ପୂଜନୀଯାଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ମାନନୀଯାଶ୍ଚ ସର୍ଵଥା । ନୂନଂ ତା ଭାରତେ ଖଣ୍ଡେ ଶକ୍ତଯଃ ସର୍ଵକାମଦାଃ
ସେମାନେ ସଦା ସମ୍ମାନ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ୍। ନିଶ୍ଚୟ, ଭାରତ ଭୂମିରେ ଏହି ଶକ୍ତିମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ।
ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ପୂଜିତାଃ ପ୍ରତିମାସୁ ଚ । ତାସାଂ ତଵ ଚ ଦେଵେଶ କୀର୍ତିଃ ସ୍ଯାନ୍ଦଖିଲେଷ୍ଵପି
ମଣିଷମାନେ ସେମାନେ ଓ ତୁମର ପ୍ରତିମାରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବେ। ହେ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ତୁମର ଓ ସେମାନଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସାରିତ ହେବ।
ଦ୍ଵୀପେଷୁ ସପ୍ତସ୍ଵପି ଚ ଵିଖ୍ଯାତା ଭୁଵି ମଣ୍ଡଲେ । ତାଶ୍ଚ ତ୍ଵାଂ ଵୈ ମହାଭାଗ ମାନଵା ଭୁଵି ମଣ୍ଡଲେ
ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ସେମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ। ଏବଂ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ପୃଥିବୀର ମଣିଷମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜିବେ।
ଅର୍ଚଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଵାଞ୍ଛାର୍ଥଂ ସକାମାଃ ସତତଂ ହରେ । ଅର୍ଚାସୁ ଚୋପହାରୈଶ୍ଚ ନାନାଭାଵସମନ୍ଵିତାଃ
ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ, ସେମାନେ ସଦା ତୁମକୁ ପୂଜିବେ, ହେ ହରି। ପ୍ରତିମାରେ, ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର ଓ ନାନା ଭାବରେ ପୂଜା କରିବେ।
ପୂଜଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଵେଦୋକ୍ତୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ନାମଜପୈସ୍ତଥା । ମହିମା ତଵ ଭୂର୍ଲୋକେ ସ୍ଵର୍ଗେ ଚ ମଧୁସୂଦନ
ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ତୁମର ନାମ ଜପ କରି ସେମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜିବେ। ହେ ମଧୁସୂଦନ, ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ତୁମର ମହିମା ବ୍ୟାପି ରହିବ।
ପୂଜନାଦ୍ଦେଵଦେଵେଶ ଵୃଦ୍ଧିମେଷ୍ଯତି ମାନଵୈଃ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରାନ୍ଵାଣୀ ଵିରରାମ ଖସମ୍ଭଵା
ଦେବଦେବଙ୍କର ନାଥ, ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷମାନେ ବୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବେ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଏଭଳି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଖଗତି ଦେବୀ ଅବଚ୍ଚେଦ କଲେ।
ଭଗଵାନପି ପ୍ରୀତାତ୍ମା ହ୍ଯଭଵଚ୍ଛ୍ରଵଣାଦିଵ । ସମାପ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଯଜ୍ଞଂ ଭଗଵାନ୍ହରିରୀଶ୍ଵରଃ
ପ୍ରଭୁ ହରିଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଯେପରି ମଧୁର କିଛି ଶୁଣିଲେ ମନେ ହୁଏ । ସେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ ।
ଵିସର୍ଜଯିତ୍ଵା ତାନ୍ଦେଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରାନ୍ମୁନୀନଥ । ଜଗାମାନୁଚରୈଃ ସାର୍ଧଂ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ
ତାପରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନିତ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ସଂଗୀମାନେ ସହିତ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ସ୍ଵାନି ସ୍ଵାନି ଚ ଧିଷ୍ଣ୍ଯାନି ପୁନଃ ସର୍ଵେ ସୁରାସ୍ତତଃ । ମୁନଯୋ ଵିସ୍ମିତା ଵାର୍ତାଂ କୁର୍ଵନ୍ତସ୍ତେ ପରସ୍ପରମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ ନିଜ-ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ । ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏହି ଘଟଣା ବିଷୟରେ ପରସ୍ପରେ କଥା ହେଲେ ।
ଯଯୁଃ ପ୍ରମୁଦିତାଃ କାମଂ ସ୍ଵାଶ୍ରମାନ୍ପାଵନାନଥ
ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ନିଜ-ନିଜ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଣୀଂ ପରମଵିଶଦାଂ ଵ୍ଯୋମଜାଂ ଶ୍ରୋତ୍ରରମ୍ଯାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଵୈ ପ୍ରକୃତିଵିଷଯେ ଭକ୍ତିଭାଵଶ୍ଚ ଜାତଃ । ଚକ୍ରୁଃ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵିଜମୁନିଗଣାଃ ପୂଜନଂ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତା- ସ୍ତସ୍ଯାଃ କାମଂ ନିଖିଲଫଲଦଂ ଚାଗମୋକ୍ତଂ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାଃ
ଏହିପରି ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଆକାଶରୁ ଆସିଥିବା ମଧୁର ସ୍ୱର ଶୁଣି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଆଦିଶକ୍ତି ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ ହେଲା । ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ମୁନିମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କଲେ, ଯାହା ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ।
ଯୁଧାଜିଦ୍ଵୀରସେନଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ସଜ୍ଜୀଭଵନମ୍ ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ ଶ୍ରୁତୋ ଵୈ ହରିଣା କ୍ଲୃପ୍ତୋ ଯଜ୍ଞୋ ଵିସ୍ତରତୋ ଦ୍ଵିଜ । ମହିମାନଂ ତଥାମ୍ବାଯା ଵଦ ଵିସ୍ତରତୋ ମମ
ଜନମେଜୟ କହିଲେ: ମୁଁ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଯଜ୍ଞ ଓ ମା'ଙ୍କର ମହିମା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିଛି । ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ କୁହ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚରିତ୍ରଂ ଵୈ କୁର୍ଵେ ମଖମନୁତ୍ତମମ୍ । ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଭଵିଷ୍ଯାମି ଚ ପାଵନଃ
ଦେବୀଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଶୁଣି, ମୁଁ ଏବେ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞ କରିବି । ତୁମର କୃପାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହେବି ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚରିତମୁତ୍ତମମ୍ । ଇତିହାସଂ ପୁରାଣଞ୍ଚ କଥଯାମି ସୁଵିସ୍ତରମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ରାଜା, ଶୁଣ, ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚରିତ୍ର କହିବି । ପୁରାତନ ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କଥାହେବ ।
କୋସଲେଷୁ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସୂର୍ଯଵଂଶସମୁଦ୍ଭଵଃ । ପୁଷ୍ଯପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜା ଧ୍ରୁଵସନ୍ଧିରିତି ସ୍ମୃତଃ
କୋଶଳ ଦେଶରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ପୁଷ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଧ୍ରୁବସନ୍ଧି ନାମକ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ ।
ଧର୍ମାତ୍ମା ସତ୍ଯସନ୍ଧଶ୍ଚ ଵର୍ଣାଶ୍ରମହିତେ ରତଃ । ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ସମୃଦ୍ଧାଯାଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚକ୍ରେ ଶୁଚିଵ୍ରତଃ
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବାନ ଥିଲେ, ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ମଙ୍ଗଳରେ ନିରତ ଥିଲେ । ଆୟୋଧ୍ୟାରେ ଶୁଦ୍ଧ ନୀତିରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ । ସ୍ଵାଂ ସ୍ଵାଂ ଵୃତ୍ତିଂ ସମାସ୍ଥାଯ ତଦ୍ରାଜ୍ଯେ ଧର୍ମତୋଽଭଵନ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିଜ-ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ, ସେ ରାଜ୍ୟରେ ଧର୍ମପଥରେ ରହୁଥିଲେ ।
ନ ଚୌରାଃ ପିଶୁନା ଧୂର୍ତାସ୍ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଯେ ଚ କୁତ୍ରଚିତ୍ । ଦମ୍ଭାଃ କୃତଘ୍ନା ମୂର୍ଖାଶ୍ଚ ଵସନ୍ତି କିଲ ମାନଵାଃ
ସେ ରାଜ୍ୟରେ କେଉଁଠି ଚୋର, ନିନ୍ଦକ କିମ୍ବା ଠକ୍କର ଥିଲେନି । ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜନ, ଅକୃତଜ୍ଞ କିମ୍ବା ମୂର୍ଖ ଥିଲେନି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଏଵଂ ଵୈ ଵର୍ତମାନସ୍ଯ ନୃପସ୍ଯ କୁରୁସତ୍ତମ । ଦ୍ଵେ ପତ୍ନ୍ଯୌ ରୂପସମ୍ପନ୍ନେ ହ୍ଯାସତୁଃ କାମଭୋଗଦେ
ଏପରି ଭାବେ ରାଜା ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ରାଣୀ ଥିଲେ, ଦୁହେଁ ରୂପଶ୍ରୀ ଓ ସୁଖଦାୟିନୀ ।
ମନୋରମା ଧର୍ମପତ୍ନୀ ସୁରୂପାଽତିଵିଚକ୍ଷଣା । ଲୀଲାଵତୀ ଦ୍ଵିତୀଯା ଚ ସାଽପି ରୂପଗୁଣାନ୍ଵିତା
ମନୋରମା ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ବୁଦ୍ଧିମତୀ । ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଣୀ ଲୀଳାବତୀ, ସେ ମଧ୍ୟ ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ ।
ଵିଜହାର ସପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ଗୃହେଷୂପଵନେଷୁ ଚ । କ୍ରୀଡାଗିରୌ ଦୀର୍ଘିକାସୁ ସୌଧେଷୁ ଵିଵିଧେଷୁ ଚ
ରାଜା ଦୁଇ ରାଣୀ ସହ ଗୃହ, ବଗିଚା, କ୍ରୀଡ଼ାପର୍ବତ, ଦୀର୍ଘିକା ଓ ବିଭିନ୍ନ ମହଳରେ ଖେଳିଥିଲେ ।
ମନୋରମା ଶୁଭେ କାଲେ ସୁଷୁଵେ ପୁତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍ । ସୁଦର୍ଶନାଭିଧଂ ପୁତ୍ରଂ ରାଜଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍
ଶୁଭ ସମୟରେ ମନୋରମା ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତାହାର ନାମ ଥିଲା ସୁଦର୍ଶନ, ଯିଏ ରାଜାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ।
ଲୀଲାଵତ୍ଯପି ତତ୍ପତ୍ନୀ ମାସେନୈକେନ ଭାମିନୀ । ସୁଷୁଵେ ସୁନ୍ଦରଂ ପୁତ୍ରଂ ଶୁଭେ ପକ୍ଷେ ଦିନେ ତଥା
ଲୀଳାବତୀ, ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଣୀ, ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶୁଭ ଦିନରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
ଚକାର ନୃପତିସ୍ତତ୍ର ଜାତକର୍ମାଦିକଂ ଦ୍ଵଯୋଃ । ଦଦୌ ଦାନାନି ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ ପୁତ୍ରଜନ୍ମପ୍ରମୋଦିତଃ
ରାଜା ଦୁଇ ପୁଅ ପାଇଁ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ସବ କଲେ । ପୁଅ ଜନ୍ମରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ ।
ପ୍ରୀତିଂ ତଯୋଃ ସମାଂ ରାଜା ଚକାର ସୁତଯୋର୍ନୃପ । ନୃପଶ୍ଚକାର ସୌହାର୍ଦେଷ୍ଵନ୍ତରଂ ନ କଦାଚନ
ରାଜା ଦୁଇ ପୁଅଁକୁ ସମାନ ଭାବରେ ମମତା ଦେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ରଖିନଥିଲେ।
ଚୂଡାକର୍ମ ତଯୋଶ୍ଚକ୍ରେ ଵିଧିନା ନୃପସତ୍ତମଃ । ଯଥାଵିଭଵମେଵାସୌ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତଃ ପରନ୍ତପଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଦୁଇ ଝିଅ ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଚୂଡାକର୍ମ କରାଇଲେ, ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ସ୍ନେହ ଭରି ଏହି କାମ କଲେ।
କୃତଚୂଡୌ ସୁତୌ କାମଂ ଜହ୍ରତୁର୍ନୃପତେର୍ମନଃ । କ୍ରୀଡମାନାଵୁଭୌ କାନ୍ତୌ ଲୋକାନାମନୁରଞ୍ଜକୌ
ଚୂଡାକର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଦୁଇ ଶୁଭ୍ର ଶିଶୁ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ ରାଜାଙ୍କ ମନକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲେ।
ତଯୋଃ ସୁଦର୍ଶନୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଲୀଲାଵତ୍ଯାଃ ସୁତଃ ଶୁଭଃ । ଶତ୍ରୁଜିତ୍ସଂଜ୍ଞକଃ କାମଂ ଚାଟୁଵାକ୍ଯୋ ବଭୂଵ ହ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଥିଲେ ସୁଦର୍ଶନ, ଲୀଳାବତୀଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଧାରଣ କରିଥିବା, ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁଜିତ୍ ବୋଲି ଡାକାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ସେ ସଦା ମିଠା କଥା କହୁଥିଲେ।
ନୃପତେଃ ପ୍ରୀତିଜନକୋ ମଞ୍ଜୁଵାକ୍ଚାରୁଦର୍ଶନଃ । ପ୍ରଜାନାଂ ଵଲ୍ଲଭଃ ସୋଽଭୂତ୍ତଥା ମନ୍ତ୍ରିଜନସ୍ଯ ଵୈ
ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିଲେ, ମିଠା କଥା କହୁଥିଲେ ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲେ; ସେ ପ୍ରଜାମାନେ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ତଥା ତସ୍ମିନ୍ନୃପଃ ପ୍ରୀତିଞ୍ଚକାର ଗୁଣଯୋଗତଃ । ମନ୍ଦଭାଗ୍ଯାନ୍ମନ୍ଦଭାଵୋ ନ ତଥା ଵୈ ସୁଦର୍ଶନେ
ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଦେଖି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ବେଶି ସ୍ନେହ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟ ଏବଂ ମନ୍ଦଭାବ ଥିବା ମନ୍ଦଭାଗକୁ ଏମିତି ଭାବେ ନୁହେଁ।