ପୁସ୍ତକସ୍ଯ ଚ ଵକ୍ତୁଶ୍ଚ ପୂଜା କାର୍ଯା ତୁ ନିତ୍ଯଶଃ । ଵକ୍ତ୍ରା ଦତ୍ତଂ ପ୍ରସାଦଂ ତୁ ଗୃହ୍ଣାଦ୍ଭକ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍
ପୁସ୍ତକ ଓ କଥାବ୍ୟାଖ୍ୟାନକାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦିନ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ୟାଖ୍ୟାନକାରୀ ଯେଉଁ ପ୍ରସାଦ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
କୁମାରୀ: ପୂଜଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଭୋଜଯେତ୍ପ୍ରାର୍ଥଯେଚ୍ଚ ଯଃ । ସୁଵାସିନୀଶ୍ଚ ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ସିଦ୍ଧିର୍ନ ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁଠି କେହି ପ୍ରତିଦିନ କୁମାରୀ, ସୁବାସିନୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଭୋଜନ ଦେଇ ଏବଂ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।
ଗାଯତ୍ର୍ଯା ନାମସାହସ୍ରଂ ସମାପ୍ତାଵଥ ଵା ପଠେତ୍ । ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମସହସ୍ରଂ ଚ ସର୍ଵଦୋଷୋପଶାନ୍ତଯେ
ଅନ୍ତିମରେ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କ ହଜାର ନାମ କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହଜାର ନାମ ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ।
ଯସ୍ଯ ସ୍ମୃତ୍ଯା ଚ ନାମୋକ୍ତ୍ଯା ତପୋଯଜ୍ଞକ୍ରିଯାଦିଷୁ । ନ୍ଯୂନଂ ସଂପୂର୍ଣତାଂ ଯାତି ତସ୍ମାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ କୀର୍ତଯେତ୍
ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ, ତାହାରେ ତପ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା କୌଣସି କ୍ରିୟାର ଅଭାବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ସେହିପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କୀର୍ତ୍ତି କରିବା ଉଚିତ।
ଦେଵ୍ଯାଃ ସପ୍ତଶତୀମଂତ୍ରୈଃ ସମାପ୍ତୌ ହୋମମାଚରେତ୍ । ଦେଵୀମାହାତ୍ମ୍ଯମୂଲେନ ନଵାର୍ଣମନୁନାଽଥଵା
ଅନ୍ତିମରେ ଦେବୀଙ୍କ ସପ୍ତଶତୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଦେବୀମାହାତ୍ମ୍ୟର ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ନବାର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା।
ଗାଯତ୍ର୍ଯା ତ୍ଵଥଵା ହୋମଃ ପାଯସେନ ସସର୍ପିଷା । ଯତୋ ଭାଗଵତଂ ତ୍ଵେତଦ୍ଗାଯତ୍ରୀମଯମୀରିତମ୍
ଅଥବା ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବାଠାରେ ଖିର ଓ ଘିଅ ଦେଇ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହି ଭାଗବତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଗାୟତ୍ରୀମୟ।
ଵାଚକଂ ତୋଷଯେତ୍ସମ୍ଯଗ୍ଵସ୍ତ୍ରଭୂଷାଧନାଦିଭିଃ । ପ୍ରସନ୍ନେ ଵାଚକେ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରସନ୍ନା ତସ୍ଯ ଦେଵତାଃ
ବ୍ୟାଖ୍ୟାନକାରୀଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଓ ଧନ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ୟାଖ୍ୟାନକାରୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଦକ୍ଷିଣାଭିଶ୍ଚ ତୋଷଯେତ୍ ! ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଦେଵରୂପାସ୍ତେ ତୁଷ୍ଟେଷ୍ଵେଷ୍ଵୀପ୍ସିତଂ ଫଲମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଭୋଜନ ଦେଇ, ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଦେବତାଙ୍କ ରୂପ, ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମିଳେ।
ସୁଵାସିନୀ: କୁମାରୀଶ୍ଚ ଦେଵୀଭକ୍ତଯା ଚ ଭୋଜଯେତ୍ । ତାଭ୍ଯୋଽପି ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାର୍ଥଯେତ୍ସିଦ୍ଧିମାତ୍ମନଃ
ସୁବାସିନୀ ଓ କୁମାରୀମାନେଙ୍କୁ ମା ଦେବୀଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଭୋଜନ ଦେଇ, ପରେ ସେମାନେଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ନିଜ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ।
ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦାନାନି ଚାନ୍ଯାନି ସୁଵର୍ଣଂ ଗାଃ ପଯସ୍ଵିନୀଃ । ହଯାନିଭାନ୍ମେଦିନୀଂ ଚ ତସ୍ଯ ସ୍ଯାଦକ୍ଷଯଂ ଫଲମ୍
ଅନ୍ୟ ଦାନ — ସୁନା, ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ଜମି — ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଏପରି ଦାନ କଲେ ତାହାର ଫଳ କେବେ ଶେଷ ହୁଏନି।
ଦେଵୀଭାଗଵତଂ ଚୈତଲ୍ଲିଖିତଂ ଶୋଭନାକ୍ଷରମ୍ । ହେମସିଂହାସନେ ସ୍ଥାପ୍ଯଂ ପଟ୍ଟଵସ୍ତ୍ରେଣ ଵେଷ୍ଟିତମ୍
ଏହି ଦେବୀଭାଗବତ ଶୁଭ୍ର ଅକ୍ଷରରେ ଲିଖିତ ଥିଲେ, ସୁନାର ସିଂହାସନରେ ରଖି, ପଟ ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ି ରଖିବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଵା ନଵମ୍ଯାଂ ଚ ଵାଚକାଯାର୍ଚିତାଯ ଚ । ଦଦ୍ଯାତ୍ସ ଭୋଗାନ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵେହ ଦୁର୍ଲଭଂ ମୋକ୍ଷମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଅଷ୍ଟମୀ କିମ୍ବା ନବମୀ ଦିନେ, ବ୍ୟାଖ୍ୟାନକାରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେମାନେଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦେବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଭୋଗ କରି ପରେ ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିଥାଏ।
ଦରିଦ୍ରୋ ଦୁର୍ବଲୋ ବାଲସ୍ତରୁଣୋ ଜରଠୋଽପି ଵା । ପୁରାଣଵେତ୍ତା ଵୈଦ୍ଯଃ ସ୍ଯାତ୍ପୂଜ୍ଯୋ ମାନ୍ଯଶ୍ଚ ସର୍ଵଦା
ଦରିଦ୍ର, ଦୁର୍ବଳ, ଶିଶୁ, ଯୁବକ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ ଯେହେଉଁନାହାନ୍ତୁ, ଯେ ପୁରାଣ ଜାଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଚିକିତ୍ସକ, ସେମାନେ ସଦା ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ।
ସନ୍ତି ଲୋକସ୍ଯ ବହଵୋ ଗୁରଵୋ ଗୁଣଜନ୍ମତଃ । ସର୍ଵେଷାମପି ତେଷାଂ ଚ ପୁରାଣଜ୍ଞଃ ପରୋ ଗୁରୁଃ
ଏହି ଜଗତରେ ଗୁଣୀ ଲୋକମାନେ ଅନେକ ଶିକ୍ଷକ ହୋଇଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ।
ପୌରାଣିକୋ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତୁ ଵ୍ଯାସାସନସମାଶ୍ରିତଃ । ଅସମାପ୍ତେ ପ୍ରସଂଗେ ତୁ ନମସ୍କୁର୍ଯାନ୍ନ କସ୍ଯଚିତ୍
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁରାଣ ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ ବ୍ୟାସ ଆସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେ କଥା ଶେଷ ହେଉଅବଧି କାହାକୁ ବନ୍ଦନା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପୌରାଣିକୀଂ କଥାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ଯେଽପି ଶୃଣ୍ଵଂତ୍ଯଭକ୍ତିତଃ । ତେଷାଂ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ନାସ୍ତି ଦୁଃଖଦାରିଦ୍ର୍ଯଭାଗିନାମ୍
ଯେମାନେ ଭକ୍ତି ବିନା ଦେବୀଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ପୁରାଣ କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ ଓ ଦୁଃଖ ଦରିଦ୍ରତାରେ ରହନ୍ତି।
ଅସଂପୂଜ୍ଯ ପୁରାଣଂ ତୁ ତାମ୍ବୂଲକୁସୁମାଦିଭିଃ । ଯେ ଶୃଣ୍ଵଂତି କଥାଂ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତେ ଦରିଦ୍ରା ଭଵଂତି ହି
ଯେମାନେ ପୁରାଣକୁ ପ୍ରଥମେ ତାମ୍ବୁଳ, ଫୁଲ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିନଥିବା ବେଳେ ଦେବୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଦରିଦ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
କୀର୍ତ୍ଯମାନାଂ କଥାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯେ ଵ୍ରଜଂତ୍ଯନ୍ଯତୋ ନରାଃ । ଭୋଗାନ୍ତରେ ପ୍ରଣଶ୍ଯଂତି ତେଷାଂ ଦାରାଶ୍ଚ ସମ୍ପଦଃ
ଯେମାନେ କଥା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟଠାରେ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଭୋଗବିଲାସ, ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଓ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଯେ ଚ ତୁଂଗାସନାରୂଢାଃ କଥାଂ ଶୃଣ୍ଵଂତି ଦାଂଭିକାଃ । ତେ ଵାଯସା ଭଵଂତ୍ଯତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵା ନିରଯଯାତନାମ୍
ଯେମାନେ ଅହଂକାରରେ ଉଚ୍ଚ ଆସନରେ ବସି କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି ଏଠାରେ କାଉଁ ହୁଅନ୍ତି।
` ଯେ ଚାଢ୍ଯାସନସଂସ୍ଥାଶ୍ଚ ଯେ ଵୀରାସନସଂସ୍ଥିତାଃ । ଶୃଣ୍ଵଂତି ଚ କଥାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ତେ ସ୍ଯୁରର୍ଜୁନଶାଖିନଃ
ଯେମାନେ ନିମ୍ନ କିମ୍ବା ବୀର ଆସନରେ ବସି ଦିବ୍ୟ କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଅର୍ଜୁନ ଗଛରେ ବସୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ହୁଅନ୍ତି।
କଥାଯାଂ କୀର୍ତ୍ଯମାନାଯାଂ ଯେ ଵଦଂତି ଦୁରୁତ୍ତରମ୍ । ରାସଭାସ୍ତେ ଭଵଂତୀହ କୃକଲାସାସ୍ତତଃ ପରମ୍
କଥା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ଯେମାନେ ଖରାପ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଗଧା ଓ ପରେ ଚିଲିକା ପକ୍ଷୀ ହୁଅନ୍ତି।
ନିଂଦଂତି ଯେ ପୁରାଣଜ୍ଞାନ୍କଥାଂ ଵା ପାପହାରିଣୀମ୍ । ତେ ତୁ ଜନ୍ମଶତଂ ଦୁଷ୍ଟାଃ ଶୁନକାଃ ସ୍ଯୁର୍ନ ସଂଶଯଃ
ଯେମାନେ ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ପାପ ନାଶକ କଥାକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଶତଜନ୍ମ ଦୁଷ୍ଟ କୁକୁର ହୁଅନ୍ତି।
ଯେ ଶୃଣ୍ଵଂତି କଥାଂ ଵକ୍ତୁଃ ସମାନାସନସଂସ୍ଥିତାଃ । ଗୁରୁତଲ୍ପସମଂ ପାପଂ ଲଭଂତେ ନରକାଲଯାଃ
ଯେମାନେ କଥାବ୍ୟାସଙ୍କ ସହିତ ଏକେ ଆସନରେ ବସି କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନାଗାର ଭଙ୍ଗ କରିବା ପରି ପାପ କରନ୍ତି ଓ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଯେ ଚାପ୍ରଣମ୍ଯ ଶୃଣ୍ଵଂତି ତେ ଭଵନ୍ତି ଵିଷଦ୍ରୁମାଃ । ଶଯାନା ଯେଽପି ଶୃଣ୍ଵଂତି ଭଵଂତ୍ଯଜଗରାହଯଃ
ଯେମାନେ ବନ୍ଦନା କରିନଥିବା ବେଳେ କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ ଗଛ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ଯେମାନେ ଶୋଇଥିବା ବେଳେ କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଜଗର ହୁଅନ୍ତି।
ଯେ କଦାଚନ ପୌରାଣୀଂ ନ ଶୃଣ୍ଵଂତି କଥାଂ ନରାଃ । ତେ ଘୋରଂ ନରକଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭଵନ୍ତି ଗ୍ରାମସୂକରାଃ
ଯେମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ପୁରାଣ କଥା ଶୁଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକ ଭୋଗି ଗ୍ରାମର ଶୁଅ ହୁଅନ୍ତି।
ଯେ କଥାଂ ନାନୁମୋଦଂତେ ଵିଘ୍ନଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଯେ ଶଠାଃ । କୋଟ୍ଯବ୍ଦଂ ନିରଯଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭଵଂତି ଗ୍ରାମସୂକରାଃ
ଯେମାନେ କଥାକୁ ମନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟତାରେ ବାଧା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ କୋଟି ବର୍ଷ ନରକ ଭୋଗି ଗ୍ରାମର ଶୁଅ ହୁଅନ୍ତି।
ଆସନଂ ଭାଜନଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଫଲଂ ଵସ୍ତ୍ରାଣି କମ୍ବଲମ୍ । ପୁରାଣଜ୍ଞାଯ ଯଚ୍ଛନ୍ତି ତେ ଵ୍ରଜନ୍ତି ହରେଃ ପଦମ୍
ଯେମାନେ ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଆସନ, ପାତ୍ର, ଧନ, ଫଳ, ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା କମ୍ବଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ପୁରାଣପୁସ୍ତକସ୍ଯାପି ଯେ ପଟ୍ଟଵସନଂ ନଵମ୍ । ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ଶୁଭଂ ସୂତ୍ରଂ ତେ ନରାଃ ସୁଖଭାଗିନଃ
ଯେମାନେ ପୁରାଣ ପୁସ୍ତକକୁ ନୂତନ ପଟ ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଶୁଭ ସୂତ୍ର ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁଖର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି।
ପୁରାଣାନାଂ ତୁ ସର୍ଵେଷାଂ ଶ୍ରଵଣାଦ୍ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଦେଵୀଭାଗଵତାଲ୍ଲଭେତ୍
ସମସ୍ତ ପୁରାଣ ଶୁଣିବାରୁ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଦେବୀଭାଗବତ ପଢ଼ିଲେ ତାହାର ଶତଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ଯଥା ସରିତ୍ସୁ ପ୍ରଵରା ଗଂଗା ଦେଵେଷୁ ଶଂକରଃ । କାଵ୍ଯେ ରାମାଯଣଂ ଯଦ୍ଵଜ୍ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତ୍ସୁ ଯଥା ରଵିଃ
ଯେପରି ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶଙ୍କର, କବିତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମାୟଣ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ,