତ୍ପ୍ରିଯା ହୁତଵହେ ସୁସମର୍ପ୍ଯ ଦେହଂ ଜଗ୍ରାହ କାନ୍ତମବଲା ସବଲା ସ୍ଵକୀଯା
ଏକ ଜଣେ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇ ଏକା ଆକାଶକୁ ଉଠିଗଲେ, ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା ସହ ରଥରେ ଯୋଗ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଇ, ପ୍ରିୟା ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ।
ଯୁଦ୍ଧେ ମୃତୌ ଚ ସୁଭଟୌ ଦିଵି ସଙ୍ଗତୌ ତା- ଵନ୍ଯୋନ୍ଯଶସ୍ତ୍ରନିହତୌ ସହ ସମ୍ପ୍ରଯାତୌ । ତତ୍ରୈଵ ଜଘ୍ନତୁରଲଂ ପରମାହିତାସ୍ତ୍ରା- ଵେକାପ୍ସରୋଽର୍ଥଵିହତୌ କଲହାକୁଲୌ ଚ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଇଜଣ ବୀର, ଏକାଉଁ ହୋଇ ଏକାଉଁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ହତ ହୋଇ ସଂଯୁକ୍ତ ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ତାଙ୍କମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୁନି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଅପ୍ସରା ତାଙ୍କ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ମଧ୍ୟସ୍ଥ କଲେ।
କଶ୍ଚିଦ୍ଯୁଵା ସମଧିଗମ୍ଯ ସୁରାଙ୍ଗନାଂ ଵୈ ରୂପାଧିକାଂ ଗୁଣଵତୀଂ କିଲ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଃ । ସ୍ଵୀଯାନ୍ ଗୁଣାନ୍ପ୍ରଵିତତାନ୍ପ୍ରଵଦଂସ୍ତଦାଽସୌ ତାଂ ପ୍ରେମଦାମନୁଚକାର ଚ ଯୋଗଯୁକ୍ତଃ
ଏକ ଯୁବକ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା, ଅତ୍ୟଧିକ ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ତାଙ୍କୁ ପାଇ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ନିଜ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ଯୋଗ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ସହ ପ୍ରେମରେ ଲିନ ହେଲେ।
ଭୌମଂ ରଜୋଽତିଵିତତଂ ଦିଵି ସଂସ୍ଥିତଞ୍ଚ ରାତ୍ରିଂ ଚକାର ତରଣିଞ୍ଚ ସମାଵୃଣୋଦ୍ଯତ୍ । ମଗ୍ନଂ ତଦେଵ ରୁଧିରାମ୍ବୁନିଧାଵକସ୍ମାତ୍ ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵ ରଵିରପ୍ଯତିକାନ୍ତିଯୁକ୍ତଃ
ପୃଥିବୀର ଧୂଳି ଦୂର ଦୂର ପ୍ରସାରିତ ହେଲା, ଆକାଶରେ ରାତି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢ଼କି ଦେଲା; ଏହି ଧୂଳି ଅଚିରେ ରକ୍ତର ସାଗର ହେଇଗଲା, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟଧିକ ଚମକରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।
କଶ୍ଚିଦ୍ଗତସ୍ତୁ ଗଗନଂ କିଲ ଦେଵକନ୍ଯାଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଚାରୁଵଦନାଂ କିଲ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତାମ୍ । ନାଙ୍ଗୀଚକାର ଚତୁରୋ ଵ୍ରତନାଶଭୀତୋ ଯାସ୍ଯତ୍ଯଯଂ ମମ ଵୃଥା ହ୍ଯନୁକୂଲଶବ୍ଦଃ
କେହି ଜଣେ ଆକାଶକୁ ଯାଇ, ଦେବକନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ହୃଦୟରେ ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ନିଜ ନିୟମ ଭଙ୍ଗ ହେବାର ଭୟରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ନାହିଁ, ଭାବିଲେ—'ତାଙ୍କର ଏହି ମୂଲ୍ୟବାନ ଶବ୍ଦ ମୋ ପାଇଁ ଅପରିଗଣିତ ହେଇଯିବ।'
ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ସଂଵୃତେ ତତ୍ର ଯୁଧାଜିତ୍ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଜଘାନ ଵୀରସେନଂ ତଂ ବାଣୈସ୍ତୀଵ୍ରୈଃ ସୁଦାରୁଣୈଃ
ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ରାଜା ଯୁଧାଜିତ୍ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ବୀରସେନଙ୍କୁ ହତ କଲେ।