ଵିଜହାର ସପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ଗୃହେଷୂପଵନେଷୁ ଚ । କ୍ରୀଡାଗିରୌ ଦୀର୍ଘିକାସୁ ସୌଧେଷୁ ଵିଵିଧେଷୁ ଚ
ରାଜା ଦୁଇ ରାଣୀ ସହ ଗୃହ, ବଗିଚା, କ୍ରୀଡ଼ାପର୍ବତ, ଦୀର୍ଘିକା ଓ ବିଭିନ୍ନ ମହଳରେ ଖେଳିଥିଲେ ।
ମନୋରମା ଶୁଭେ କାଲେ ସୁଷୁଵେ ପୁତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍ । ସୁଦର୍ଶନାଭିଧଂ ପୁତ୍ରଂ ରାଜଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍
ଶୁଭ ସମୟରେ ମନୋରମା ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତାହାର ନାମ ଥିଲା ସୁଦର୍ଶନ, ଯିଏ ରାଜାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ।
ଲୀଲାଵତ୍ଯପି ତତ୍ପତ୍ନୀ ମାସେନୈକେନ ଭାମିନୀ । ସୁଷୁଵେ ସୁନ୍ଦରଂ ପୁତ୍ରଂ ଶୁଭେ ପକ୍ଷେ ଦିନେ ତଥା
ଲୀଳାବତୀ, ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଣୀ, ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶୁଭ ଦିନରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
ଚକାର ନୃପତିସ୍ତତ୍ର ଜାତକର୍ମାଦିକଂ ଦ୍ଵଯୋଃ । ଦଦୌ ଦାନାନି ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ ପୁତ୍ରଜନ୍ମପ୍ରମୋଦିତଃ
ରାଜା ଦୁଇ ପୁଅ ପାଇଁ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ସବ କଲେ । ପୁଅ ଜନ୍ମରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ ।
ପ୍ରୀତିଂ ତଯୋଃ ସମାଂ ରାଜା ଚକାର ସୁତଯୋର୍ନୃପ । ନୃପଶ୍ଚକାର ସୌହାର୍ଦେଷ୍ଵନ୍ତରଂ ନ କଦାଚନ
ରାଜା ଦୁଇ ପୁଅଁକୁ ସମାନ ଭାବରେ ମମତା ଦେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ରଖିନଥିଲେ।
ଚୂଡାକର୍ମ ତଯୋଶ୍ଚକ୍ରେ ଵିଧିନା ନୃପସତ୍ତମଃ । ଯଥାଵିଭଵମେଵାସୌ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତଃ ପରନ୍ତପଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଦୁଇ ଝିଅ ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଚୂଡାକର୍ମ କରାଇଲେ, ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ସ୍ନେହ ଭରି ଏହି କାମ କଲେ।
କୃତଚୂଡୌ ସୁତୌ କାମଂ ଜହ୍ରତୁର୍ନୃପତେର୍ମନଃ । କ୍ରୀଡମାନାଵୁଭୌ କାନ୍ତୌ ଲୋକାନାମନୁରଞ୍ଜକୌ
ଚୂଡାକର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଦୁଇ ଶୁଭ୍ର ଶିଶୁ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ ରାଜାଙ୍କ ମନକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲେ।
ତଯୋଃ ସୁଦର୍ଶନୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଲୀଲାଵତ୍ଯାଃ ସୁତଃ ଶୁଭଃ । ଶତ୍ରୁଜିତ୍ସଂଜ୍ଞକଃ କାମଂ ଚାଟୁଵାକ୍ଯୋ ବଭୂଵ ହ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଥିଲେ ସୁଦର୍ଶନ, ଲୀଳାବତୀଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଧାରଣ କରିଥିବା, ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁଜିତ୍ ବୋଲି ଡାକାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ସେ ସଦା ମିଠା କଥା କହୁଥିଲେ।
ନୃପତେଃ ପ୍ରୀତିଜନକୋ ମଞ୍ଜୁଵାକ୍ଚାରୁଦର୍ଶନଃ । ପ୍ରଜାନାଂ ଵଲ୍ଲଭଃ ସୋଽଭୂତ୍ତଥା ମନ୍ତ୍ରିଜନସ୍ଯ ଵୈ
ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିଲେ, ମିଠା କଥା କହୁଥିଲେ ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲେ; ସେ ପ୍ରଜାମାନେ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ତଥା ତସ୍ମିନ୍ନୃପଃ ପ୍ରୀତିଞ୍ଚକାର ଗୁଣଯୋଗତଃ । ମନ୍ଦଭାଗ୍ଯାନ୍ମନ୍ଦଭାଵୋ ନ ତଥା ଵୈ ସୁଦର୍ଶନେ
ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଦେଖି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ବେଶି ସ୍ନେହ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟ ଏବଂ ମନ୍ଦଭାବ ଥିବା ମନ୍ଦଭାଗକୁ ଏମିତି ଭାବେ ନୁହେଁ।
ଏଵଂ ଗଚ୍ଛତି କାଲେ ତୁ ଧ୍ରୁଵସନ୍ଧିର୍ନୃପୋତ୍ତମଃ । ଜଗାମ ଵନମଧ୍ଯେଽସୌ ମୃଗଯାଭିରତଃ ସଦା
ଏଭଳି ଭାବେ ସମୟ କଟୁଥିଲା, ଧ୍ରୁବସନ୍ଧି ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ସଦା ଶିକାରରେ ରୁଚି ରଖି, ଏକଦିନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।
ନିଘ୍ନନ୍ମୃଗାନ୍ ରୁରୂନ୍କମ୍ବୂନ୍ସୂକରାନ୍ଗଵଯାଞ୍ଛଶାନ୍ । ମହିଷାଞ୍ଛରଭାନ୍ଖଡ୍ଗାଂଶ୍ଚିକ୍ରୀଡ ନୃପତିର୍ଵନେ
ସେଠାରେ ରାଜା ହରିଣ, କୃଷ୍ଣସାର, ବନଶୁଆର, ଅଜ, ଖରା, ମହିଷ, ଶରଭ ଏବଂ ଖଡ୍ଗ ଇତ୍ୟାଦି ପଶୁମାନେକୁ ମାରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଖେଳୁଥିଲେ।
କ୍ରୀଡମାନେ ନୃପେ ତତ୍ର ଵନେ ଘୋରେଽତିଦାରୁଣେ । ଉଦତିଷ୍ଠନ୍ନିକୁଞ୍ଜାତ୍ତୁ ସିଂହଃ ପରମକୋପନଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦାରୁଣ ଜଙ୍ଗଲରେ ରାଜା ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ସିଂହ ଜାଡିଠୁ ବାହାରିଲା।
ରାଜ୍ଞା ଶିଲୀମୁଖେନାଦୌ ଵିଦ୍ଧଃ କ୍ରୋଧଵଶଂ ଗତଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଗ୍ରେ ନୃପତିଂ ସିଂହୋ ନନାଦ ମେଘନିଃସ୍ଵନଃ
ରାଜାଙ୍କ ତୀର ଲାଗି ସିଂହ ପ୍ରଥମେ ଆହତ ହେଲା ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ଆଗରେ ରାଜାକୁ ଦେଖି ବଜ୍ରପାତ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲା।
କୃତ୍ଵା ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ସ ଲାଙ୍ଗୂଲଂ ପ୍ରସାରିତବୃହତ୍ସଟଃ । ହନ୍ତୁଂ ନୃପତିମାକାଶାଦୁତ୍ପପାତାତିକୋପନଃ
ସିଂହ ତାର ଲଜ୍ଜା ଉଁଚ କରି, ମୋଟା ଖୋପ ଫିଲାଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ରାଜାକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଆକାଶରୁ ଝାପିଲା।
ନୃପତିସ୍ତରସା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଦଧାରାସିଂ କରେ ତଦା । ଵାମେ ଚର୍ମ ସମାଦାଯ ସ୍ଥିତଃ ସିଂହ ଇଵାପରଃ
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାଜା ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ହାତରେ ତଳୱାର ଧରିଲେ, ବାମ ହାତରେ ଢାଲ ନେଇ, ଆଉ ଏକ ସିଂହ ଭଳି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ସେଵକାସ୍ତସ୍ଯ ଯେ ସର୍ଵେ ତେଽପି ବାଣାନ୍ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ଅମୁଞ୍ଚନ୍କୁପିତାଃ କାମଂ ସିଂହୋପରି ରୁଷାନ୍ଵିତାଃ
ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେବକମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରୁ ତୀର ଛାଡ଼ି ସିଂହ ଉପରେ ଆକ୍ରୋଶରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀତ୍ସମ୍ପ୍ରହାରଶ୍ଚ ଦାରୁଣଃ । ଉତ୍ପପାତ ତତଃ ସିଂହୋ ନୃପସ୍ଯୋପରି ଦାରୁଣଃ
ବଡ଼ ହାହାକାର ହେଲା, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ତାପରେ ଭୟଙ୍କର ସିଂହ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଝାପିଲା।
ତଂ ପତନ୍ତଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଖଡ୍ଗେନାଭ୍ଯହନନ୍ନୃପଃ । ସୋଽପି କ୍ରୂରୈର୍ନଖାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ତତ୍ରାଗତ୍ଯ ଵିଦାରିତଃ
ସିଂହକୁ ଝାପି ପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି ରାଜା ତଳୱାର ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସିଂହ ନିକଟକୁ ଆସି ତାଙ୍କୁ ନିଜ କ୍ରୂର ନଖରେ ଚିରିଦେଲା।
ସ ନଖୈରାହତୋ ରାଜା ପପାତ ଚ ମମାର ଵୈ । ଚୁକ୍ରୁଶୁଃ ସୈନିକାସ୍ତେ ତୁ ନିର୍ଜଘ୍ନୁର୍ଵିଶିଖୈସ୍ତଦା
ସିଂହର ନଖର ଆଘାତରେ ରାଜା ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ସେନାମାନେ ଚିତ୍କାର କରି, ପରେ ତୀର ମାରି ସିଂହକୁ ମାରିଦେଲେ।
ମୃତଃ ସିଂହୋଽପି ତତ୍ରୈଵ ଭୂପତିଶ୍ଚ ତଥା ମୃତଃ । ସୈନିକୈର୍ମନ୍ତ୍ରିମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ତତ୍ରାଗତ୍ଯ ନିଵେଦିତାଃ
ସେଠାରେ ସିଂହ ଏବଂ ରାଜା ଦୁହେଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏବଂ ସେନାମାନେ ଆସି ଏହି ଖବର ଦେଲେ।
ପରଲୋକଗତଂ ଭୂପଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେ ମନ୍ତ୍ରିସତ୍ତମାଃ । ସଂସ୍କାରଂ କାରଯାମାସୁର୍ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ଵନାନ୍ତିକେ
ରାଜା ପରଲୋକକୁ ଗଲେ ବୋଲି ଶୁଣି, ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କର ଶବଦାହ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ।
ପରଲୋକକ୍ରିଯାଂ ସର୍ଵାଂ ଵସିଷ୍ଠୋ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ । କାରଯାମାସ ତତ୍ରୈଵ ପରଲୋକସୁଖାଵହମ୍
ବସିଷ୍ଠ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ ପରଲୋକ କାର୍ଯ୍ୟ ସେଠାରେ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପରଲୋକରେ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରକୃତଯଶ୍ଚୈଵ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ ମହାମୁନିଃ । ସୁଦର୍ଶନଂ ନୃପଂ କର୍ତୁଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ଚକ୍ରୁଃ ପରସ୍ପରମ୍
ଲୋକମାନେ, ରାଜ୍ୟର କର୍ମଚାରୀମାନେ ଏବଂ ବଡ଼ ଋଷି ବସିଷ୍ଠ, ସମସ୍ତେ ମିଶି ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ରାଜା କରିବା ପାଇଁ ଆଲୋଚନା କଲେ।
ଧର୍ମପତ୍ନୀସୁତଃ ଶାନ୍ତଃ ପୁରୁଷଶ୍ଚ ସୁଲକ୍ଷଣଃ । ଅଯଂ ନୃପାସନାର୍ହଶ୍ଚ ହ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍ମନ୍ତ୍ରିସତ୍ତମାଃ
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କହିଲେ, 'ଏହି ଧର୍ମପତ୍ନୀର ପୁଅ ଶାନ୍ତ, ନୀତିବାନ୍ ଏବଂ ଭଲ ଗୁଣ ଥିବା; ସେ ରାଜସିଂହାସନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।'
ଵସିଷ୍ଠୋଽପି ତଥୈଵାହ ଯୋଗ୍ଯୋଽଯଂ ନୃପତେଃ ସୁତଃ । ବାଲୋଽପି ଧର୍ମଵାନ୍ ରାଜା ନୃପାସନମିହାର୍ହତି
ବସିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କହିଲେ, 'ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଏହିଠି ଯୋଗ୍ୟ; ଯଦିଓ ସେ ଛୋଟ, ତଥାପି ଧର୍ମିକ ଏବଂ ଏଠାରେ ରାଜସିଂହାସନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।'
କୃତେ ମନ୍ତ୍ରେ ମନ୍ତ୍ରିଵୃଦ୍ଧୈର୍ଯୁଧାଜିନ୍ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ । ତତ୍ରାଜଗାମ ତରସା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୂଜ୍ଜଯିନୀପତିଃ
ବଡ଼ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିବା ପରେ, ଉଜ୍ଜୟିନୀର ରାଜା ଯୁଧାଜିତ ଏହି ଖବର ଶୁଣି ତୁରନ୍ତ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ମୃତଂ ଜାମାତରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲୀଲାଵତ୍ଯାଃ ପିତା ତଦା । ତତ୍ରାଜଗାମ ତ୍ଵରିତୋ ଦୌହିତ୍ରପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା
ଲୀଳାବତୀଙ୍କ ପତି ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ପିତା ନାତିଙ୍କ ଭଲ ଚାହିଁ ତୁରନ୍ତ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଵୀରସେନସ୍ତଥାଽଽଯାତଃ ସୁଦର୍ଶନହିତେଚ୍ଛଯା । କଲିଙ୍ଗାଧିପତିଶ୍ଚୈଵ ମନୋରମାପିତା ନୃପଃ
ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ଭଲ ଚାହିଁ ବୀରସେନ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ ମନୋରମାଙ୍କ ପିତା କଳିଙ୍ଗର ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଉଭୌ ତୌ ସୈନ୍ଯସଂଯୁକ୍ତୌ ନୃପୌ ସାଧ୍ଵସସଂସ୍ଥିତୌ । ଚକ୍ରତୁର୍ମନ୍ତ୍ରିମୁଖ୍ଯୈସ୍ତୈର୍ମନ୍ତ୍ରଂ ରାଜ୍ଯସ୍ଯ କାରଣାତ୍
ସେଇ ଦୁଇ ରାଜା ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଭୟରେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।