କଥାଶ୍ରଵଣଯୋଗ୍ଯତ୍ଵସିଦ୍ଧଯେ ଗାଶ୍ଚ ଦାପଯେତ୍ । ସମସ୍ତଵିଘ୍ନହର୍ତାରମାଦୌ ଗଣପତିଂ ଯଜେତ୍
କଥା ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟତା ପାଇଁ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଦରକାର, ଏବଂ ଆରମ୍ଭରେ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
କଲଶାଂଶ୍ଚାପି ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ପୂଜଯେତ୍ତତ୍ର ଦିଗ୍ଭଵାନ୍ । ଵଟୁକଂ କ୍ଷେତ୍ରପାଲଂ ଚ ଯୋଗିନୀର୍ମାତୃକାସ୍ତଥା
କଳଶ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ଥାପନା କରି, ସେଠାରେ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ, ବଟୁକ, କ୍ଷେତ୍ରପାଳ, ଯୋଗିନୀ ଓ ମାତୃକାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ତୁଲସୀଂ ଚାପି ସଂପୂଜ୍ଯ ଗ୍ରହାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ଶଂକରମ୍ । ନଵାକ୍ଷରେଣ ମନୁନା ପୂଜଯେଜ୍ଜଗଦମ୍ବିକାମ୍
ତୁଳସୀକୁ ପୂଜା କରି, ଗ୍ରହ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜି, ନବାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରରେ ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ସର୍ଵୋପଚାରୈଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ଶ୍ରୀଭାଗଵତପୁସ୍ତକମ୍ । ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯା ଵାଙ୍ମଯୀଂ ମୂର୍ତିଂ ଯଥାଵଚ୍ଛୋଭନାକ୍ଷରମ୍
ସମସ୍ତ ଉପଚାରରେ ଶ୍ରୀଭାଗବତ ପୁସ୍ତକକୁ ପୂଜା କରି, ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ବାଣୀର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଶୁଭ ଓ ମନୋହର ଅକ୍ଷରରେ ଯଥାଯଥ ମାନ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।
କଥାଵିଘ୍ନୋପଶାଂତ୍ଯର୍ଥଂ ଵୃଣୁଯାତ୍ତଂ ଚ ଵାଡଵାନ୍ । ଜାପ୍ଯୋ ନଵାର୍ଣମଂତ୍ରସ୍ତୈଃ ପାଠ୍ଯଃ ସପ୍ତଶତୀସ୍ତଵଃ
କଥାର ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବାକୁ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ବାଛିବା ଉଚିତ୍; ନବାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଓ ସପ୍ତଶତୀ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରିବା ଦରକାର।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣନମସ୍କାରାନ୍କୃତ୍ଵାଂତେ ସ୍ତୁତିମାଚରେତ୍ । କାତ୍ଯାଯନି ମହାମାଯେ ଭଵାନି ଭୁଵନେଶ୍ଵରି
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ଓ ନମସ୍କାର କରି, ଶେଷରେ ଏହି ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ୍: 'ହେ କାତ୍ୟାୟନୀ, ମହାମାୟା, ଭବାନୀ, ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ।'
ସଂସାରସାଗରେ ମଗ୍ନଂ ମାମୁଦ୍ଧର କୃପାମଯେ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାରାଧ୍ଯେ ପ୍ରସୀଦ ଜଗଦଂବିକେ
ହେ କୃପାମୟୀ ମାଆ, ଏହି ସଂସାରର ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ଡୁବିଯାଇଥିବା ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଉଥିବା ଜଗତ୍ଜନନୀ, ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା କର।
ମନୋଭିଲଷିତଂ ଦେଵି ଵରଂ ଦେହି ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ । ଇତି ସଂପ୍ରାର୍ଥ୍ଯ ଶୃଣୁଯାତ୍କଥାଂ ନିଯତମାନସଃ
ହେ ଦେବୀ, ମୋ ମନର ଆଶାକୁ ପୂରଣ କର। ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଏଭଳି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଏକାଗ୍ର ମନେ କଥାଟିକୁ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ଵକ୍ତାରଂ ଚାପି ସଂପୂଜ୍ଯ ଵ୍ଯାସବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତଦାତ୍ମଵାନ୍ । ମାଲ୍ଯାଲଂକାରଵସ୍ତ୍ରାଦ୍ଯୈଃ ସଂଭୂଷ୍ଯ' ପ୍ରାର୍ଥଯେଚ୍ଚ ତମ୍
ବ୍ୟାସଙ୍କ ଭାବେ ବକ୍ତାଙ୍କୁ ମନେ କରି, ମାଳା, ଗହଣା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରେତିହାସଜ୍ଞ ଵ୍ଯାସରୂପ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ । କଥାଚଂଦ୍ରୋଦଯେନାଂତସ୍ତମଃସ୍ତୋମଂ ନିରାକୁରୁ ॥ ୩୫ ତଦଗ୍ରେ ତୁ ନଵାହାନ୍ତଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯା ନିଯମାସ୍ତଦା । ଵିପ୍ରାଦୀନୁପଵେଶ୍ଯାଦୌ ସଂପୂଜ୍ଯୋପଵିଶେତ୍ସ୍ଵଯମ୍
ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣ ଜଣା ବ୍ୟାସରୂପ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଏହି କଥାର ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଭିତରର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କର। ଏହା ପରେ, ନବହ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମ ମାନିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବସିବା ପରେ ସମ୍ମାନ କରି, ନିଜେ ବସିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ସାଵଧାନେନ ଚତୁର୍ଵର୍ଗଫଲାପ୍ତଯେ । ଗୃହପୁତ୍ରକଲତ୍ରାପ୍ତଘନଚିନ୍ତାମପାସ୍ଯ ଚ
ଚାରି ପ୍ରକାରର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଲାଭ ପାଇଁ ସାବଧାନ ହୋଇ କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ଘର, ପିଲା, ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଭାରୀ ଚିନ୍ତାକୁ ପଛକୁ ରଖି।
ସୂର୍ଯୋଦଯଂ ସମାରଭ୍ଯ କିଂଚିତ୍ସୂର୍ଯେଽଵଶେଷିତେ । ମୁହୂର୍ତମାତ୍ରଂ ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଵାଚଯେତ୍ସୁଧୀଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଧିକାଂଶ ଅସ୍ତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କିଛି ସମୟ ବିଶ୍ରାମ ନେଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପାଠ କରାଇବା ଉଚିତ।
ମଲମୂତ୍ରଜଯାଯୈଷାଂ ଲଘୁ ଭୋଜନମିଷ୍ଯତେ । ହଵିଷ୍ଯାନ୍ନଂ ଵରଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ସକୃଦେଵ କଥାର୍ଥିନା
ଦେହର ଇଚ୍ଛା ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ହାଲୁକା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ। କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦିନକୁ ଏକଥର ହବିଷ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ଅଥଵା ସ୍ଯାତ୍ଫଲାହାରୀ ପଯୋଭୁଗ୍ଵା ଘୃତାଶନଃ । ଯଥା ସ୍ଯାନ୍ନ କଥାଵିଘ୍ନସ୍ତଥା କାର୍ଯଂ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ
ନହେଲେ, କେବଳ ଫଳ, ଦୁଧ କିମ୍ବା ଘିଅ ଖାଇ ପାରିବେ। କଥାରେ କୌଣସି ବାଧା ନ ଆସିବା ପାଇଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
କଥାଶ୍ରଵଣନିଷ୍ଠାନାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନିଯମଂ ଦ୍ଵିଜାଃ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାନାଂ ମଧ୍ଯେ ଯେ ଭେଦଦର୍ଶିନଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, କଥା ଶୁଣିବାରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଏବେ ମୁଁ ନିୟମ କହିବି। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ଦେଖୁଥିବାମାନେ—
ଦେଵୀଭକ୍ତିଵିହୀନା ଯେ ପାଖଣ୍ଡା ହିଂସକାଃ ଖଲାଃ । ଵିପ୍ରଦ୍ରୁହୋ ନାସ୍ତିକା ଯେ ନ ତେ ଯୋଗ୍ଯାଃ କଥାଶ୍ରଵେ
ଯେଉଁମାନେ ଦେବୀ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ଅଧର୍ମୀ, ହିଂସକ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି କିମ୍ବା ନାସ୍ତିକ, ସେମାନେ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହରଣେ ଲୁବ୍ଧାଃ ପରଦାରଧନେଷୁ ଚ । ଦେଵସ୍ଵହରଣେ ତେଷାଂ ନାଧିକାରଃ କଥାଶ୍ରଵେ
ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନ, ପରସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ପର ଧନ, କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କର ଧନ ଉପରେ ଲୋଭ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କଥା ଶୁଣିବାର ଅଧିକାରୀ ନୁହଁନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଚ ଭୂଶାଯୀ ସତ୍ଯଵକ୍ତା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । କଥାସମାପ୍ତୌ ଭୁଂଜୀତ ପତ୍ରାଵଲ୍ଯାଂ ଯତାତ୍ମଵାନ୍
ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଭୂମିରେ ଶୋଇଥାଏ, ସତ୍ୟ କହେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖେ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି କଥା ସମାପ୍ତିରେ ଆତ୍ମସଂଯମ ରଖି, ପତ୍ରରେ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ଵୃଂତାଂକଂ ଚ କଲିନ୍ଦଂ ଚ ତୈଲଂ ଚ ଦ୍ଵିଦଲଂ ମଧୁ । ଦଗ୍ଧମନ୍ନଂ ପର୍ଯୁଷିତଂ ଭାଵଦୁଷ୍ଟଂ ତ୍ଯଜେଦ୍ଵ୍ରତୀ
ଯିଏ ବ୍ରତ ରଖେ, ସେ ବେଗୁନ, ଲାଉ, ତେଲ, ଦୁଇ ଭାଗ ଡାଲ, ମଧୁ, ପୋଡ଼ା ଖାଦ୍ୟ, ବସିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ ମନରେ ଦୁଷ୍ଟତା ରଖି ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଆମିଷଂ ଚ ମସୂରାନ୍ନମୁଦକ୍ଯା ଦୃଷ୍ଟମେଵ ଚ । ରସୋନଂ ମୂଲକଂ ହିଂଗୁଂ ପଲାଂଡୁଂ ଗୃଞ୍ଜନଂ ତଥା
ମାଂସ, ମସୁର ଡାଲ, ରଜସ୍ୱଳା ମହିଳା ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ, ରସୁଣ, ମୂଳା, ହିଂ, ପିଆଜ ଓ ଧନିଆ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କୂଷ୍ମାଂଡନଲିକାଶାକଂ ନ ଭୁଂଜୀତ କଥାଵ୍ରତୀ । କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ମଦଂ ଲୋଭଂ ଦଂଭଂ ମାନଂ ଚ ଵର୍ଜଯେତ୍
ଯିଏ କଥା ବ୍ରତ ରଖେ, ସେ କୁମ୍ହଡ଼, ଶାଗ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ସହିତ, କାମ, କ୍ରୋଧ, ଅହଂକାର, ଲୋଭ, ଢୋଙ୍ଗ ଓ ମାନ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିପ୍ରଧ୍ରୁକ୍ପତିତଵ୍ରାତ୍ଯଶ୍ଵପାକଯଵନାଂତ୍ଯଜୈଃ । ଉଦକ୍ଯଯା ଵେଦବାହ୍ଯୈର୍ନ ଵଦେଦ୍ଯଃ କଥାଵ୍ରତୀ
ଯିଏ କଥା ବ୍ରତ ରଖେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱେଷୀ, ପତିତ, ଅନ୍ୟ ଜାତି, କୁକୁର ଖାଇଥିବା, ଯବନ, ଚଣ୍ଡାଳ, ରଜସ୍ୱଳା ମହିଳା ଓ ବେଦ ବାହାର ଲୋକଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵେଦଗୋଗୁରୁଵିପ୍ରାଣାଂ ସ୍ତ୍ରୀରାଜ୍ଞାଂ ମହତାଂ ତଥା । ଦେଵାନାଂ ଦେଵଭକ୍ତାନାଂ ନ ନିଂଦାଂ ଶୃଣୁଯାଦପି
ବେଦ, ଗାଈ, ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସ୍ତ୍ରୀ, ରାଜା, ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତି, ଦେବତା ଓ ଦେବଭକ୍ତଙ୍କ ନିନ୍ଦା ଶୁଣିବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵିନଯଂ ଚାର୍ଜଵଂ ଶୌଚଂ ଦଯାଂ ଚ ମିତଭାଷଣମ୍ । ଉଦାରଂ ମାନସଂ ଚୈଵ କୁର୍ଯାଦ୍ଯସ୍ତୁ କଥାଵ୍ରତୀ
ଯିଏ କଥା ବ୍ରତ ରଖେ, ସେ ବିନୟ, ସରଳତା, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, ସଂଯମିତ କଥା ଓ ଉଦାର ମନ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଵଂଧ୍ଯା ଵା କାକଵଂଧ୍ଯା ଵା ଦୁର୍ଭଗା ଵା ମୃତାର୍ଭକା । ଦରିଦ୍ରଶ୍ଚାନପତ୍ଯଶ୍ଚ ଭକ୍ତ୍ଯେମାଂ ଶୃଣୁଯାତ୍କଥାମ୍
ଯେଉଁଠି ବଞ୍ଜା, କିମ୍ବା ଏକମାତ୍ର ସନ୍ତାନ ଥିବା, କିମ୍ବା ଅଭାଗିନୀ, କିମ୍ବା ଯାହାର ସନ୍ତାନ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି, କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ର ଓ ସନ୍ତାନହୀନ ନାରୀ — ଏମାନେ ଯଦି ଭକ୍ତିଭାବରେ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତି,
ଵଂଧ୍ଯା ଵା କାକଵଂଧ୍ଯା ଵା ଦୁର୍ଭଗା ଵା ମୃତାର୍ଭକା । ପତଦ୍ଗର୍ଭାଂଗନା ଯା ଚ ତାଭିଃ ଶ୍ରାଵ୍ଯା ତଥା କଥା
ଯେଉଁଠି ବଞ୍ଜା, କିମ୍ବା ଏକମାତ୍ର ସନ୍ତାନ ଥିବା, କିମ୍ବା ଅଭାଗିନୀ, କିମ୍ବା ଯାହାର ସନ୍ତାନ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି, କିମ୍ବା ଯାହାର ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ହାରାଇଯାଇଛି — ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଂଶ୍ଚ ଯୋ ଵାଂଛତି ଵିନା ଶ୍ରମମ୍ । ଭଗଵତ୍ଯା ଭାଗଵତଂ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ତେନ ଯତ୍ନତଃ
ଯେଉଁଠି କେହି ଧର୍ମ, ଧନ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ପାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମା ଭଗବତୀଙ୍କ ଭାଗବତ କଥାକୁ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
କଥାଦିନାନି ଚୈତାନି ନଯଯଜ୍ଞୈଃ ସମାନି ହି । ତେଷୁ ଦତ୍ତଂ ହୁତଂ ଜପ୍ତମନନ୍ତଫଲଦଂ ଭଵେତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣିବାରେ ଯେତେ ଦିନ ଲାଗେ, ସେ ଦିନଗୁଡ଼ିକ ଯଜ୍ଞ କରିବା ସମାନ। ଏହା ଶୁଣିବା ସମୟରେ ଯେଉଁ ଦାନ, ହୋମ କିମ୍ବା ଜପ କରାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଏଵଂ ଵ୍ରତଂ ନଵାହଂ ତୁ କୃତ୍ଵୋଦ୍ଯାପନମାଚରେତ୍ । ମହାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତଂ ଯଦ୍ଵତ୍ତଥା କାର୍ଯଂ ଫଲେପ୍ସୁଭିଃ
ଏଭଳି ନବହ ଦିନ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରି, ପରେ ଉଦ୍ୟାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେପରି ମହାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତରେ କରାଯାଏ, ସେପରି ଫଳ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ କରିବା ଉଚିତ।
ନିଷ୍କାମାଃ ଶ୍ରଵଣେନୈଵ ପୂତା ମୁକ୍ତିଂ ଵ୍ରଜନ୍ତି ହି । ଭୋଗମୋକ୍ଷପ୍ରଦା ନୄଣାଂ ଯତୋ ଭଗଵତୀ ପରା
ଯେଉଁମାନେ କିଛି ଆଶା ନଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଶ୍ରବଣ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି। କାରଣ, ମା ଭଗବତୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି।