କାମଦଃ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ପରମଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ । ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ମୁଖ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ପୂଜ୍ଯଃ ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ଯାଜ୍ଞିକୈଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବା ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାୟକ ହେବ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯଜ୍ଞରେ, ତୁମେ ପ୍ରଧାନ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବ।
ତ୍ଵାଂ ଜନାଃ ପୂଜଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଵରଦସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଶ୍ରଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ଦେଵାସ୍ତ୍ଵାଂ ଦାନଵୈରତିପୀଡିତାଃ
ଲୋକେ ତୁମକୁ ପୂଜିବେ, ତୁମେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାରେ ସମର୍ଥ ହେବ। ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହେଲେ ତୁମର ଶରଣ ନେବେ।
ଶରଣସ୍ତ୍ଵଞ୍ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଭଵିତା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ । ପୁରାଣେଷୁ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ଵେଦେଷୁ ଵିତତେଷୁ ଚ
ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଶରଣ ହେବ। ସମସ୍ତ ପୁରାଣ ଓ ବିସ୍ତୃତ ବେଦରେ ମଧ୍ୟ ତୁମର କଥା ରହିବ।
ତ୍ଵଂ ଵୈ ପୂଜ୍ଯତମଃ କାମଂ କୀର୍ତିସ୍ତଵ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଯଦା ଯଦା ହି ଧର୍ମସ୍ଯ ଗ୍ଲାନିର୍ଭଵତି ଭୂତଲେ
ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପୂଜିତ ହେବ, ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଚାରିଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ହେବ। ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀରେ ଧର୍ମର ଅବନତି ହେବ।
ତଦାଂଶେନାଵତୀର୍ଯାଶୁ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଧର୍ମରକ୍ଷଣମ୍ । ଅଵତାରାଃ ସୁଵିଖ୍ଯାତାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ତଵ ଭାଗଶଃ
ସେତେବେଳେ, ତୁମର ଅଂଶରେ ଅବତରି, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଧର୍ମର ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡିବ। ପୃଥିବୀରେ ତୁମର ଅବତାରମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।
ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଧରାଯାଂ ଵୈ ମାନନୀଯା ମହାତ୍ମନାମ୍ । ଅଵତାରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ନାନାଯୋନିଷୁ ମାଧଵ
ପୃଥିବୀରେ ସେମାନେ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେବେ। ସମସ୍ତ ଅବତାରରେ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ, ହେ ମାଧବ।
ଵିଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଭଵିତା ମଧୁସୂଦନ । ଅଵତାରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଶକ୍ତିସ୍ତେ ସହଚାରିଣୀ
ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ତୁମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ, ହେ ମଧୁସୂଦନ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅବତାରରେ, ତୁମର ଶକ୍ତି ସଦା ସହିତ ରହିବ।
ଭଵିଷ୍ଯତି ମମାଂଶେନ ସର୍ଵକାର୍ଯପ୍ରସାଧିନୀ । ଵାରାହୀ ନାରସିଂହୀ ଚ ନାନାଭେଦୈରନେକଧା
ମୋର ଅଂଶରେ ସେ ନାରୀ ସମସ୍ତ କାମ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବେ। ବାରାହୀ, ନରସିଂହୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ସେ ଅନେକ ଭାବେ ଅବତାର ନେବେ।
ନାନାଯୁଧାଃ ଶୁଭାକାରାଃ ସର୍ଵାଭରଣମଣ୍ଡିତାଃ । ତାଭିର୍ଯୁକ୍ତଃ ସଦା ଵିଷ୍ଣୋ ସୁରକାର୍ଯାଣି ମାଧଵ
ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର, ଶୁଭ ରୂପ ଓ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବ କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା ପୂରଣ କରିବ।
ସାଧଯିଷ୍ଯସି ତତ୍ସର୍ଵଂ ମଦ୍ଦତ୍ତଵରଦାନତଃ । ତାସ୍ତ୍ଵଯା ନାଵମନ୍ତଵ୍ଯାଃ ସର୍ଵଦା ଗର୍ଵଲେଶତଃ
ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦରେ ତୁମେ ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବ। ସେମାନଙ୍କୁ କେବେ ବି ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କିଛି ମାତ୍ର ଅଭିମାନ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପୂଜନୀଯାଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ମାନନୀଯାଶ୍ଚ ସର୍ଵଥା । ନୂନଂ ତା ଭାରତେ ଖଣ୍ଡେ ଶକ୍ତଯଃ ସର୍ଵକାମଦାଃ
ସେମାନେ ସଦା ସମ୍ମାନ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ୍। ନିଶ୍ଚୟ, ଭାରତ ଭୂମିରେ ଏହି ଶକ୍ତିମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ।
ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ପୂଜିତାଃ ପ୍ରତିମାସୁ ଚ । ତାସାଂ ତଵ ଚ ଦେଵେଶ କୀର୍ତିଃ ସ୍ଯାନ୍ଦଖିଲେଷ୍ଵପି
ମଣିଷମାନେ ସେମାନେ ଓ ତୁମର ପ୍ରତିମାରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବେ। ହେ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ତୁମର ଓ ସେମାନଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସାରିତ ହେବ।
ଦ୍ଵୀପେଷୁ ସପ୍ତସ୍ଵପି ଚ ଵିଖ୍ଯାତା ଭୁଵି ମଣ୍ଡଲେ । ତାଶ୍ଚ ତ୍ଵାଂ ଵୈ ମହାଭାଗ ମାନଵା ଭୁଵି ମଣ୍ଡଲେ
ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ସେମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ। ଏବଂ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ପୃଥିବୀର ମଣିଷମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜିବେ।
ଅର୍ଚଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଵାଞ୍ଛାର୍ଥଂ ସକାମାଃ ସତତଂ ହରେ । ଅର୍ଚାସୁ ଚୋପହାରୈଶ୍ଚ ନାନାଭାଵସମନ୍ଵିତାଃ
ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ, ସେମାନେ ସଦା ତୁମକୁ ପୂଜିବେ, ହେ ହରି। ପ୍ରତିମାରେ, ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର ଓ ନାନା ଭାବରେ ପୂଜା କରିବେ।
ପୂଜଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଵେଦୋକ୍ତୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ନାମଜପୈସ୍ତଥା । ମହିମା ତଵ ଭୂର୍ଲୋକେ ସ୍ଵର୍ଗେ ଚ ମଧୁସୂଦନ
ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ତୁମର ନାମ ଜପ କରି ସେମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜିବେ। ହେ ମଧୁସୂଦନ, ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ତୁମର ମହିମା ବ୍ୟାପି ରହିବ।
ପୂଜନାଦ୍ଦେଵଦେଵେଶ ଵୃଦ୍ଧିମେଷ୍ଯତି ମାନଵୈଃ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରାନ୍ଵାଣୀ ଵିରରାମ ଖସମ୍ଭଵା
ଦେବଦେବଙ୍କର ନାଥ, ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷମାନେ ବୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବେ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଏଭଳି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଖଗତି ଦେବୀ ଅବଚ୍ଚେଦ କଲେ।
ଭଗଵାନପି ପ୍ରୀତାତ୍ମା ହ୍ଯଭଵଚ୍ଛ୍ରଵଣାଦିଵ । ସମାପ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଯଜ୍ଞଂ ଭଗଵାନ୍ହରିରୀଶ୍ଵରଃ
ପ୍ରଭୁ ହରିଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଯେପରି ମଧୁର କିଛି ଶୁଣିଲେ ମନେ ହୁଏ । ସେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ ।
ଵିସର୍ଜଯିତ୍ଵା ତାନ୍ଦେଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରାନ୍ମୁନୀନଥ । ଜଗାମାନୁଚରୈଃ ସାର୍ଧଂ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ
ତାପରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନିତ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ସଂଗୀମାନେ ସହିତ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ସ୍ଵାନି ସ୍ଵାନି ଚ ଧିଷ୍ଣ୍ଯାନି ପୁନଃ ସର୍ଵେ ସୁରାସ୍ତତଃ । ମୁନଯୋ ଵିସ୍ମିତା ଵାର୍ତାଂ କୁର୍ଵନ୍ତସ୍ତେ ପରସ୍ପରମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ ନିଜ-ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ । ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏହି ଘଟଣା ବିଷୟରେ ପରସ୍ପରେ କଥା ହେଲେ ।
ଯଯୁଃ ପ୍ରମୁଦିତାଃ କାମଂ ସ୍ଵାଶ୍ରମାନ୍ପାଵନାନଥ
ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ନିଜ-ନିଜ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଣୀଂ ପରମଵିଶଦାଂ ଵ୍ଯୋମଜାଂ ଶ୍ରୋତ୍ରରମ୍ଯାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଵୈ ପ୍ରକୃତିଵିଷଯେ ଭକ୍ତିଭାଵଶ୍ଚ ଜାତଃ । ଚକ୍ରୁଃ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵିଜମୁନିଗଣାଃ ପୂଜନଂ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତା- ସ୍ତସ୍ଯାଃ କାମଂ ନିଖିଲଫଲଦଂ ଚାଗମୋକ୍ତଂ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାଃ
ଏହିପରି ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଆକାଶରୁ ଆସିଥିବା ମଧୁର ସ୍ୱର ଶୁଣି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଆଦିଶକ୍ତି ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ ହେଲା । ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ମୁନିମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କଲେ, ଯାହା ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ।
ଯୁଧାଜିଦ୍ଵୀରସେନଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ସଜ୍ଜୀଭଵନମ୍ ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ ଶ୍ରୁତୋ ଵୈ ହରିଣା କ୍ଲୃପ୍ତୋ ଯଜ୍ଞୋ ଵିସ୍ତରତୋ ଦ୍ଵିଜ । ମହିମାନଂ ତଥାମ୍ବାଯା ଵଦ ଵିସ୍ତରତୋ ମମ
ଜନମେଜୟ କହିଲେ: ମୁଁ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଯଜ୍ଞ ଓ ମା'ଙ୍କର ମହିମା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିଛି । ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ କୁହ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚରିତ୍ରଂ ଵୈ କୁର୍ଵେ ମଖମନୁତ୍ତମମ୍ । ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଭଵିଷ୍ଯାମି ଚ ପାଵନଃ
ଦେବୀଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଶୁଣି, ମୁଁ ଏବେ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞ କରିବି । ତୁମର କୃପାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହେବି ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚରିତମୁତ୍ତମମ୍ । ଇତିହାସଂ ପୁରାଣଞ୍ଚ କଥଯାମି ସୁଵିସ୍ତରମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ରାଜା, ଶୁଣ, ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚରିତ୍ର କହିବି । ପୁରାତନ ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କଥାହେବ ।
କୋସଲେଷୁ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସୂର୍ଯଵଂଶସମୁଦ୍ଭଵଃ । ପୁଷ୍ଯପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜା ଧ୍ରୁଵସନ୍ଧିରିତି ସ୍ମୃତଃ
କୋଶଳ ଦେଶରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ପୁଷ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଧ୍ରୁବସନ୍ଧି ନାମକ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ ।
ଧର୍ମାତ୍ମା ସତ୍ଯସନ୍ଧଶ୍ଚ ଵର୍ଣାଶ୍ରମହିତେ ରତଃ । ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ସମୃଦ୍ଧାଯାଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚକ୍ରେ ଶୁଚିଵ୍ରତଃ
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବାନ ଥିଲେ, ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ମଙ୍ଗଳରେ ନିରତ ଥିଲେ । ଆୟୋଧ୍ୟାରେ ଶୁଦ୍ଧ ନୀତିରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ । ସ୍ଵାଂ ସ୍ଵାଂ ଵୃତ୍ତିଂ ସମାସ୍ଥାଯ ତଦ୍ରାଜ୍ଯେ ଧର୍ମତୋଽଭଵନ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିଜ-ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ, ସେ ରାଜ୍ୟରେ ଧର୍ମପଥରେ ରହୁଥିଲେ ।
ନ ଚୌରାଃ ପିଶୁନା ଧୂର୍ତାସ୍ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଯେ ଚ କୁତ୍ରଚିତ୍ । ଦମ୍ଭାଃ କୃତଘ୍ନା ମୂର୍ଖାଶ୍ଚ ଵସନ୍ତି କିଲ ମାନଵାଃ
ସେ ରାଜ୍ୟରେ କେଉଁଠି ଚୋର, ନିନ୍ଦକ କିମ୍ବା ଠକ୍କର ଥିଲେନି । ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜନ, ଅକୃତଜ୍ଞ କିମ୍ବା ମୂର୍ଖ ଥିଲେନି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଏଵଂ ଵୈ ଵର୍ତମାନସ୍ଯ ନୃପସ୍ଯ କୁରୁସତ୍ତମ । ଦ୍ଵେ ପତ୍ନ୍ଯୌ ରୂପସମ୍ପନ୍ନେ ହ୍ଯାସତୁଃ କାମଭୋଗଦେ
ଏପରି ଭାବେ ରାଜା ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ରାଣୀ ଥିଲେ, ଦୁହେଁ ରୂପଶ୍ରୀ ଓ ସୁଖଦାୟିନୀ ।
ମନୋରମା ଧର୍ମପତ୍ନୀ ସୁରୂପାଽତିଵିଚକ୍ଷଣା । ଲୀଲାଵତୀ ଦ୍ଵିତୀଯା ଚ ସାଽପି ରୂପଗୁଣାନ୍ଵିତା
ମନୋରମା ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ବୁଦ୍ଧିମତୀ । ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଣୀ ଲୀଳାବତୀ, ସେ ମଧ୍ୟ ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ ।